Bókastaðir

Þórir sat í búi sínu ok hafði fjǫlmenni mikit. Kvikfé hans gekk mjǫk í landi Hrómundar í Grǫf, enn þar fyrir var Þórir því vanr, at hann gaf Hrómundi gelding hvert haust, enn lamb á várum. Þat fé varð gamalt ok gekk með mǫrkum Þóris. Þat var eitt haust, at Þórir vandar um við rétt, ok varð þeim at orðum. Enn er Vǫlu-Gunnarr heyrði orð þeira, hljóp hann upp at Hrómundi ok hjó til hans ok varð þegar at vígi. Þessu varð Þórir svá reiðr, at hann rak Gunnar í brott ok fór hann þá í Múla til þeira Gríms. Enn þeir gáfu honum bólstað í Þorskafjarðardal, þar er nú heitir á Gunnarsstǫðum ok gerði hann þar bú, enn var stundum með Ketilbirni.

Þormóðr hét maðr norðlenzkr. Hann stǫkk norðan fyrir víga sakir. Hann kemr á Hjalla til Helga ok skorar á hann til vistar. Enn Helgi játti at taka við honum, ef hann sætti áverkum við Þóri, ef hann kœmi í færi. Þessu játar Þormóðr.

Enn þat var litlu síðar, at Þórir reið Kinnskænum gamla yfir Þorskafjǫrð. Þormóðr var við sétta mann, ok var fólginn í þangi, þar er Þórir skyldi á land ríða, ok er hann reið af vaðlinum, hljóp Þormóðr upp ok lagði til hans, ok kom lagit í síðu hestinum ok hljóp millum rifjanna. Þórir hljóp af baki hestinum; enn hestrinn ærðisk ok hljóp út á sjóinn. Þórir brá sverði ok hjó Þormóð banahǫgg. Þá hlupu þeir Helgi ofan í fjǫruna ok skaut Þórir spjóti í gegnum þann er fyrstr fór. Enn er þeir Helgi sjá, at tveir eru fallnir, snýr þá síns vegar hverr þeira. Þórir hljóp eptir Helga, ok elti hann út til Kálfár, ok vá hann undir Helgasteini út frá Hjǫllum. Eftir þat fór Þórir heim. Þar heitir nú Þormóðstangi, er hann fell við sjóinn, enn Hesttangi þar er Kinnskær kom á land.

Þórir var nú varr um sik ok lét upp halda virkinu. Þá lét Þuríðr drikkinn gera rekkju gagnvert dyrum ok kvað sér þá mundu fátt á óvart koma. Eigi sættusk þeir Styrkárr ok Þórir á víg Helga.

Enn þat var nǫkkuru síðar, at Styrkárr gekk á skip með húskarla sína tíu. Þar var Kerling í fǫr með þeim dóttir hans. Þau fóru leynilega suðr yfir Þorskafjǫrð ok kómu á Hofstaði til Halls. Styrkárr skorar á hann til liðs. Hallr brásk við skjótt ok fara þegar við fimtánda mann. Þeir váru nú allir saman sex ok tuttugu. Kerling hafði ráð fyrir liði þeira ok hon hafði huliðshjálm yfir skipinu, meðan þau reru yfir fjǫrðinn til Þórisstaða.

Þau gengu frá skipi ofanverða nátt ok gekk Kerling fyrst í virkit, því at þegar spratt upp lássinn fyrir henni, er hon kom at; ok er hon kom í virkit, hljóp at henni gyltr mikil ok svá hart í fang henni, at hon fór ǫfug út af virkinu ok í því hljóp upp Þuríðr drikkinn ok bað Þóri vápnask, segir, at ófriðr var kominn at bœnum. Þeir Þórir hlupu upp ok klæddusk, tóku vápn sín ok váru tólf saman. Teksk þar bardagi í virkinu; þeir Þórir urðu sárir mjǫk, því at vápn þeira bitu ekki.

