Bókastaðir

Eigi miklu síðarr en herra biskup kom heim, ok hafði skipat þeim hlutum, sem honum sýndisk bráðust nauðsyn á standa, biðr Rafn bóndi orlofs ok þiggr; leiddi herra biskup hann út með sæmiligum gjǫfum sem vert var; er þetta greint, at biskup gaf honum vænt stóð, þar með náttúraðan kristallum ok rauðbrúnaðan kyrtil hlaðbúinn.

Hér með svarar Rafn bóndi: "gjafir þessar eru sæmiligar mjǫk, en þær vil ek gjarna þiggja, en ǫmbuna því sem fáheyrt er, fyrst í stað, at ek vil biðja þeirra gjafanna hér umfram, sem mér sýnask enn dýrri ok at ǫllu dýrligri."

Herra biskup svarar: "hvat er þat er þú vilt þiggja?"

Rafn svarar: "þat er óleysilig yðr vinátta."

Herra biskup svarar: "ek trúi at þat gangi um tíma, at margr kaupi ódýrra vináttu mína en þú, Rafn, ok því er ek skuldbundinn at játa þér hana slíkt er hon má."

Rafn svarar: "ok nú til marks hversu vena gjǫf ek þigg í dag, hina síðustu, bið ek at vit skiptim kyrtlum."

Herra biskup veitti þetta gjarna; vóru þessir báðir kyrtlar dǫkkbrúnir, búnir með hlǫð, sem í þann tíð var ríkra manna siðr at bera.

Herra biskup segir þá: "gripi þessa muntu virða svá mikils með vináttu okkarri, at þú eigir þá um þína daga, ok ef þú gerir svá, er líkast, at synir þínir taki eptir þinn dag gripi, þó at annat sé hugsat."

Meðr svá greindum hætti tekr Rafn bóndi blezan, sœkir heim á sinn búgarð; geymdi hann með virktum klæði ok kristallum meðan hann lifði.

Er ok trúligt með góðum verkum hans sjálfs, hafi honum vel stóðat játuð vinátta svá dýrligs manns, þvíat þessi Rafn þá, sem trúisk, œskiligan enda með píslarvætti, þá er hann var fyrir eina saman ǫfund leiddr um nátt af sæng sinni undir brugðit sverð, því meirr en saklauss, at þann er fyrir var heimsókninni hafði hann elskat, fætt ok fóstrat [sem] sinn kjǫtligan son. En svá sem hann var af sleginn, ok þeir dauða synir rupluðu bœinn, leita þeir gripanna Guðmundar nauta, þvíat þat var í allra manna vitund, at Rafn hafði þogit þá, en þó vóru þeir í þenna tíma eigi kenniligir, þvíat kristallus var nú at sjá grár sem hégættill, en brúnn kyrtill hlaðbúinn sem leppr rotinn. Fylldisk enn í þessu spásaga herra Guðmundar, þvíat hermenn kǫstuðu niðr hvárutveggja, ok því tóku synir Rafns gripina sem aðra erfð eptir fǫður sinn.

Þann fyrsta vetr, sem herra [Guðmundr sat] heima at Hólum, lagðisk með guðs dómi svá grátlig hǫrmung ok hallæri yfir fólkit, at fyrir þrot bóndans hnigu fátækir menn niðr af sulti, svá at hundruðum skipti í einum samt norðanlands fjórðungi; var þessi vá ok vesǫld kristinna manna svá nærgeng brjóstfastri mildi herra Guðmundar biskups, at einn guð í himnum var hans váttr þar um, því at ei var ríkdómr til at stoða ǫllum, þótt góðvilinn úmœddr með ástinni hitnaði í hjartanu; ok þó tók hann formannliga staðarins góðs þurfundum til næringar, at Sigurði rœðismanni þótti með ǫllu ofrausn í vera; fylgði þat ok langa tíma hans biskupsdómi, at sú var æ ǫnnur hans sakagipt, er guðs ǫlmusum til heyrði, þvíat vantrúaðir menn skildu eigi, at erfð hins krossfesta Jesú er fátækra manna fé.

Ei hǫfðu þeir ok heyrt með hugskots eyranu, hversu loflig orð Gregorius mikli setr Paulino biskupi Nolano í upphafi þriðju bœkr Dialogorum, fyrir þat er hann gaf upp í hertekinna manna lausn sléttan thesaur kirkjunnar, ok þar upp yfir sjálfan sik í þrældóm inn á heiðit land, þvíat þeirri ekkjunni, sem síðast bað hann útlausnar fyrir son sinn, hafði hann øngan pening at tæra nema sjálfan sik; gafsk honum ok svá þessi gerð, at þá er hann gekk einn í þján leiddi hann alla aptr úr þeirri herleiðing til síns fóstrlands, at þess dœmi er oss leysti.

