Bókastaðir

Æsa hét dóttir jarls; hennar bað Gautr berserkr, mikill kappi; hann var sœnskr at ætt. Með honum var Geirr hinn gerzki, ok hǫfðu mikla sveit. Enn jarl vill eigi gefa konuna. Þá gengu þeir Þórir á hólm við berserkinn ok hǫfðu sigr. Þá vildu félagar þeira hefna ok sló þá í bardaga ok varð hin harðasta orrusta; enn svá lauk, at þeir drápu þá alla víkingana, er í móti risu, enn eltu hina ór landi.

Þrjá vetr var Þórir í Gautlandi. Þá tók jarl banasótt. Hann gaf Þóri kaupskip ok bað hann fara til Íslands; enn Hauknef gaf hann dóttur sína ok þar með ríkit, ok var hann þar eftir, enn Þórir fór til Noregs; hann sendi Rekhall til Englands með annat skip.

Þeir Þórir fóru til Íslands ok kómu út í Dǫgurðarnesi. Þar kom Steinólfr hinn lági til skips, ok brá mjǫk við, er hann sá Þóri; þar var ok Kjarlakr gamli ok bað hann Steinólf mág sinn eiga gott við Þóri; kvað honum þungt falla mundu, ef hann gerði svá, — "því at þínar fylgjur mega eigi standask hans fylgjur", sagði Kjarlakr. Steinólfr falar sverðit góða at Þóri; enn Þórir vill eigi selja, ok bauð at gefa honum eins manns herneskju. Enn Steinólfi þótti þat líkt ok ekki, ok lagðisk lítt á með þeim. Þórir vill þá í brott, því at honum þótti þeir ærit liðmargir.

Þeir tóku sunnanveðr, ok ætla til Þorskafjarðar; þá gekk veðrit til landsuðrs ok austrs, ok bar þá vestr undir Flatey. Þar bjó Hallgríma dóttir Gils skeiðarnefs; hennar synir váru þeir Hergils, er síðan bjó í Hergilsey, ok Oddr. Þá sá Þórir Ingibjǫrgu dóttur Gils skeiðarnefs, ok fansk honum mikit um hana þá stund, er þeir dvǫldusk í Flatey.

Þeir heldu þaðan til Knarrarness; þat er á framanverðu Reykjanesi, ok þá fekk þat nafn. Þá bjó Breiðr í Grǫf; þar heitir nú á Breiðabólstað. Þar gengu félagar Þóris af skipinu, þeir er fyrir sunnan Þorskafjǫrð áttu heimili, nema Ketilbjǫrn ok Þórhallr; þeir vildu eigi við Þóri skiljask.

Meðan er Þórir var utan, hafði andazk Oddr faðir hans. Var þá uppgangr Hof-Halls sem mestr, svá at hann sat nær yfir hvers manns hlut ok virðing. Hann deildi um hoftoll við Reyknesinga. Hann vildi ok heimta toll fyrir vestan Þorskafjǫrð; enn Hallsteinn ok þeir Reyknesingar hǫfðu reist Þórs-hof vestr þar, síðan tréit hit mikla hafði rekit á land hans, er hann eftir blótaði, ok lǫgðu þeir þar til tolla; váru af því dylgjur miklar með þeim Halli. Hallr hafði ok í brott rekit móður Þóris, Valgerði, ór búi sínu, enn sett þar niðr Þorbjǫrn stokk, ísfirzkan mann, mikinn kappa ok Askmann hinn þunga; hann bjó á Askmannsstǫðum út frá Skógum.

Þórir helt vestr fyrir Þorskafjǫrð skipi sínu ok lendi við Grenitrésnes. Þar fann hann Hallstein ok aðra bœndr, ok buðu þeir Þóri land inn frá Grǫf milli á tveggja. Hallsteinn fekk honum búfé ok Þuríði dóttur sína til forráða; gekk Þórarinn son Hallsteins á skip með Þóri ok váru þeir fimtán á skipi, enn Hallsteinn fór hit efra með búferli Þóris ok váru margir saman. Koma þeir Þórir fyrr, ok ryðja skipit þar er nú heitir Búlkáróss.