Þá sá Þuríðr drikkinn, at Kerling fór um vǫllinn at húsbaki, ok hafði klæðin á baki sér uppi, enn niðri hǫfuðit, ok sá svá skýin á milli fóta sér. Þuríðr hljóp þá útaf virkinu ok rann á hana ok þreif í hárit ok reif af aftr hnakkafylluna. Kerling tók í eyra Þuríði báðum hǫndum ok sleit af henni eyrat ok alla kinnfylluna ofan, ok í því tóku at bíta vápn Þóris ok manna hans, ok urðu þá mjǫk skeinusamir. Fellu þá sumir menn Halls, enn sumir flýðu ofan ór virkinu. Bǫrðusk þeir þá á leiðinni ofan til sjóvarins; enn svá lauk, at þeir kómusk á skip um síðir; enn eftir lágu fimm menn, enn tveir fellu af Þóri. Þær Þuríðr ok Kerling váru báðar óvígar.

Eftir þat leitar Hallsteinn um sættir með þeim Styrkári ok Þóri. Varð þat at sætt, at víg þeira Helga skyldu ástandask heimsókn ok fjǫrráð við Þóri. Síðan var saman jafnat mannalátum ǫðrum ok bœttr skakki.

Hallr var ekki í þessi sætt ok fór hann suðr yfir fjǫrð; er hann í Fagradal með Steinólfi um hríð. Þeir bera nú saman ráð sín, ok gaf Hallr þat ráð til, at þeir sæti um líf Ketilbjarnar. Kvað hann þá mest aðra hǫnd af Þóri, ef honum yrði nǫkkut. Heldu nú njósnum um, hvern tíma Ketilbjǫrn væri heima í Tungu. Enn þat var háttr Ketilbjarnar, þá er hann var heima, at hann helt njósnum ofan til Bœjar. Með honum var Ásmundr Naðrsson ok Vǫlu-Gunnarr.

Enn um haustit litlu fyrir vetrnætr fengu þeir Steinólfr ok Hallr njósn af því, at Ketilbjǫrn var heima. Þeir gengu þá á skip fimtán saman, Steinólfr ok Hallr, Loðinn ok Galti fylgdarmenn þeira. Þeir róa vestr yfir fjǫrð ok lendu í Laxárós. Þar kom til móts við þá Grímr af Vǫllum ok Hergils son hans; þeir váru tíu saman. Þeir fóru upp til Tungu um nóttina ok varð engi maðr fyrr varr við, enn þeir hǫfðu tekit bœinn á þeim. Þar var fyrir Ketilbjǫrn ok Ásmundr Naðrsson ok þrír menn aðrir.

Gunnarr hafði riðit áðr um daginn vestr á Þórisstaði, ok er hann var þar kominn, spyrr Þórir, hvaðan hann væri at kominn.

"Frá Ketilbirni", segir hann.

"Eigi ertu auðnumaðr", segir Þórir, "því at svá dreymdi mik í nótt, at hann mundi þurfa manna við".

Gunnarr segir: "Þat þykkir mér undarlegt, er þú sitr heima, kappi slíkr sem þú þykkisk vera, enn hinn kærsti vin þinn eigi í hlut ok þurfi manna við".

Þórir segir: "Hafa skal gott ráð, þó at ór refsbelg komi". Bað hann þá taka Kinnskæ hinn unga; ríða þeir þaðan sex saman um nóttina, Þórir ok Guðmundr, ok Kinnarsynir tveir ok Vǫlu-Gunnarr; enn ór Múla fór Grímr ok þrír menn aðrir. Þeir riðu nú tíu um nóttina suðr yfir Þorskafjǫrð.

Nú er at segja frá Ketilbirni, at þeir fundu eigi fyrr enn húsin váru tekin á þeim; þeir Ásmundr tóku vápn sín. Gekk Ketilbjǫrn út í dyrrin ok sá at eldr var borinn at dyrum. Hann spyrr, hverir fyrir eldinum ætti at ráða. Steinólfr kvaðsk fyrir eldi ráða.

Ketilbjǫrn mælti: "Hér mun þér þykkja skaplegr fundr várr; eða skal nǫkkurum mǫnnum leyfa útgǫngu?"

