Bókastaðir

Á þeim bœ er í Brekku heitir í Óláfsfirði bjó sá maðr, er Þorsteinn hét, ok var Halldórsson. En á annarri Brekku bjó Eyvindr Bjarnarson ok Sigríðr móðir hans. Þat var mælt, at Þorsteinn kœmi opt at tali við Sigríði. Þá var Sighvatr inn mikli út kominn, bróðir Eyvindar; hann hafði verit útan nǫkkura vetr. Ok verit í víkingum; ok var hann þar á Brekku.

Þeir gátu fyrr lokit hey-verki sínu brœðr; en Þorsteinn átti úti nǫkkut, ok hafði hann fœrt heim á tún þat er úti var. En mey-staulpa var at fénu þeirra brœðra. Ok einn dag rak hon naut at túni Þorsteins; en hann fór á móti henni, ok bað hana þangat eigi reka at heyinu; ok vísaði brott fénu. En hon kvezk skyldu fara heim, ok segja at hann ræki bæði nautin ok hana í brott. Ok svá gerði hon.

En síðan gengu þeir brœðr á Brekku til Þorsteins; en hann leiddi hross ór garði. Þeir fundusk þar; ok rœddu um, at hann hefði meyna látit fara skyndilega. En Þorsteinn kvað ekki þat, ok kvað œrna haga annars-staðar en í túni þar er hann átti hey. Þeir kvóðu svá komit sumri, at fé ætti heimolt at ganga þangat er þat vildi.

Sighvatr hafði øxi í hendi, ok lystr til Þorsteins; en hrossit var í milli þeirra, er hann Þorsteinn hélt á; ok lagðisk hann niðr hjá hrossinu ǫðrum-megin; ok kom ǫxar-skaptit á herðatoppinn, ok brotnaði þat í sundr; en refðis-munnrinn kom á herðar-blað Þorsteini, ok varð honum ekki mein at því. En hann skauzk ǫðrum-megin hjá hrossinu, ok at Sighvati; ok hjó til hans boløxi; ok kom á hǫndina; ok var þat mikill áverki, svá at honum varð hǫndin ónýt síðan; ok skildusk við þat. Síðan stǫkk Þorsteinn í brott, ok mátti þar eigi við vera. En þeir vóru brœðr, ok Arnoddr inn mikli, er bjó at Kvía-bekk.

Nú fór Þorsteinn til Guðmundar ins Dýra; hann var hans þingmaðr; ok var hann þar um vetrinn. En Þórðr, húskarl hans, annaðisk búit eptir. Þeir Bjarnar-synir kvóðu ekki fé þaðan mundu rakna.

En um várit fóru þeir út þangat, Sǫxólfr Fornason, er bjó í Myrkár-dal, ok Urða-Steinn, ok Arnþrúðar-synir, ok tóku upp eign Þorsteins alla, ok hǫfðu til Guðmundar; ok varð engi forstaða veitt. Síðan býr Guðmundr mál til á hendr Sighvati um frumhlaup við Þorstein. En Ǫnundr Þorkelsson bjó til um áverka við Sighvat á hǫnd Þorsteini, þvíat þeir Bjarnar-synir vóru hans þingmenn.

Síðan fóru þau mál til þings, ok var leitat um sættir. Ok gékk Þorfinnr Ǫnundarson, ok bað Guðmund at sættask, ok bauzk til gerða; ok hét því, at gera Guðmundar hlut góðan. Ok lét hann leiðask at því; ok sættusk þar. Þau vóru mál ǫll senn á þingi ok Ǫgmundar-mál. Síðan fóru menn heim af þingi.

Ok á manna-móti um sumarit á Skeið-hólmum í Hǫrgár-dal, þá gerði Þorfinnr þessa sátt: — tólf hundruð til handa Sighvati um áverkann, en ekki til handa Þorsteini. Ok varð sú sáttar-gerð óvinsæl; en þó galzk þetta fé at mestum hluta.

Annat sumar í Fljótum út skyldi vera hesta-þing, þar er heitir at Hamri. Hét hvárr-tveggi Nichulas þeirra er etja skyldi hestunum; var annarr Rúnólfsson; hann var félítill, ok heldr kynsmár; hann átti þrjá sonu; hét inn ellzti Rúnólfr, Leifr ok Halli. Þeir vóru allir full-tíða menn. Annarr Nichulas var son Skratta-Bjarnar Þorvalds sonar; hann átti vel fé, ok var í góðri bónda-virðingu. Þeir áttu báðir grá hesta at lit.

