Þrándr hét maðr; hann var Hallbjarnarson; hann stǫkk ór Noregi fyrir víga sakir ok fór til Íslands. Hann kom út í Dýrafirði. Hann átti brátt sǫkótt við menn fyrir víg ok óróa þar vestra, ok fór hann þaðan. Hann kom til Styrkárs í Barmi, ok var Styrkárr þá orðinn hrumr af elli. Þrándr skorar á hann til viðtǫku.
Styrkárr mælti: "Kost geri ek þér á því; ef þú vegr gull-Þóri, þá mun ek taka við þér ok gefa þér fé mikit".
Þrándr játar því, ok ferr nú á Þórisstaði ok hitti Þóri ok skorar á hann til viðtǫku.
Þórir mælti: "Svá hafa fregnir af þér farit, at þú aukir mjǫk vandræði, ok er mér þat ekki hent; hefi ek ok spurt, at þú komt til Styrkárs í Barmi, ok mundi hann hafa tekit við þér".
Þrándr mælti: "Enga viðtǫku fekk ek hjá honum; enn heyrt hefi ek, at þú værir góðr drengr ok rausnarmaðr mikill. Nú mun ek þat til baka bera, ef þú tekr eigi við mér".
Þórir mælti: "Fast sœkir þú þetta mál, ok mun ek við þér taka". Þrándr þakkar honum ok dvelsk þar um hríð ok hugnask ǫllum vel til hans. Þat fœrði Þrándr sér vel í nyt. Eigi virðisk honum gott at eiga við Þóri, ok þótti hann hafa tekit mjǫk skapskifti eftir því, er hann hafði heyrt með sǫnnu sagt af Þóri áðr; þó var Þórir jafnan vel til Þrándar. Nú er stundir líða sitr Þrándr um líf Þóris ok fekk þó eigi færi á honum lengi.
Þat var eina nótt, at Þrándr fór úr rekkju sinni ok at lokrekkju, er Þórir svaf í. Þórir hafði gengit út at gæta til veðrs. Þrándr gekk í lokrekkjugólfit, enn myrkt var mjǫk ok opin hurðin fyrir lokrekkjunni. Þrándr beið þar nú, ok kom Þórir ok varð eigi varr við hann, því at hann grunaði ekki Þránd. Þórir legsk nú niðr ok sofnar. Þá lagði Þrándr á hann miðjan. Þórir hafði vafit fast um sik fǫtin. Ingibjǫrg kona hans lá fyrir ofan hann. Þórir vaknar við, þá er lagit gekk gegnum fǫtin, ok þreif til yfir um hǫnd Þrándar í einni svipan ok varð ekki sárr. Þórir kreisti fast hǫnd Þrándar, svá at spjótit losnaði, ok tók Þórir þat. Síðan keyrði Þórir Þránd niðr fall mikit, svá at hann lá lengi í óviti; ok er hann raknaði við, spurði Þórir hann, hví hann hefði sýnt sér ótrú þessa. Þrándr sagði hit sanna frá ok síðan bar Þórir hann út ok lagði spjótinu í gegnum hann.
Daginn eftir reið Þórir á fund Styrkárs ok fœrði honum Þránd dauðan, ok bar sǫk á hann um fjǫrráðin. Styrkárr bœtti fé nǫkkuru fjǫrráðin ok skildu þeir Þórir sáttir; reið Þórir heim, enn Styrkárr lét heygja Þránd.
Um þann tíma dó Þórðr bróðir Þorbjarnar stokks í Laugardal vestr. Hann átti sonu tvá; hét hinn eldri Agnarr, enn hinn yngri Þorgeirr; þeir váru fríðir sýnum ok miklir fyrir sér ok tóku þeir fǫðurarf sinn ok gerðusk góðir bœndr; létu þeir jafnan mikit yfir sér ok þóttu eigi vera jafnaðarmenn; sátu þeir mjǫk yfir hlut manna vestr þar.