Eigi hǫfðu ok viltir menn þann hugar styrk, at þeir vildi bíða hvat herra Guðmundr biskup hefði til ráða tekit, eða hvat guð hefði honum lagit siðan fé kirkjunnar vóru uppgefin, því at færi tákn eru lesin af Tiburcio keisara, ok gaf guð honum fé at úvǫru til þess at gera ǫlmusuna. Þessi Tiburcius var næstr fyrir Mauricium, er fyrr var nefndr í sǫgunni. Hann var svá ǫlmusugjarn, at sjálf drótningin tók hann þar um með svá harðri ávítan, at ei mundi hann lengi bera keisarans krúnu úhalla, ef þessu fœri fram.

Hann svarar henni: "ef svá er frú, sem þú sannar, hefir ek ei rétt hugsat; ek hugði at satt ǫlmusugœði mundi mann gera auðgan bæði hér ok í ǫðru lífi."

Honum varð ok ei ván sín at hégóma, þvíat á einn dag sem hann spácerar um eina stóra hǫll, er haft hǫfðu fyrri konungar í Róm, sér hann í marmara gólfinu, at grafinn var heilagr kross, ok án dvǫl talar hans hjarta vandlæti trúarinnar ok talar svá: "ferlig úhœfa," segir hann, "at ít hæsta lausnarmark, skipat á brjóst ok enni kristninnar, skal þola fóttroð syndugra manna." Ok rétt í sinni nálægð býðr upp brjóta steininn. Sem þat er gǫrt liggr ǫnnur hella þar undir með sama form, ok þeirri upp leystri, birtisk þriðja berg með sama hætti, ok þeirri enn upp settri at keisarans boði, er nú eigi grjót undir, heldr svá mikit ógrynni gull ok silfr, at engi veraldar maðr mátti á vág fœra.

Svá styrkti drottinn þann mann í ǫlmusugerðum, ok þat er trúligt, at herra Guðmundr biskup hafi sǫmu ván haft í guði, þvíat hann vissi skrifat, at sá ǫðlask ríkdóm himinríkis, sem ekki elskar jarðligt. Leiðisk þó biskupinum at fásk við lund Sigurðar, ok því fór hann brott frá Hólum um várit með allt sitt eða meira, sem fyrr var ritat.

Herra Guðmundr biskup hugsar um bæði nætr ok daga, hversu heilǫg kristni guðs var ryggiliga hneist í háðuligum framferðum svá óbæriligs ofsa ok ágirndar, sem hon hafði svá langan tíma þolat um daga fyrri biskupa með úbættum skaða; hann sér, at tveir eru vegir: hylja sik með úfremd ok kaupa svá frið, eða taka krossinn Jesu Christi ok bera með honum hvat er hendrnar þola. Af þessum tveim kýss hann þann með heilags anda íblástri, at vera heldr hirðir en leigumaðr, því ríss hann upp meðr frjálsri kirkjunnar rǫdd móti þeim vǫrgum, er þat eitt stunduðu með gráðgum sult, at svelgja hjǫrð almáttigs guðs. Heðan varð þat, er hann spáði í sínum kosningi, at þeir birta sik fyrstir í bótlausri iðran sem fyrr sýndusk ok fylgdarmenn hans heimligrar tignar, þvíat eigi vildu þeir greina, at skipt var um menninna, ok honum var nú bæði boðit af guðs hálfu [at] brenna ok lækna, berja ok miskuna, þvíat svá sem biskupi er boðit at vera linr iðrǫndum, svá er hann skyldugr at vera strangr ok stríðr dramblátum.

En því at vitstolnir menn vanvirða biskupsins gerðir, gleymdu þeir eigi hans reglu, ok settu honum einkanliga tvennt ámæli alla gǫtu; þat fyrra, at hann úkyrði alla menn með sínu forsi, þat annat, at hann hafnaði hvers manns tillǫgu. En í mót þessum tvífǫldum umlestri stendr vel, at vér hlýðim hvat erkibiskup Dunstanus segir hér um, at þau lǫgtekin dœmi fylgi síðan Guðmundi biskupi um alla sǫguna.

