Bókastaðir

En er þeir Björn fundust sagði hann Gretti að honum þótti nú mikið að orðið " og mun þér ekki hér fært vera álengdar. En er þeir Bjǫrn fundusk sagði hann Gretti at honum þótti nú mikit at orðit " ok mun yðr ekki hér fǿrt vera álengdar. Hefir þú nú drepið bæði frændur mína og vini en ekki mun eg kasta niður því sem eg hefi játað þér meðan þú ert hér. " Hefir þú nú drepit bǽði frǽndr mína ok vini en ekki mun ek kasta niðr því sem ek hefi játat þér meðan þú ert hér. "

Grettir kvaðst hendur sínar og líf eiga að verja " en illa er það er þér mislíkar. " Grettir kvazk hendr sínar ok líf eiga at verja " en illa er þat er þér mislíkar. "

Björn kvað nú svo búið vera verða. Bjǫrn kvað nú svá búit vera verða. Litlu síðar komu þeir menn til Bjarnar sem misst höfðu frændur sína fyrir Gretti og báðu að hann léti eigi óeirðarmann þenna vera þar lengur til skapraunar við þá. Litlu síðar kómu þeir menn til Bjarnar sem misst hǫfðu frǽndr sína fyrir Gretti ok báðu at hann léti eigi óeirðarmann þenna vera þar lengr til skapraunar við þá. Björn sagði að svo skyldi vera þegar að vetur létti af. Bjǫrn sagði at svá skyldi vera þegar at vetr létti af.

Þrándur var græddur, sonur Þórarins á Ökrum. Þrándr var grǿddr, son Þórarins á Ǫkrum. Hann var gildur maður fyrir sér. Hann var gildr maðr fyrir sér. Hann átti Steinunni dóttur Hrúts á Kambsnesi. Hann átti Steinunni dóttur Hrúts á Kambsnesi. Þorleifur í Hraundal faðir Steinólfs var mikill maður fyrir sér. Þorleifr í Hraundal faðir Steinólfs var mikill maðr fyrir sér. Frá honum eru komnir Hraundælir. Frá honum eru komnir Hraundælir.

Ekki er nú getið um sameign Grettis og þeirra Mýramanna fleira meðan er hann var þar í fjallinu. Ekki er nú getit um sameign Grettis ok þeira Mýramanna fleira meðan er hann var þar í fjallinu. Hélt Björn og vináttu við hann en þó fækkuðust heldur vinir Bjarnar fyrir þetta er hann lét Gretti þar vera því að menn undu illa við að hafa frændur sína bótalausa. Helt Bjǫrn ok vináttu við hann en þó fækkuðust heldr vinir Bjarnar fyrir þetta er hann lét Gretti þar vera því at menn undu illa við at hafa frǽndr sína bótalausa.

Um þing leitaði Grettir burt af Mýrum. Um þing leitaði Grettir brott af Mýrum. Fór hann þá enn til Borgarfjarðar og fann Grím Þórhallsson og leitaði hann þá ráðs hversu hann skyldi þá breyta. Fór hann þá enn til Borgarfjarðar ok fann Grím Þórhallsson ok leitaði hann þá ráðs hversu hann skyldi þá breyta. Grímur kveðst eigi hafa efni til þess að halda hann og því fór Grettir til fundar við Hallmund vin sin og dvaldist þar um sumarið þar til er á leið. Grímr kvezk eigi hafa efni til þess at halda hann ok því fór Grettir til fundar við Hallmund vin sinn ok dvalðisk þar um sumarit þar til er á leið.

Um haustið fór Grettir í Geitland og beið þar til þess er bjart veður kom. Um haustit fór Grettir í Geitland ok beið þar til þess er bjart veðr kom. Þá gekk hann upp á Geitlandsjökul og stefndi á landsuður eftir jöklinum og hafði með sér ketil og eldsvirki. Þá gekk hann upp á Geitlandsjökul ok stefndi á landsuðr eftir jǫklinum ok hafði með sér ketil ok eldsvirki. Það ætla menn að hann hafi farið að tilvísan Hallmundar því að honum hefir verið víða kunnigt. Þat ǽtla menn at hann hafi farit at tilvísan Hallmundar því at honum hefir verit víða kunnigt.

Grettir fór þar til er hann fann dal í jöklinum, langan og heldur mjóvan, og lukt að jöklum öllum megin svo að þeir skúttu fram yfir dalinn. Grettir fór þar til er hann fann dal í jǫklinum, langan ok heldr mjóvan, ok lukt at jǫklum ǫllum megin svá at þeir skutu fram yfir dalinn. Hann komst ofan í einhverjum stað. Hann komsk ofan í einhverjum stað. Hann sá þá fagrar hlíðir grasi vaxnar og smákjörr. Hann sá þá fagrar hlíðir grasi vaxnar ok smákjörr. Þar voru hverar og þótti honum sem jarðhitar mundu valda er eigi luktust saman jöklarnir yfir dalnum. Þar váru hverar ok þótti honum sem jarðhitar mundu valda er eigi lukusk saman jǫklarnir yfir dalnum. Á lítil féll eftir dalnum og sléttar eyrar báðum megin. Á lítil fell eftir dalnum ok sléttar eyrar báðum megin. Lítill var þar sólargangur en það þótti honum ótal hve margur sauður þar var í dalnum. Lítill var þar sólargangur en þat þótti honum ótal hve margr sauður þar var í dalnum. Það fé var miklu betra og feitara en hann hefði þvílíkt séð. Þat fé var miklu betra ok feitara en hann hefði þvílíkt sét.

