Bókastaðir

Konungrinn kallaði til sín ráðgjafa sína. Ok var ráð fyrir gǫrt, at smá-skipin skyldu fara fyrir en langskipin eptir, ok skyldi standa tré á þeim. Mundi Ribbungar þá hyggja at allt væri byrðingar eða smá-skip. Ok svá var gǫrt.

Røru menn þá á fjǫrðinn sem ákafligast. Ok er þeir kómu skamt suðr um eyjarnar, sá þeir at Ribbungar røru sunnan ok stefndu [it] beinsta í móti þeim. Þótti þá Birkibeinum líkt at saman mundi bera með þeim. Logn var á veðrs ok sólskin fagrt. Á stór-skipunum spenntu tveir eina ár, ok gengu skúturnar lítt undan. Konungsskipit var mest; vóru þó mǫrg skipin seinni enn þat. Konungr bað Sigurð skjálga stíga á bát, [ok] róa fram til smá-skipanna, ok segja svá, at sjaldan røri fornir Birkibeinar svá slœliga, þá er slíkt lá við. Síðan gengu skúturnar betr fram.

Ribbungar hugðu at byrðingar væri í ferðinni, ok røru sem beinast í móti. Ok er þeir tóku á smá-skútunum at skjóta á þá er næstir vóru, sá Ribbungar at veðr-vitar glitruðu í sólskininu á stór-skipum. Þóttusk þeir þá vita, at fleira var í ferðinni með Birkibeinum enn lendir menn einir. Viku þeir þá stǫfnum, ok vildu snúa inn eptir firðinum. Sem konungr sá þat, stefndi hann fyrir þá á stór-skipum, svá at þeir áttu eigi þess kost.

Viku þeir þá aptr [til] lands þangat [sem] skemst var. Gengu þeir þar af skipum sem Jólund heitir, ok hjoggu af brandana. Birkibeinar hljópu eptir þeim þeir sem næstir vóru. En brú var fyrir þeim. Tóku Ribbungar hana af; ok kómusk svá undan. Féllu nǫkkurir menn af þeim; en sumir urðu sárir. Svá kvað Sturla Þórðarson:

Skúli jarl var í Osló sem fyrr var ritat. Hann bað Nikulas biskup ljá sér Skeggjann, skip sitt; en biskup vildi þat eigi, ok hét þeim stórmælum ef tœki [skip] ins helga Hallvarðs.

Þá svarar jarl: "Eigi er lǫng stund síðan liðin er Sigurðr Ribbungr tók skip þín tvau, ok bannsettir þú hann ekki fyrir þat; ok munu vér fyrir því djarfliga taka til þessa skipa. En ef þú bannsetr oss fyrir þat er vér tǫkum skip þín til land-hreinsunar, en hinum þoldir þú er áðr vóru bannsettir fyrir sín illvirki, þá verðr þér [þat] bann alkeypt, ok svá þeim er þér þjóna." Eptir þetta léði biskup skipit með hǫfðum ok ǫllum reiða.

Gregoríus tók þat skip er Stokka-buzan hét, Páll vaga-skalm Hasauga-buzuna. Síðan tóku aðrir sveitar-hǫfðingjar þau hin stœrstu skip er vóru í bœnum, ok víggyrðluðu stafna í milli. Fóru síðan sem ákafast út eptir firði.

Ok er þeir kómu til Jólundar, hljóp bóndi einn á nesit ok kallaði á þá; sagði, at lendir menn ok Birkibeinar fóru ór Túnsbergi ok ætluðu til móts við jarl; "En þá kómu Ribbungar í móti, ok lǫgðusk at; berjask þeir nú sem harðast; vænti ek at Birkibeinar þurfi liðs, þvíat þeir hafa bæði færi skip ok smæri."

Bóndinn sagði því svá, at hann vissi eigi at konungrinn væri [norðan kominn ok þar] í ferð með þeim. Ekki hafði jarl þá enn spurt til konungs. Síðan spenntu tveir hverja ár, ok røru sem ákafast. Var þá allt senn, at þeir røru fyrir Stallinn, svá at konungr sá ferð jarls, ok Ribbungar gengu af skipum. Gerði konungr þá skútu í mót jarli at segja hvat fram fór; ok [þeir] þurfti eigi at róa meira enn þeim væri hœgast. Sem jarl varð þessa varr, røru þeir af tómi. Konungs-menn tóku skip Ribbunga ok mikit annat herfang, ok settu menn til at gæta þar til er skipt var. Síðan fundusk þeir konungr ok jarl, ok fagnaði hvárr ǫðrum blíðliga.

