Bókastaðir

Hákon konungr ok Skúli jarl fóru um várit ór Túnsbergi til Bjǫrgynjar ok sátu þar um sumarit. Þá kom Jón stál til Bjǫrgynjar með skip þat er hann hafði gera látit konunginum, hálf-þrítugt at rúma-tali. Þat skip hafði konungrinn lengi [síðan], allra skipa bezt.

Um Máríu-messo-skeið fór konungr ok jarl norðr í land ok hǫfðu fjǫlmennt ok góðmennt ór Gula-þings-lǫgum. En Mikjals-messu-dag var jungfrú Margrét púsut konunginum; ok var veitt í hǫllinni sœmiliga. Sátu þeir þann vetr í Þróndheimi konungr ok jarl, ok fóru allir hlutir vel ok líkliga með þeim.

Þessi var inn þriði vetr ríkis Hákonar konungs. Þá var þeim skipuð sýsla í neyrðztu þingá Vegarði veradal ok Andrési skjaldar-band. Var þeim fyrir því þessi sýsla fengin at þeir vóru mestir hǫfuðvinir konungs.

Eptir þat er Baglar hǫfðu gengit til sættar við Hákon konung, sem fyrr er ritat, var engi sýsla fengin Guðólfi á Blakkastǫðum, þvíat hann var mjǫk illa kenndr af bóndum þar sem hann hélt sýslu. Ok er Guðólfr [sá] at hann fékk øngar sœmðir af Birkibeinum, þá mislíkaði honum ok settisk um kyrt.

En vetr þann er nú var frá sagt, ok þeir sátu í Þróndheimi Hákon konungr ok Skúli jarl, sendi Guðólfr son sinn Eilíf krúnu suðr á Halland, ok með honum Eirik para, ok inn þriðja Jón rǫdd, at leita sveins þess er Sigurðr hét; hann var kallaðr son Erlings steinveggs. Þeir fundu hann, ok tóku hann sœmiliga; ok dreif þegar lið til hans. Guðólfr var hǫfuð-ráðgjafi hans, en Erlingr rúmstafr merkismaðr hans.

En þessir kómu fyrstir sveitar-hǫfðingjar til þeirra, Sǫndúlfr Hauksson, Þorleifr brúðr, Erlingr hringr, Helgi á Sólbjǫrgum, Gauti gott-smjǫr, Gassi undan Fjallinu, Grímarr svangi. Þeir hǫfðu mikit lið ok frítt, ok vóru kallaðir Ribbungar. Þá var Sigurðr sjautján vetra.

Nǫkkuru áðr hǫfðu þeir gǫrzk eiðbrœðr, Ívarr útvík ok Guðólfr á Blakkastǫðum, ok vóru góðir félagar. Ívarr hafði inn vestra hlut Oslóar-sýslu; ok sat í sýslunni ok varði einskis nema góðs.

Guðólfr safnaði liði á laun ok fór at Ívari til Hǫfuðeyjar um nótt, ok kom á óvart ok elti Ívar af skipi sínu. Þar féllu margir vaskir menn ok fornir Birkibeinar, Smiðr sleppa, Hallvarðr kurt. Ívarr komsk í brott á báti einum, en sveitungar hans kómusk í kirkjur. Guðólfr tók skipit ok ǫll vápn ok mǫrg ǫnnur fǫng.

Þenna vetr sátu þeir í Þróndheimi, sem fyrr er ritat, Hákon konungr ok Skúli jarl. En er váraði, fóru þeir suðr [til Bjǫrgynjar] ok sátu þar lengi um sumarit.

Þá gerði jarl orð á því, at hann mundi gera her til Íslands. Þá hafði Bjǫrn, son Þorvalds Gizurarsonar, dregit mann Norrœnan ór kirkju í Miðfirði ok látit drepa hann. Þóttisk hann þat láta gera í hefnd Orms Jónssonar; þvíat hann átti Hallveigu dóttur hans. Jarl ætlaði mǫrg skip til ferðarinnar. En menn vóru mjǫk ófúsir til ferðarinnar. Þá kvað Guðmundr Oddsson skáld þessa vísu: —