Grettir bjóst nú þar um og gerði sér skála af þeim viði sem hann fékk þar til. Grettir bjósk nú þar um ok gerði sér skála af þeim viði sem hann fekk þar til. Tók hann sér nú sauði til matar. Tók hann sér nú sauði til matar. Var þar betri einn sauður til niðurlags en tveir annars staðar. Var þar betri einn sauður til niðurlags en tveir annars staðar.

En ær mókollótt var þar með dilki sú er honum þótti mest afbragð í vera fyrir vaxtar sakir. En ǽr mókollótt var þar með dilki sú er honum þótti mest afbragð í vera fyrir vaxtar sakir. Var honum forvitni á að taka dilkinn og svo gerði hann og skar síðan dilkinn. Var honum forvitni á at taka dilkinn ok svá gerði hann ok skar síðan dilkinn. Hálf vætt mörs var í dilkinum en hann var þó öllu betri. Hálf vætt mörs var í dilkinum en hann var þó ǫllu betri. En er Mókolla missti dilks síns fór hún upp á skála Grettis hverja nótt og jarmaði svo að hann mátti öngva nótt sofa. En er Mókolla missti dilks síns fór hon upp á skála Grettis hverja nótt ok jarmaði svá at hann mátti öngva nótt sofa. Þess iðraðist hann mest er hann hafði dilkinn skorið fyrir ónáðum hennar. Þess iðraðisk hann mest er hann hafði dilkinn skorit fyrir ónáðum hennar.

Hvert kveld er hálfrökkvað var heyrði hann hóað upp í dalnum og þá hljóp féð allt til hins sama bóls hvert kveld. Hvert kveld er hálfrökkvað var heyrði hann hóat upp í dalnum ok þá hljóp féit allt til ins sama bóls hvert kveld.

Svo hefir Grettir sagt að fyrir dalnum hafi ráðið blendingur, þurs einn sá er Þórir hét, og í hans trausti hafði Grettir þar verið. Svá hefir Grettir sagt at fyrir dalnum hafi ráðit blendingur, þurs einn sá er Þórir hét, ok í hans trausti hafði Grettir þar verit. Við hann kenndi Grettir dalinn og kallaði Þórisdal. Við hann kenndi Grettir dalinn ok kallaði Þórisdal. Dætur kvað hann Þóri eiga og henti Grettir gaman að þeim enda tóku þær því vel því að þar var ekki margkvæmt. Dǿtr kvað hann Þóri eiga ok hendi Grettir gaman at þeim enda tóku þǽr því vel því at þar var ekki margkvæmt. En þá er fastað var gerði Grettir þá minning að þá skyldi eta mör og lifrar um langaföstu. En þá er fastat var gerði Grettir þá minning at þá skyldi eta mör ok lifrar um langafǫstu.

Ekki bar þar til tíðinda um veturinn. Ekki bar þar til tíðenda um vetrinn. Þá þótti Gretti þar svo dauflegt að hann mátti þar eigi lengur vera. Þá þótti Gretti þar svá dauflegt at hann mátti þar eigi lengr vera. Fór hann þá í burt úr dalnum og gekk suður þvers af jöklinum og kom þá að norðan að miðjum Skjaldbreið. Fór hann þá í brott ór dalnum ok gekk suðr þvers af jǫklinum ok kom þá at norðan at miðjum Skjaldbreið. Reisti hann upp hellu og klappaði á rauf og sagði svo ef maður legði auga sitt við raufina á hellunni að þá mætti sjá í gil það sem fellur úr Þórisdal. Reisti hann upp hellu ok klappaði á rauf ok sagði svá ef maðr legði auga sitt við raufina á hellunni at þá mǽtti sjá í gil þat sem fellr ór Þórisdal.

Síðan fór hann suður um land og svo til Austfjarða. Síðan fór hann suðr um land ok svá til Austfjarða. Var hann í þessari ferð um sumarið og veturinn og fann alla hina meiri menn og bægði honum svo við að hvergi fékk hann vist né veru. Var hann í þessari ferð um sumarit ok vetrinn ok fann alla ina meiri menn ok bǽgði honum svá við at hvergi fekk hann vist né veru. Svo fór hann aftur hið nyrðra og dvaldist í ýmsum stöðum. Svá fór hann aftr it nyrðra ok dvalðisk í ýmsum stǫðum.

Litlu síðar en Grettir fór af Arnarvatnsheiði kom sá maður á heiðina er Grímur hét. Litlu síðar en Grettir fór af Arnarvatnsheiði kom sá maðr á heiðina er Grímr hét. Hann var son ekkjunnar á Kroppi. Hann var son ekkjunnar á Kroppi. Hann hafði drepið son Eiðs Skeggjasonar úr Ási og varð fyrir það sekur ger. Hann hafði drepit son Eiðs Skeggjasonar ór Ási ok varð fyrir þat sekr ger. Hann settist nú þar sem Grettir hafði áður verið og veiddi vel úr vatninu. Hann settisk nú þar sem Grettir hafði áðr verit ok veiddi vel ór vatninu. Hallmundi lék öfund á er Grímur var kominn í stað Grettis og hugsaði að honum skyldi engi árferð í vera þótt hann veiddi mart. Hallmundi lék ǫfund á er Grímr var kominn í stað Grettis ok hugsaði at honum skyldi engi árferð í vera þótt hann veiddi mart.

