Bókastaðir

Sem bréfit var lesit, þá stóð upp Dagfinnr bóndi, ok talaði mǫrgum orðum, ok lauk svá sínu eyrendi: "Ef eigi verðr," sagði hann, "Hákon skjótt til konungs tekinn, þá viljum vér Birkibeinar fylgja honum suðr til Bjǫrgynjar, ok hǫfum þetta eyrendi af hendi allra Gulaþings-manna."

Þá varð rómr mikill sem fyrr af hendi allra Birkibeina; ok sǫgðu eigi skyldu annat fram ganga enn þetta, hvat sem hverrgi legði til. Ok lauk svá þeirri stefnu.

Ok er þetta var tíðenda, þá fór þingboð um héruðin; ok svá ráð fyrir gǫrt, at sem flestir skyldi þingit sœkja.

Dag þann er Eyra-þing var stefnt, kom til bœjarins fjǫlði bónda af héruðum, svá sem siðr er til þá er konungr er tekin. Var blásit eptir fornum sið ok skipan út á Eyrar ǫllu fólki. Þá vóru menn gǫrvir til Kórsbrœðra, at út skyldi vera borit skrín ins helga Óláfs konungs. Ok er menn kómu til kirkjunnar þá var hon í lási, en klukkarar sǫgðu, at Kórsbrœðr lǫgðu hverjum manni bann fyrir at bryti upp kirkju ok út tœki skrínit. Ok er þetta spurðisk á þingit, þá var þat tekit ráðs, at Hákoni var gefit konungs-nafn eptir réttum siðum, ok gerði þat sá maðr er Skervaldr hét ór Gaulardal; ok var honum þá dœmt land ok þegnar; ok játuðu allir Þrœndir honum allri réttri hlýðni ok lýðskyldu svá fullkomlega sem bæði hefði hann svarit þeim eið ok þeir honum eið. Ok því þingi sleit svá.

Annan dag eptir var blásit til hirðstefnu; kómu þangat lendir menn ok hirðin ǫll, ok sóru þeim þá eiða báðum, Hákoni konungi ok Skúla jarli, ok gerðusk sverðtakarar, hverr með slíkum nafnbótum sem áðr hafði haft með Inga konungi.

Brátt eptir þetta bjoggusk þeir Hákon konungr ok Skúli jarl suðr til Bjǫrgynjar ok hǫfðu eina tvítug-sessu, en Eilífr kapalín stýrði gesta-skútunni. Ásólfr frændi jarls hafði it þriðja skip, þat var átján-sessa. En þá er ór var lagt bœnum, þá var jarl eptir, en konungrinn fór með skipinu.

Veðr var á lítit, ok lǫgðu þeir at við Hattarhamar. Þá deildu þeir um lægi, Eilífr ok Ásólfr; hann hafði marga menn með sér; en gestir vildu þrøngva Ásólfi ór læginu. En hann hafði áðr komit nǫkkuru fyrri. Ok gengu þá fyrst árar ok forkar. Síðan fóru hvárir til vápna sinna; ok var hǫrð svipan um hríð, þvíat skipin lágu jafnfram.

En er konungs-skipit rendi at, þá sá þeir at sverðum var brugðit á hinum skipunum. Konungr kallaði á þann er stýrði; bað hann stefna beint milli skipanna ok róa sem mest mátti, lét svá skjótast skilja mundu mega með þeim. En er konungs-skipit rendi milli skipanna, þá skildusk þau, ok máttu hvárigir ǫðrum mein gera. Þar urðu margir menn sárir á hváru-tveggja skipinu. Síðan kallar konungr þá alla á land upp ok sætti þá. Kom jarl nú ok innan ór bœnum ok sigldu eptir þat út ór firði.

Þeim byrjaði vel suðr til Bjǫrgynjar; þeir lǫgðu at um kveldit við Hegranes. Um morguninn í dagan kom til þeirra Dagfinnr bóndi ór bœnum ok sagði at bréf hafði komit frá Kórsbrœðrum norðan til biskups-efnis ok Kórsbrœðra, at þeir skyldi øngva tign veita Hákoni konungi. Sagði Dagfinnr, at þeir þóttusk við vanda um komnir; því at þeir óttuðusk reiði erkibiskups ok Kórsbrœðra, en annarri hendi létusk þeir gjarna vilja veita konungi hlýðni ok alla sœmð þá er þeir mætti.

Jarl svarar hér fá um, ok sagði þat litlu mundu varða hvárt þeir gerðu heldr.

Dagfinnr svarar: "Ef þeir fara með slíku hér fram sem þeir gerðu í Þróndheimi, þá mun brátt af þvásk ǫll sú sœmð er konunginum heyrir til."