Steinólfr bað konur út ganga, enn eigi fleiri. Eftir þat gengu þær út, enn eldr tók at leika um húsin. Þeir Ásmundr ok Ketilbjǫrn gengu undan einn vegg ok kómusk þar út; hlupu þeir Steinólfr ok Hallr þangat ok slógu hring um þá. Þar váru þegar drepnir þrír menn af Ketilbirni; enn hann vá tvá menn. Ásmundr hljóp at Halli, ok hjó til hans; enn maðr hljóp fyrir hann ok fekk sá bana. Þá hljóp Ásmundr út yfir mannhringinn, enn Ketilbjǫrn annan veg. Hallr hljóp eftir Ásmundi ok hans félagar, enn Steinólfr eftir Ketilbirni.

Ásmundr hljóp á hól einn ok varðisk þaðan. Þeir Hallr gengu upp á hólinn, enn Ásmundr réð í mót ok hjó til Halls; hann brá við skildinum. Þá hjó einn af Halls mǫnnum til Ásmundar ok kom á hjálminn. Hann rasaði við hǫggit, ok lagði sverðinu til þess er hjó, ok þegar í gegnum hann. Eftir þat hjó Hallr til Ásmundar, ok kom á hálsinn, svá at af tók hǫfuðit: var hann þar dysjaðr ok heitir þar Ásmundarhváll.

Enn Ketilbjǫrn hljóp út til árinnar; enn þar var svá háttat, at steinn stóð í ánni ok var Ketilbjǫrn þar vanr at hlaupa á steininn ok þaðan yfir ána, enn þat var eigi annarra manna hlaup. Þat heitir síðan Ketilbjarnarhlaup. Þeir Steinólfr runnu eftir honum til árinnar. Ketilbjǫrn hljóp á steininn ok gat eigi festan sik á steininum; hljóp hann þá aftr yfir ána, ok í því kom Steinólfr at, ok hjó á fótinn svá at af tók í ǫklaliðnum. Ketilbjǫrn fell eigi við hǫggit ok hneykti þá í mót þeim ok vá tvá áðr hann fell. Eftir þat fóru þeir Steinólfr heim til bœjarins ok fundusk þeir Hallr þar. Þeir ræntu þar fé nǫkkuru ok fóru síðan ofan með ánni ok ætla til skipsins.

Þórir kom í Tungu litlu síðar enn þeir Steinólfr váru brott farnir. Varð hann þá viss þeira tíðenda, er þar hǫfðu gerzk. Þórir varð allreiðr ok keyrði hestinn sporum í ákafa, ok svá hverr at ǫðrum.

Þórir varð skjótastr. Hann gat farit fjóra menn af liði Steinólfs ok drap þá alla; enn er hann kom á bakkana, váru þeir Steinólfr á skip komnir. Þórir eggjar Steinólf á land at ganga.

"Nú munu vér herma orð yður, at þar skal meira fyrir verða at hefna Ketilbjarnar, enn at vér gǫngum á land upp undir vápn yður", segir Steinólfr.

Þórir mælti: "Ek veit eigi, hvers mér verðr af auðit um hefnd eftir Ketilbjǫrn; enn hafa skal ek vilja til". Þeir Steinólfr reru út til Króksfjarðarness.

Þórir sneri á Vǫlustaði í Kambsheiði; þar bjó Heimlaug vǫlva. Þórir gaf henni fingrgull ok bað hana liðveizlu ok ráðagerðar. Hon lagði þat til ráðs, at hann fari fyrst at heygja Ketilbjǫrn, enn kveðsk mundu gera honum njósn, ef hon frétti nǫkkut til tíðenda. Þórir gerir sem hon lagði ráð til.

Þeir Steinólfr lágu undir Króksfjarðarnesi, þar til er Þórir reið aftr. Gengu þeir Grímr þar af skipi; fór Grímr heim, enn Hallr í Bœ.