Þat var eitt sinn at Sléttu-Bjǫrn hitti Kjarlak ok áttu þeir tal saman. Sléttu-Bjǫrn kvaðsk eigi una við þau málalok, er orðit hafi með þeim Þóri, ok bað Kjarlak setja nǫkkur ráð til.
Kjarlakr mælti: "Þau ein hafa orðit skifti vár við Þóri, at vér hafim hinn verra hlut af haft, ok máttum vér nú vel una við málalokin eftir víg Steinólfs, ór því sem ráða var; þykki mér betra, at eiga ekki við hann; þó mun ek nú til leita, ef færi gefsk á". Eftir þat skilja þeir.
Svá bar til nǫkkuru síðar, at Halldórr goði í Garpsdal bauð Þóri til heimboðs við þriðja mann; var Atli sonr hans annarr. Enn er Þórir var at heimboðinu, reið hann í Múla til Herfinns ok var þar eina nótt.
Kjarlakr hafði njósn af þessu. Þá nótt, er Þórir var í Múla, reið Kjarlakr at heiman við sétta mann. Þorgrímr hét bróðir Kjarlaks; hann bjó at Brunná. Kjarlakr hitti hann um nóttina í hvílu ok bað hann liðs. Þorgrímr klæddisk þegar ok fór með Kjarlaki við fimta mann ok riðu þeir ellifu saman inn með Gilsfirði. Eigi treystusk þeir, at gera heimsókn at Múla ok riðu til Búðarár hjá Garpsdal ok biðu þar ok bundu hesta sína.
Smalamaðr frá Múla sá til mannanna, hvar þeir fóru. Hann sagði frá því heima, ok kvaðsk eigi hafa þekt mennina, enn þó mundi þat ófriðarmenn. Þórir kvaðsk eigi at síðr ríða mundu. Herfinnr bauð at fylgja honum. Þórir kvað þess eigi þurfa. Síðan reið Þórir um daginn frá Múla ok skildu þeir Herfinnr með vináttu.
Enn er Þórir kom á skeiðit við Búðará, hlupu þeir upp hinir. Sá var í litklæðum, er fyrstr fór. Þórir skaut spjóti at þeim, ok kom á þann miðjan, er var í litklæðunum, ok í gegnum hann; enn þat var Þorgrímr bróðir Kjarlaks. Hestar þeira Þóris váru á harða skeiði, ok bar þá fram hjá þeim Kjarlaki. Sá, er næst komsk, var húskarl Kjarlaks; hann lagði til Atla; enn Atli sló af sér lagit ok hjó hann banahǫgg. Einn maðr varð fyrir hesti Þóris, ok fell um koll ok varð undir honum sverð hans, ok meiddisk hann til bana. Bar þá Þóri undan, enn þeir Kjarlakr treystusk eigi at sœkja eftir, ok sneru þeir til hesta sinna ok riðu heim, ok hǫfðu fǫrunauta sína þá hina dauðu með sér ok undu hit versta við. Þórir var at heimboði í Garpsdal um hríð ok reið síðan heim.
Litlu síðar sendi Kjarlakr til Þóris ok beiddisk bóta fyrir víg Þorgríms bróður síns, ok hét þá at sitja aldri framar um líf Þóris, ef hann fengi bœtrnar. Þórir galt tvau hundruð silfrs ok kvað Kjarlak vel hafa leitat; enn hinir tveir kómu fyrir atfǫrina við Þóri. Þat efndi Kjarlakr, at hann sat aldri framar um Þóri eða lagði fjǫrráð við hann.
Ekki undi Sléttu-Bjǫrn betr enn áðr, enn varð nú svá at láta vera, ok er eigi getit, at hann hafi gert til Þóris þar eftir. Af honum er komin allmikil ætt hér á landi; hann var hit mesta afarmenni.