Nú vóru hestarnir saman leiddir, ok beizk hvárr-tveggi vel, meðan þeir áttu með sér at skipta. Þá þótti Nichulasi frá Mjóva-felli ójafnt keyrðir hestarnir, ok þótti gǫrt at mann-virðing; hann hafði staf mikinn í hendi, ok vildi ljósta hest nafna síns. En Nichulas Bjarnarson hljóp undir hǫggit; ok kom á hann stafrinn. En hann gat fengit sér handøxi af manni, ok hjó í hǫfuð nafna síns, ok var þat lítill áverki. Þá var slegit í þrǫng. Þar var Rúnólfr son Nichulass frá Mjóva-felli, — ok var honum haldit heldr lauslega; ok gat hann fengit sér øxi at manni, — ok hjó milli herða Nichulasi Bjarnarsyni mikinn áverka. Ok var þá skilit manna-mótit.

Nichulas frá Mjóva-felli hafði lítinn áverka; ok mælti er hann reið heim: "Eigi veit ek hvat ek munda snúa þá er mér var á léttasta skeiði en hǫggva í hǫfuð á sextøgum manni, ok ríði sá með handlaust hǫfuð í brott."

Eptir þetta stǫkk Rúnólfr í brott; en Nichulas Bjarnarson var grœddr; hann var ná-frændi Kolbeins Tumasonar en þingmaðr Guðmundar ins Dýra. Ok var sætzk á málit; var þat jafnt látit, er þeir hǫfðu við átzk nafnar; en Rúnólfr varð héraðs-sekr, ok skyldi hvergi vera þar er þeir áttu manna-forráð, Guðmundr ok Kolbeinn.

En um sumarit eptir kom Rúnólfr sunnan yfir heiði. Maðr hét Bǫðvarr, ok var Þorbjarnarson, er bjó á þeim bœ í Felli heitir í Skagafirði. Bǫðvarr var lítill maðr vexti ok kurteiss, ok var kallaðr lítil-skeita; hann tók við Rúnólfi, ok var [hann] þar um sumarit, til þess at Kolbeinn Tumason fór at heimboði til Hofs til Gríms Snorrasonar. Þá sendir Kolbeinn orð Bǫðvari, at hann skyldi þangat koma. Ok hann kom. Síðan varð hann at láta lausan Rúnólf; ok fór hann þá inn í hérað á bœ þann er Þverá heitir, til þess manns er Dálkr hét ok var Þorgeirsson; ok tekr hann vel við honum; ok var hann þar um vetrinn.

En um várit leitaði Rúnólfr við Dálk, hvat hann skyldi ráðs taka. Dálkr mælti, at hann skyldi fyrst fara til fundar við Kolbein Tumason, ok bjóða honum bœtr fyrir þat er hann hafði verit þar ólofat. Nú ferr Dálkr með honum, ok er þeir kómu á Víðimýri vildi Kolbeinn eigi út ganga. Þá gékk Dálkr inn ok beiddi Kolbein, at hann vildi út ganga. Hann kvezk ekki málþarfa við Rúnólf.

Dálkr segir: "Þá muntú þykkjask meiri maðr fyrir þér en faðir þinn. Með mér var skógar-maðr hans um vetr; ok reið ek í tún hans um várit með honum, ok gékk hann út; ok reið ek með þann syknan í brott svá sem þá mátti verða."

Kolbeinn segir: "Þykkir þér þat ráð, at ek ganga til fundar við Rúnólf?"

"Já," segir Dálkr, "þat þykki mér ráð, at hafa af Rúnólfi, at betr er at hafa en eigi."

Nú gékk Kolbeinn út, ok bauð hann Rúnólfr honum stóð-hross at þiggja. En Kolbeinn mælti, at hann skyldi fara til fundar við Guðmund, ok bjóða honum yfir-bœtr. Þá sendu þeir Dálkr ok Kolbeinn menn til Guðmundar með Rúnólfi, at hann skyldi þekkjask bœtrnar. Síðan kom Rúnólfr til Guðmundar, ok bauð honum hross at þiggja. En hann tók við. En Rúnólfr var þar nǫkkurar nætr.

Þá fór hann í brott ok ofan í Langa-hlíð, ok vóru þar komnir brœðr hans, Leifr ok Halli, til Ǫnundar. Nú sagði Halli, at Rúnólfr hafði gefit hrossin. Ǫnundr tók kynlega á hrossa-gjǫf þeirri, er hann skyldi þó eigi tekinn í frið greiðlega. En þar kom, at Rúnólfr fór eptir hrossunum, ok tók á brott; þvíat hann vissi hvar þau vóru; ok hafði í Langa-hlíð, ok gaf Ǫnundi. Ok tók hann við hváru-tveggja, Rúnólfi ok hrossunum. Ok var Rúnólfr kallaðr snúin-brýni.

