Bókastaðir

Eptir þetta vóru á nýja-leik gǫrvar sættir millum þeirra Hákonar konungs ok Skúla jarls, ok var þing átt í Kristkirkju-garði Dróttinsdag eptir; vóru þar allir hǫfðingjar. Lýsti þá erkibiskup skírslu konungs-móður; ok lagði þar bann við hverjum manni, ef nǫkkurn mistrúnað legði þar á. Þá lýsti hann ok endr-nýjaðum sáttmálum milli konungs [ok] jarls.

Hér eptir bjoggu þeir ferð sína konungr ok jarl með miklu fjǫlmenni [austr í Vík]; því at þá kómu bréf til þeirra austan frá Birkibeinum ok Bǫglum, at Beni ok Slittungar styrktisk mjǫk, ok drógu saman mikit illþýði ok gerðu mikinn ófrið. Þeim byrjaði vel austr. Sem þeir kómu til Túnsbergs, var þeim sagt, at Beni ok Slittungar vóru í Osló, ok øngvar njósnir fóru fyrir konungi. Þeir vildu þá þegar sigla inn til Oslóar, því at byrr var á góðr. Var þá blásit ǫllu liðinu til brottlǫgu, ok sum skipin lǫgðu út.

Jófreyr hét prófastr sá er þá var í Túnsbergi. Hann gékk þegar til konungs ok jarls; ok hafði með sér svein einn, ok kvað vera mjǫk móðan; sagði, at Nikulás biskup hefði sent hann út til Túnsbergs til prófasts ok bœjar-manna, ok gera þá vara við at Slittungar vildu fara út til bœjarins; kvazk sveinninn hafa skilizk við þá, þá er þeir fóru ór Osló.

Sumir Birkibeinar sǫgðu þetta mundu vera prett Nikuláss biskups, at hepta svá ferð þeirra. En prófastr ok bœjar-menn báðu konunginn eigi fara ór bœnum. Ok þeir dvǫldusk þann dag. Ok var hleypt mǫnnum it efra á hestum; ok mættu þeir mǫnnum er rakleiðis hǫfðu farit ór bœnum, ok sǫgðu at þetta var hégómi ok uppslátta biskups.

Ívarr útvík ok Ásbjǫrn koppr lágu þá við Hǫfuðey. Þeir hǫfðu Oslóar-sýslu af konungs hendi. Þeir hǫfðu gǫrt út létti-skútu at vita um ferð konungs ok jarls. En er þeir fundu konunginn, sǫgðu þeir at Slittungar vóru í Osló, ok hǫfðu ekki frétt til ferðar konungs. Þeir skunduðu ferð sinni sem mest; en byrr var inn bezti.

Ok er þeir kómu til Hǫfuðeyjar, kom þar til þeirra Ívarr útvík ok þeir félagar með þrimr skipum, ok sǫgðu at Slittungar vóru í Osló, ok létu sem kyrrast. Síðan var heflat á konungsskipinu; ok var sagt á ǫnnur skipin, at ǫll skyldi sigla jafn-fram, ok leggja svá at bœnum. Síðan sigldu þeir sem mest. En þau skipin er þungfœrri vóru, gerðu bæði, sigldu ok réru.

Slittungar hǫfðu vǫrð uppi í Hallvarðs-kirkju-stǫpli, ok sá þeir skipin þegar útan fóru fyrir nes-oddann. Skundaði Beni þá sem mest ór bœnum. En [er] Birkibeinar kómu inn um Hǫfuðey, þá sá þeir gǫrla at sumir Slittungar fóru inn á leið. Þá var lagt at bryggjum sem ákafast bæði norðr ok suðr, ok hljópu menn upp í bœinn, ok vóru þá allir Slittungar ór bœnum. Sumar sveitir Birkibeina sóttu eptir þeim allt norðr til Frysjo ok fengu ekki af þeim í því sinni.

Baglar sátu margir í kastala biskups, ok gættu sín; en hvárki vóru [þeir] með Slittungum né í móti þeim; þvíat þeir vóru þá enn eigi handgengnir Birkibeinum. En þegar Hákon konungr kom jafn-fram kastalanum, þá gengu þeir ofan ok buðu honum sína þjónostu.

