Bókastaðir

Á þeim bæ er í Brekku heitir í Óláfsfirði bjó sá maðr, er Þorsteinn hét, ok var Halldórsson. En á annarri Brekku bjó Eyvindr Bjarnarson ok Sigríðr móðir hans. Þat var mælt, at Þorsteinn kæmi opt at tali við Sigríði. Þá var Sighvatr inn mikli út kominn, bróðir Eyvindar; hann hafði verit útan nökkura vetr. Ok verit í víkingum; ok var hann þar á Brekku. Þeir gátu fyrr lokit hey-verki sínu bræðr; en Þorsteinn átti úti nökkut, ok hafði hann fært heim á tún þat er úti var. En mey-staulpa var at fénu þeirra bræðra. Ok einn dag rak hón naut at túni Þorsteins; en hann fór á móti henni, ok bað hana þangat eigi reka at heyinu; ok vísaði brott fénu. En hón kvezk skyldu fara heim, ok segja at hann ræki bæði nautin ok hana í brott. Ok svá görði hón. En síðan gengu þeir bræðr á Brekku til Þorsteins; en hann leiddi hross ór garði. Þeir fundusk þar; ok ræddu um, at hann hefði meyna látið fara skyndilega. En Þorsteinn kvað ekki þat, ok kvað ærna haga annars-staðar en í túni þar er hann átti hey. Þeir kvóðu svá komit sumri, at fé ætti heimolt at ganga þangat er þat vildi. Sighvatr hafði öxi í hendi, ok lystr til Þorsteins; en hrossit var í milli þeirra, er hann Þorsteinn hélt á; ok lagðisk hann niðr hjá hrossinu öðrum-megin; ok kom öxar-skaptið á herðatoppinn, ok brotnaði þat í sundr; en refðis-munnrinn kom á herðar-blað Þorsteini, ok varð hónum ekki mein at því. En hann skauzk öðrum-megin hjá hrossinu, ok at Sighvati; ok hjó til hans bolöxi; ok kom á höndina; ok var þat mikill áverki, svá at hónum varð höndin ónýt síðan; ok skildusk við þat. Síðan stökk Þorsteinn í brott, ok mátti þar eigi við vera. En þeir vóru bræðr, ok Arnoddr inn mikli, er bjó at Kvía-bekk. Nú fór Þorsteinn til Guðmundar ins Dýra; hann var hans þingmaðr; ok var hann þar um vetrinn. En Þórðr, húskarl hans, annaðisk búit eptir. Þeir Bjarnar-synir kvóðu ekki fé þaðan mundu rakna. En um várit fóru þeir út þangat, Söxólfr Fornason, er bjó í Myrkár-dal, ok Urða-Steinn, ok Arnþrúðar-synir, ok tóku upp eign Þorsteins alla, ok höfðu til Guðmundar; ok varð engi forstaða veitt. Síðan býr Guðmundr mál til á hendr Sighvati um frumhlaup við Þorstein. En Önundr Þorkelsson bjó til um áverka við Sighvat á hönd Þorsteini, þvíat þeir Bjarnar-synir vóru hans þingmenn. Síðan fóru þau mál til þings, ok var leitað um sættir. Ok gékk Þorfinnr Önundarson, ok bað Guðmund at sættask, ok bauzk til görða; ok hét því, at göra Guðmundar hlut góðan. Ok lét hann leiðask at því; ok sættusk þar. Þau vóru mál öll senn á þingi ok Ögmundar-mál. Síðan fóru menn heim af þingi. Ok á manna-móti um sumarit á Skeið-hólmum í Hörgár-dal, þá görði Þorfinnr þessa sátt: — tólf hundruð til handa Sighvati um áverkann, en ekki til handa Þorsteini. Ok varð sú sáttar-görð óvinsæl; en þó galzk þetta fé at mestum hluta.