Guðmundr lét sem hann vissi eigi; ok þurru mjǫk metorð Guðmundar; ok þótti hann mjǫk saman ganga við þat er til kom; ok kǫlluðu menn, at Ǫnundr sæti á friðstóli uppi í Ǫxna-dal, ok kvóðusk þeir mundu hlaða vegg í dalinn fyrir ofan ok neðan, ok tyrfa yfir síðan, ok kasa þar metorð Guðmundar. Þá fór Guðmundr aldri til mannamóta um sumarit, ok engir hans menn; ok eigi til leika um vetrinn.

Enn fyrsta Dróttinsdag eptir Jól var leikr at Bægisá. Þar bjó sá maðr er Þorvaldr hét, ok var ná-frændi Guðmundar. Fóru þeir þangat Langhlíðingar til leiks; en ekki kom ofan ór Øxnadal. Þar kom sá maðr, er Óláfr hét, til leiks, ok var kallaðr tjor-skinn; ok sat hann þar hjá leik á þver-palli; en hann var vistum vestr í Skagafirði með Kolbeini Tumasyni.

En þá er leik var lokit, þá gékk hann fram, ok veitti Rúnólfi áverka er hann gékk útar eptir gólfinu; ok hjó á hǫnd honum; var hann einhendr síðan. Þá komsk Óláfr fram ór stofunni en eigi út; ok komask þeir Langhlíðingar fyrir dyrrin; ok hélt þar maðr á manni. Konur urðu þar við riðnar; ok gátu þær komit Óláfi undan í matbúr, ok þar út vindauga; en á var úti fjúk-renningr mikill neðan eptir dalnum.

Þá mælti Þorvaldr, at menn skyldi hætta þæfu þessi. En þeir kvóðusk þegar mundu hætta er þeim væri Óláfr fram leiddr, ok kvóðusk vilja leiða hann fyrir Ǫnund um kveldit, ok vita hvert víti hann skapaði honum. Þorvaldr kvezk eigi hafa fœri á því at selja Óláf fram; en eigi ørvænt, ef brátt væri at snúit, at þeir mundi sjá hann. Þeir kvóðusk eigi framar beiðask. Þorvaldr kvað þá sjálfa valda ef hann ræki langt undan.

Síðan hlaupa þeir út allir; ok sá hvar maðr fór, ok var kominn at Bægisá syðri; ok fór hvatlega. En Langhlíðingar héldu eptir. Fjúkit tók at vaxa; ok gerði veðr íllt ok myrkt. Óláfr kom hvergi til húsa í dalnum fyrr en til sels Guðmundar at Varma-vatni; ok lagðisk hann þar niðr í selit.

Þá er hann hafði sofit svefn, þá stóð hann upp, ok fór brott ór selinu; ok þá kómu menn Ǫnundar til selsins er Óláfr var í brott farinn. Svá fór þrysvar um nóttina, er hann flýði ór selinu, at þeir kómu þar hvert sinn er hann var í brottu. Síðan fóru þeir ofan eptir dal, ok ætluðu at hann mundi farinn vestr yfir heiði. En þegar er hann sá at lýsti af degi, þá fór hann, ok kom heill heim á Víðimýri. En Langhlíðingar fœrðu Rúnólf til Bægisár innar syðri.

Þar bjó Þorsteinn gullsmiðr; hann átti Sigríði Þjóðólfsdóttur, er þar hafði lengi búit; ok kom Guðmundr því ráði í hendr Þorsteini ok svá landinu. Þorsteinn tók við Rúnólfi, ok batt um sár hans.

Þá bjó Bjǫrn prestr á Øxnahóli, Steinmóðsson; hann átti konu þá er Birna hét, ok var Guðmundardóttir; hann gerði skilit við konu sína, ok fékk henni bústað í Efri-Lǫnguhlíð; þau áttu ok dóttur ok hét hon ok Birna. Hvár-tveggi þeira var ofláti ok væn.

Þorvaldr frá Bægisá kom þangat stundum, ok talaði við Birnu ina yngri; hann hafði húskarl þann er Guðmundr hét, ok var Tassason; honum þótti ok gaman at tala við Birnu ina ellri. Ok fóru þeir báðir saman þangat.