Heilagr Dunstanus var erkibiskup í Kantia, þá er svá bar til þar innan staðar, at meistaramenn yfir steðja erkistólsins, í þeim glæp sannprófaðir, at þeir hǫfðu falsat steðjann, vóru inn kastaðir með valdi konungsins. Gerðisk þessi hlutr mjǫk síðla á næsta laugardag fyrir hvítasunnu. En á næsta morgin, þriðju stund dags, sem herra erkibiskup er til messu búinn, snýsk hann til fólksins ok spyrr yfirvald staðarins af konungdóminum, hvárt falsarinn hefði tekit lǫgliga skript, en þat er í Englands lǫgum at láta báðar hendr. Honum var sagt, at þat var dvalt sakir hátíðar.

Hann svarar: "þessi sǫk heyrir mér til ok minni kirkju, ok því syng ek eigi messuna fyrri, en þeirra pína er fullgǫr," ok án dvǫl, sem hann sér at þeir renna út af musterinu, sem vinna skulu verkit, snýsk hann til altaris, ok grætr svá í sampíning bróður síns, at fljóta tárin fram af augunum með stórum styn ok hugar angri. Svá framt ok, sem þeir koma aptr er sendir vóru, þvær hann ásjón sína ok segir svá: "nú væntir ek, at drottinn minn þiggi offr af þessum hǫndum;" Gekk síðan glaðr til altaris.

Í því sama officio kom yfir hans hǫfuð ok herðar heilagr andi, sem eldr logandi, ok hvíldisk sá yfir honum um alla lágamessuna, sem allir menn sá í kirkjunni. En eptir messuna, sem hann lét síga hǫkulinn aptr af herðunum, hekk hann í lopti, því at klerkarnir vóru nær blindir af tárum, ok þeim ótta heilagleiks, at koma nær honum. Þetta dœmi sýnir, hversu vǫndr ok himnamjǫl, vin ok oleum, á samt at vera í formannsins brjósti, ok hversu almáttkum guði er þat sambland elskuligt.

Hér fylgir annat dœmi af biskupligri staðfesti. Dunstanus erkibiskup bannferði einn ríkan jarl í landinu fyrir opinbera hóranar skemd, en jarlinn sœkir at fylgi konunginn í Englandi, ok hann gefr honum bréf til erkibiskups, at jarlinn fái lausn. Erkibiskup virði þat bréf svá mikils, sem blek ok bókfell. Herra jarlinn lætr eigi fyrir vinnask, sœkir nú á herra páfans garð með stóran kostnað, ok hugsar yfirvinna erkibiskupinn. Svá tærir hann í kuria, at hann fær herra páfans bréf til Dunstanum erkibiskups.

Sem þat er upp lesit fyrir Dunstano með því boðorði, at hann taki jarl ór banni: hann svarar svá: "langt sé þat frá mér," sagði hann, "at fyrir nǫkkurs dauðligs manns orð fyrirláti ek lǫgmál drottins míns Jesu Christi, langt ok fjarri sé þat minni sál."

At sénni slíkri staðfesti fellr jarlinn til fóta honum með tárum, gefandi sik allan í guðs vald á kirkjunnar dóm, með fráskilnaði fyrri ófrægðar. Fann hann þegar þat er hann leitaði, lausn ok líkn af kirkjunnar hálfu.

Þetta birtir þann sið valdra manna guðs, at skíra fyrst auga sjáldrit yfir glóð ástarinnar, enda víkja síðan fyrir øngum lifanda manni af réttum veg, sem gerði Thomas erkibiskup eða Guðmundr Holensis, en þá sýnisk vándum mǫnnum sem þeir sé einráðir ok deilugjarnir, sem stendr í lífssǫgum þessarra guðs vina, sem nú vóru nefndir.

Nú með því, at Kolbeini Tumasyni varð hǫfgara en hann hugði, at hafa herra Guðmund Hólabiskup undir hendi sér, byrjar hann óbeyriligan herskap ok ófagran fjárafla móti kirkjunnar frjálsi ok klerkanna, sem einn af justisum Heinreks konungs. Þat er upphaf hans, at hann hefr kæru á lærðan mann, þat kallar hann fornt fémál, en bygðar rómr [var sá], ef menn þorði rétt at tala, at sá mála tilúnaðr veri eigi mjǫk vandaðr, þótt leikmenn hefði hlut í átt undir lands lǫgum. Prestrinn sœkir biskup at málinu, gerir honum kunnigt hvat hann hafði lǫgligra vernda, en gefr sik ok sitt góðs á kirkjunnar vald ok frið undir vernd biskupsins. En er Kolbeinn fregn þetta, sœkir hann prestinn, sem hann kallaði landslǫg bjóða, til útlægðar, ok ætlaði þá sǫmu sekt at hafa frammi á allsherjar þingi um sumarit. Herra biskup fyrirbýðr Kolbeini af guðs álfu ok heilagrar kirkju, at sækja prestinn, en hann leggr úgilt hvat herra biskup talar, ok fjǫlmennir til þings, sem hann skuli kæra hin stærstu málaferli. Herra biskup hugleiðir annan veg, at bæði sakir guðs réttar, ok þess, er prestrinn hafði sik lagt á kirkjunnar náð, stendr honum ei at snúa baki við, ok því tekr hann at sér vini sína ok frændr til alþingisreiðar.