Svo bar til einn dag að Grímur veiddi hundrað fiska og bar heim til skála og bjó um úti. Svá bar til einn dag at Grímr veiddi hundrað fiska ok bar heim til skála ok bjó um úti. En um morguninn eftir er hann kom til var í burtu hver fiskur. En um morguninn eftir er hann kom til var í burtu hverr fiskur.

Þetta þótti honum undarlegt og fór til vatnsins og veiddi nú tvö hundruð fiska, færði heim og bjó um og fór allt á sömu leið að allir voru í burt að morgni. Þetta þótti honum undarlegt ok fór til vatnsins ok veiddi nú tvö hundruð fiska, fǿrði heim ok bjó um ok fór allt á sǫmu leið at allir váru í brott at morgni. Nú þótti honum eigi að einum brunni bera. Nú þótti honum eigi at einum brunni bera.

Hinn þriðja dag veiddi hann þrjú hundruð fiska, bar heim og vakti yfir skála sínum. Inn þriðja dag veiddi hann þrjú hundruð fiska, bar heim ok vakti yfir skála sínum. Grímur sá út í hurðarboruna ef nokkur kæmi til skálans. Grímr sá út í hurðarboruna ef nokkurr kǿmi til skálans. Leið nú svo nokkuð fram á nóttina. Leið nú svá nǫkkut fram á nóttina. Og er eigi var þriðjungur af nótt þá heyrir hann gengið úti hjá og stigið heldur hart. Ok er eigi var þriðjungr af nótt þá heyrir hann gengit úti hjá ok stigit heldr hart. Og er Grímur varð þessa var tók hann öxi er hann átti. Ok er Grímr varð þessa var tók hann øxi er hann átti. Það var allhvasst vopn. Þat var allhvasst vápn. Hann vildi vita hvað þessi hafðist að. Hann vildi vita hvat þessi hafðisk at. Komumaðurinn hafði mikinn meis að baki og setti niður og litaðist um og sá öngvan mann úti. Komumaðrinn hafði mikinn meis at baki ok setti niðr ok litaðisk um ok sá öngvan mann úti. Hann baukar til fiskanna og þykir nú gott hönd á að hafa, rótar ofan í meisinn öllum fiskunum. Hann baukar til fiskanna ok þykkir nú gott hǫnd á at hafa, rótar ofan í meisinn ǫllum fiskunum. Þá er fullur meisinn. Þá er fullr meisinn. Fiskurinn var svo stór að Grímur ætlaði að hestur mundi eigi bera meira. Fiskrinn var svá stór at Grímr ǽtlaði at hestr mundi eigi bera meira. Hinn tekur nú og ræðst undir byrðina. Inn tekr nú ok rǽzk undir byrðina. Og í því er hann vildi upp standa hljóp Grímur út og hjó tveim höndum á hálsinn svo að öxin sökk að hamri. Ok í því er hann vildi upp standa hljóp Grímr út ok hjó tveim hǫndum á hálsinn svá at øxin sǫkk at hamri. Hinn brá við hart og hefir á rás með meisinn suður á fjall. Inn brá við hart ok hefr á rás með meisinn suðr á fjall. Grímur sneri eftir honum og vildi vita hvort honum hefði tekið. Grímr sneri eftir honum ok vildi vita hvárt honum hefði tekit. Þeir fóru allt suður undir Balljökul. Þeir fóru allt suðr undir Balljökul. Þar gekk þessi maður inn í helli. Þar gekk þessi maðr inn í helli. Eldur var bjartur í hellinum. Eldr var bjartr í hellinum. Þar sat kona við, stór vexti og þó skörugleg. Þar sat kona við, stór vexti ok þó skörugleg. Það heyrir Grímur að hún heilsaði föður sínum og nefndi Hallmund. Þat heyrir Grímr at hon heilsaði fǫður sínum ok nefndi Hallmund. Hann kastaði niður hart byrðinni og andvarpaði hátt. Hann kastaði niðr hart byrðinni ok andvarpaði hátt. Hún spurði því hann væri blóðugur. Hon spurði því hann vǽri blóðugr.

Hann svarar og kvað þetta: Hann svarar ok kvað þetta:

Hún spurði þá innilega að atburðum þeirra en hann sagði allt sem farið hafði. Hon spurði þá innilega at atburðum þeira en hann sagði allt sem farit hafði.

" Skaltu nú heyra til, " segir hann, " en eg mun segja frá athöfnum mínum og mun eg kveða þar um kvæði en þú skalt rísta eftir á kefli. " " Skalt nú heyra til, " segir hann, " en ek mun segja frá athǫfnum mínum ok mun ek kveða þar um kvǽði en þú skalt rísta eftir á kefli. "

Hún gerði svo. Hon gerði svá.

Þá kvað hann Hallmundarkviðu og er þetta þar í: Þá kvað hann Hallmundarkviðu ok er þetta þar í:

Margra athafna sinna gat Hallmundur í kviðunni því að hann hafði farið um allt landið. Margra athafna sinna gat Hallmundr í kviðunni því at hann hafði farit um allt landit.