Annat sumar í Fljótum út skyldi vera hesta-þing, þar er heitir at Hamri. Hét hvárr-tveggi Nichulas þeirra er etja skyldi hestunum; var annarr Rúnólfsson; hann var félítill, ok heldr kynsmár; hann átti þrjá sonu; hét inn ellzti Rúnólfr, Leifr ok Halli. Þeir vóru allir full-tíða menn. Annarr Nichulas var son Skratta-Bjarnar Þorvaldz sonar; hann átti vel fé, ok var í góðri bónda-virðingu. Þeir áttu báðir grá hesta at lit. Nú vóru hestarnir saman leiddir, ok beizk hvárr-tveggi vel, meðan þeir áttu með sér at skipta. Þá þótti Nichulasi frá Mjóva-felli ójafnt keyrðir hestarnir, ok þótti gört at mann-virðing; hann hafði staf mikinn í hendi, ok vildi ljósta hest nafna síns. En Nichulas Bjarnarson hljóp undir höggit; ok kom á hann stafrinn. En hann gat fengit sér handöxi af manni, ok hjó í höfuð nafna síns, ok var þat lítill áverki. Þá var slegit í þröng. Þar var Rúnólfr son Nichulass frá Mjóva-felli, — ok var hónum haldit heldr lauslega; ok gat hann fengit sér öxi at manni, — ok hjó milli herða Nichulasi Bjarnarsyni mikinn áverka. Ok var þá skilit manna-mótið. Nichulas frá Mjóva-felli hafði lítinn áverka; ok mælti er hann reið heim: "Eigi veit ek hvat ek munda snúa þá er mér var á léttasta skeiði en höggva í höfuð á sextögum manni, ok ríði sá með handlaust höfuð í brott." Eptir þetta stökk Rúnólfr í brott; en Nichulas Bjarnarson var græddr; hann var ná-frændi Kolbeins Tumasonar en þingmaðr Guðmundar ins Dýra. Ok var sætzk á málit; var þat jafnt látið, er þeir höfðu við átzk nafnar; en Rúnólfr varð héraðs-sekr, ok skyldi hvergi vera þar er þeir áttu manna-forráð, Guðmundr ok Kolbeinn. En um sumarit eptir kom Rúnólfr sunnan yfir heiði. Maðr hét Böðvarr, ok var Þorbjarnarson, er bjó á þeim bæ í Felli heitir í Skagafirði. Böðvarr var lítill maðr vexti ok kurteiss, ok var kallaðr lítil-skeita; hann tók við Rúnólfi, ok var [hann] þar um sumarit, til þess at Kolbeinn Tumason fór at heimboði til Hofs til Gríms Snorrasonar. Þá sendir Kolbeinn orð Böðvari, at hann skyldi þangat koma. Ok hann kom. Síðan varð hann at láta lausan Rúnólf; ok fór hann þá inn í hérað á bæ þann er Þverá heitir, til þess manns er Dálkr hét ok var Þorgeirsson; ok tekr hann vel við hónum; ok var hann þar um vetrinn. En um várit leitaði Rúnólfr við Dálk, hvat hann skyldi ráðs taka. Dálkr mælti, at hann skyldi fyrst fara til fundar við Kolbein Tumason, ok bjóða hónum bætr fyrir þat er hann hafði verit þar ólofat. Nú ferr Dálkr með hónum, ok er þeir kómu á Víðimýri vildi Kolbeinn eigi út ganga. Þá gékk Dálkr inn ok beiddi Kolbein, at hann vildi út ganga. Hann kvezk ekki málþarfa við Rúnólf. Dálkr segir: "Þá muntú þykkjask meiri maðr fyrir þér en faðir þínn. Með mér var skógar-maðr hans um vetr; ok reið ek í tún hans um várit með hónum, ok gékk hann út; ok reið ek með þann syknan í brott svá sem þá mátti verða." Kolbeinn segir: "Þykkir þér þat ráð, at ek ganga til fundar við Rúnólf?" "Já," segir Dálkr, "þat þykki mér ráð, at hafa af Rúnólfi, at betr er at hafa en eigi." Nú gékk Kolbeinn út, ok bauð hann Rúnólfr hónum stóð-hross at þiggja. En Kolbeinn mælti, at hann skyldi fara til fundar við Guðmund, ok bjóða hónum yfir-bætr. Þá sendu þeir Dálkr ok Kolbeinn menn til Guðmundar með Rúnólfi, at hann skyldi þekkjask bætrnar. Síðan kom Rúnólfr til Guðmundar, ok bauð hónum hross at þiggja. En hann tók við. En Rúnólfr var þar nökkurar nætr. Þá fór hann í brott ok ofan í Langa-hlíð, ok vóru þar komnir bræðr hans, Leifr ok Halli, til Önundar. Nú sagði Halli, at Rúnólfr hafði gefit hrossin. Önundr tók kynlega á hrossa-gjöf þeirri, er hann skyldi þó eigi tekinn í frið greiðlega. En þar kom, at Rúnólfr fór eptir hrossunum, ok tók á brott; þvíat hann vissi hvar þau vóru; ok hafði í Langa-hlíð, ok gaf Önundi. Ok tók hann við hváru-tveggja, Rúnólfi ok hrossunum. Ok var Rúnólfr kallaðr snúin-brýni.