Þá sendi Heimlaug orð Þóri fram í Tungu, at Grímr var heim kominn. Riðu þeir Þórir þá á Vǫllu, ok brutu þar upp hurðir; gengu inn síðan. Þeir Grímr fengu vápn sín ok vǫrðusk drengilega; var þar hin harðast atsókn, því at Þórir var allreiðr ok lauk svá, at Grímr fell ok húskarlar hans tveir, enn Hergils son hans komsk út um laundyr ok varð Gunnarr varr við hann ok hljóp eftir, ok vá hann þar, er nú heita Hergilsstaðir.

Eftir þat riðu þeir Þórir í brott, ok er þeir váru skamt komnir, sjá þeir þrjá menn ríða frá Bœ ok var einn í blári kápu. Þat var Hallr, Loðinn ok Galti. Þórir keyrir þegar hestinn sporum, er hann sá þá, ok ríðr frá sínum mǫnnum. Hann gat farit þá hjá Steinólfsdal, ok varð þó eigi hǫggfœri við Hall. Þórir skaut eftir honum spjóti, ok kom í sǫðulbogann, ok þegar í gegnum hann, ok svá í bak Halli. Hann snaraðisk við ok kipti í brott spjótinu. Þá hjó Galti til Þóris; enn Hallr reið undan sem hann mátti.

Þórir hljóp þá af baki, ok er svá sagt at hann hamaðisk þá hit fyrsta sinn. Galti var ok hamrammr ok var þeira atgangr hinn harðasti. Fór Galti þá undan, enn Þórir sótti eftir. Loðinn þóttisk engan hlut at mega eiga, ok reið hann eftir Halli; enn þar kom, at Þórir bar af Galta. Þar heitir nú Galtadalr.

Þá hljóp Þórir á hestinn ok var mjǫk móðr. Hann reið þá at leita Halls, ok fann hann ǫrendan við túngarð á Hofstǫðum. Hann hafði látizk af sári því er Þórir hafði veitt honum, ok fallit þar af baki. Þórir fór til móts við félaga sína; riðu síðan heim vestr yfir Þorskafjǫrð.

Hann bauð Hyrningi sætt eftir feðr sinn; enn hann tók því vel. Fór hann á Hofstaði ok tók þar við búi ok var hann betrfeðrungr; var hann aldri í mótgangi við Þóri.

Steinólfr sat í búi sínu ok þóttisk þungar fréttir hafa um fjǫrðinn. Hann var svá varr um sik, at hann var aldri fyrir vestan fjǫrð nætrgestr; hann setti annan mann fyrir búit í Bœ, at annask þar um. Þórir sat nú um kyrt, ok var honum allmikill hugr á at finna Steinólf, enn þóttisk eigi fǫng á hafa, at sœkja hann suðr um fjǫrð fyrir liðsafla sakir.

Þat var eitt haust, at Steinólfr fór vestr yfir fjǫrð. Þeir váru tíu á skipi ok ætla þegar heim aftr. Enn er þeir váru vestr komnir, hljóp á útsynningr með stormi, ok máttu þeir eigi þann dag aftr fara.

Enn er Heimlaug vǫlva vissi þat, sendi hon mann til Þóris ok bað hann skjótt við bregða, ef hann vildi Steinólf finna, enn hon kvaðsk mundu ráða, at veðrit felli eigi. Þórir reið þegar heiman, ok vill eigi mǫnnum safna, því at hann hugði, at þá mundi njósnir koma Steinólfi, ef nǫkkur dvǫl yrði á. Þeir fara nú heiman: Guðmundr son hans, Vǫlu-Gunnarr ok Kinnarsynir tveir. Þuríðr móðir þeira segir, at meir var ferð sjá ger með ráði Heimlaugar enn sínu, at fara við svá fá menn í hendr Steinólfi. Þórir kvað nú eigi at síðr fara skulu. Þeir fóru heiman átta, ok vafspjarra-Grímr ór Múla ok maðr með honum. Enn er þeir kómu suðr yfir Þorskafjǫrð, sendi Þórir orð Óttari fóstbróðr sínum í Másdal. Hann kom til hans við annan mann. Þeir riðu tólf inn til Steinólfsdals.