Þat var hálfum mánaði síðarr en Rúnólfr hafði fengit áverkann, at þeir gengu enn í Langahlíð, ok sátu enn á tali við konurnar sem þeir áttu vanða til. Þar kómu um daginn þeir Nichulas-synir, Leifr ok Halli, ok sátu þar inni. En við røkr kom þar Þorfinnr Ǫnundarson ok maðr með honum sá er Tjǫrvi hét; hann bjó at Rauða-læk; ok var hann lengst af með Ǫnundi. En er þeir kómu í stofu, þá spratt Halli upp, ok hjó til Þorvalds, ok kom í fangit, ok varð þat svǫðu-sár. En þeir Leifr ok Tjǫrvi héldu Guðmundi. Síðan fóru þeir Þorfinnr í brott; en Birna in ellri batt um sár Þorvalds; en Guðmundr fór heim.

En er Guðmundr spurði þetta, fór hann heiman frá Bakka ok ofan til Lǫngu-hlíðar ennar Efri, ok vildi vita ef Þorvaldr væri fœrandi upp þangat til hans; ok vóru fjórtán saman. Ǫnundr fór ok heiman til Bægisár, ok vildi hann vita hvat liði um hǫnd Rúnólfs; ok var þat einn dag, ok hitt er Guðmundr fór; ok vissu hvárigir búning annarra. Þeir Ǫnundr vóru fimmtán. Þeir farask í mót, ok kenna hvárir aðra.

Hakón Þórðarson var í ferð með Guðmundi, ok tók til orða: "Þat er vel," segir hann, "at hér skal fund várn saman bera; ok er nú einsætt at láta sverfa til stáls með okkr; ok eigi víst hvárt fœri man óðindælla verða en svá; þvíat skamt mun at bíða."

Guðmundr svarar: "Eigi er sá liðs-munr er ek munda kjósa."

Hákon svarar: "Slíkan vilda ek helzt liðs-muninn; þvíat nú má ganga allt sem auðit verðr; þótt þeir sé tveimr mǫnnum fleiri."

Guðmundr svarar: "Eigi vil ek vekja láta ór mínum flokki orða-lag né áhlaup; en taka við, sem menn hafa fœri á, ef þeir vekja."

En auðsýnt var á Hákoni at hann sparir eigi at vekja. Þeir Ǫnundr námu staðar á hæð lítilli; en þeir Guðmundr gengu fram hjá; ok áttu hvárigir við aðra. Síðan fór Guðmundr í Lǫnguhlíð ina Efri, ok hafði Þorvald heim með sér um kveldit; ok hittusk þeir þá eigi. En Þorvaldr varð heill.

Erlendr hét maðr, ok var Þorgeirs son, er kallaðr var ógæfungr. Hann hafði verit útan með Þorvarði inum auðga Ásgríms syni. Hann bjó at Myrká; hann var vinsæll maðr, mikill maðr ok sterkr; hann var fylgðar-maðr Ǫnundar, ok var þó vistum at búi sínu.

Þat var um várit snemma, at Erlendr fór í Langahlíð at finna Ǫnund; ok kvezk verða varr við, at menn Guðmundar fóru flokkum hvar sem þeir fóru. Hann kvezk ok vita, at Sǫxólfr Fornason í Myrkárdal hafði jafnan fjǫlmennt; ok bað hann Ǫnund at hafa á sér meiri vǫrðu en áðr.

Þeir Leifr ok Halli vóru hjá ok svǫruðu: "Fyrir skǫmmu gengu vit um allan Øxnadal, ok kǫnnuðum haga allt it efra, ok fundum ekki sauða, nema eina á kollótta, ok var af fallin ullin ǫll; ok man hon óvíða ganga í óárum; ok ætlu vér at Guðmundr siti fast á frið-stóli sínum."

Ǫnundr svarar, at þat má vera at hann siti um stund, "En ef hann ríss upp, þá er eigi víst hve lítt hann stígr fram." Síðan fór Erlendr heim.

Þat var um várit, at húskarlar kómu inn í Langahlíð um ljósan dag, ok vildu hitta Ǫnund, at því er þeir þurftu. Þá sá þeir hann eigi. Ok fór svá tysvar eða þrysvar; ok sat hann þó í rúmi sínu.

At Sǫkku í Svarfaðardal bjó þá Arnþrúðr Fornadóttir ok synir hennar. Þat var til tíðenda um morgun, er menn hvíldu í skála, at øxar tvær þutu hátt á ǫxa-tré. Þá vóru þær ofan teknar; ok áttu þeir brœðr, Snorri ok Þorsteinn Arnþrúðar-synir. Þær þutu eigi at síðr þótt á þeim væri haldit. Þá var farit eptir Guðmundi presti Arasyni; ok þá þǫgnuðu þær er hann støkði á þær vígðu vatni.