Sem fram kemr í þing, ok mál er búit móti prestinum til dóms eptir flutning ok atgǫngu Kolbeins, gengr herra biskup til lǫgbergs með bagal ok stólu, ok talar svá: "vér fyrirbjóðum af guðs álfu undir banns pínu, at drǫga prestinn undir leikmanna dóm." Síðan gengr hann í braut, en þeir dæma eigi at síðr, ok gera prestinn sekjan drápsmann.

Sem þetta er sannspurt gengr herra biskup til lǫgbergs á næsta dag eptir, ok hefr svá sitt mál: "þik kveð ek at þessu, Kolbeinn, þú hefr ratat í óhlýðni við guð ok heilaga kirkju, ok við oss, með svá opinberum glæp, sem nú er ǫllum ljóst, at þú hefir dregit lærðan mann með fors ok ranglæti undir leikmanna dóm; hefir þú eigi verit þér einum illr ok úþarfr í þessu verki, heldr þeim ǫllum, er hér samþykktu með vitnisburð, dómi eða rangfengnum sóknargǫgnum, þvíat því firr stœði þér at rangdœma prestinn til dauðligrar sektar, at þér áttið hann eigi rétt at dæma. Nú samir ǫllum lítt, en þér ferligast, at grimmask svá í móti guði; því megum vér ei né viljum þyrma þér, ok sakir þess at glæprinn fyrirmælir þér ok ǫllum þínum fylgerum í þessum ósóma, þá lýsum vér yfir yðr ǫllum samt, af kirkjunnar álfu ok herra páfanna skipan, hit sterkasta forboð guðs þjónustu, þar til þér sættisk við guð ok heilaga kirkju með iðran ok fullri yfirbót."

Kolbeinn svarar máli hans svá sem hann gekk í braut: "því muntu nú ráða fyrst at sinni hvat þú segir, en vér munum gera sem líkar." Herra biskup heyrir orðin, en svarar øngu. Prestinn seki hafði riðit til þings með biskupi, svá reið hann ok heim aptr til Hóla með honum, en kona sú, er prestinum tilheyrir ok geymir þeirra búnað, kúgask af Kolbeini til fjár framlaga, at hann láti búit standa.

Þetta sama haust dregr Kolbeinn at sér fjǫlmenni, ok ríðr til Hóla, ok lætr þar dynja stefnu svá stranga uppá húskarla ok heimamenn biskupsins, at hann lætr varða útlegðar sǫk hald ok hjálp við prestinn. Móti þessi stefnu hrœrisk mjǫk biskupinn, ok heitask berliga at bannfœra Kolbein, áðr til koma beggja vinir, ok bera sáttmál, en herra biskup vill enga aðra sætt fyrir kirkjunnar hǫnd, en Kolbeinn gangi til festu, ok allt hans brot standi á kirkjunnar dómi, bæði til skripta ok fégjalda. Ok til þess, at illsku eldrinn mætti lægjask, draga góðgjarnir bœndr saman með því játyrði Kolbeins til sættar, at þeir skulu borga fégjǫld slík sem dœmask.

Svá slítr þetta mót, at Kolbeinn gengr til festu sem áðr var greint, segisk herra biskup vel mega bíða annars sumars ok alþingis um þetta mál, at því betr verði haldinn dómr kirkjunnar, sem vitrastu manna ráð er til leitt, hversu lǫgliga hann er settr ok saminn; skildusk at svá mæltu ok hétu sáttir; var nú næsta vetr kyrt at kalla.