Snorri Sturluson ok þeir Íslenzkir menn sem þar vóru, báðu Dagfinn bónda flytja við konung at þessi ætlan félli niðr. Kom svá, at stefna var til lǫgð; ok talaði konungr á stefnunni, ok hóf svá: "Herra jarl," segir hann, "ætlan sjá er hér hefir verit í sumar, sýnisk ráðinu ekki vitrlig, at herr sé gǫrr til Íslands, þvíat sú ferð þykkir torsóttlig ef landit er herjat. En land þat hefir héðan byggzk, ok várir frændr ok foreldrar hafa kristnat landit, ok veitt lands-mǫnnum [mikil] hlunnendi. Eru þar ok flestir menn saklausir fyrir oss, þó at sumir hafi illa gǫrt til várra þegna. En þat man allra skaði ef á landit er herjat. Nú vil ek biðja yðr, herra, at þér látið niðr falla þessa ætlan fyrir sakir flutnings þessa."

Sem konungr hafði þetta mælt, þá fluttu margir með honum. Gaf þá jarl upp þessa ráða-gerð. Var þat ráð gǫrt, at Snorri Sturluson var út sendr at friða fyrir Austmǫnnum. Gaf Hákon konungr honum lends manns nafn. Tǫluðu þeir jarl mart um mál Íslendinga. Var þá fyrsta sinni rœtt um þat af jarli, at Snorri skyldi koma landi undir konung.

En um haustit er Snorri kom út, urðu þeir ósáttir sjálfir Sunnlendingar. Ok um várit eptir drap Loptr í Skarði Bjǫrn Þorvaldsson frá Breiðabólstað. Þat sumar sendi Snorri útan Jón son sinn jarli, sem mælt var með þeim. En øngu kom Snorri við landsmenn áleiðis; flutti hann ok lítt. En frið hǫfðu kaupmenn góðan þann tíma á Íslandi.

Um sumarit er þeir sátu í Bjǫrgyn, Hákon konungr ok Skúli jarl, kom bréf austan ór Vík frá lendum mǫnnum, at þeir konungr ok jarl skundaði austr þangat; þvíat Ribbungar styrktusk mjǫk. Bjoggusk þeir skjótt, ok urðu búnir at Mikkjals-messu. Þeir hǫfðu þrjá tigi skipa. Þessir vóru þar lendir menn, Páll vaga-skálm, Jón stál, Ívarr nef.

Þeir fengu harðan byr fyrir Jaðri. Síðan lágu þeir hálfan mánuð í Lykri. Gékk þá upp drykkr þeirra mjǫk ok svá vist. Var þá hǫggvit bú fyrir mǫrgum mǫnnum í bygðinni. Gerðisk þá íllr kurr í hernum; leiddisk mǫrgum lang-legan.

Var þá þat ráðs tekit at þeir skiptu liðinu. Snøri konungr norðr til Bjǫrgynjar með stór-skipum; en jarl fór austr í Víkina með in smæri skipin, ok hafði hann meira lið. Svá [var] skilt með þeim, at jarl skyldi [taka] lands-skyldir ok leiðangr um alla Víkina ok flytja norðr til [Bjǫrgynjar til] Jóla-veizlu ok mála-gipta.

Þá er Hákon konungr kom norðr í Eikunda-sund fann hann Heinrek biskup ór Stafangri; ok tǫluðu þeir marga hluti sín í milli ok staðfestu sína vináttu. Var Heinrekr biskup staðfastr síðan ok øruggr vin konungs.

Hann mælti þat í skilnaði þeirra: "Þat vil ek at þér vitið, herra, at øngvan áttu þér meira óvin í litlum manni fyrir sér enn mik; en héðan af skal yðr engi traustari vin enn ek af oss biskupum, þó þat megi lítit."

Konungi byrjaði vel síðan til Bjǫrgynjar. Hann hafði lítit fé með sér á skipunum þat er hann mátti halda sik við; en með ǫllu var ekki fyrir. Þá kallaði konungr til sín Dagfinn bónda, ok tók hann við féhirzlu at búa til Jóla-veizlu. Vóru þá tekin stór-lán bæði til borðs-halds ok Jóla-búnaðar. Þá var ok útboða-bréf gǫrt til allra sýslumanna; ok varð þat at litlum skilum, þvíat sýslumenn hræddusk lítt konunginn; ok hverju sinni er hann talði á þá, var því þegar svarat, at þeir skyldu annars-staðar til stunda.