Svá er sagt, at þeir brœðr synir Þórðar í Laugardal, Agnarr ok Þorgeirr, fara á fund Þorkels auðga í Alviðru í Dýrafirði ok biðja hann liðveizlu at drepa gull-Þóri; kváðusk á honum eiga at hefna Þorbjarnar stokks ok Arnar sonar hans.
Þorkell mælti: "Eigi mun Þórir verða ykkr auðsóttr, ef hann verðr varr við, ok vandasamt þykki mér þetta; þó mun ek til leggja nǫkkut, er þit hafit mik heimsótt, ok vil ek senda flugumann til Þóris".
Þorgeirr mælti: "Eigi sé ek mann til þess".
Þorkell mælti: "Ek mun sjá fyrir því; enn annat ár í þetta mund mun ek hafa nǫkkut svá um sét, at hœgra mun ykkr at veiða Þóri þá enn nú". Þeir brœðr þakka honum heit sín ok fara nú heim.
Þorkell hittir nú Ǫnund ráðamann sinn; hann var skyldr Þorkeli ok hafði vaxit upp með honum ok unnusk þeir mjǫk. Þorkell biðr hann leita til, ef færi gefisk á Þóri, ok segir honum ráðagerð sína ok þeira brœðra.
Ǫnundr mælti: "Engi heillaþúfa hefir Þórir orðit þeim, er gert hafa á hluta hans, eða setit um líf hans, ok heldr eigi á ek honum neitt ilt at launa, ok vil ek eigi vera í neinum fjǫrráðum við hann".
Þorkell mælti: "Því hefir þú heitit mér, at gera vilja minn í hverju er væri; enn nú þykki mér þú allmjǫk bregða þat".
Ǫnundr mælti: "Eigi munt þú þurfa at bregða mér þessu, ok skal ek at vísu fara; þó segir mér svá hugr um, at ek hljóti bana af þessu".
Skilja þeir nú talit, ok hinn næsta dag eftir, gengr Ǫnundr at Þorkeli með brugðit sax ok hjó til hans ok særði hann allmiklu sári, ok lézk Þorkell bregðask reiðr við ok reka Ǫnund í brott, ok fór hann þá þaðan ok létti eigi ferð sinni fyrr enn hann kom á Þórisstaði ok var þar um nótt.
Um morguninn gekk hann á tal við Þóri ok bað hann viðtǫku, ok segir honum, at hann hafi orðit missáttr við Þorkel ok at hann hafi sært hann sári miklu ok hafi Þorkell rekit sik í brott. Þórir hafði heyrt fregn af þessu, enn ekki af ráðagerðinni, ok grunaði hann ekki.
Hann mælti til Ǫnundar: "Spurt hefi ek, at sǫnn er saga þín, ok mun ek við þér taka; enn þó er vandhæfi hér á, at ek gerisk nú óeirinn í skapi, at bágt er við mik at lynda, ok er mér þat eigi sjálfrátt".
Ǫnundr segir: "Eigi mun ek ertask við þik, ok því heldr varask, er ek veit þetta".
Þórir mælti: "Eigi veit ek, hvárt þú stýrir happi miklu, því at mér sýnisk þú eigi gæfusamlegr".
Skilja þeir nú talit, ok var Ǫnundr þar þau misseri ok hugnaðisk Þóri vel til hans ok ǫllum þar. Ǫnundr gekk á fjall með húskǫrlum Þóris um haustit ok hugði at landslagi ok varð hann því vel kunnigr. Nú líðr vetrinn ok gætti Ǫnundr mjǫk at háttum Þóris; hann varð þess varr, at Þórir fór einn nǫkkurum sinnum framarlega í Djúpadal fram ór Djúpafirði ok dvaldi þar lítit. Enginn vissi, hvat hann gerði þangat, nema Ingibjǫrg kona hans, ok sagði hon þat engum.