Þá mælti dóttir hans: " Ekki hefir sjá maður sleppifengur verið og var það eigi ólíklegt því að þú settir illa á stofn við hann. Þá mǽlti dóttir hans: " Ekki hefir sjá maðr sleppifengr verit ok var þat eigi ólíklegt því at þú settir illa á stofn við hann. Eða hver mun nú hefna þín? " Eða hver mun nú hefna þín? "

Hallmundur svarar: " Eigi er víst að þess verði auðið. Hallmundr svarar: " Eigi er víst at þess verði auðit. Vita þykist eg að Grettir mundi hefna ef hann mætti sér við koma en ekki mun hægt að ganga í móti gæfu þessa manns því að honum mun mikið lagið verða. " Vita þykisk ek at Grettir myndi hefna ef hann mǽtti sér við koma en ekki mun hǿgt at ganga í móti gǽfu þessa manns því at honum mun mikit lagit verða. "

Eftir það dró svo mikið mætti Hallmundar sem fram leið kvæðinu. Eftir þat dró svá mikit mǽtti Hallmundar sem fram leið kvǽðinu. Var það nú og jafnskjótt að kviðunni var lokið og Hallmundur dó. Var þat nú ok jafnskjótt at kviðunni var lokit ok Hallmundr dó. Hún bar sig þá lítt og grét allsárt. Hon bar sik þá lítt ok grét allsárt.

Þá gekk Grímur fram og bað hana hreysta sig " og verður hver þá að fara er hann er feigur. Þá gekk Grímr fram ok bað hana hreysta sik " ok verðr hver þá at fara er hann er feigr. Varð þetta mjög af tilstofningu hans. Varð þetta mjǫk af tilstofningu hans. Mátti eg varla sjá að hann rændi mig. " Mátti ek varla sjá at hann rǽnti mik. "

Hún kvað hann mikið hafa að mæla um það " og gefst illa ójafnaður. " Hon kvað hann mikit hafa at mǽla um þat " ok gefsk illa ójafnaður. "

Gladdist hún þá heldur í viðræðunni. Gladdisk hon þá heldr í viðrǿðunni. Þar dvaldist Grímur margar nætur í hellinum og nam kviðuna og fór þá laglega með þeim. Þar dvalðisk Grímr margar nætur í hellinum ok nam kviðuna ok fór þá laglega með þeim.

Grímur var á Arnarvatnsheiði um veturinn eftir dauða Hallmundar. Grímr var á Arnarvatnsheiði um vetrinn eftir dauða Hallmundar. Eftir það kom Þorkell Eyjólfsson til móts við hann á heiðina og börðust þeir. Eftir þat kom Þorkell Eyjólfsson til móts við hann á heiðina ok bǫrðusk þeir. Lauk svo þeirra viðskipti að Grímur átti vald á lífi Þorkels og vildi eigi drepa hann en Þorkell tók hann til sín og kom honum utan og gaf honum mikið góss og þótti þar hvortveggi vel gera við annan. Lauk svá þeira viðskipti at Grímr átti vald á lífi Þorkels ok vildi eigi drepa hann en Þorkell tók hann til sín ok kom honum útan ok gaf honum mikit góss ok þótti þar hvárrtveggi vel gera við annan. Grímur varð síðan farmaður og er mikil saga frá honum sögð. Grímr varð síðan farmaðr ok er mikil saga frá honum sǫgð.

Nú er þar til að taka að Grettir er kominn austan úr fjörðum og fór nú huldu höfði og duldist því að hann vildi ekki finna Þóri og lá úti um sumarið á Möðrudalsheiði og í ýmsum stöðum. Nú er þar til at taka at Grettir er kominn austan ór fjǫrðum ok fór nú huldu hǫfði ok dulðisk því at hann vildi ekki finna Þóri ok lá úti um sumarit á Mǫðrudalsheiði ok í ýmsum stǫðum. Hann var og stundum á Reykjaheiði. Hann var ok stundum á Reykjaheiði.

Það frétti Þórir að Grettir var á Reykjaheiði og safnaði mönnum og reið á heiðina og ætlaði nú að hann skyldi eigi undan reka. Þat frétti Þórir at Grettir var á Reykjaheiði ok safnaði mǫnnum ok reið á heiðina ok ǽtlaði nú at hann skyldi eigi undan reka. Grettir varð eigi nálega var við er þeir komu að honum. Grettir varð eigi nálega var við er þeir kómu at honum. Hann var þá við sel er þar stóð skammt frá veginum. Hann var þá við sel er þar stóð skammt frá veginum. Þá var hann við annan mann. Þá var hann við annan mann. Og er þeir sáu flokkana, og varð skjótt til ráða að taka, þá bað Grettir að þeir skyldu fella hestana og draga inn í selið og svo gerðu þeir. Ok er þeir sá flokkana, ok varð skjótt til ráða at taka, þá bað Grettir at þeir skuldu fella hestana ok draga inn í selit ok svá gerðu þeir. Þórir reið um fram norður eftir heiðinni og misstu vinar í stað og fundu ekki og hurfu nú aftur. Þórir reið um fram norðr eftir heiðinni ok misstu vinar í stað ok fundu ekki ok hurfu nú aftr.

Og er flokkurinn var vestur um riðinn þá mælti Grettir: " Eigi mun þeim ferðin þykja góð ef vér finnumst eigi. Ok er flokkrinn var vestr um riðinn þá mǽlti Grettir: " Eigi mun þeim ferðin þykkja góð ef vér finnumsk eigi. Nú skaltu geyma hesta okkar en eg skal fara móts við þá. Nú skalt geyma hesta okkar en ek skal fara móts við þá. Væri þeim það hjáleikur ef þeir kenndu mig eigi. " Vǽri þeim þat hjáleikur ef þeir kenndu mik eigi. "

Förunautur hans latti þessa en þó fór hann og tók sér annan búning og hafði síðan hött niður fyrir andlitið og hafði staf í hendi, gekk síðan á veginn fyrir þá. Fǫrunautr hans latti þessa en þó fór hann ok tók sér annan búning ok hafði síðan hǫtt niðr fyrir andlitit ok hafði staf í hendi, gekk síðan á veginn fyrir þá. Þeir heilsuðu honum og spurðu hvort hann hefði nokkra menn séð ríða um heiðina. Þeir heilsuðu honum ok spurðu hvárt hann hefði nokkra menn sét ríða um heiðina.