Guðmundr lét sem hann vissi eigi; ok þurru mjök metorð Guðmundar; ok þótti hann mjök saman ganga við þat er til kom; ok kölluðu menn, at Önundr sæti á friðstóli uppi í Öxna-dal, ok kvóðusk þeir mundu hlaða vegg í dalinn fyrir ofan ok neðan, ok tyrfa yfir síðan, ok kasa þar metorð Guðmundar. Þá fór Guðmundr aldri til mannamóta um sumarit, ok engir hans menn; ok eigi til leika um vetrinn. Enn fyrsta Dróttinsdag eptir Jól var leikr at Bægisá. Þar bjó sá maðr er Þorvaldr hét, ok var ná-frændi Guðmundar. Fóru þeir þangat Langhlíðingar til leiks; en ekki kom ofan ór Öxnadal. Þar kom sá maðr, er Óláfr hét, til leiks, ok var kallaðr tjor-skinn; ok sat hann þar hjá leik á þver-palli; en hann var vistum vestr í Skagafirði með Kolbeini Tumasyni. En þá er leik var lokit, þá gékk hann fram, ok veitti Rúnólfi áverka er hann gékk útar eptir gólfinu; ok hjó á hönd hónum; var hann einhendr síðan. Þá komsk Óláfr fram ór stofunni en eigi út; ok komask þeir Langhlíðingar fyrir dyrrin; ok hélt þar maðr á manni. Konur urðu þar við riðnar; ok gátu þær komit Ólafi undan í matbúr, ok þar út vindauga; en á var úti fjúk-renningr mikill neðan eptir dalnum. Þá mælti Þorvaldr, at menn skyldi hætta þæfu þessi. En þeir kvóðusk þegar mundu hætta er þeim væri Óláfr fram leiddr, ok kvóðusk vilja leiða hann fyrir Önund um kveldit, ok vita hvert víti hann skapaði hónum. Þorvaldr kvezk eigi hafa færi á því at selja Óláf fram; en eigi örvænt, ef brátt væri at snúit, at þeir mundi sjá hann. Þeir kvóðusk eigi framar beiðask. Þorvaldr kvað þá sjálfa valda ef hann ræki langt undan. Síðan hlaupa þeir út allir; ok sá hvar maðr fór, ok var kominn at Bægisá syðri; ok fór hvatlega. En Langhlíðingar héldu eptir. Fjúkit tók at vaxa; ok görði veðr illt ok myrkt. Óláfr kom hvergi til húsa í dalnum fyrr en til sels Guðmundar at Varma-vatni; ok lagðisk hann þar niðr í selit.

Þá er hann hafði sofit svefn, þá stóð hann upp, ok fór brott ór selinu; ok þá kómu menn Önundar til selsins er Óláfr var í brott farinn. Svá fór þrysvar um nóttina, er hann flýði ór selinu, at þeir kómu þar hvert sinn er hann var í brottu. Síðan fóru þeir ofan eptir dal, ok ætluðu at hann mundi farinn vestr yfir heiði. En þegar er hann sá at lýsti af degi, þá fór hann, ok kom heill heim á Víðimýri. En Langhlíðingar færðu Rúnólf til Bægisár innar syðri.

Þar bjó Þorsteinn gullsmiðr; hann átti Sigríði Þjóðólfsdóttur, er þar hafði lengi búit; ok kom Guðmundr því ráði í hendr Þorsteini ok svá landinu. Þorsteinn tók við Rúnólfi, ok batt um sár hans.

Þá bjó Björn prestr á Öxnahóli, Steinmóðsson; hann átti konu þá er Birna hét, ok var Guðmundardóttir; hann görði skilit við konu sína, ok fékk henni bústað í Efri-Lönguhlíð þau áttu ok dóttur ok hét hón ok Birna. Hvár-tveggi þeira var ofláti ok væn.