Nú líðr fram á várit; þá reið Þórir vestr í Alviðru til Þorkels auðga ok fekk þar góðar viðtǫkur ok var hann þar um nótt. Þá leitar Þórir um við Þorkel, ef hann vildi taka Ǫnund í sátt, ok bauð hann fé til. Þorkell tók því vel ok semja þeir þetta með sér, ok grunar Þóri ekki um svikin ok gefr hann Þorkeli fim merkr silfrs ok fór síðan heim ok segir Ǫnundi hvar komit var. Ǫnundr þakkar honum með mǫrgum fǫgrum orðum, ok bjósk nú at fara heim til Þorkels. Þórir gaf honum gjafir at skilnaði ok bað hann vel fara.
Ǫnundr reið nú vestr til Laugardals ok finnr þá brœðr. Þeir taka vel við honum, ok spyrja hann nú um hætti Þóris. Hann segir slíkt er hann vissi ok um ferðir hans í Djúpadal, — "ok þœtti mér vænst", segir hann, "at sitja um Þóri, þá er hann ferr þangat, ok mun ek kunna leiðir".
Þeir tóku vel undir þat, ok fara nú á fund Þorkels, ok segja honum hvar komit var. Hann kvað nú vel stofnat, — "ok vil ek nú at Ǫnundr sé eftir með mér".
"Eigi skal þat", segir Ǫnundr, "svá fast sóttir þú eftir at koma mér í þetta mál, at ek mun eigi við þá brœðr skilja, fyrr enn nǫkkut um skipask", ok varð nú svá at vera sem Ǫnundr vildi, ok fór hann heim með þeim brœðrum.
Þeir fara heiman litlu síðar ok Ǫnundr með þeim, ok safna mǫnnum ok verða saman átján, ok fór engi njósn af þeim. Þeir váru kyrrir um daga, enn á ferð um nætr, ok fóru seint. Ǫnundr var fyrir ferðinni, því at hann kunni allar leiðir. Þeir koma í Djúpadal ok nema staðar á vǫllum nǫkkurum framarlega í dalnum. Þar eru þrǫng ok ógurleg gljúfr ǫðrum megin við vellina.
Ǫnundr bað þá bíða þar, — "enn ek mun fara á fund Þóris". Þeir gera nú svá; enn Ǫnundr ríðr á Þórisstaði. Honum er þar vel fagnat, ok er hann þar um nótt.
Um morguninn eftir bjósk Þórir at ríða í Djúpadal. Hann bað Atla son sinn með sér fara, ok fór hann ok tveir húskarlar. Ingibjǫrg kona Þóris spyrr hann at, hví hann hafi menn með sér.
Þórir mælti: "Vera má at nǫkkut beri nú til tíðenda, er þú sér eigi; grunar mik um þat, þó at ek fái ekki at gert".
Síðan reið Þórir á stað, ok mintisk áðr við konu sína ok bað hana vel lifa. Ǫnundr vildi fara með Þóri, ok leyfði hann honum þat, ok kvaðsk vána hann sér trúan. Ǫnundr kvaðsk svá reynask skyldu. Nú ríða þeir, þar til er þeir koma á vellina. Þar spretta þeir brœðr upp ok menn þeira ok hljóp Ǫnundr af baki ok í lið með þeim.
Þá mælti Atli: "Undan vil ek ríða, faðir, ok hætta eigi til við þenna liðsfjǫlda".
Þórir mælti: "Fyrr skal ek lífit missa enn undan flýja, þó at ek sé nú gamall".
Stíga þeir Þórir þá af baki. Hinir veittu þeim harða atsókn, enn þeir verjask ágætlega. Húskarlar Þóris hǫfðu hvárr mann fyrir sik ok fellu svá báðir. Þórir vá tvá menn ok Atli aðra tvá. Ǫnundr sótti hart at þeim ok þeir brœðr.
Þórir mælti til Ǫnundar: "Sé ek nú ráð yður, ok hefir þér illa farit, at svíkja mik í trygðum; mun nú ok verða endi á ævi minni; enn skamma tíma skalt þú eiga at fagna þessum svikum".