Þat var viku síðarr er Erlendr kom í Langahlíð, at hann þóttisk verða varr við samnað manna, ok fór hann þá heiman; en þat var þriðja aptan viku fyrir Gagn-dag. Sá maðr fór með honum, er Haukr hét ok [var] stjúpson hans. Þeir fóru til ár þeirrar er Barka heitir. Þá vóru þar menn fyrir; var þar Sǫxólfr Fornason, ok þeir átta saman.

Hann spurði hvert Erlendr ætlaði at fara. Hann svarar: "Í Langahlíð."

Sǫxólfr mælti: "Þat ráð vilda ek eiga með þér, at þú farir eigi lengra en nú ertú kominn; ok ætla ek þetta heilræði."

Erlendr svarar: "Eigi veit ek, at þær torfærur sé á gǫtunni, at ek mega eigi fara leið mína." Sǫxólfr kvað þat vera sem til tœkizk.

Erlendr fór leiðar sinnar; ok kom á Øxnahól, ok dvalðisk þar um stund; ok fóru þaðan, ok vóru átta saman.

Ok er þeir kómu út um Hallfríðar-staði, þá var þar fyrir þeim Sǫxólfr í annat sinn; vóru þeir fimtán saman; ok rœddi Sǫxólfr enn, at hann vildi at Erlendr fœri eigi lengra; "Ok veit ek," segir Sǫxólfr, "at þú þykkisk varr orðinn við, at mann-sǫmnuðr dragisk at Ǫnundi, ok ótti nǫkkurr; ok er þat þó þín drengilegt, at þú vilir hann gera varan við; en þat mun nú þó fyrir ekki koma; en vera má, at þú hafir þik í veði; ok er nú ekki þess at dylja, at nú munu várir fundar verða; máttu nú ok sjá yfir fyrir Øxnadal hjá Grana-brú, at þar kemr fram lið. Ok er sól skínn í hamra ofan, máttú sjá at skildir blika við; ok eru þeir þar útan ór Svarfaðardal; ok mun þetta lið allt hittask, ok sœkja Ǫnund heim í nótt."

Erlendi þótti eigi minni þǫrf at fara. Ok keyrði hestinn sporum; en Sǫxólfr tók í taumana. Þá hljóp Erlendr af baki, ok vildi hlaupa. Þá hjó Snorri til hans Arnórsson; en Haukr, stjúpsonr hans, brá fyrir hann buklara; ok varð þat enginn áverki; en Erlendr hjó í móti; ok brá Brandr buklara fyrir, ok varð þat ok enginn áverki. Þá hljóp at Sighvatr Sǫkkólfsson, ok lagði spjóti til Erlends í lær honum ofarlega, ok skar ór lærinu innan; ok varð þat svǫðu-sár. Ok urðu þeir Erlendr við þat aptr at hverfa til Øxnahóls.

Síðan kom flokkr þeirra Guðmundar saman á eyrunum fyrir ofan Langahlíð; ok var Kolbeinn Tumason kominn vestan með fimm tigi manna, ok hǫfðu þeir Guðmundr nær tíu tigum manna.

Þeir sjá nú, Lang-hlíðingar, flokkinn; ok þóttusk vita, at ófriðr mundi vera. Þeir hǫfðu þar fyrir nær fimm tigi manna. Nú rœddu þeir um, at þeim þótti ráðlegt at búask um úti til varnar. Þar var virki nǫkkut á húsum, ok kǫlluðu þeir at lengi mundi vǫrnin deilask af úti; Ǫnundr kvezk þess opt vita dœmi, at ílla sóttisk þar er menn vóru inn sóttir í hús. Þeir svara, ok kvǫðusk ætla, at þá myndi eldr at borinn. Ǫnundr lét sér ekki þat í eyrum falla; ok vildi ráða. Ok gengu menn inn allir, ok bjoggusk til varnar.

En flokkar stigu af hestum útan-garðs; ok gengu síðan til húss allir; ok skiptu flokkinum; ok gengu sumir á bak húsum, ok ætluðu tveim megin at at ganga, ef þeir verðisk úti. En er þeir kómu fyrir dyrrin, vóru allir menn inn gengnir, en einar dyrr opnar.

Þá spurði Ǫnundr hverr fyrir flokkinum réði.

