Bókastaðir

Magnús vestfirzki, er kom til herra Guðmundar litlu áðr hann tæki banasótt, sem greint var, fór hann til sinna heraða ok heim á búgarð Þórðar, berandi honum, sem boðit var, kærliga kveðju herra Guðmundar biskups.Magnús vestfirzki, er kom til herra Guðmundar litlu áðr hann tæki banasótt, sem greint var, fór hann til sinna hèraða ok heim á búgarð Þórðar, berandi honum, sem boðit var, kærliga kveðju herra Guðmundar biskups. Um kveldit sezt Þórðr á einn þverpall, ok kallar til sín son sinn, er Sturla hét, er síðan varð riddari Magnúsar konúngs Hákonarsonar, ok lögmaðr, ok með hans ráði ok tillögu skrifaði konúngrinn fyrstu lögbók til Íslands síðan landit gekk undir konúngs vald;Um kveldit sezt Þórðr á einn þverpall, ok kallar til sín son sinn, er Sturla hèt, er síðan varð riddari Magnúsar konúngs Hákonarsonar, ok lögmaðr, ok með hans ráði ok tillögu skrifaði konúngrinn fyrstu lögbók til Íslands síðan landit gekk undir konúngs vald; kom með þessa bók út herra Þorvarðr Þórarinsson í Austfjörðum, ok stóð hún um xv ár, þar til er optnefndr Magnús konúngr skrifaði aðra bók eptir tillögu herra Jóns Einarssonar, hefir sú staðit síðan með ýmisligum réttarbótum konúnganna tillögðum;kom með þessa bók út herra Þorvarðr Þórarinsson í Austfjörðum, ok stóð hún um xv ár, þar til er optnefndr Magnús konúngr skrifaði aðra bók eptir tillögu herra Jóns Einarssonar, hefir sú staðit síðan með ýmisligum rèttarbótum konúnganna tillögðum; hefir þessi sami Sturla skrifat marga merkiliga hluti af herra Guðmundi biskupi. Sami Sturla ok Magnús koma fyrir Þórð, talar Þórðr við Magnús: hefir þú nökkut eyrindi til mín af hálfu Guðmundar biskups? — Magnús svarar: þat bað hann mik segja þér, at þit mundit finnast í vár.Sami Sturla ok Magnús koma fyrir Þórð, talar Þórðr við Magnús: hefir þú nökkut eyrindi til mín af hálfu Guðmundar biskups? — Magnús svarar: þat bað hann mik segja þèr, at þit mundit finnast í vár.

Þórðr svarar: satt mun hann segja, en hvárrgi okkarr þykki mér likligr til langferða, þvíat mér [er] sagt at hann gerist mjök vanfærr sakir sjónleysis ok mikils krankleika, en ek mjök ellimóðr;Þórðr svarar: satt mun hann segja, en hvárrgi okkarr þykki mèr likligr til langferða, þvíat mèr [er] sagt at hann gerist mjök vanfærr sakir sjónleysis ok mikils krankleika, en ek mjök ellimóðr; ætla ek ekki mína ferð til norðrsveita; því seg, hvilíkar skynsemdir hann talaði fyrir þér af högum höfðíngja eða sinna mótgangsmanna! — [Magnús svarar]: Öll hans mál vóru af skynsemi full, en fá vetr kvað hann líða mundu áðr hans ofsóknarmenn mundu sjálfir hendr á leggjast ok þeirra afkvæmi drepast niðr;því seg, hvilíkar skynsemdir hann talaði fyrir þèr af högum höfðíngja eða sinna mótgangsmanna! — [Magnús svarar]: Öll hans mál vóru af skynsemi full, en fá vetr kvað hann líða mundu áðr hans ofsóknarmenn mundu sjálfir hendr á leggjast ok þeirra afkvæmi drepast niðr; kvað hann þar ok skjótast mundu eptir verða sem mestr var uppgangrinn. Þórðr bað Sturlu hyggja vel at því er þeir töluðu, ok virða með sjálfum sér, hvárir betra hlut völdu sér, þeir er sik heldu í vinátíu hins góða Guðmundar biskups, eðr honum risu í mót með yfirgirnd sinnar öfundar.