" Séð mun eg hafa þá sem þér leitið að. " Sét mun ek hafa þá sem þér leitið at. Skorti yður nú alllítið að finna þá því að þeir voru hér fyrir sunnan mýrarnar þær sem eru til vinstri handar. " Skorti yðr nú alllítið at finna þá því at þeir váru hér fyrir sunnan mýrarnar þǽr sem eru til vinstri handar. "

En er þeir heyrðu þetta þeystu þeir út á mýrarnar. En er þeir heyrðu þetta þeystu þeir út á mýrarnar. Þar voru svo mikil fen að þeir komust hvergi fram og urðu að draga úr hestana og hröktust þar í lengi dags. Þar váru svá mikil fen at þeir kómusk hvergi fram ok urðu at draga ór hestana ok hröktust þar í lengi dags. Báðu þeir illa fyrir honum, þessum förumanni er þá hafði svo dárað. Báðu þeir illa fyrir honum, þessum förumanni er þá hafði svá dárat.

Grettir sneri skjótt aftur til móts við félaga sinn og er þeir fundust kvað Grettir vísu: Grettir sneri skjótt aftr til móts við félaga sinn ok er þeir fundusk kvað Grettir vísu:

Þeir riðu nú sem hvatast vestur af og fram um bæinn í Garði áður en Þórir kom af fjallinu með flokk sinn. Þeir riðu nú sem hvatast vestr af ok fram um bǿinn í Garði áðr en Þórir kom af fjallinu með flokk sinn. Og er þeir komu nærri bænum kom maður í för þeirra. Ok er þeir kómu nǽrri bǿnum kom maðr í fǫr þeira. Sá kenndi þá ekki. Sá kenndi þá ekki. Þeir sjá að kona stóð úti, ung og skrautbúin. Þeir sjá at kona stóð úti, ung ok skrautbúin. Grettir spurði hver kona sú mundi vera. Grettir spurði hver kona sú myndi vera. Sá hinn nýkomni maður sagði að það væri dóttir Þóris. Sá inn nýkomni maðr sagði at þat vǽri dóttir Þóris.

Þá kvað Grettir vísu: Þá kvað Grettir vísu:

Af þessu þóttist sjá vita hinn nýkomni maður hverjir vera mundu og reið til byggðar og sagði að Grettir væri um riðinn. Af þessu þóttist sjá vita inn nýkomni maðr hverir vera mundu ok reið til byggðar ok sagði at Grettir vǽri um riðinn.

En er Þórir kom heim þótti mörgum Grettir hafa vafið héðin að höfði þeim. En er Þórir kom heim þótti mǫrgum Grettir hafa vafit héðin at hǫfði þeim. Setti Þórir þá gíslingar fyrir Gretti hvar sem hann kæmi. Setti Þórir þá gíslingar fyrir Gretti hvar sem hann kǿmi. Tók Grettir það til ráðs að hann sendi fylgdarmann sinn vestur á sveitir með hestana en hann fór upp til fjalla og var í dularkufli og fór svo norður þar öndverðan vetur svo að hann kenndist ekki. Tók Grettir þat til ráðs at hann sendi fylgdarmann sinn vestr á sveitir með hestana en hann fór upp til fjalla ok var í dularkufli ok fór svá norðr þar ǫndverðan vetr svá at hann kenndisk ekki.

Öllum þótti Þórir nú hafa fengið af slíkt eða verra en fyrr í þeirra viðskiptum. Ǫllum þótti Þórir nú hafa fengit af slíkt eða verra en fyrr í þeira viðskiptum.

Steinn hét prestur er bjó að Eyjardalsá í Bárðardal. Steinn hét prestr er bjó at Eyjardalsá í Bárðardal. Hann var búþegn góður og ríkur að fé. Hann var búþegn góðr ok ríkr at fé. Kjartan hét son hans, röskur maður og vel á legg kominn. Kjartan hét son hans, rǫskr maðr ok vel á legg kominn.

Þorsteinn hvíti hét maður er bjó að Sandhaugum, suður frá Eyjardalsá. Þorsteinn hvíti hét maðr er bjó at Sandhaugum, suðr frá Eyjardalsá. Steinvör hét kona hans, ung og glaðlát. Steinvǫr hét kona hans, ung ok glaðlát. Þau áttu börn og voru þau ung í þenna tíma. Þau áttu bǫrn ok váru þau ung í þenna tíma. Þar þótti mönnum reimt mjög sakir tröllagangs. Þar þótti mǫnnum reimt mjǫk sakir tröllagangs.

Það bar til tveim vetrum fyrr en Grettir kom norður í sveitir að Steinvör húsfreyja að Sandhaugum fór til jólatíða til Eyjardalsár eftir vana en bóndi var heima. Þat bar til tveim vetrum fyrr en Grettir kom norðr í sveitir at Steinvǫr húsfreyja at Sandhaugum fór til jólatíða til Eyjardalsár eftir vana en bóndi var heima. Lögðust menn niður til svefns um kveldið. Lǫgðusk menn niðr til svefns um kveldit. Og um nóttina heyrðu menn brak mikið í skálann og til sængur bónda. Ok um nóttina heyrðu menn brak mikit í skálann ok til sǽngur bónda. Engi þorði upp að standa að forvitnast um því að þar var fámennt mjög. Engi þorði upp at standa at forvitnast um því at þar var fámennt mjǫk. Húsfreyja kom heim um morguninn og var bóndi horfinn og vissi enginn hvað af honum varð orðið. Húsfreyja kom heim um morguninn ok var bóndi horfinn ok vissi enginn hvat af honum varð orðit. Liðu svo hin næstu misseri. Liðu svá in nǽstu misseri.