Nikulás biskup var í bœnum; hann gerði bát til konungs-skips, ok lét fara Ingu konungs-móður til garðsins, ok hélt hana sœmiliga. Við Birkibeina var hann inn blíðasti. En um morgininn eptir gerði hann processionem móti konungi með allri sœmð.

Eptir þetta vóru bréf gǫr til Arnbjarnar Jónssonar ok allra Bagla. Kómu þeir þá til Oslóar, ok gerðusk handgengnir Hákoni konungi ok Skúla jarli, ok gáfu upp nafn flokks þess er þeir hǫfðu með farit. En [þessir] vóru þá sveitar-hǫfðingjar með Bǫglum er til handa géngu — Arnbjǫrn Jónsson, Gunnbjǫrn Jóns-bróðir, Símon kýr, Eysteinn Hróason, Guðólfr af Blakkastǫðum, Einriði bækill, Finnr Kálfsson, Bótólfr Æfuson, Finnr Bergþórsson, Guðleikr skreiðungr, Sigurðr sêpill, Gunnarr Ásuson, Eilífr kembir, Þórir Amundason.

Nú spurði Hákon konungr at Slittungar vóru uppi í Eyja-vatni. Lét þá konungr draga fjórtán skip upp í vatnit, ok fékk þar til mikit lið, ok þessa sveitar-hǫfðingja: Guttorm [Gunnason], Óláf mók, Gunnbjǫrn, Harald stanga-fylju, ok enn nǫkkura aðra. Slittungar fengu njósn af um ferð þeirra, ok flýðu þegar upp á Markir. En Birkibeinar skipuðu skip sín þegar sem þeir kómu til vatnsins, en sumir sneru aptr til konungs í Osló. Vóru þá drykkjur miklar í bœnum, ok gerðusk mǫrg tíðendi.

Hákon konungr átti móður-bróður er Gunnólfr hét; hann var ekki vitr maðr við drykk. Hann mætti eitt kveld góðum manni er sira Eilífr hét, kurteiss maðr ok vel siðaðr; hann var inn mesti hǫfuð-vin jarls ok ráðgjafi. Gunnólfr brá sverði, ok hjó til Eilífs, ok mjǫk svá af honum hǫndina hœgri.

Þetta var skjótt sagt jarli; en [þeir] hǫfðu báðir eitt skip konungr ok jarl. Jarl hét þegar á sína menn ok bað þá vápnask; en Gunnólfr komsk miðskipa til hirðmanna, ok skutu þeir yfir hann skjaldborg ok vǫrðu hann.

Skipit lá við konungs-bryggju, ok mǫrg skip umhverfis. Ok þegar er þeir heyrðu brak á konungs-skipit, tóku þeir til vápna. Jarl vildi ganga fram at Gunnólfi, en hirðin gætti hans. Ok er hann sá [at] hann kom því eigi fram, þá sneri hann aptr til fyrirrúms með sína menn. Sem hirðin sá, at hann fór svá ákafliga þangat alvápnaðr, þá óttuðusk þeir at hann mundi vilja at konunginum, ok hljópu þeir upp allir ok aptr til konungs.

En jarl sneri þá upp eptir skutbryggjunni ok þeir menn sem honum fylgðu. En þar lágu næst skip þeirra Óláfs jarls-frænda ok Þórðar drafla ok Þorfinns illa. Fleiri manna skip lágu þar nær þeirra, er allir vóru viljaðir jarli. Ok er þeir kómu upp á bryggjurnar til jarls, þá spurði hann hvat til ráðs væri; kvezk hefna vilja Eilífs.

Maðr hét Reiðúlfr Barða-bróðir. Sá holp Inga konungi þá er hann svamm yfir ána Níð, þá er slagit var í Þróndheimi. Hann var engi vin konungs. Hann mælti til jarls: "Vér munum fara slíkar fleiri, ok því næst þér, herra; ok er þat ráð, at vér verðim fyrri at bragði, ok drǫgum upp skip undir þeim, ok drepum konunginn ok alla þá er fyrir honum standa."

Óláfr jarls-frændi svarar: "Of hefnt man þá einnar handar."

Margir svara, at með øngu móti vildu þeir níðask á konunginum, "Því at hann er um þetta sannliga saklauss."