Þórðr bað Sturlu hyggja vel at því er þeir töluðu, ok virða með sjálfum sèr, hvárir betra hlut völdu sèr, þeir er sik hèldu í vinátíu hins góða Guðmundar biskups, eðr honum risu í mót með yfirgirnd sinnar öfundar. Nú skal greina framkvæmd þessa hlutar. Skammt leið áðr frá grepti Guðmundar biskups en hans andlát fluttist um alla landsins fjórðúnga. En er Þórðr Sturluson spurði þau tíðindi, endrminnist hann hvat er Magnús hafði sagt af orðum biskups, ok tekr svá til orðs: seint bíðum vér bætr þvílíks mannskaða, er land várt hefir fengit í fráfalli þvílíks manns, en farin sýnist mér nú sú vón, at við flnnimst líkamliga í vár, ok sakir þess ek fann engan trúlyndara í fyrirheitum, — þvíat engan tíma brást mér þat er hann játaði mér, — trúi ek, at þat vanabrigði, er ek hefir tekit á þessarri föstu, fari heðan af vaxanda, ok því mun ek viðr því búast eiga, at minir lífdagar verði eigi langir, en því ráði guð, hvelíkr verðr fundr okkarr Guðmundar biskups, en þess væntir ek, at hans vinátta muni mér ok mörgum öðrum at gagni koma.En er Þórðr Sturluson spurði þau tíðindi, endrminnist hann hvat er Magnús hafði sagt af orðum biskups, ok tekr svá til orðs: seint bíðum vèr bætr þvílíks mannskaða, er land várt hefir fengit í fráfalli þvílíks manns, en farin sýnist mèr nú sú vón, at við flnnimst líkamliga í vár, ok sakir þess ek fann engan trúlyndara í fyrirheitum, — þvíat engan tíma brást mèr þat er hann játaði mèr, — trúi ek, at þat vanabrigði, er ek hefir tekit á þessarri föstu, fari hèðan af vaxanda, ok því mun ek viðr því búast eiga, at minir lífdagar verði eigi langir, en því ráði guð, hvelíkr verðr fundr okkarr Guðmundar biskups, en þess væntir ek, at hans vinátta muni mèr ok mörgum öðrum at gagni koma. Síðan kallar Þórðr til sín sonu sína, frændr ok vini, skipar sitt ráð at öllu, sem hann eigi við dauðanum at búast. Eptir þat vex krankleikrinn, ór hverjum hann andast fjórða Idus dag Aprilis á hinum sama mánaði ok Guðmundr biskup; er þat trúanligt, at þeir hafi fundizt í andligu lífi á því sama vári, sem sjálfr hann fyrir sagði.

Nú er þar komit þessu máli, at blezaðr biskup herra Guðmundr er undir lok liðinn ok í jörð lagiun, ok má þat réttliga segja, at hans lífsbók, er lesin var, finnst optarr angrlig en mjög gleðilig, ok því svá, at hans veraldar vegr líkist lægra hlut þess viðar, er pálma heitir, sem David sannar, at réttlátr mun blómgast allt eitt ok pálma, hvat sæll Gregorius greinir með þeirri glósu, at pálma náttúrast einsligra vexti en engi viðr annarr, fyrir þá grein, at hann er minnstr í sér við rótina, en æ því megnari sem ofarr meirr líðr, þar til hann breiðir listugar rásir sinna lima með fögrum flúrum ok venum ávöxtum, bæði súrum ok sætum.Nú er þar komit þessu máli, at blezaðr biskup herra Guðmundr er undir lok liðinn ok í jörð lagiun, ok má þat rèttliga segja, at hans lífsbók, er lesin var, finnst optarr angrlig en mjög gleðilig, ok því svá, at hans veraldar vegr líkist lægra hlut þess viðar, er pálma heitir, sem David sannar, at rèttlátr mun blómgast allt eitt ok pálma, hvat sæll Gregorius greinir með þeirri glósu, at pálma náttúrast einsligra vexti en engi viðr annarr, fyrir þá grein, at hann er minnstr í sèr við rótina, en æ því megnari sem ofarr meirr líðr, þar til hann breiðir listugar rásir sinna lima með fögrum flúrum ok venum ávöxtum, bæði súrum ok sætum. Þat er annat hans náttúra, at næst jörðinni setr sik næfrin með berkinum skarpast inn at trénu, en gerir sik æ því liðugari sem viðrinn vex ok feitin þróast upp at limunum.