En annan vetur eftir vildi húsfreyja fara til tíða. En annan vetr eftir vildi húsfreyja fara til tíða. Bað hún húskarl sinn heima vera. Bað hon húskarl sinn heima vera. Hann var tregur til en bað hana ráða. Hann var tregr til en bað hana ráða. Fór þar allt á sömu leið sem fyrr að húskarl var horfinn. Fór þar allt á sǫmu leið sem fyrr at húskarl var horfinn. Þetta þótti mönnum undarlegt. Þetta þótti mǫnnum undarlegt. Sáu menn þá blóðdrefjar nokkurar í útidyrum. Sá menn þá blóðdrefjar nokkurar í útidyrum. Þóttust menn það vita að óvættir mundu hafa tekið þá báða. Þóttust menn þat vita at óvættir mundu hafa tekit þá báða. Þetta fréttist víða um sveitir. Þetta fréttisk víða um sveitir.

Grettir hafði spurn af þessu og með því að honum var mjög lagið að koma af reimleikum eða afturgöngum þá gerði hann ferð sína til Bárðardals og kom aðfangadag jóla til Sandhauga. Grettir hafði spurn af þessu ok með því at honum var mjǫk lagit at koma af reimleikum eða afturgöngum þá gerði hann ferð sína til Bárðardals ok kom aðfangadag jóla til Sandhauga. Hann duldist og nefndist Gestur. Hann dulðisk ok nefndisk Gestr. Húsfreyja sá að hann var furðu mikill vexti en heimafólk var furðu hrætt við hann. Húsfreyja sá at hann var furðu mikill vexti en heimafólk var furðu hrǽtt við hann. Hann beiddist þar gistingar. Hann beiddisk þar gistingar.

Húsfreyja kvað honum mat til reiðu " en ábyrgst þig sjálfur. " Húsfreyja kvað honum mat til reiðu " en ábyrgst þik sjálfr. "

Hann kvað svo vera skyldu " mun eg vera heima, " segir hann, " en þú far til tíða ef þú vilt. " Hann kvað svá vera skyldu " mun ek vera heima, " segir hann, " en þú far til tíða ef þú vill. "

Hún svarar: " Mér þykir þú hraustur ef þú þorir heima að vera. " Hon svarar: " Mér þykkir þú hraustr ef þú þorir heima at vera. "

" Ei læt eg mér að einu getið, " sagði hann. " Ei lǽt ek mér at einu getit, " sagði hann.

" Illt þykir mér heima að vera, " segir hún, " en ekki kemst eg yfir ána. " " Illt þykkir mér heima at vera, " segir hon, " en ekki komumk ek yfir ána. "

" Eg skal fylgja þér yfir, " segir Gestur. " Ek skal fylgja þér yfir, " segir Gestr.

Síðan bjóst hún til tíða og dóttir hennar með henni, lítil vexti. Síðan bjósk hon til tíða ok dóttir hennar með henni, lítil vexti. Hláka mikil var úti og áin í leysingum. Hláka mikil var úti ok áin í leysingum. Voru á henni jakaför. Váru á henni jakaför.

Þá mælti húsfreyja: " Ófært er yfir ána bæði mönnum og hestum. " Þá mǽlti húsfreyja: " Ófǿrt er yfir ána bǽði mǫnnum ok hestum. "

" Vöð munu á vera, " kvað Gestur, " og verið ekki hræddar. " " Vöð munu á vera, " kvað Gestr, " ok verið ekki hrǽddar. "

" Ber þú fyrst meyna, " kvað húsfreyja, " hún er léttari. " " Ber þú fyrst meyna, " kvað húsfreyja, " hon er léttari. "

" Ekki nenni eg að gera tvær ferðir að þessu, " segir Gestur, " og mun eg bera ykkur á handlegg mér. " " Ekki nenni ek at gera tvǽr ferðir at þessu, " segir Gestr, " ok mun ek bera ykkr á handlegg mér. "

Hún signdi sig og mælti: " Þetta er ófæra eða hvað gerir þú þá af meynni? " Hon signdi sik ok mǽlti: " Þetta er ófǿra eða hvat gerir þú þá af meynni? "

" Sjá mun eg ráð til þess, " segir hann og greip þær upp báðar og setti hina yngri í kné móður sinnar og bar þær svo á vinstra armlegg sér en hafði lausa hina hægri hönd og óð svo út á vaðið. " Sjá mun ek ráð til þess, " segir hann ok greip þǽr upp báðar ok setti ina yngri í kné móður sinnar ok bar þǽr svá á vinstra armlegg sér en hafði lausa ina hǿgri hǫnd ok óð svá út á vaðit. Eigi þorðu þær að æpa, svo voru þær hræddar. Eigi þorðu þǽr at ǿpa, svá váru þǽr hrǽddar. En áin skall þegar upp á brjósti honum. En áin skelldi þegar upp á brjósti honum. Þá rak að honum jaka mikinn en hann skaut við hendi þeirri er laus var og hratt frá sér. Þá rak at honum jaka mikinn en hann skaut við hendi þeirri er laus var ok hratt frá sér. Gerði þá svo djúpt að strauminn braut á öxlinni. Gerði þá svá djúpt at strauminn braut á ǫxlinni. Óð hann sterklega þar til er hann kom að bakkanum öðrumegin og fleygir þeim á land. Óð hann sterklega þar til er hann kom at bakkanum öðrumegin ok fleygir þeim á land.