Þá mælti konungrinn: "Dagfinnr bóndi, far inn til bœjar, ok seg svá Kórsbrœðrum, at ek vænti af þeim einna manna bezt þeirra manna sem í eru landinu. En ef þeir gera ǫðruvís, þá skal eigi langt til, at þeir skulu vita hvárt oss líkar vel eða illa."

Dagfinnr røri þá inn til bœjar ok sagði Kórsbrœðrum orð konungs, ok svá hvat jarl mælti.

Kórsbrœðr svara svá, at þeir vildu gjarna gera konungi alla sœmð; kváðusk eigi skyldu svá kaupa vingan erkibiskups eða Kórsbrœðra í Þróndheimi, at týna þar í mót vingan konungs. Síðan røri konungr inn til bœjar, ok var hringt um bœinn allan; en lærðir menn gengu sem sœmiligast í mót honum. Þangat var þá stefnt ǫllum lendum [mǫnnum] ok hirðstjórum þeim er í Gulaþings-lǫgum vóru ok nefndir menn til ór héruðum fjǫlmennt, ok settr stefnu-dagr á Selju-manna-vǫku-dag, at allir skyldu koma til Bjǫrgynjar.

En meðan þessa varð beðit, vóru þeir í bœnum, konungrinn ok jarl. Konungrinn var ungr; ok fyrir bernsku sakir sinnar gáði hann meirr leiks síns enn landráða. En allar þessar stundir var jarl í ráðagerðum við sína vini, ok sendi bréf bæði suðr ok norðr í landit; var flestum þat ókunnigt hvat á þeim var, ok fá vóru konunginum sýnd. Þá vóru menn sendir austr í Vík til Filipus Bagla-konungs; ok leitaði jarl þangat vináttu ok félagskapar.

En er vinir konungs kærðu slíkt fyrir konungi, at slík umleitan væri grunsamlig, at þangat væri leitat vináttu sem hefði jafnan fjándskapr verit; þá svarar konungr, at Skúli jarl var svá vitr maðr, at hann mundi sjá kunna sér vini til handa; "ætla ek mér þat meinlaust, þó at hann eigi sér marga vini, þvíat hann mun vel halda vár einka-mál af sinni hendi; ætla ek ok eigi fyrri at bregða."

Skúli jarl [lét] gera bréf vestr um haf til Jóns jarls í Orkneyjum, ok var þar fyrir innsigli konungs, ok vissi konungr ekki til þess, ok eigi hvat á var bréfunum. Sá maðr fór með bréfunum er Jósteinn hét, ok var kallaðr Þǫmb; hann var gestr. Ok þá er [bréfin] kómu út til hafs, urðu menn við [varir á skipum konungs] ok gerðu orð inn til Ívars bodda ok Dagfinns bónda, ráðgjafa konungsins; ok sǫgðu, at konungs-innsigli var fyrir bréfum þeim er send vóru með Jósteini. Ívarr gékk þá til konungs, ok spurði ef hann vissi nǫkkut til þessarra bréfa. Konungr létzk eigi vita. Ívarr sagði betr vera, at hann sæi þau bréf er með konungs innsigli vóru send í ǫnnur lǫnd.

Konungr gerði þá menn til Herðlu-vers eptir bréfunum. Jarl varð þessa varr, ok sendi þegar menn sína á ǫðru skipi, urðu þeir skjótari; náðu bréfunum áðr enn konungs-menn kœmi til.

Ok þegar sem þeir kómu inn til bœjar, þá lét jarl blása til hirðstefnu, ok hafði miklar kærslur á Ívar bodda ok aðra konungs ráðgjafa; sagði, at þeir vildu koma sundrþykki milli hans [ok sín], en mistryggja jarl í sínum ráðum.

Þá stóð upp Gregorius Jónsson, frændi jarls, ok þá enn lítill vinr konungs. Hann mælti ákafliga til Ívars bodda með þessum orðum: "Ek var fyrst í tali með þeim mǫnnum er sóru eiða konungi ok jarli til trúnaðar, ok hugðu vér at allt skyldi eitt vera. En nú vill einn prestr spilla váru samþykki allra Birkibeina; ok skal þat aldri hlýða. Tǫkum hann ok refsum honum fyrst svá at allir sé við."

Síðan eptir þetta hljóp upp mikill fjǫldi frænda Skúla jarls ok vina, ok sǫgðusk skyldu rífa í sundr Ívar kvikan. Ívarr stóð upp ok beiddi sér hljóðs, ok fékk [eigi]. Þá hljópu fram fyrir hann vinir konungs ok vǫrðu hann svá at hann sakaði ekki; ok var þá kurr mikill á hirðinni.

Síðan stóð konungrinn upp ok mælti: — "Ek kann fátt tala; en þó vil ek þess biðja at þér hlýðit Ívari fóstr-feðr mínum, ok svarit síðan sem [yðr] líkar."

Hróarr konungs-frændi segir svá skyldu víst vera.