Síðan er Ribbungar vóru eltir, snerusk [þeir] austr it efra á Markir. En er konungr ok jarl urðu þess varir, þá sneru [þeir] inn eptir Oslóar-firði, ok sigldu um kveldit til Haugsvíkr, en um morgininn inn til Hǫfuðeyjar. Lagði konungr þar at, ok flestr allr herrinn; en sum skipin lǫgðu þegar til bœjar ok þessir sveitar hǫfðingjar. Páll vaga-skálm, Ásólfr konungs-frændi, Kolbeinn kettu-hryggr, Hákon kaviss, ok flestir allir sýslumenn af Upplǫndum.

Um [kveldit] kom njósn til konungs ok jarls at Ribbungar mundu leita á bœinn um nóttina. Konungr gerði lúðr-svein sinn til bœjarins, ok lét blása ǫllum mǫnnum ór bœnum. En þeir gáfu lítinn gaum at því, ok dvǫldusk eigi at síðr; en sumir lǫgðu út um akkeri.

Um morgininn í dagan kom Sigurðr Ribbungr hlaupandi í bœinn ok allr hans herr. Þeir hljópu niðr stræti ok á bryggjur; ráku nǫkkura menn á kaf ok særðu. En Birkibeinar kómu út skipum frá bryggjum, ok urðu menn sárir af skotum. Hákon kavis var genginn upp í bœinn, ok hljóp hann á kaf skotinn í fótinn, ok dreginn við þat í skip. Fjórir menn vóru drepnir af Birkibeinum. En þeir Birkibeinar er á skipum vóru, herklæddusk ok lǫgðu at bryggjum. En er Ribbungar sá þat, viku þeir undan upp til strætis, ok svá norðr ór bœnum, en Birkibeinar eptir þeim.

Hákon konungr ok Skúli jarl lágu undir Hǫfuðey. Ok er þeir heyrðu at blés í bœnum, herklæddisk allr herrinn, ok røru til bœjarins. Urðu þau skipin sein-búnust sem stœrst vóru, konungs-skipit ok buzurnar.

Þá mælti Ǫgmundr merkismaðr til konungs: "Herra, nú má sjá hvar Ribbungar hlaupa norðr ór bœnum, ok sýslu vér þar ekki at sinni. Er þat nú betra ráð, at vér snúim yfir [í] Gyljanda ok gangim þar upp, ok svá austr yfir Akrs-haga í móti Frysjo, ok mættim þeim þar við brúna; ok fám vér þá meira sýslat, ef Guð vill."

Konungr lézk þat gjarna vilja; ok kallaði á þau skipin er næst vóru; bað þá vestr snúa. En Barna-Pétr, ok þeir er þung-fœrastir vóru, kvóðusk eigi til þess færir at eltask eptir Ribbungum um skóga; ok fylgðu honum margir at því.

Ok snøru ǫll skipin [inn] at bryggjum. En þær skútur er fyrst hǫfðu róit undan eynni, kómu fyrst á bryggjur; ok hljópu þegar upp.

En í því bili kómu þrjár sveitir Ribbunga í bœinn. Ok er þeir mættusk ok skútna-menninnir, hugðu Ribbungar at þat væri þeirra menn, ok spurðu hvar Sigurðr konungr þeirra var. Kenndu þá Birkibeinar at þetta vóru Ribbungar. Kom þá skjótt hǫgg í liðit; viku Ribbungar þá undan norðr eptir strætinu, en sumir á Akrana. Þar féllu átta tigir manna af Ribbungum. En þeir Birkibeinar er fyrst hǫfðu hlaupit eptir Ribbungum, fylgðu þeim norðr til ár þeirrar er Fað heitir, ok skutusk þeir [þar] á um hríð. Tóku Ribbungar undan; en Birkibeinar snøru aptr til Oslóar. Svá kvað Sturla:

Ok enn kvað hann þetta:

Hákon konungr ok Skúli jarl bjoggu síðan ferð sína út ór bœnum, ok skipuðu áðr sýslumǫnnum ǫll Upplǫnd. Þeir sigldu út til Haugsvíkr, ok hǫfðu þar hirðmanna-stefnu. Sagði jarl, [at] hann vill fara upp á Follu at hefna Rǫgnvalds Hallkelssonar er Follungar drápu saklausan, ok brenna bygðir þeirra.

Konungrinn svarar: "Øngar hefndir á ek at gera eptir Rǫgnvald, þvíat heldr hafa hans frændr niðrat minni ætt. En fyrir því at Follungar drápu hann saklausan, þá mæli ek eigi á mót því, at þér farit með liði ok hefnit þeim."

Fór þá jarl upp á Follu ok Gregorius Jónsson, fǫður-bróðir Rǫgnvalds, ok margir Birkibeinar, ok þeir flestir er Baglar hǫfðu verit. Þeir brenndu mikinn hluta af byggðinni; en bœndr tóku ekki í móti. Síðan fóru Birkibeinar til skipa sinna. Ok kómu Follungar; ok festu bœndr gjald, tvær merkr gulls af liða hverjum um alla Foldina. Þá var þetta kveðit: —