Síðan sneri hann aftur og var þá hálfrökkvað er hann kom heim til Sandhauga og kallaði til matar. Síðan sneri hann aftr ok var þá hálfrökkvað er hann kom heim til Sandhauga ok kallaði til matar. Og er hann var mettur bað hann heimafólk fara innar í stofu. Ok er hann var mettr bað hann heimafólk fara innar í stofu. Hann tók þá borð og lausa viðu og rak um þvera stofuna og gerði bálk mikinn svo að engi heimamaður komst fram yfir. Hann tók þá borð ok lausa viðu ok rak um þvera stofuna ok gerði bálk mikinn svá at engi heimamaðr komsk fram yfir. Enginn þorði í móti honum að mæla og í öngum skyldi kretta. Enginn þorði í móti honum at mǽla ok í öngum skyldi kretta. Gengið var í hliðvegginn stofunnar inn við gaflhlaðið og þar þverpallur hjá. Gengit var í hliðvegginn stofunnar inn við gaflhlaðit ok þar þverpallur hjá. Þar lagðist Gestur niður og fór ekki af klæðunum. Þar lagðisk Gestr niðr ok fór ekki af klǽðunum. Ljós brann í stofunni gegnt dyrum. Ljós brann í stofunni gegnt dyrum. Liggur Gestur svo fram á nóttina. Liggr Gestr svá fram á nóttina.

Húsfreyja kom til Eyjardalsár til tíða og undruðu menn um ferðir hennar yfir ána. Húsfreyja kom til Eyjardalsár til tíða ok undruðu menn um ferðir hennar yfir ána. Hún sagðist eigi vita hvort hana hefði yfir flutt maður eða tröll. Hon sagðisk eigi vita hvárt hana hefði yfir flutt maðr eða trǫll.

Prestur kvað mann víst vera mundu " þó að fárra maki sé og látum hljótt yfir, " sagði hann. Prestr kvað mann víst vera mundu " þó at fárra maki sé ok látum hljótt yfir, " sagði hann. " Má vera að hann sé ætlaður til að vinna bót á vandræðum þínum. " " Má vera at hann sé ǽtlaðr til at vinna bót á vandrǽðum þínum. "

Var húsfreyja þar um nóttina. Var húsfreyja þar um nóttina.

Nú er frá Gretti það að segja að þá er dró að miðri nótt heyrði hann út dynur miklar. Nú er frá Gretti þat at segja at þá er dró at miðri nótt heyrði hann út dynur miklar. Því næst kom inn í stofuna tröllkona mikil. Því nǽst kom inn í stofuna tröllkona mikil. Hún hafði í hendi trog en annarri skálm heldur mikla. Hon hafði í hendi trog en annarri skálm heldr mikla. Hún litast um er hún kom inn og sá hvar Gestur lá og hljóp að honum en hann upp í móti og réðust á grimmlega og sóttust lengi í stofunni. Hon lízk um er hon kom inn ok sá hvar Gestr lá ok hljóp at honum en hann upp í móti ok réðusk á grimmlega ok sóttust lengi í stofunni. Hún var sterkari en hann fór undan kænlega en allt það sem fyrir þeim varð brutu þau, jafnvel þverþilið undan stofunni. Hon var sterkari en hann fór undan kænlega en allt þat sem fyrir þeim varð brutu þau, jafnvel þverþilit undan stofunni. Hún dró hann fram yfir dyrnar og svo í anddyrið. Hon dró hann fram yfir dyrnar ok svá í anddyrit. Þar tók hann fast í móti. Þar tók hann fast í móti. Hún vildi draga hann út úr bænum en það varð eigi fyrr en þau leystu frá allan útidyraumbúninginn og báru hann út á herðum sér. Hon vildi draga hann út ór bǿnum en þat varð eigi fyrr en þau leystu frá allan útidyraumbúninginn ok báru hann út á herðum sér. Þæfði hún þá ofan til árinnar og allt fram að gljúfrum. Þæfði hon þá ofan til árinnar ok allt fram at gljúfrum. Þá var Gestur ákaflega móður en þó varð annaðhvort að gera að herða sig ella mundi hún steypa honum í gljúfrin. Þá var Gestr ákaflega móðr en þó varð annaðhvort at gera at herða sik ella myndi hon steypa honum í gljúfrin. Alla nóttina sóttust þau. Alla nóttina sóttust þau. Eigi þóttist hann hafa fengist við þvílíkan ófagnað fyrir afls sakir. Eigi þóttist hann hafa fengist við þvílíkan ófagnað fyrir afls sakir. Hún hafði haldið honum svo fast að sér að hann mátti hvorigri hendi taka til nokkurs utan hann hélt um hana miðja, kvinnuna. Hon hafði haldit honum svá fast at sér at hann mátti hvorigri hendi taka til nokkurs útan hann helt um hana miðja, kvinnuna. Og er þau komu á árgljúfrið bregður hann flagðkonunni til sveiflu. Ok er þau kómu á árgljúfrit bregðr hann flagðkonunni til sveiflu. Í því varð honum laus hin hægri hendi. Í því varð honum laus in hǿgri hendi. Hann þreif þá skjótt til saxins er hann var gyrður með og bregður því, höggur þá á öxl tröllinu svo að af tók höndina hægri og svo varð hann laus en hún steyptist í gljúfrin og svo í fossinn. Hann þreif þá skjótt til saxins er hann var gyrðr með ok bregðr því, høggr þá á ǫxl tröllinu svá at af tók hǫndina hǿgri ok svá varð hann laus en hon steyptisk í gljúfrin ok svá í fossinn.