Þat er annat hans náttúra, at næst jörðinni setr sik næfrin með berkinum skarpast inn at trènu, en gerir sik æ því liðugari sem viðrinn vex ok feitin þróast upp at limunum. En þótt margir guðs ástvinir beri réttliga mynd þessa viðar eptir lögtekinni skýring, mun þessi glósa sýnast herra Guðmundi nálægri ok eiginligri en flestum öðrum, þvíat grannvaxinn pálmviðr nær jörð merkir þá fyrirlitníng er hann veitti jarðneskum hlutum, at svá sem hann gjörðist fátækr ok lítill í liðandum blutum, vyrði hann í efri glósu viðarins mikill ok ríkr með himneskum auðæfum.En þótt margir guðs ástvinir beri rèttliga mynd þessa viðar eptir lögtekinni skýring, mun þessi glósa sýnast herra Guðmundi nálægri ok eiginligri en flestum öðrum, þvíat grannvaxinn pálmviðr nær jörð merkir þá fyrirlitníng er hann veitti jarðneskum hlutum, at svá sem hann gjörðist fátækr ok lítill í liðandum blutum, vyrði hann í efri glósu viðarins mikill ok ríkr með himneskum auðæfum. En stríðan sú, er næfrin veitir viðinum í neðanferð, merkir föstur ok bindandi, meizlur ok kvöl ok þröngvingar, er sagðr guðs maðr þoldi í veraldligu lifi með útlegðum ok údæmligum meingjörðum, sem beinbrotin sjálf bera vitni. þvi blómgast hann nú göfugligr í hærra stað með fullum flúrum ok feitum ávexti mildinnar, frjáls ok fyrir utan alla þröngving sinna úvina. En því er viðarins ávöxtr bæði súrr ok sætr, at biskupinn veitti sínum undirmönnum tvenna berging, þá er hann hirti suma með mjúkum ok blíðum bænarorðum, sem steypandi feitt olenm með fögrum fortölum í þeirra opin sár þeim til sálubótar ok syndalausnar. En þeim, er ei vildu hlýðnast heilagri kirkju, heldr æ grimmast mót henni, spardi hann eigi þeirra sárum súrt vin ok sára lækning með bitru banni ok beisku áfelli. Í þriðju grein skýrir sæll Gregorius grannleik viðarins fyrir tempranligt upphaf góðra verka, þvíat sá maðr, sem vitrliga byrjar, þrotnar ei allt til síðasta enda, sem gjörði guðs maðr Guðmundr biskup, er þróaðist frá góðu til betra, þar til hann tók, sem váttar evangelium, eilífa heilsu fyrir sína staðfesti. Nú sem um er runnit hvat pálma merkir með sínu formi, má vitr maðr heðan af þveru vel skilja, hvað skógviðrinn hefir þýda, er mestr ok megnastr vex við rótina, þat er í fám orðum öll ástundan til veraldar, en minkan ok þurð til himneskrar föðurleifðar, ok svá hver grein fyrra viðinum er mótstaðlig; má þá glósu réttliga eignast Sighvatr ok hans eptirlíkjarar; er þessi staða mjök ólík, önnur sýnist [há] í upphafi, en eyðist öll ok verðr at öngu, en herra Guðmundr fór langt í veröld vaxandi með hæð hjálpsamligs ávaxtar sér ok öðrum til fagnaðar.er þessi staða mjök ólík, önnur sýnist [há] í upphafi, en eyðist öll ok verðr at öngu, en herra Guðmundr fór langt í veröld vaxandi með hæð hjálpsamligs ávaxtar sèr ok öðrum til fagnaðar. Nú kann vera, sakir fjölskyldu eðr vanfæri, at maðr orki eigi svá miklu erfiði, at ræta upp með rótum þenna pálmam, ok bera til herbergis, þá mun hann ei svá latr eða vanniegn, at hann vili eigi saman lesa sér í hönd flúr af viðinum, síðan þau eru hvárki dreifð um eyðimörk né fljótandi fráskilliga yfir hafsmegin, heldr