"Þat er illa þá", segir Ǫnundr, Þórir hjó þá í hǫfuð honum ok klauf hann at endilǫngu. Enn í því bili hjó Agnarr af Þóri hœgri hǫndina í úlfliðnum. Þórir kastaði þá skildinum ok tók sverð sitt í því at þat fell niðr með hendinni; varðisk hann þá svá lengi með vinstri hendinni at undrum gegndi, ok vá þá enn tvá menn. Agnarr snarask at, ok hjó þá af honum vinstri hǫndina í úlfliðnum. Þórir brásk fast við, ok sló Agnar með hœgri stúfnum ok fell hann í ǫngvit. Þórir hljóp þá at gljúfrunum ok sló stúfnum við hellu mikilli, svá at hon hrǫkk til. Þá sá þeir, at kisturnar, er Valhellis-gull var í, váru þar undir. Þórir stakk handarstúfnum sínum í hvárn kistuhring, ok steyptisk fram af í gljúfrit í fljótri svipan ok sá þeir hann eigi framar.
Atli hljóp á bak hesti sínum ok reið sem hvatast heim á Þórisstaði ok sagði tíðendin, ok þótti þetta mikit. Varð Þórir mǫrgum harmdauði ok eigi sízt konu hans. Agnarr raknaði við, ok fóru þeir brœðr þaðan sem skjótast ok riðu vestr ok undu illa sinni ferð.
Agnarr lá lengi í sárum um sumarit eftir hǫggit ok dó um sumarit, þá er liðnir váru sex vetr frá falli Steinólfs. Ingibjǫrg ekkja Þóris bjó á Þórisstǫðum, ok Atli son hans.
Þat sumar kómu út: Guðmundr Þórisson, Vǫlu-Gunnarr, vafspjarra-Grímr, Þorsteinn Kinnarson ok Óttarr vestr í Dýrafirði, ok riðu heim á Þórisstaði frá skipi. Síðan fóru þeir vestr í Laugardal, ok hitta Þorgeir; Guðmundr drap hann, ok síðan drápu þeir alla hina, er í atfǫr hǫfðu verit við Þóri. Eftir þat riðu þeir heim.
Þat varð uppvíst, at Þorkell auðgi hafði verit í fjǫrráðum við Þóri; fóru menn þá í milli ok kómu sætt á með Þorkeli ok sonum Þóris, ok galt hann mikit fé; skaði þótti honum at Ǫnundi, enn varð at hafa svá búit, ok allir fellu þeir óhelgir, er í atfǫrinni váru við Þóri, enn Þórir var bœttr miklu fé, ok lauk svá viðskiftum þeira Þorkels.
Guðmundr bjó á Þórisstǫðum til elli, ok er mikil ætt frá honum komin. Atli bjó í Grǫf ok váru þeir brœðr mikilmenni. Vǫlu-Gunnarr bjó á Gunnarsstǫðum, enn Grímr í Múla langa tíð, enn Þorsteinn á Kinnarstǫðum.
Þar heita nú Leikvellir, er Þórir fell. Enn um hann veit engi framar at segja eftir þat, er hér var sagt, ok er þat ætlan manna, at hann hafi lagzk á gullkistur sínar ok brugðizk í ormslíki, ok var þat lengi síðan, at menn sáu dreka fljúga ofan í Gullfors ok yfir gil þat, er hann sásk hverfa ofan í. Þórir hefir verit einn með hraustustu mǫnnum hér á landi; sá hann ok flest fyrir fram ok var vitr maðr ok engi ofsamaðr, alt þar til er lund hans spiltisk, ok hefir hann þá goldit þess síðasta drykks, er hann drakk af kalki Agnars, sem hann hafði sagt honum fyrir. Ok lúku vér þar gull-Þóris sǫgu.