Gesturinn var þá bæði stirður og móður og lá þar lengi á hamrinum. Gestrinn var þá bǽði stirðr ok móðr ok lá þar lengi á hamrinum. Gekk hann þá heim er lýsa tók og lagðist í rekkju. Gekk hann þá heim er lýsa tók ok lagðisk í rekkju. Hann var allur þrútinn og blár. Hann var allr þrútinn ok blár.

Og er húsfreyja kom frá tíðum þótti henni heldur raskað um híbýli sín. Ok er húsfreyja kom frá tíðum þótti henni heldr raskat um híbýli sín. Gekk hún þá til Gests og spurði hvað til hefði borið er allt var brotið og bælt. Gekk hon þá til Gests ok spurði hvat til hefði borit er allt var brotit ok bælt. Hann sagði allt sem farið hafði. Hann sagði allt sem farit hafði. Henni þótti mikils um vert og spurði hver hann var. Henni þótti mikils um vert ok spurði hver hann var. Hann sagði þá til hið sanna og bað sækja prest og kvaðst vildu finna hann. Hann sagði þá til it sanna ok bað sǿkja prest ok kvazk vildi finna hann. Var og svo gert. Var ok svá gert.

En er Steinn prestur kom til Sandhauga varð hann brátt þess vís að þar var kominn Grettir Ásmundarson er Gestur nefndist. En er Steinn prestr kom til Sandhauga varð hann brátt þess vís at þar var kominn Grettir Ásmundarson er Gestr nefndisk. Prestur spurði hvað hann ætlaði af þeim mönnum mundi vera orðið er þar höfðu horfið. Prestr spurði hvat hann ǽtlaði af þeim mǫnnum myndi vera orðit er þar hǫfðu horfit. Grettir kvaðst ætla að í gljúfrin mundu þeir hafa horfið. Grettir kvazk ætla at í gljúfrin myndi þeir hafa horfit. Prestur kvaðst ei kunna að leggja trúnað á sagnir hans ef engi merki mætti til sjá. Prestr kvazk ei kunna at leggja trúnað á sagnir hans ef engi merki mǽtti til sjá. Grettir segir að síðar vissu þeir það gerr. Grettir segir at síðar vissu þeir þat gerr. Fór prestur heim. Fór prestr heim. Grettir lá í rekkju margar nætur. Grettir lá í rekkju margar nætur. Húsfreyja gerði við hann harðla vel. Húsfreyja gerði við hann harðla vel. Og leið svo af jólin. Ok leið svá af jólin.

Þetta er sögn Grettis að tröllkonan steyptist í gljúfrin niður er hún fékk sárið, en Bárðardalsmenn segja að hana dagaði uppi þá er þau glímdu, sprungið þá að hann hjó af henni höndina og standi þar enn í konulíking á bjarginu. Þetta er sǫgn Grettis at tröllkonan steyptisk í gljúfrin niðr er hon fekk sárit, en Bárðardalsmenn segja at hana dagaði uppi þá er þau glímdu, sprungit þá at hann hjó af henni hǫndina ok standi þar enn í konulíking á bjarginu. Þeir dalbúarnir leyndu þar Gretti um veturinn. Þeir dalbúarnir leyndu þar Gretti um vetrinn.

Eftir jól var það einn dag að Grettir fór til Eyjardalsár og er þeir Grettir fundust og prestur mælti Grettir: " Sé eg það prestur, " segir hann, " að þú leggur lítinn trúnað á sagnir mínar. Eftir jól var þat einn dag at Grettir fór til Eyjardalsár ok er þeir Grettir fundusk ok prestr mǽlti Grettir: " Sé ek þat prestr, " segir hann, " at þú leggr lítinn trúnað á sagnir mínar. Nú vil eg að þú farir með mér til árinnar og sjáir hver líkindi þér þykir á vera. " Nú vil ek at þú farir með mér til árinnar ok sjáir hver líkendi þér þykkir á vera. "

Prestur gerði svo. Prestr gerði svá. En er þeir komu til fossins sáu þeir skúta upp undir bergið. En er þeir kómu til fossins sá þeir skúta upp undir bergit. Það var meitilberg svo mikið að hvergi mátti upp komast og nær tíu faðma ofan að vatninu. Þat var meitilberg svá mikit at hvergi mátti upp komast ok nǽr tíu faðma ofan at vatninu. Þeir höfðu festi með sér. Þeir hǫfðu festi með sér.

Þá mælti prestur: " Langt um ófært sýnist mér þér niður að fara. " Þá mǽlti prestr: " Langt um ófǿrt sýnisk mér þér niðr at fara. "

Grettir svarar: " Fært er víst en þeim mun best, þeir sem ágætismenn eru. Grettir svarar: " Fǿrt er víst en þeim mun bezt, þeir sem ágǽtismenn eru. Mun eg forvitnast hvað í fossinum er en þú skalt geyma festar. " Mun ek forvitnast hvat í fossinum er en þú skalt geyma festar. "

Prestur bað hann ráða og keyrði niður hæl á berginu og bar að grjót. Prestr bað hann ráða ok keyrði niðr hǽl á berginu ok bar at grjót.