Nú er þar til at taka er Hyrningr Hallsson kom heim ok sagði alldrengilega frá fǫr þeira Þóris.

Hallr mælti: "Ólíkr ertu orðinn mér, er þú vilt vera hlutræningr fyrir Þóri, eða þá er þú settisk eftir við hellinn ok fylgdir honum eigi, ok víst eigi uni ek því, at Þórir siti einn yfir Valshellis-gulli". Hyrningr kvað hann þess vel hafa aflat.

Hallr kvaðsk eigi hirða um auvirðisskap hans ok safnar at sér þrim tigum manna þá er hann sá fǫr Þóris. Hann ferr fyrir innan Þorskafjǫrð ok fundusk þeir við Búlkárnesós. Kallar Hallr þegar til gullsins við Þóri, enn hann synjar þverlega. Hallr veitir þá snarpa atgǫngu. Hann hafði gullrekit spjót í hendi; hann hleypr í flokk Þóris, ok lagði snart fram, enn fyrir varð Þórarinn Hallsteinsson ok stóð spjótit í gegnum hann. Þórarinn gekk á lagit, ok hjó yfir Hall ok þann banahǫgg, er næst honum var; þar fellu þrír menn af Halli, áðr þeir Þórir ok Ketilbjǫrn fengu vápn sín, ok nú sjá þeir Hallr, at Hallsteinn ok hans menn váru komnir ofan á brekkuna ok veita Þóri. Hlaupa þeir Hallr nú til hesta sinna. Þá vá Þórir mann, enn Ketilbjǫrn annan; bar þá Hall undan ok hans menn.

Þeir Hallsteinn ok Þórir hlaupa nú í bátinn ok nær fjórum tigum manna, ok reru yfir fjǫrðinn ok fundusk þeir Hallr þá við Vaðilseyri. Tóksk þá þegar athlaup ok vá Þórir einn mann. Hallr bauð þá sætt, ok kom því svá, at hann seldi Hallsteini sjálfdœmi, fyrir víg Þórarins; enn hann gerði tvau hundruð silfrs; enn menn þeir, er fellu við Búlká, skyldu koma fyrir tilfǫr; enn sá er Þórir vá á Vaðilseyri var fé bœttr, ok kom þar fyrir Uppsalaland, ok skyldi alt ógert, ef Hallr heldi eigi sættina. Fór Hallr við þetta heim ok undi illa við.

Hyrningr sagðisk eigi vildu með honum vera ok réðsk í Berufjǫrð til lags við Beru, ok var með henni þar til synir hennar vǫnduðu um. Enn síðan gerði hann bú á Hyrningsstǫðum ok bjó þar til elli. Hann hélt jafnan vingan við Þóri, ok þat fé hafði hann mest, er Þórir gaf honum, því at hann náði engu af Halli fǫður sínum.

Þórir reisti bœ mikinn, þar er nú heitir á Þórisstǫðum, ok setti þar saman mikit bú; var hann hinn mesti rausnarmaðr. Allir fóstbrœðr hans fóru til feðra sinna. nema Þórhallr ok Ketilbjǫrn. Þuríðr Hallsteinsdóttir var bústýra Þóris, ok lagði Ketilbjǫrn hug á hana. Þórir átti son við Valgerði konu Hrómundar í Grǫf, ok hét sá Atli.

Hauknefr hafði gefit Þóri hest kinnskjóttan ungan; hann var gauzkr hlaupari, ok var alinn á korni vetr ok sumar; þessum hesti reið Þórir yfir Þorskafjǫrð, hvárt er var flóð eða fjara, ok var hann gersemi mikil. Þórir hafði sœmdir miklar af búi sínu ok ferð sinni ok fé því, er hann hafði út haft.

Hann bað Þuríðar dóttur Hallsteins goða til handa Ketilbirni fóstbróður sínum, ok fekk þann kost, ok gerði bú í Tungu í Króksfirði. Enn stundum var hann með Þóri.