Guðmundr svarar: "Lítil er forvistan; hér er nú komin ærin kollótta, gengin ór dal ofan, ok þó af ullin harðla mjǫk; ok er eigi forystu-sauðrinn fengilegri en svá; en þó ætlar hon nú, at annat-hvárt skal vera, at hon skal láta af sér allt reyfit, eða ganga með fullu reyfi heim."

Ǫnundr spurði, ef nǫkkut skyldi sáttum við koma fyrir menn þar.

Guðmundr svarar: "Lengi hefir nú ekki orðit af sáttum, þótt svá sé látit; mun nú ok ekki af því verða."

"Ekki skal þess þá leita," sagði Ǫnundr.

Síðan skutu þeir inn í dyrrin menn Guðmundar; ok var þá lokit aptr hurðinni. Þat þóttusk þeir Guðmundr sjá, at húsin mundi seint sœkjask, ef eldr væri eigi at borinn. Þá vóru margir menn inni vel vápnaðir. En eldr féksk einginn heima þar. Þá fóru þeir á þann bœ er á Grund heitir, ok náðisk þar á ǫðrum bœ en eigi á ǫðrum. En sumir brutu hús, fjós ok hlǫðu, ok náðu heyvi ok viði ok báru at húsum heyin. Ok er eldr kom, gátu þeir eigi kveykt fyrir durunum. Þá gengu þeir á húsin upp, Þórðr Laufæsingr ok þeir menn er með honum vóru, ok rufu þakit af húsunum ok gerðu eldana á ráfrinu. En þurr var viðrinn undir; ok var þat eigi hœgt at verja innan ór húsunum. Heyvi var troðit í gluggana.

Þá var beitt útgǫngu bæði konum ok kǫrlum, ok þeim er eigi vóru í sǫkunum. Þá lét Guðmundr brjóta vegginn hjá durunum við stafn-gluggana, ok gengu menn þar út allir er leyfð var útganga; þvíat þeir vóru þar margir inni, er þeir vildu eigi grand gera.

Þá gerðisk reykr mikill; ok sjá þeir óglǫggt. Þar var sá maðr er Þóroddr hét, ok var kallaðr lang-nefr; hann hafði vápn mǫrg í fangi sér ok vildi út bera. En Hákon Þorðarson stóð þar úti fyrir, ok hjó Þórodd þegar bana-hǫgg; ok mis-kenndisk hann ekki, þvíat þeir hǫfðu honum ætlat líflát. Hann lézk þar fyrstr manna.

Þar var sá maðr er Galmr hét, ok var bóndi góðr; hann var Grímsson, ok bjó þar er heitir á Dynhaga; hann var vin þeirra allra, ok einskis meirr en Kolbeins Tumasonar. Hann gékk at durum, at mæla við þá, ok var þá enn eigi svá sótt af eldi, at eigi myndi borgit verða ǫllu. Hann bað þá Guðmund ok Kolbein, at þeir skyldu frá hverfa at því sinni; ok bauð þeim til þess ǫll fé sín — en hann var vell-auðigr maðr, ok átti it bezta bú.

Kolbeinn svarar, ok kvezk gefa mundu Galmi svá mikit fé sem hann vildi til þess at hann gengi út.

Galmr svarar: "Lengi hafið þér hlegit at því, at mér hafi þótt bað gott, ok ek hafa opt drukkit mjǫð. Nú mun kostr baðs, en mér þykkir ósýnt hversu um mjǫðdrykkinn ferr." Ok gékk hann eigi út.

Þá áttusk þeir við orð, Guðmundr ok Þorfinnr. Hann sagði þat ílla, at eigi var þar Ingibjǫrg dóttir hans.

Guðmundr svarar: "Þat er vel, at hon væri eigi þar inni; en þó mundi þat fyrir øngu standa þótt hon væri þar inni."

Þá hljóp út Halli Nichulasson, ok var þá mjǫk kostaðr af hita; ok leggsk hann í lœk ofan er þar var fyrir durum. En ætlaðr var til áverka við hann Snorri Arnþrúðarson; ok hann hljóp at, ok vá Halla þar í lœkinum.

Síðan gékk út Tjǫrvi, ok var þar til ætlaðr Þorvaldr frá Bægisá; ok lagði Tjǫrva í gegn með sverði. Síðan gékk Tjǫrvi ofan á vǫllinn, ok at þar er Guðmundr stóð.

Guðmundr mælti, ok hafði eigi sét er hann fékk áverkann: "Gefa skal Tjǫrva grið," sagði hann, "ok ertú ómaklegr."