Enn þeir Steinólfr hǫfðu farit tíu til at festa hey upp í dalinn, enn aðrir tíu váru heima. Heyit stóð víða um dalinn ok váru þeir mjǫk dreift um dalinn. Enn er þeir Þórir sjá, hvat þeir hǫfðusk at, skildusk þeir ór reiðinni til at henda þá. Váru þá hleypingar miklar. Steinólfr kallar á sína menn, ok bað þá heim halda til Bœjar ok láta húsin gæta sín, ok er þeir kómu heim at túngarði, þá váru þeir tólf; kvaðsk Steinólfr þá eigi lengra renna vilja; hǫfðu þá látizk fimm menn Steinólfs.

Þeir kómu fyrst eftir Kinnarsynir, Grímr ok þrír menn aðrir. Þórhallr hjó þegar til Steinólfs ok kom á fótinn; varð þat mikit sár. Enn Steinólfr lagði til hans ok kom á hann miðjan. Þórhallr gekk á lagit upp at hǫndum honum ok hjó enn til hans ok veitti honum mikit sár. Í því kom Þórir at, ok váru þá fallnir þrír menn af þeim Þórhalli. Þórir barðisk þá djarflega.

Enn þenna sama dag reið Atli son Úlfs hins skjálga norðan yfir heiði við fimtánda mann. Hann varð varr við fundinn, ok fór til ok reið þegar til meðalgǫngu, ok kvaðsk þeim veita mundu, er at hans orðum mundu gera, ok þar kom at hann fékk skilit þá, því at hvárirtveggja váru mjǫk sárir. Þar létusk þrír menn af Þóri, enn fimm af Steinólfi. Þar heitir Grásteinsdæld, er þeir bǫrðusk, upp frá Bœ. Atli fylgir þeim Steinólfi heim í Bœ ok váru þar bundin sár þeira.

Þeir Þórir riðu vestr heim ok váru allir sárir ok engi maðr komsk ósárr af þeim fundi. Um daginn eftir fór Steinólfr heim suðr til Fagradals, ok lá lengi í sárum um haustit ok greri seint. Enn um vetrinn sló í verk, ok rifnuðu aftr þau er gróin váru, ok dó hann af þeim sárum. Þórir hafði ok mjǫk sárr orðit, ok greru hans sár skjótt.

Enn eftir þenna fund tók Þórir skapskifti; gerðisk hann þá mjǫk illr viðfangs. Þat haust hurfu kistur þær, er hann hafði gera látit at Valshellis-gulli, ok vissi engi síðan, hvat af þeim væri orðit.

Nú er frá því at segja, at til hefnda eftir Steinólf var Þorsteinn son hans ok þeir feðgar Sléttu-Bjǫrn ok Þjóðrekr, dótturson Steinólfs. Atli Úlfsson leitaði um sættir með þeim, ok vildu Saurbœingar eigi sættask, ef eigi færi þeir utan, er mest hǫfðu gengit at vígum þeim. Þórir vildi eigi utan fara. Var Steinólfr bœttr fé miklu; enn Guðmundr ok vafspjarra-Grímr, Vǫlu-Gunnarr ok Óttarr ok Þorsteinn Kinnarson skyldu utan fara ok vera brott þrjá vetr.

Skip stóð uppi á Borðeyri í Hrútafirði ok þat hafði Þórir frétt. Hann reið heiman ok til Gilsfjarðar, svá norðr heiði til Bitru ok þaðan til Hrútafjarðar, ok kom á Borðeyri ok tók þeim far. Eftir þat reið hann heim hinn sama veg ok hann fór norðr, ok flutti þá síðan til skips alla ok fekk þeim fararefni nóg. Eftir þat reið Þórir heim ok sat um kyrt.

Enn þeir fóru utan ok kómu til Noregs. Þá réð Hákon konungr Aðalsteinsfóstri fyrir Noregi ok var þat á ǫndverðum hans dǫgum. Þeir Guðmundr ok hans félagar váru í Noregi um vetrinn; fóru síðan um sumarit eftir í hernað ok reyndusk hinir hraustustu menn ok fengu góðan orðstír ok unnu mikit sér til frægðar. Þeir váru fjǫgr sumur í hernaði, enn á vetrum með Hákoni konungi ok mat hann þá mikils.