Enn er Þórir hafði einn vetr búit, fór hann til Kleifa ok með honum Gilli ok Vaði skáld ok fóstbrœðr hans. Þórir bað Ingibjargar Gilsdóttur. Enn er þeir sátu at málum þessum, þá lét Gils bóndi enga menn ná at fara út til Óláfsdals, því at hann vildi eigi at Þorgeirr ór Óláfsdal yrði varr við, því at hann var biðill hennar Ingibjargar, ok hafði lagt við hana mikla ást. Gils lét þá þegar brúðlaup gera ok helt þar ǫllum komandi mǫnnum meðan veizlan stóð.

Enn er Þórir fór í brott með konu sína, þá fara menn út með Gilsfirði til Saurbœjar, þeir er at boðinu váru, ok fundu sauðamann ór Óláfsdal ok sǫgðu honum gjaforðit Ingibjargar. Sauðamaðr fór heim ok sagði þeim feðgum. Þorgeirr vildi drepa boðsmennina, ok kvað firn í, at þeir váru leyndir svikum slíkum; enn Óláfr bað eigi óverða gjalda, ok bað hann heldr gjalda Þóri. Enn er þeir sá, at Þórir reið út um teig fyrir vestan fjǫrð, þá báru þeir eigi áræði til at ríða eftir þeim. Fór Þórir nú heim með konu sína ok tókusk þar ástir góðar.

Þau áttu son, er Guðmundr hét ok var hann allbráðgerr. Hann fæddisk upp með Eyjólfi í Múla, ok gaf hann honum stóðhross hálf við Grím son sinn; þat var litfǫróttr hestr með ljósum hrossum.

Grímr Eyjólfsson var mikill ok eldsætr, ok þótti vera nær afglapi; enn er hann reis úr fleti, var hann í hvítum vararváðarstakki ok hafði hvítar brœkr ok vafit at neðan spjǫrrum; því var hann vafspjarra-Grímr kallaðr. Engi maðr vissi afl hans; hann var mjǫk ósýnilegr.

Þórir eignaðisk Flatey eftir Hallgrímu ok hafði þar sæði, enn Hergils son hennar bjó í Hergilsey, sem fyrr er ritat; hann var faðir Ingjalds, er þar bjó síðan, ok hann barg Gísla Súrssyni, ok fyrir þat gerði Bǫrkr hinn digri af honum eyjarnar, enn Ingjaldr fór í Þorskafjarðardali, ok bjó á Ingjaldsstǫðum. Hans son var Þórarinn, er átti Þorgerði, dóttur Glúms Geirasonar; þeira son var Helgu-Steinarr.

Þorgeirr í Óláfsdali lét sér stórum illa líka til Þóris um konumálit. Hann vissi at fátt var með þeim Steinólfi ok Þóri. Því gaf Þorgeirr Steinólfi fé til, at hann veitti Þóri umsátir, ef færi yrði á, ok er þeir hǫfðu ráðit samband, fann Þorgeirr Hall af Hofstǫðum, ok bað hann ganga í málit með þeim, enn hann varð glaðr við ok bað þeim heill duga, er fyrstr réði ráðum til skamma Þóri, enn kvað þó ilt við hann at eiga fyrir harðfengi ok fylgdar þeirar, er hann hefir; enn þat ráð gerði Hallr, at þeir skyldu ráða af einhvern fóstbróður hans. Hallr hitti þá Askmann ok hólmgǫngu-Kýlan, ok gaf þeim þrjár merkr silfrs, at þeir dræpi Má Hallvarðsson, ok því hétu þeir at leita við, ef þeir mætti.

Litlu síðar fór Askmaðr til móts við Kýlan, ok taka vápn sín ok fara til Hrísahváls. Askmaðr hafði króksviðu í hendi; hann fór til húss ok sagði Mávi, at uxi lá í mýri, ok bað hann upp draga. Már kvað hann fara munu at nǫkkuru illu ok sagðisk eigi trúa munu lygi hans. Askmaðr kvað eigi kynlegt, at hann þyrði eigi at ganga í Valshelli, er hann þorði eigi at bjarga fé sínu, þótt hann fylgdi honum til. Þá hljóp Már upp, ok tók vápn sín, hjálm, skjǫld ok sverð. Enn er þeir váru á leið komnir, lofaði Askmaðr hann mjǫk ok vápn hans. Már gerði svá. Askmaðr brá sverðinu ok blés í eggjarnar áðr hann lét laust.