Tjǫrvi mælti: "Vettka ek um griðin," segir hann. Ok féll hann þá niðr, ok var þegar ørendr.

Þá hljóp Leifr Nichulasson út; ok var ætlaðr til áverka við hann Guðmundr Tassason; Leifr var vápnlauss; ok þrífr hann upp mann þann er Sveinn hét, ok var Jónsson, ok hlífði sér með honum. Þat sá Hákon Þórðarson, ok hjó á ǫxl Leifi, ok frá alla ǫxlina ofan; ok komsk hann til kirkju með áverka sinn.

Vindr var á um nóttina, ok þótti þeim við því búit at leggja mundi at kirkjunni eldinn. Þá hét Guðmundr at gefa kú kirkjunni, ef hana sakaði ekki. Þá féll þegar veðrit í logu; ok því næst kom gustr inn af kirkjunni; ok lagði í brott eldinn allan.

Þá mátti hvergi í nánd koma eldinum, ok kastaði upp ór húsunum svá hátt, at hvar fjarri kom niðr er húsin tóku at losna. En þar er skarð var á komit, þá sá þeir at út kastaði nǫkkuru, ok sá eigi víst hvat var. En þá sá þeir at hrœrðisk; ok spurðu hvat þat væri. Hann svarar, ok segir at Þorfinnr var. En ætlaðr var til áverka við hann Urða-Steinn. En hann var eigi til búinn fyrir því, at allt logaði á honum bæði hár ok klæði. Síðan hlaupa þeir til Arnþrúðar-synir, Þorsteinn ok Snorri, ok unnu á honum. Þorfinnr mælti, at þeir skyldi hǫggva bæði stórt ok mart; ok kvað eigi mundu þeim óþarfara mann til en sik, ef hann lifði. Þorfinnr komsk í kirkju með áverkann; of lifði þrjár nætr síðan. Þat var mál manna, þar er Þorfinnr var, at hann mundi eigi lifa þótt hann hefði ønga áverka; svá var hann mjǫk kostaðr af eldi.

Þar brann Ǫnundr inni ok Galmr. En lokit var brennunni fyrir dagmál. Þeir Þórðar-synir fóru, ok stǫnguðu atgeirum allt þar er þeim þótti ván at þau fylgsni væri at menn hefði verit.

Eptir þat fóru þeir í brott, ok hǫfðu dagverð at Bakka. Ok er þeir fóru frá brennunni, kvað Kolbeinn vísu:

Inn sama dag fór Kolbeinn vestr ok heim; ok svǫrðu þeir allir, at hvárr þeirra skyldi hefna annars ef ávænir sótt um þessa sǫk, nema einn maðr skarsk undan, þat var Bessi Vermundarson frá Móbergi; hann kvezk eigi mundu leggja hlut sinn við, at hefna hvers íllmennis, þótt þar væri í fǫr með þeim.

Nú þóttu Guðmundi œrnir mótstǫðu-menn sínir; ok sendi orð Ǫgmundi Þorvarðssyni, at hann skyldi koma á vit fjár þess er haldit hafði verit fyrir honum; ok sagði þá mundu verða goldit ef á vit væri komit. En þá var svá komit, at eigi þótti sýnt hvat Guðmundr léti ógǫrt við þá menn er honum þótti ábóta-vant við.

Ǫgmundr hafði þá sett bú saman of lítlum efnum þar er heitir at Hálsi. Hann þótti eigi til fœrr, at hafa svá marga menn með sér, at hann ætti eigi minna undir sér enn Guðmundr; ok fór því eigi. Síðan tók Guðmundr sjálfr; ok virði fé til gjalds, tólf hundruð, sem á var kveðit, ok lagði við þrjú hundruð; ok lét fœra [honum] heim; ok sendi þau orð með, at Ǫgmundr skyldi eigi hans mótstǫðu-maðr vera um þessi mál, er nú hafa gǫrzk. Þeir fœrðu honum féit, en hann tók því vel.

Þeir Hǫrgdælir hǫfðu orðit svá lim-hlaupa við Guðmund, at þeir sendu menn vestr til Hóla á fund Brands biskups; ok báðu, at hann kœmi vestan, ok kœmi griðum á með þeim. Biskup fór þegar upp til heiðar; ok hǫfðu þeir með sér húð ok reip, ok ætluðu at setja biskup þar á, ef hann mœddisk í gǫngu. Ok er hann kom norðr, gat hann komit á griðum ok nǫkkurri sættar-nefnu þeirri, at Jón Loptsson skyldi gera á Alþingi.