Þorvaldr frá Bægisá kom þangat stundum, ok talaði við Birnu ina yngri; hann hafði húskarl þann er Guðmundr hét, ok var Tassason; hónum þótti ok gaman at tala við Birnu ina ellri. Ok fóru þeir báðir saman þangat. Þat var hálfum mánaði síðarr en Rúnólfr hafði fengit áverkann, at þeir gengu enn í Langahlíð, ok sátu enn á tali við konurnar sem þeir áttu vanða til. Þar kómu um daginn þeir Nichulas-synir, Leifr ok Halli, ok sátu þar inni. En við rökr kom þar Þorfinnr Önundarson ok maðr með hónum sá er Tjörvi hét; hann bjó at Rauða-læk; ok var hann lengst af með Önundi. En er þeir kómu í stofu, þá spratt Halli upp, ok hjó til Þorvaldz, ok kom í fangit, ok varð þat svöðu-sár. En þeir Leifr ok Tjörvi héldu Guðmundi. Síðan fóru þeir Þorfinnr í brott; en Birna in ellri batt um sár Þorvaldz; en Guðmundr fór heim. En er Guðmundr spurði þetta, fór hann heiman frá Bakka ok ofan til Löngu-hlíðar ennar Efri, ok vildi vita ef Þorvaldr væri færandi upp þangat til hans; ok vóru fjórtán saman. Önundr fór ok heiman til Bægisár, ok vildi hann vita hvat liði um hönd Rúnólfs; ok var þat einn dag, ok hitt er Guðmundr fór; ok vissu hvárigir búning annarra. Þeir Önundr vóru fimmtán. Þeir farask í mót, ok kenna hvárir aðra. Hakón Þórðarson var í ferð með Guðmundi, ok tók til orða: "Þat er vel," segir hann, "at hér skal fund várn saman bera; ok er nú einsætt at láta sverfa til stáls með okkr; ok eigi víst hvárt færi man óðindælla verða en svá; þvíat skamt mun at bíða." Guðmundr svarar: "Eigi er sá liðs-munr er ek munda kjósa." Hákon svarar: "Slíkan vilda ek helzt liðs-muninn; þvíat nú má ganga allt sem auðit verðr; þótt þeir sé tveimr mönnum fleiri." Guðmundr svarar: "Eigi vil ek vekja láta ór mínum flokki orða-lag né áhlaup; en taka við, sem menn hafa færi á, ef þeir vekja." En auðsýnt var á Hákoni at hann sparir eigi at vekja. Þeir Önundr námu staðar á hæð lítilli; en þeir Guðmundr gengu fram hjá; ok áttu hvárigir við aðra. Síðan fór Guðmundr í Lönguhlíð ina Efri, ok hafði Þorvald heim með sér um kveldit; ok hittusk þeir þá eigi. En Þorvaldr varð heill.

Erlendr hét maðr, ok var Þorgeirs son, er kallaðr var ógæfungr. Hann hafði verit útan með Þorvarði inum auðga Ásgríms syni. Hann bjó at Myrká; hann var vinsæll maðr, mikill maðr ok sterkr; hann var fylgðar-maðr Önundar, ok var þó vistum at búi sínu. Þat var um várit snemma, at Erlendr fór í Langahlíð at finna Önund; ok kvezk verða varr við, at menn Guðmundar fóru flokkum hvar sem þeir fóru. Hann kvezk ok vita, at Söxólfr Fornason í Myrkárdal hafði jafnan fjölmennt; ok bað hann Önund at hafa á sér meiri vörðu en áðr. Þeir Leifr ok Halli vóru hjá ok svöruðu: "Fyrir skömmu gengu vit um allan Öxnadal, ok könnuðum haga allt it efra, ok fundum ekki sauða, nema eina á kollótta, ok var af fallin ullin öll; ok man hón óvíða ganga í óárum; ok ætlu vér at Guðmundr siti fast á frið-stóli sínum." Önundr svarar, at þat má vera at hann siti um stund, "En ef hann ríss upp, þá er eigi víst hve lítt hann stígr fram." Síðan fór Erlendr heim. Þat var um várit, at húskarlar kómu inn í Langahlíð um ljósan dag, ok vildu hitta Önund, at því er þeir þurftu. Þá sá þeir hann