Nú koma þeir í mýrina, ok þegar hleypr Kýlan upp ór einum runni ok sótti at Mávi í ákafa. Askmaðr skopar um hit ytra ok vildi krœkja af honum skjǫldinn. Már hjó hart ok tíðum, enn sverðit beit ekki. Þá kastar hann skildinum, enn þreif sverðit báðum hǫndum. Hann hjó á ǫxl Kýlans svá hart, at lamdisk axlarbeinit, ok jafnskjótt hjó Kýlan í móti ok kom á hendr Mávi ok tók af báðar í úlfliðum. Már rann þá á Kýlan ok spenti um hann stúfunum. Þá hljóp Askmaðr á bak Mávi ok lagði á meðal herða honum, svá at fram kom í brjóstit. Þar fell Már, hinn bezti drengr, ok huldu þeir hræ hans ok sǫgðu Halli hvar komit var; hann lét vel yfir. Eftir þat fóru þeir heim ok lagðisk Kýlan í rekkju ok ónýtti hǫndina.

Hallvarðr var heima, er hann frá lát sonar síns; hann var þá til engis færr. Þá sendi hann mann til Þóris at segja honum tíðendi; hann svaraði fá um þetta.

Enn litlu síðar fóru þeir Þórir ok Ketilbjǫrn ok Kinnarsynir til Hafrafells ok fundu Kýlan í dyrum úti. Þeir beiddu bóta fyrir víg Más; enn hann svarar illa ok rak aftr hurðina í klofa. Þeir tóku stokk ok brutu upp hurðina, ok fundu hvergi Kýlan, enn fundu laundyr á bak húsinu; hlupu þeir út ok sáu at Kýlan var kominn upp í fjall. Þeir runnu eftir honum, ok þar til, er vatn varð fyrir þeim; þar hljóp Kýlan á út, enn Þórir skaut eftir honum spjótinu, því er faðir hans hafði gefit honum, ok kom í milli herða Kýlans ok kom hvártki upp síðan. Eftir þat fóru þeir heim.

Þá rœddi Þórir um at hann vildi finna Askmann; ok er þeir kómu á bœ hans, váru aftr hurðir. Þar váru lítil hús; viðkǫstr var fyrir dyrum. Þeir Þórir ruddu viðinum á hurðina, ok báru eld í; tóku húsin skjótt at brenna, ok er fallin váru flest húsin ok menn gengu út, þeir er grið váru gefin, sjá þeir Þórir, at svín tvau hlupu einsvegar frá húsunum, gyltr ok gríss. Þórir þreif einn raft ór eldinum ok skaut logbrandinum á lær galtanum ok brotnuðu báðir lærleggirnir, ok fell hann þegar; enn er Þórir kom at, sá hann at þar var Askmaðr. Gekk Þórir af honum dauðum, enn gyltrin hljóp í skóg, ok var þat Katla.

Hon kom til Uppsala ok sagði Þorbirni tíðendin; enn hann fór þegar á fund Halls ok segir honum. Þeir Þórir tóku fé alt, þat er Askmaðr hafði átt ok fluttu heim með sér á Þórisstaði.

Enn er Þorbjǫrn stokkr kom á [Hofstaði, safnaði Hallr mǫnnum ok fór til móts við þá Þóri; fundr þeira varð fyrir neðan Rauðsdal. Hallr hjó með sverði til Þorsteins Kinnarsonar; kom þat hǫgg á fótinn ok risti niðr á kálfann. Þar fellu þrír menn af Halli. Eftir þat sneri Hallr undan, enn þeir Þórir eltu þá um stund, ok hurfu síðan aftr ok heldu heimleiðis.