En um sumarit eptir ríðr herra biskup til alþingis, ok dœmir þar með ráði Páls biskups, ok annarra vísastu manna, tólf hundruð vaðmála. En þessa gerð svá lágliga samda rýfr Kolbeinn þegar hann kom heim í hérað, svá at varla lauksk helmingr dómsins, þvíat hann sagði bœndr skylduga at lúka slíkt er þeir játuðu, en biskupinn heimtir einart á Kolbein fullan dóm eptir handfestu þeirra; en því lúka bœndr eigi, at Kolbeini líkaði svá betr; ok þó at hann veri fallinn fyrir dómrof aptr í sama forboð, þá lætr biskupinn enn atgǫrðalaust, þar til hann eykr meiri bǫlvan yfir sitt hǫfuð.

Sigurðr Ormsson, ok hans kumpán er Hallr hét, hafask enn nǫkkut at þetta sumar. Þeir fara til ok draga mann undir meiðingar ok limalát ór Þverár klaustri í Eyjafirði, þar með kúga þeir einn prest at lúka sér stórfé, til þess at hann haldi lifi ok limum; þetta fé draga þeir undir sik, ok kalla hǫfuðmund prestsins. Fyrir þessar tvífaldar sakir, svá ljósar ok guðrœkar, bannfærir biskup þá báða; lætr Kolbeinn í fyrstu, sem hann skuli forðask þeirra samneyti, en litlu síðarr tekr þá bannsetta svá sem í sinn faðm, með sætt ok lǫguneyti. Varð sá endinn þessa máls fyrst at sinni, at Sigurðr ok Hallr sættusk við heilaga kirkju um haustit in festo Mauricii; greinir ei framarr þeirra sætt, en biskupi þótti heilǫg kirkja hafa sinn rétt.

Kolbeinn sat í hjá friðinum, því at honum er sárt at láta af peningunum; en svá sem herra biskup hugleiðir, hverja samtempran réttvísi ok miskunn hefir í lǫgmáli guðs, sér hann at eigi tjár linleiki við þenna mann, því at æ framleiðis eykr hann sína vesǫld, hvar fyrir biskupinn neytir valds sér gefins af guði, ok bannfærir Kolbein með fullri þjónustugerð á næsta vetr eptir jól, fyrir þær tvær sakir: at fyrir kirkjunnar dómrof fell hann aptr í þat sama forboð er fyrr var hann í settr, en nú síðarr fyrir samneyti bannsettra manna með fráskilning kirkjunnar. Margar vóru hans sakir, þótt þessar sé greindar, sem var samblástr hans at banna sǫlur til staðarins, ok hvat annat er hann lysti.

Sem hann hafði bannfœrðr verit, heldr hann sik einn veg í samneyti sem áðr, dregr nú saman herfólk um várit eptir páskir ok gerir heimsókn aðra til Hóla með átta tigum manna, þess erindis, at stefna lærða ok leikmenn af biskupsins garði til þess heraðsþings, er þeir kǫlluðu Hegranessþing; ok er biskup varð þess varr, býðr hann bœjar lýð at standa hjá sér til beggja handa, í þeirri stǫðu, sem hann skipar, fjarri kirkju, því at hann segisk eigi vilja at kirkjan svívirðisk í nákvæmd bannsettra manna; "skulu þeir ekki tala við þat auma fólk: en ek mun tala þat mér leggsk í brjóst."

Síðan skrýddisk herra biskup, ok tekr með sér eina rullu skrifaða með norrœnu, stendr hann svá með bagal ok mítru í ǫndverðu brjósti síns fólks, þann tíma er Kolbeinn reið á staðinn. Kolbeinn víkr þangat at, sem hann sér at biskup er fyrir, ok byrjar þegar sitt mál með stefnu, svá fjǫlmennri sem fyrr var sagt.

Biskup þolir ok þegir meðan fram ferr stefnan, en talar síðan: "enn býð ek þér sætt, Kolbeinn, þvíat alls oflengi heldr þú þínu þrái; þú reisisk í móti þeim, er þú ættir at þjóna með ǫllum krapti andar ok líkama, þú þykkisk vitr, en villisk þó allr ok hvarflar í myrkrum sem sjónlaus maðr, þá er [þú] þykkisk hefjask af þinni rapan ok vaxa af þinni vesǫld, þá er þú hatar ok hæðir móður þína, er þú ættir vernda ok verja, ef þú vildir vera réttr kirkjunnar son. Nú geym þín, at þú ofþreytir eigi, þvíat ek segi þér satt, at hvárt er þú fjǫlmennir eða stefnir, skal ek ei hopa fyrir þér ok eigi gerask eiðrofi fyrir þína skyld, en þá veri ek svá, ef ek hylda með hljóði þá er þú fyrirsmár ok fóttreðr kirkjunnar ok klerkanna rétt; ok til þess at þú gangir óduldr hvat sá maðrinn aflar, er þvílíkt starfar, þá heyr hvat ek les þér!" — Herra biskup tekr þá rolluna, ok less sjálfr á norrœnu þau bannsetningar orð, er þar vóru saman lesin, þung ok mikil at heyra.