eigi. Ok fór svá tysvar eðr þrysvar; ok sat hann þó í rúmi sínu. At Sökku í Svarfaðardal bjó þá Arnþrúðr Fornadóttir ok synir hennar. Þat var til tíðenda um morgun, er menn hvíldu í skála, at öxar tvær þutu hátt á öxa-tré. Þá vóru þær ofan teknar; ok áttu þeir bræðr, Snorri ok Þorsteinn Arnþrúðar-synir. Þær þutu eigi at síðr þótt á þeim væri haldit. Þá var farit eptir Guðmundi presti Arasyni; ok þá þögnuðu þær er hann stökði á þær vígðu vatni. Þat var viku síðarr er Erlendr kom í Langahlíð, at hann þóttisk verða varr við samnað manna, ok fór hann þá heiman; en þat var þriðja aptan viku fyrir Gagn-dag. Sá maðr fór með hónum, er Haukr hét ok [var] stjúpson hans. Þeir fóru til ár þeirrar er Barka heitir. Þá vóru þar menn fyrir; var þar Söxólfr Fornason, ok þeir átta saman. Hann spurði hvert Erlendr ætlaði at fara. Hann svarar: "Í Langahlíð." Söxólfr mælti: "Þat ráð vilda ek eiga með þér, at þú farir eigi lengra en nú ertú kominn; ok ætla ek þetta heilræði." Erlendr svarar: "Eigi veit ek, at þær torfærur sé á götunni, at ek mega eigi fara leið mína." Söxólfr kvað þat vera sem til tækizk. Erlendr fór leiðar sínnar; ok kom á Öxnahól, ok dvalðisk þar um stund; ok fóru þaðan, ok vóru átta saman. Ok er þeir kómu út um Hallfríðar-staði, þá var þar fyrir þeim Söxólfr í annat sinn; vóru þeir fimtán saman; ok ræddi Söxólfr enn, at hann vildi at Erlendr færi eigi lengra; "Ok veit ek," segir Söxólfr, "at þú þykkisk varr orðinn við, at mann-sömnuðr dragisk at Önundi, ok ótti nökkurr; ok er þat þó þín drengilegt, at þú vilir hann göra varan við; en þat mun nú þó fyrir ekki koma; en vera má, at þú hafir þik í veði; ok er nú ekki þess at dylja, at nú munu várir fundar verða; máttu nú ok sjá yfir fyrir Öxnadal hjá Grana-brú, at þar kemr fram lið." Ok er sól skínn í hamra ofan, máttú sjá at skildir blika við; ok eru þeir þar útan ór Svarfaðardal; ok mun þetta lið allt hittask, ok sækja Önund heim í nótt." Erlendi þótti eigi minni þörf at fara. Ok keyrði hestinn sporum; en Söxólfr tók í taumana. Þá hljóp Erlendr af baki, ok vildi hlaupa. Þá hjó Snorri til hans Arnórsson; en Haukr, stjúpsonr hans, brá fyrir hann buklara; ok varð þat enginn áverki; en Erlendr hjó í móti; ok brá Brandr buklara fyrir, ok varð þat ok enginn áverki. Þá hljóp at Sighvatr Sökkólfsson, ok lagði spjóti til Erlendz í lær hónum ofarlega, ok skar ór lærinu innan; ok varð þat svöðu-sár. Ok urðu þeir Erlendr við þat aptr at hverfa til Öxnahóls. Síðan kom flokkr þeirra Guðmundar saman á eyrunum fyrir ofan Langahlíð; ok var Kolbeinn Tumason kominn vestan með fimm tigi manna, ok höfðu þeir Guðmundr nær tíu tigum manna. Þeir sjá nú, Lang-hlíðingar, flokkinn; ok þóttusk vita, at ófriðr mundi vera. Þeir höfðu þar fyrir nær fimm tigi manna. Nú ræddu þeir um, at þeim þótti ráðlegt at búask um úti til varnar. Þar var virki nökkut á húsum, ok kölluðu þeir at lengi mundi vörnin deilask af úti; Önundr kvezk þess opt vita dæmi, at illa sóttisk þar er menn vóru inn sóttir í hús. Þeir svara, ok kvöðusk ætla, at þá myndi eldr at borinn. Önundr lét sér ekki þat í eyrum falla; ok vildi ráða. Ok gengu menn inn allir, ok bjoggust til varnar.