hvert hjá öðru sem hægast til samlestrs.Nú kann vera, sakir fjölskyldu eðr vanfæri, at maðr orki eigi svá miklu erfiði, at ræta upp með rótum þenna pálmam, ok bera til herbergis, þá mun hann ei svá latr eða vanniegn, at hann vili eigi saman lesa sèr í hönd flúr af viðinum, síðan þau eru hvárki dreifð um eyðimörk nè fljótandi fráskilliga yfir hafsmegin, heldr hvert hjá öðru sem hægast til samlestrs. Sá maðr rætir upp pálmam ok flytr með sér, sem tekr kærliga alla lifssögu herra Guðmundar, en sá bleðr flúr eða frukt af trénu, sem fyrir ástar sakir við biskupinn skrifar þann óð minníngar, er samhaldinn boðar blóm ok birti andligrar miskunnar, er hann þá í hárri stöðu himneskrar kurie, því at lágr lífs vegr öðlaðist eilífa hæð.Sá maðr rætir upp pálmam ok flytr með sèr, sem tekr kærliga alla lifssögu herra Guðmundar, en sá bleðr flúr eða frukt af trènu, sem fyrir ástar sakir við biskupinn skrifar þann óð minníngar, er samhaldinn boðar blóm ok birti andligrar miskunnar, er hann þá í hárri stöðu himneskrar kurie, því at lágr lífs vegr öðlaðist eilífa hæð. Í aðra grein má þat orðfelli flúr heita, sem fegrat stendr með stuðlum ok hljóðstöfum; birtist ok einkar vel í slíku, hversu ástin er vellandi til þessa manns, herra Guðmundar biskups, er hver túnga þykkist nýjum fagnaði geflu, ef hann kann lofa, hvárt heldr með sundrlausum orðum eða samfóstum; því heyrum í fyrstu, hvat skáldit kvað í fyrstu undirstöðu viðarins en síðarr af brumiuu, at sama veg leiðist skáld ok skýríng. Öll þau tákn, sem hér til hafa kveðin verit, vann herra Guðmundar miskunn þann tíð hann var í dauðligum líkama, ok því merkir þetta mál fyrir lægri stöðu viðarins.Öll þau tákn, sem hèr til hafa kveðin verit, vann herra Guðmundar miskunn þann tíð hann var í dauðligum líkama, ok því merkir þetta mál fyrir lægri stöðu viðarins. En nú, sem trúist, at hann hafi sótt í hæð himinríkis, sækir glósan upp í tréit, þvíat fylgjandi tákn vann öll eptir veraldar liflt, en magn ok mergð ávaxtar þess, er í frásagnir fert, sem actor váttar, þá er hann svá segir:En nú, sem trúist, at hann hafi sótt í hæð himinríkis, sækir glósan upp í trèit, þvíat fylgjandi tákn vann öll eptir veraldar liflt, en magn ok mergð ávaxtar þess, er í frásagnir fert, sem actor váttar, þá er hann svá segir:

Ok enn segir hann svá til viðarins:

Nú skal í fyrstu segja þá sýn, er fyrir sagði þá sókn til herra Guðmundar, sem hann heflr nú ödlazt af öllum áttum. Nokkurum vetrum eptir andlát Guðmundar biskups sýndist í svefni merkorðum manni, at prestr, er Símon hét, kæmi til hans;Nokkurum vetrum eptir andlát Guðmundar biskups sýndist í svefni merkorðum manni, at prestr, er Símon hèt, kæmi til hans; prestr sá var vígsluson ok kjötligr frændi herra Guðmundar biskups. Sem prestrinn sýnist honum standa fyrir sæuginni, kennir hann hverr kominn var, ok greinir þat með, at sá er framliðinn; því segir hann svá: Símon minn! seg mér nokkuð úr öðrum heimi, þvíat ek veit at þú ert framliðinn.því segir hann svá: Símon minn! seg mèr nokkuð úr öðrum heimi, þvíat ek veit at þú ert framliðinn.

Prestrinn svarar: hvers viltu spyrja? — Þess, er mér er mest forvitni á, segir hann.Prestrinn svarar: hvers viltu spyrja? — Þess, er mèr er mest forvitni á, segir hann. Hvat er þat? segir hinn andaði.