Þá sendi Þorgrímr ali-karl orð Sæmundi Jónssyni; þvíat bǫrn Sæmundar, Páll ok Margrét, vóru systur-bǫrn Þorgríms. Þá samnaði Sæmundr mǫnnum, ok fjǫlmennti mjǫk til þings, ok var allmikil þingreið, ok var þingheimr í tveim stǫðum. Með þeim Guðmundi ok Kolbeini var Þorvaldr Gizurarson ok þeir allir brœðr, ok með þeim var Sigurðr Ormsson. En með Sæmundi vóru Sturlu-synir allir.

En Eyjólfr Hallsson af Grenjaðarstað reið suðr til Keldna, ok hitti þar Jón Loptsson. Hann ætlaði eigi þings at fara, áðr Eyjólfr sagði honum, at þar var helzt til sætta stofnat, at hann gerði um mál þessi.

Jón svarar: "Eigi em ek til þessa fœrr," segir hann, "þvíat ek hefi aldri fyrr átt um þetta at mæla."

Eyólfr svarar: "Þat mun þó til liggja, at leita við at menn sættisk; ok eigi sýnt, hverr þá má gera, ef þú þykkisk eigi til fœrr." Þá bað Eyjólfr fyrir Guðs sakir, at hann skyldi eigi undan skorask. En þat varð um síðir, at Jón fór til þings.

Um þingit var veðrátta íll ok ofan-fǫll. Jón fór til þings, ok leitaði um sættir, ok biskupar báðir, Páll ok Brandr. Ok varð sáttum á komit; ok skyldi Jón einn gera óskorat allar sáttir. Ok nú vóru trygðir veittar.

Ok nú lauk Jón upp gerðinni þar á þinginu, ok gerði hann fyrir brennu Ǫnundar, með þeim atburðum sem orðnir vóru, sex tigi hundraða þriggja álna aura. En fyrir víg Þórodds fimtán hundruð þriggja álna aura, ok fyrir hvern mann annan gerði hann fimtán hundruð þriggja álna aura, ok varð þat hundrað hundraða þriggja álna aura með því er gǫrt var fyrir víg Þorfinns. Þá vóru virðar gagnsakir; ok þóttu sumir hafa unnit sér til óhelgi, þeir er þar létusk.

Þeir Guðmundr ok Kolbeinn kvóðusk eigi fé mundu bœta Galm, þvíat þeir hefði boðit honum fé til útgǫngu. Guðmundr skyldi kaupa landit í Langahlíð, þvílíku verði sem óbrunnit væri. Þar skyldi Guðmundr bœta fjár-hlut þann allan er inni hafði brunnit ok Ǫnundr hafði áttan. Hann skyldi bœta fjóra tigu hundraða þriggja álna aura. En þann fjár-hlut, er aðrir hǫfðu inni átt, þá var þat mælt, at þeir menn sem inni áttu til fimm hundraða eða minna, skyldi bœta hálfu meira; en sá er átt hafði til tíu hundraða, skyldi bœta jafn-mikit.

Þar vóru ok gǫrvar mann-sekðir nǫkkurar: — Þeir skyldi fara útan Arnþrúðar-synir, Snorri ok Þorsteinn; ok vera útan, þrjá vetr annarr, en annarr koma eigi út; ok skyldi þeir kjósa hvárr þat skyldi. Þórðar-synir skyldi ok útan vera, annarr þrjá vetr, en annarr koma ekki út; ok skyldi þeir ráða hvárt hvárr gerði. Þat var ok mælt, at Þórðr Laufæsingr skyldi ok útan fara, ok vera útan þrjá vetr, eða gjalda fimtán hundruð. Ok kvezk hann mundu hvárki gera. Þá skyldi ok reiða eitt hundrað fyrir hvern mann er til brennu hǫfðu verit; ok vóru tíu tigir hundraða; ok skyldi þat Kolbeinn greiða at helmingi, ok bœta Ǫnund at helmingi. Þeir Kolbeinn ok Guðmundr skyldi vera brott ór búum sínum þrjá vetr, ef hann vildi, ok fella niðr fimm hundruð í hverjum vetri.

Eptir þetta fóru menn heim af þingi; ok tók Guðmundr þegar til at gjalda féit, allt þat er hann mátti, ór búi sínu. Hann galt bæði hross ok aðra gripi, allt þat sumar í gegnum, svá sem hann mátti af miðla. Þann vetr ǫndverðan næsta eptir andaðisk Jón Loptsson. Þá mátti kalla at kyrrt væri í héruðum.