En flokkar stigu af hestum útan-garðz; ok gengu síðan til húss allir; ok skiptu flokkinum; ok gengu sumir á bak húsum, ok ætluðu tveim megin at at ganga, ef þeir verðisk úti. En er þeir kómu fyrir dyrrin, vóru allir menn inn gengnir, en einar dyrr opnar. Þá spurði Önundr hverr fyrir flokkinum réði. Guðmundr svarar: "Lítil er forvistan; hér er nú komin ærin kollótta, gengin ór dal ofan, ok þó af ullin harðla mjök; ok er eigi forystu-sauðrinn fengilegri en svá; en þó ætlar hón nú, at annat-hvárt skal vera, at hón skal láta af sér allt reyfit, eðr ganga með fullu reyfi heim." Önundr spurði, ef nökkut skyldi sáttum við koma fyrir menn þar. Guðmundr svarar: "Lengi hefir nú ekki orðit af sáttum, þótt svá sé látið; mun nú ok ekki af því verða." "Ekki skal þess þá leita," sagði Önundr. Síðan skutu þeir inn í dyrrin menn Guðmundar; ok var þá lokit aptr hurðinni. Þat þóttusk þeir Guðmundr sjá, at húsin mundi seint sækjask, ef eldr væri eigi at borinn. Þá vóru margir menn inni vel vápnaðir. En eldr féksk einginn heima þar. Þá fóru þeir á þann bæ er á Grund heitir, ok náðisk þar á öðrum bæ en eigi á öðrum. En sumir brutu hús, fjós ok hlöðu, ok náðu heyvi ok viði ok báru at húsum heyin. Ok er eldr kom, gátu þeir eigi kveykt fyrir durunun. Þá gengu þeir á húsin upp, Þórðr Laufæsingr ok þeir menn er með hónum vóru, ok rufu þakit af húsunum ok görðu eldana á ráfrinu. En þurr var viðrinn undir; ok var þat eigi hægt at verja innan ór húsunum. Heyvi var troðit í gluggana. Þá var beitt útgöngu bæði konum ok körlum, ok þeim er eigi vóru í sökunum. Þá lét Guðmundr brjóta vegginn hjá durunum við stafn-gluggana, ok gengu menn þar út allir er leyfð var útganga; þvíat þeir vóru þar margir inni, er þeir vildu eigi grand göra. Þá görðisk reykr mikill; ok sjá þeir óglöggt. Þar var sá maðr er Þóroddr hét, ok var kallaðr lang-nefr; hann hafði vápn mörg í fangi sér ok vildi út bera. En Hákon Þorðarson stóð þar úti fyrir, ok hjó Þórodd þegar bana-högg; ok mis-kenndisk hann ekki, þvíat þeir höfðu hónum ætlat lífát. Hann lézk þar fyrstr manna. Þar var sá maðr er Galmr hét, ok var bóndi góðr; hann var Grímsson, ok bjó þar er heitir á Dynhaga; hann var vin þeirra allra, ok einskis meirr en Kolbeins Tumasonar. Hann gékk at durum, at mæla við þá, ok var þá enn eigi svá sótt af eldi, at eigi myndi borgit verða öllu. Hann bað þá Guðmund ok Kolbein, at þeir skyldu frá hverfa at því sinni; ok bauð þeim til þess öll fé sín — en hann var vell-auðigr maðr, ok átti it bezta bú. Kolbeinn svarar, ok kvezk gefa mundu Galmi svá mikit fé sem hann vildi til þess at hann gengi út. Galmr svarar: "Lengi hafið ér hlegit at því, at mér hafi þótt bað gótt, ok ek hafa opt drukkit mjöð. Nú mun kostr baðs, en mér þykkir ósýnt hversu um mjöðdrykkinn ferr." Ok gékk hann eigi út. Þá áttusk þeir við orð, Guðmundr ok Þorfinnr. Hann sagði þat illa, at eigi var þar Ingibjörg dóttir hans. Guðmundr svarar: "Þat er vel, at hón væri eigi