At þá segir mér nökkut frá herra mínum ok andligum [föður], Guðmundi biskupi.At þá segir mèr nökkut frá herra mínum ok andligum [föður], Guðmundi biskupi. Prestrinn svarar: margt ok mikit er þar af talanda, þvíat Guðmundr biskup er hinn dýrligsti guðs ástvin, ok þier menn eru sælir, er undir hans biskupsdómi hafa með hlýðni verit, ok þeirrar hlýðni nýt ek síðan ek leið brot af þessum heimi, þvíat hans ölmusur ok píslarvætti með heilagri bæn ok hreinlífi steig upp hátt í augliti drottins, sem þat reykelsi samtemprat himnesku thimiamathe, er í sínum ilm má ei orðum skrifast, ok þar mun koma, sem tímar líða, at engi maðr á öllu Íslandi mun þurfa þess spyrja, hverr Guðmundr biskup er með guði, þvíat til hans mun sótt verða af öllu Íslandi, sakir þeirrar gezku, er guð veitir honum til heilsubótar ok hjálpar öllu mannkyni, ok trúandi mönnum; mun þaðan af landinu mest megin í sókn, sem biskupinn var optast bezt tekinn í sinni útlegð, þvíat guðs blezan er þeim öllum, er vel gjörðu svá vökrum hans vin. Vit ok þat með, at sá maðr, sem guðs [móður] Marie ok mínum herra Guðmundi biskupi vill gera þægja ölmusu, fæði hann fátækan mann á hvert laugarkveld; skaltú þenna hlut segja sem flestum, þvíat góðfúsir menn munu þat gjarna heyra vilja; mun þeim ok betr endast sinn kostr, er þessa ölmusu gera; nú mun hvat ek sagði þér, þvíat þat þarnast eigi framkvæmd á sínum tíma.nú mun hvat ek sagði þèr, þvíat þat þarnast eigi framkvæmd á sínum tíma. Ok hversu þat er nú fyllt í dag, sem prestrinn fyrir sagði í sýninni, segir actor:

Nú fyrir þá skynsemd, at lífssaga herra Guðmundar ok lofligt vitorð mannanna vel váttar, hversu heit ok háleit var vinátta þeirra guðs móður Marie, skal þat upphaf tákna biskupsins eptir lifit, er hann var í ferð með henni ok vann hennar boð, þvíat þessi er hans hin æzta tign, at vera hennar þjón bæði lífs ok liðinn.

Arnbjörg hét ein úrík kona, hún var í Skálholts biskupsdæmi, í því bygðarlagi sem Fljótshverfi heitir;Arnbjörg hèt ein úrík kona, hún var í Skálholts biskupsdæmi, í því bygðarlagi sem Fljótshverfi heitir; hún var kviðug at barni, svá at þess fæðíngartími var kominn vikum eðr nærri því; fæddi hún eigi þat barn á því hausti, ok á vetri stóð hennar hagr meðr slíkum [hætti] fram um jól ok svá til langaföstu. Með iðuligu ákalli kvaddi hún sér til hjálpar móður allrar miskunnar, júngfrú Mariam, ok hennar virðuliga vin, hinn góða Guðmund biskup, hafandi náttliga vatn úr þeim brunni, sem [hann] hafði blezat, hjá sinni sæng.Með iðuligu ákalli kvaddi hún sèr til hjálpar móður allrar miskunnar, júngfrú Mariam, ok hennar virðuliga vin, hinn góða Guðmund biskup, hafandi náttliga vatn úr þeim brunni, sem [hann] hafði blezat, hjá sinni sæng. Sem þessi tími kom, fellu at henni mikil úhægindi af digrleika ok margkyns meinlætum, at hún fekk sik ekki upp rétt eðr gengit annan hátt, en hún dró sik fram með tveim stöfum;Sem þessi tími kom, fèllu at henni mikil úhægindi af digrleika ok margkyns meinlætum, at hún fèkk sik ekki upp rètt eðr gengit annan hátt, en hún dró sik fram með tveim stöfum; hét hún þá mörgum [smáblutum] til júngfrú Marie ok hins góða Guðmundar biskups;hèt hún þá mörgum [smáblutum] til júngfrú Marie ok hins góða Guðmundar biskups; þoldi