Kolbeinn stendr ok heyrir, en víkr síðan þegjandi aptr í veg, ok kveðr vísur þessar með miklum móð:

Hér af má skilja, at Kolbeinn sá tvá hluti, réttvísi biskupsins en rangindi sjálfs síns, ok þó gaf ógiptan honum faðmlag svá fast, at hann fekk eigi frá henni snarask.

Herra Guðmundr biskup sitr nú heima um várit, en Kolbeinn linar enn lítit, heldr gerir hann nú eptir styrk móti biskupinum í syðra biskupsdœmi, at fjǫlmenna sem mest til heraðsþings, ok þat orð yfirfram, at með ǫllum þessum liðdrætti munu þeir fara eptir þingit í þriðju heimsókn at herra biskupi, ok taka út með valdi undir sverð þá menn af húsi, sem þeir kalla, fyrir ýmis tilfelli.

Nú sem komit er at þvilíkri úfæru, hlutask til góðir menn at friðr mætti formerask, en þar gekk seint á, þvíat dómi biskupsins neitar Kolbeinn þverliga, en biskupinn sér hallat sínu valdi, ef undan honum leggsk réttr dómr yfir sinnar kirkju meingerðum ok hennar klerka; en þó enn sem fyrr sýnir hann sik vera sannan vin friðarins, ok því leggr hann sinn rétt ok samþykkir, at ǫll þau mál, sem ganga milli kirkjunnar ok Kolbeins, skal standa á dómi erkibiskups; þiggr Kolbeinn lausn undir þeim veg, en gefr upp sektir allar, er hann kallaði á biskups menn; skyldu nú heita sáttir, ok því svá, at ei varð langt friðkaupit, sakir þess, at menn Kolbeins rugla æ kirkjunnar rétt með einshverjum óhœfum, heldr tíund hennar eða annat vitafé, svá at þeir máttu øngan tíma frjálsir fara án kirkjunnar refst. En þann hirtingar sprota, sem biskupinn nauðbeygðisk til kviðjanar á at leggja fyrir þeirra lǫstu, rangsneru þeir svá, at hann ryfi sættir allar, ok engi maðr mætti frið fá fyrir hans únáðum.

En þessi úgipta Kolbeins var góðum vinum hans it mesta angr ok hǫrmungar efni; má þar fremsta til telja húsfrú hans Gyríð, frændkonu biskupsins, þvíat hon elskaði þá báða. Hér af kveinkar hon fyrir frænda sínum, sem þau finnask, ok tekr svá til orðs: "þat angrar mik yfir alla luti fram, er bóndi minn reytir þik svá margfalliga minn sœti faðir ok frændi, því at ek óttask, at hér fyrir falli hann í guðs reiði, ok fái svá harða hegning, sem ei sé orð eptir sendandi."

Biskup svarar: "ef ek mætta því ráða, þá mundi honum létt falla þat er hann meingerir mik, en þat er honum hræðiligra, er guði tilheyrir ok hans heilagri kristni."

Hon svarar: "hvat mun hin sæla guðs móðir til sín taka í þessu máli, mun hon nǫkkura ámban skipa Kolbeini fyrir þann óð, sem hann þykkisk hafa samsett henni til lofs?" — Biskup svarar: "sannliga frændi, mun hon ambuna."

"Nær þá?" segir hon.

"Þá er hann þarf mest," segir biskup.

"Hvar mun þat?" segir hon.

"Þar sem málskiptin ok hjálpin liggr við," segir biskup.

Hon grætr þá sárliga, en biskup mátti ekki aumt sjá ok vill gjarna hugga hana, þótt hér væri eigi brýn efni til hugganar. Hann segir svá: "grát eigi sœti mín, vel mun verða; kann verða með guðs miskunn ok minnar frú, at endinn verði líkari en upphafit." Eigi er getit fleiri orða þeirra at sinni.

Á þessum tímum Guðmundar biskups verðr hǫfðingjaskipti í Niðarósi, kallaðisk brott Eirikr vígslufaðir hans, en herra Þórir vígðr, fyrsti Nidrosiensis með því nafni.