þar inni; en þó mundi þat fyrir öngu standa þótt hón væri þar inni." Þá hljóp út Halli Nichulasson, ok var þá mjök kostaðr af hita; ok leggsk hann í læk ofan er þar var fyrir durum. En ætlaðr var til áverka við hann Snorri Arnþrúðarson; ok hann hljóp at, ok vá Halla þar í lækinum. Síðan gékk út Tjörvi, ok var þar til ætlaðr Þorvaldr frá Bægisá; ok lagði Tjörva í gegn með sverði. Síðan gékk Tjörvi ofan á völlinn, ok at þar er Guðmundr stóð. Guðmundr mælti, ok hafði eigi sét er hann fékk áverkann: "Gefa skal Tjörva grið," sagði hann, "ok ertú ómaklegr." Tjörvi mælti: "Vettka ek um griðin," segir hann. Ok féll hann þá niðr, ok var þegar örendr. Þá hljóp Leifr Nichulasson út; ok var ætlaðr til áverka við hann Guðmundr Tassason; Leifr var vápnlauss; ok þrífr hann upp mann þann er Sveinn hét, ok var Jónsson, ok hlífði sér með hónum. Þat sá Hákon Þórðarson, ok hjó á öxl Leifi, ok frá alla öxlina ofan; ok komsk hann til kirkju með áverka sínn. Vindr var á um nóttina, ok þótti þeim við því búit at leggja mundi at kirkjunni eldinn. Þá hét Guðmundr at gefa kú kirkjunni, ef hana sakaði ekki. Þá féll þegar veðrit í logu; ok því næst kom gustr inn af kirkjunni; ok lagði í brott eldinn allan. Þá mátti hvergi í nánd koma eldinum, ok kastaði upp ór húsunum svá hátt, at hvar fjarri kom niðr er húsin tóku at losna. En þar er skarð var á komit, þá sá þeir at út kastaði nökkuru, ok sá eigi víst hvat var. En þá sá þeir at hrærðisk; ok spurðu hvat þat væri. Hann svarar, ok segir at Þorfinnr var. En ætlaðr var til áverka við hann Urða-Steinn. En hann var eigi til búinn fyrir því, at allt logaði á hónum bæði hár ok klæði. Síðan hlaupa þeir til Arnþrúðar-synir, Þorsteinn ok Snorri, ok unnu á hónum. Þorfinnr mælti, at þeir skyldi höggva bæði stórt ok mart; ok kvað eigi mundu þeim óþarfara mann til en sik, ef hann lifði. Þorfinnr komsk í kirkju með áverkann; of lifði þrjár nætr síðan. Þat var mál manna, þar er Þorfinnr var, at hann mundi eigi lifa þótt hann hefði önga áverka; svá var hann mjök kostaðr af eldi. Þar brann Önundr inni ok Galmr. En lokit var brennunni fyrir dagmál. Þeir Þórðar-synir fóru, ok stönguðu atgeirum allt þar er þeim þótti ván at þau fylgsni væri at menn hefði verit. Eptir þat fóru þeir í brott, ok höfðu dagverð at Bakka. Ok er þeir fóru frá brennunni, kvað Kolbeinn vísu:

Inn sama dag fór Kolbeinn vestr ok heim; ok svörðu þeir allir, at hvárr þeirra skyldi hefna annars ef ávænir sótt um þessa sök, nema einn maðr skarsk undan, þat var Bessi Vermundarson frá Móbergi; hann kvezk eigi mundu leggja hlut sínn við, at hefna hvers íllmennis, þótt þar væri í för með þeim.

Nú þóttu Guðmundi ærnir mótstöðu-menn sínir; ok sendi orð Ögmundi Þorvarðzsyni, at hann skyldi koma á vit fjár þess er haldit hafði verit fyrir hónum; ok sagði þá mundu verða goldit ef á vit væri komit. En þá var svá komit, at eigi þótti sýnt hvat Guðmundr léti ógört við þá menn er hónum þótti ábóta-vant við.

Ögmundr hafði þá sett bú saman of lítlum efnum þar er heitir at Hálsi. Hann þótti eigi til færr, at hafa svá marga menn með sér, at hann ætti eigi minna undir sér enn Guðmundr; ok fór því eigi. Síðan tók Guðmundr sjálfr; ok virði fé til gjaldz, tólf hundruð, sem á var kveðit, ok lagði við þrjú hundruð; ok lét færa [hónum] heim; ok sendi þau orð með, at Ögmundr skyldi eigi hans mótstöðu-maðr vera um þessi mál, er nú hafa görzk. Þeir færðu hónum féit, en hann tók því vel. Þeir Hörgdælir höfðu orðit svá lim-hlaupa við Guðmund, at þeir sendu menn vestr til Hóla á fund Brandz biskups; ok báðu, at hann kæmi vestan, ok kæmi griðum á með þeim. Biskup fór þegar upp til heiðar; ok höfðu þeir með sér húð ok reip, ok ætluðu at setja biskup þar á, ef hann mæddisk í göngu. Ok er hann kom norðr, gat hann komit á griðum ok nökkurri sættar-nefnu þeirri, at Jón Loptzson skyldi göra á Alþingi. Þá sendi Þorgrímr ali-karl orð Sæmundi Jónssyni; þvíat börn Sæmundar, Páll ok Margrét, vóru systur-börn Þorgríms. Þá samnaði Sæmundr mönnum, ok fjölmennti mjök til þings, ok var allmikil þingreið, ok var þingheimr í tveim stöðum. Með þeim Guðmundi ok Kolbeini var Þorvaldr Gizurarson ok þeir allir bræðr, ok með þeim var Sigurðr Ormsson. En með Sæmundi vóru Sturlu-synir allir. En Eyjólfr Hallzson af Grenjaðarstað reið suðr til Keldna, ok hitti þar Jón Loptzson. Hann ætlaði eigi þings at fara, áðr Eyjólfr sagði hónum, at þar var helzt til sætta stofnat, at hann görði um mál þessi. Jón svarar: "Eigi em ek til þéssa færr," segir hann, "þvíat ek hefi aldri fyrr átt um þetta at mæla." Eyólfr svarar: "Þat mun þó til liggja, at leita við at menn sættisk; ok eigi sýnt, hverr þá má göra, ef þú þykkisk eigi til færr." Þá bað Eyjólfr fyrir Guðs sakir, at hann skyldi eigi undan skorask. En þat varð um síðir, at Jón fór til þings. Um þingit var veðrátta íll ok ofan-föll. Jón fór til þings, ok leitaði um sættir, ok biskupar báðir, Páll ok Brandr. Ok varð sáttum á komit; ok skyldi Jón einn göra óskorat allar sáttir. Ok nú vóru trygðir veittar. Ok nú lauk Jón upp görðinni þar á þinginu, ok görði hann fyrir brennu Önundar, með þeim atburðum sem orðnir vóru, sex tigi hundraða þriggja álna aura. En fyrir víg Þóroddz fimtán hundruð þriggja álna aura, ok fyrir hvern mann annan görði hann xv hundruð þriggja álna aura, ok varð þat hundraö hundraða þriggja álna aura með því er gört var fyrir víg Þorfinnz. Þá vóru virðar gagnsakir; ok þóttu sumir hafa unnit sér til óhelgi, þeir er þar létusk.

Þeir Guðmundr ok Kolbeinn kvóðusk eigi fé mundu bæta Galm, þvíat þeir hefði boðit hónum fé til útgöngu. Guðmundr skyldi kaupa landit í Langahlíð, þvílíku verði sem óbrunnit væri. Þar skyldi Guðmundr bæta fjár-hlut þann allan er inni hafði brunnit ok Önundr hafði áttan. Hann skyldi bæta xl hundraða þriggja álna aura. En þann fjár-hlut, er aðrir höfðu inni átt, þá var þat mælt, at þeir menn sem inni áttu til fimm hundraða eðr minna, skyldi bæta hálfu meira; en sá er átt hafði til tíu hundraða, skyldi bæta jafn-mikit. Þar vóru ok görvar mann-sekðir nökkurar: — Þeir skyldi fara útan Arnþrúðar-synir, Snorri ok Þorsteinn; ok vera útan, þrjá vetr annarr, en annarr koma eigi út; ok skyldi þeir kjósa hvárr þat skyldi. Þórðar-synir skyldi ok útan vera, annarr þrjá vetr, en annarr koma ekki út; ok skyldi þeir ráða hvárt hvárr görði. Þat var ok mælt, at Þórðr Laufæsingr skyldi ok útan fara, ok vera útan þrjá vetr, eðr gjalda fimtán hundruð. Ok kvezk hann mundu hvárki göra. Þá skyldi ok reiða eitt hundraö fyrir hvern mann er til brennu höfðu verit; ok vóru tíu tigir hundraða; ok skyldi þat Kolbeinn greiða at helmingi, ok bæta Önund at helmingi. Þeir Kolbeinn ok Guðmundr skyldi vera brott ór búum sínum þrjá vetr, ef hann vildi, ok fella niðr fimm hundruð í hverjum vetri. Eptir þetta fóru menn heim af þingi; ok tók Guðmundr þegar til at gjalda féit, allt þat er hann mátti, ór búi sínu. Hann galt bæði hross ok aðra gripi, allt þat sumar í gegnum, svá sem hann mátti af miðla. Þann vetr öndverðan næsta eptir andaðisk Jón Loptzson. Þá mátti kalla at kyrrt væri í héruðum.