hún þá pínu jafnan framan til Maríumessu í föstunni, en hana bar þá upp á skírdag. Ok svá sem sól var í landsuðri á þann dag, sagði bóndinn, at hann vildi sækja nóntíðir, en hún bað með gráti, at hann flytti hana í bænarhús, sem þar var á garðinum; gjörði hann ok svá, ok kastaði undir hana einni dýnu frammi fyrir altari, mátti hún þá öngvan veg liggja nema á rygginn, ok hváriga hlið víkja sér, grét hún þá sárliga sína kvöl ok baðst fyrir til guðs, bergjandi vatni hins góða Guðmundar, ok síðan rann á hana svá sem höfgi.gjörði hann ok svá, ok kastaði undir hana einni dýnu frammi fyrir altari, mátti hún þá öngvan veg liggja nema á rygginn, ok hváriga hlið víkja sèr, grèt hún þá sárliga sína kvöl ok baðst fyrir til guðs, bergjandi vatni hins góða Guðmundar, ok síðan rann á hana svá sem höfgi. Gömul kona ok góðfús ok sjónlaus var hjá henni, ok ekki fleira manna. Þenna tíma vóru snjófar svá miklir á jörð, at menn kómust varla bæja millum. Sem Arnbjörg þóttist sofnuð vera, fyllti allt húsit með ljósi; þá kendi hin gamla kona þvílíkt, sem bjartr eldr veri borinn fyrir hennar augna staði, ok því helt hún þar fyrir báðum höndum, en Arnbjörg sá eina júngfrú standa hjá sér, ok karlmann með kennimanns klæðum.þá kendi hin gamla kona þvílíkt, sem bjartr eldr veri borinn fyrir hennar augna staði, ok því hèlt hún þar fyrir báðum höndum, en Arnbjörg sá eina júngfrú standa hjá sèr, ok karlmann með kennimanns klæðum. Júngfrúin talaði til hans: sit at herðum henni, Guðmundr biskup! meðan ek geri mitt starf. Síðan lagði þetta blezaða blómstr sínar signuðu hendr á hennar sjúkdómsfullan kvið, ok strauk svá fast, at þar af þóttist hún þola mikinn sárleika, ok með þeim sama fæddi hún barn. Drottníng himins ok jarðar talaði svá: þú hefir fæddan pilt ok hefir ek hann á brot með mér, en ef nökkurr grunar, at þér sé þessi miskunn veitt, þá seg þat fyrir sem úvorðit er, at sakir minnar tilkvámu skal þenna snjó svá skjótt af taka, með linum vindi ok sólar hita, at allr fénaðr skal hafa jörð ínóg á páskadag;Drottníng himins ok jarðar talaði svá: þú hefir fæddan pilt ok hefir ek hann á brot með mèr, en ef nökkurr grunar, at þèr sè þessi miskunn veitt, þá seg þat fyrir sem úvorðit er, at sakir minnar tilkvámu skal þenna snjó svá skjótt af taka, með linum vindi ok sólar hita, at allr fènaðr skal hafa jörð ínóg á páskadag; ok svá varð. Þrjá hluti vil ek at þú gerir: vatnfastir fyrir mína þessa hátíð æfinliga, ok lesir dagliga engilliga kveðju vij sinnum, meðan þú lifir: Ave Maria. Úheimilan mann fyrirbýð ek þér at taka héðan af, en eigi at eig [i] ngiptast.Úheimilan mann fyrirbýð ek þèr at taka héðan af, en eigi at eig [i] ngiptast. Arnbjörg svaraði þá, svá hátt at heyrði hin gamla kona: fegin skal ek svá gera, Maria mín sæl! Síðan vaknaði hún, með mjófum vexti, mjög svá alheil; ok þá er menn kómu til hennar, ok höfðu hendr at henni, bittu þeir klæði hennar með blóð, ok barns fylgju eptir líkindum. Lofuðu allir guð þeir sem sá ok heyrðu, ok guðs móður Mariam, ok hinn góða Guðmund biskup, ok hér um kvað herra Arngrímr vísu:Lofuðu allir guð þeir sem sá ok heyrðu, ok guðs móður Mariam, ok hinn góða Guðmund biskup, ok hèr um kvað herra Arngrímr vísu:

Ok enn kvað hann hér af:Ok enn kvað hann hèr af:

Þórný hét kona, sú er með barni kviku þóttist vera, var ván at þat fæddist móti sumri, en at jólum fyrir um vetrinn tók hún blóðföll, ok hafði þau í hverjum þrim vikum, framan til þorláksmessu annan vetrinn, ok þá hét hún á hinn sæla þorlák, ok þótti henni þýngja við sitt heit.Þórný hèt kona, sú er með barni kviku þóttist vera, var ván at þat fæddist móti sumri, en at jólum fyrir um vetrinn tók hún blóðföll, ok hafði þau í hverjum þrim vikum, framan til þorláksmessu annan vetrinn, ok þá hèt hún á hinn sæla þorlák, ok þótti henni þýngja við sitt heit. Á kyndilsmessu hét hún á vára frú, ok fór sömu leið.Á kyndilsmessu hèt hún á vára frú, ok fór sömu leið. Frjádaginn fyrsta í langafóstu bar hún mál á, ok þurfti þá um sik iij álnar ok þvera hönd; stendr með því framan til Guðmundardags; ok næsta dag fyrir leggst hún í sæng sína, meðr fárligri sótt ok svíðanda harmi sinnar vesaldar; byrjar hún þá sitt ákall til [guðs], ok einkanligum bænastað til hins góða Guðmundar, ok heitr at ganga til Hóla þrjá vetr hina næstu ok gefa eyri vax, ok láta sýngja þrjár salumessur fyrir sál föður hans ok móður, ok síðan sofnar hún. Henni sýndist þá maðr standa fyrir sænginni í myrkblárri kápu, ok horfði á hana um stund, ok talaði síðan: dylst ekki við, at ek er Guðmundr biskup, ok efn heit þin sem bezt, ok leyn ei hvað miskunn þú fær. Síðan tók hann hægri hendi á brjósti henni, en vinstri undir herðar, ok strauk allan hennar líkama niðr til knjá; varð henni við hans átök gott, ok þó mjök sárt, ok því líkast sem kona fæðir barn með skemstum sjúknaði; ok eptir þat lá hún svá sem örviti af meginleysi, ok vissi eigi hversu maðrinn hvarf eða braut fór. Um morguninn, sem hún vaknaði, var hún alheil, ok ok svá mjó, at hún þurfti eigi meira um sik en alin ok spönn; þat fylgði ok hér með, at hún hafði haft kveisusull undir hendinni, var hann þá gróinn með öllu, ok hennar limir allir svá liðugir ok mjúkir, sem hún hefði alldri þess kyndis mein haft, utan fætr niðr frá knjám, þeir vóru mjög stirðir, þvíat á þá hafði hans blezaða handatak eigi komit.þat fylgði ok hèr með, at hún hafði haft kveisusull undir hendinni, var hann þá gróinn með öllu, ok hennar limir allir svá liðugir ok mjúkir, sem hún hefði alldri þess kyndis mein haft, utan fætr niðr frá knjám, þeir vóru mjög stirðir, þvíat á þá hafði hans blezaða handatak eigi komit. Þat fylgði ok hér með, at þá er menn kómu at henni, ok skynjuðu, at öll hennar klæði hittust þurr ok flekklans, sem heillar konu, sór hún þessa jartegn fyrir sira þorsteini officiali, heima at Hólum, ok þessa jartegn vita allir góðir menn sanna vera.Þat fylgði ok hèr með, at þá er menn kómu at henni, ok skynjuðu, at öll hennar klæði hittust þurr ok flekklans, sem heillar konu, sór hún þessa jartegn fyrir sira þorsteini officiali, heima at Hólum, ok þessa jartegn vita allir góðir menn sanna vera. Ok er þat eigi efanda, at þessi signaði biskup skinn háleitliga upphafðr í himinríkis höll ok samsæti annarra heilagra biskupa, svá sem segir herra Arngrímr hér um:Ok er þat eigi efanda, at þessi signaði biskup skinn háleitliga upphafðr í himinríkis höll ok samsæti annarra heilagra biskupa, svá sem segir herra Arngrímr hèr um:

Ok enn kvað hann: