Bókastaðir

Þorgils Arason reið til þings með fjölmenni. Þorgils Arason reið til þings með fjǫlmenni. Kom þar allt stórmenni um landið. Kom þar allt stórmenni um landit. Brátt fundust þeir Skafti lögmaður og tóku tal með sér. Brátt fundusk þeir Skafti lǫgmaðr ok tóku tal með sér.

Þá mælti Skafti: " Er það satt Þorgils að þú hefir haldið þá þrjá menn í vetur er mestir ójafnaðarmenn þykja vera og þó allir sekir og stillt þá svo að enginn hefir öðrum mein gert? " Þá mǽlti Skafti: " Er þat satt Þorgils at þú hefir haldit þá þrjá menn í vetr er mestir ójafnaðarmenn þykkja vera ok þó allir sekir ok stillt þá svá at enginn hefir ǫðrum mein gert? "

Þorgils segir að það var satt. Þorgils segir at þat var satt.

Skafti mælti: " Mikill höfðingsskapur er slíkt. Skafti mǽlti: " Mikill höfðingsskapur er slíkt. Eða hversu þykir hver þeirra skapi farinn eða hver hreystimaður hver þeirra mun vera? " Eða hversu þykkir hverr þeira skapi farinn eða hver hreystimaðr hverr þeira mun vera? "

Þorgils segir: " Alla ætla eg þá fullröskva til hugar en þeir eru tveir að eg ætla hræðast kunna. Þorgils segir: " Alla ǽtla ek þá fullröskva til hugar en þeir eru tveir at ek ǽtla hrǽðast kunna. Er það þó ólíkt því að Þormóður er maður guðhræddur og trúmaður mikill en Grettir er svo myrkfælinn að hann þorir hvergi að fara þegar að myrkva tekur ef hann gerði eftir skapi sínu. Er þat þó ólíkt því at Þormóðr er maðr guðhræddur ok trúmaður mikill en Grettir er svá myrkfælinn at hann þorir hvergi at fara þegar at myrkva tekr ef hann gerði eftir skapi sínu. En Þorgeir frænda minn hygg eg ekki hræðast kunna. " En Þorgeirr frǽnda minn hygg ek ekki hrǽðast kunna. "

" Svo mun hver skapi farinn sem þú segir, " segir Skafti. " Svá mun hverr skapi farinn sem þú segir, " segir Skafti.

Skildu þeir svo talið. Skilðu þeir svá talit.

Á þessu alþingi kærði Þóroddur drápustúfur um víg Þorbjarnar öxnamegins því að hann hafði eigi fram komið á Húnavatnsþingi fyrir frændum Atla. Á þessu alþingi kǽrði Þóroddr drápustúfr um víg Þorbjarnar öxnamegins því at hann hafði eigi fram komit á Húnavatnsþingi fyrir frǽndum Atla. Hugði hann að hér mundi hans mál síður fyrir borð borið. Hugði hann at hér mundi hans mál síðr fyrir borð borit. Þeir frændur Atla sóttu Skafta að málinu en hann kvaðst sjá lögvörn í því svo að þar mundu fullar fébætur fyrir koma. Þeir frǽndr Atla sóttu Skafta at málinu en hann kvazk sjá lǫgvǫrn í því svá at þar mundu fullar fébǿtr fyrir koma.

Síðan voru málin í gerð lagin og var það flestra ætlan að vígin mundu á standast, Atla og Þorbjarnar. Síðan váru málin í gerð lagin ok var þat flestra ætlan at vígin mundu á standast, Atla ok Þorbjarnar. En er Skafti vissi það gekk hann til gerðarmanna og spurði hvaðan þeir tóku það. En er Skafti vissi þat gekk hann til gerðarmanna ok spurði hvaðan þeir tóku þat. Þeir kölluðu þá jafna bændur er vegnir voru. Þeir kǫlluðu þá jafna bǿndr er vegnir váru.

Skafti spyr: " Hvort var fyrr, Grettir sekur ger eða Atli var veginn? " Skafti spyrr: " Hvárt var fyrr, Grettir sekr ger eða Atli var veginn? "

En er það var reiknað þá varð það viku munur er Grettir var sekur ger á alþingi en hitt varð þegar eftir þingið. En er þat var reiknat þá varð þat viku munr er Grettir var sekr ger á alþingi en it varð þegar eftir þingit.

Skafti mælti: " Það grunaði mig að yður mundi yfir sjást um málatilbúnaðinn að þér hélduð þann aðila er sekur var áður og hvorki mátti sín mál verja né sækja. Skafti mǽlti: " Þat grunaði mik at yðr mundi yfir sjást um málatilbúnaðinn at þér hélduð þann aðilja er sekr var áðr ok hvorki mátti sín mál verja né sǿkja. Nú segi eg Gretti ekki eiga að gera með vígsmálinu og taki eftirmál sá sem næstur er að lögum. " Nú segi ek Gretti ekki eiga at gera með vígsmálinu ok taki eftirmál sá sem nǽstr er at lǫgum. "

Þá mælti Þóroddur drápustúfur: " Hver skal þá svara víginu Þorbjörns bróður míns? " Þá mǽlti Þóroddr drápustúfr: " Hver skal þá svara víginu Þorbjarnar bróður míns? "

" Sjáið þér sjálfir fyrir því, " segir Skafti, " en ekki munu frændur Grettis ausa fé fyrir hann eða verk hans ef honum kaupist enginn friður. " " Sjáið þér sjálfir fyrir því, " segir Skafti, " en ekki munu frǽndr Grettis ausa fé fyrir hann eða verk hans ef honum kaupisk enginn friðr. "

Og er þess varð var Þorvaldur Ásgeirsson að Grettir var af sagður eftirmálinu leituðu þeir þá eftir hverjir næstir voru. Ok er þess varð var Þorvaldr Ásgeirsson at Grettir var af sagðr eftirmálinu leituðu þeir þá eftir hverir nǽstir váru. Urðu þá skyldastir þeir Skeggi son Gamla að Melum og Óspakur son Glúms af Eyri úr Bitru. Urðu þá skyldastir þeir Skeggi son Gamla at Melum ok Óspakr son Glúms af Eyri ór Bitru. Þeir voru báðir kappsmenn miklir og framgjarnir. Þeir váru báðir kappsmenn miklir ok framgjarnir. Varð Þóroddur nú að lúka bætur fyrir víg Atla. Varð Þóroddr nú at lúka bǿtr fyrir víg Atla. Var það tvö hundruð silfurs. Var þat tvö hundruð silfrs.

Þá lagði til Snorri goði: " Viljið þér nú Hrútfirðingar, " sagði hann, " að niður falli fégjald þetta og verði Grettir sýkn því að eg ætla að hann verði sárbeittur í sektinni? " Þá lagði til Snorri goði: " Vilið þér nú Hrútfirðingar, " sagði hann, " at niðr falli fégjald þetta ok verði Grettir sýkn því at ek ǽtla at hann verði sárbeittr í sektinni? "

Þeir frændur Grettis tóku vel undir það og sögðust aldrei hirða um fé ef hann fengi frið og frelsi. Þeir frǽndr Grettis tóku vel undir þat ok sǫgðusk aldrei hirða um fé ef hann fengi frið ok frelsi. Þóroddur kvaðst sjá að hans hlutur varð erfiður og lést þenna mundu upp taka fyrir sína hönd. Þóroddr kvazk sjá at hans hlutr varð erfiðr ok lézk þenna myndi upp taka fyrir sína hǫnd.

Snorri bað þá vita áður hvort Þórir úr Garði vildi leyfi til leggja að Grettir yrði sýkn. Snorri bað þá vita áðr hvárt Þórir ór Garði vildi leyfi til leggja at Grettir yrði sýkn. En er hann varð þess vís brást hann reiður við og kvað Gretti aldrei skyldu úr sektum ganga eða komast " og að firr að hann verði sýkn, " sagði hann, " að meira fé skyldi leggja til höfuðs honum en nokkurum öðrum skógarmönnum. " En er hann varð þess vís brásk hann reiðr við ok kvað Gretti aldrei skyldu ór sektum ganga eða komast " ok at fjarri at hann verði sýkn, " sagði hann, " at meira fé skyldi leggja til hǫfuðs honum en nokkurum ǫðrum skógarmönnum. "

En er hann tók þetta svo þvert varð ekki af sýknuninni. En er hann tók þetta svá þvert varð ekki af sýknuninni. Tóku þeir Gamli féið til sín og varðveittu en Þóroddur drápustúfur fékk öngvar bætur eftir Þorbjörn bróður sinn. Tóku þeir Gamli féit til sín ok varðveittu en Þóroddr drápustúfr fekk öngvar bǿtr eftir Þorbjǫrn bróður sinn. Lögðu þeir Þórir þá báðir fé til höfuðs Gretti, þrjár merkur silfurs hvor þeirra. Lǫgðu þeir Þórir þá báðir fé til hǫfuðs Gretti, þrjár merkr silfrs hvorr þeira. Það þótti mönnum nýlunda því að aldrei hafði verið meira lagt en þrjár merkur. Þat þótti mǫnnum nýlunda því at aldrei hafði verit meira lagt en þrjár merkr. Snorri kvað þetta óviturlegt að bekkjast til að hafa þann mann í sektum er svo miklu illu mætti orka og kvað þess margan gjalda mundu. Snorri kvað þetta óviturlegt at bekkjast til at hafa þann mann í sektum er svá miklu illu mǽtti orka ok kvað þess margan gjalda mundu. Skildu menn við það og riðu heim af þinginu. Skilðu menn við þat ok riðu heim af þinginu.

Þá er Grettir kom yfir Þorskafjarðarheiði í Langadal lét hann sópa greipur um eignir smábænda og hafði af hverjum það er kallaði. Þá er Grettir kom yfir Þorskafjarðarheiði í Langadal lét hann sópa greipur um eignir smábænda ok hafði af hverjum þat er kallaði. Tók hann af hverjum vopn en sumum klæði. Tók hann af hverjum vápn en sumum klǽði. Gengu þeir mjög misjafnt af en allir sögðust nauðgir láta þegar hann var á brottu. Gengu þeir mjǫk misjafnt af en allir sǫgðusk nauðgir láta þegar hann var á brottu.

Þá bjó í Vatnsfirði Vermundur hinn mjóvi bróðir Víga-Styrs. Þá bjó í Vatnsfirði Vermundr inn mjóvi bróðir Víga-Styrs. Hann átti Þorbjörgu dóttur Ólafs pá Höskuldssonar. Hann átti Þorbjǫrgu dóttur Óláfs pá Höskuldssonar. Hún var kölluð Þorbjörg hin digra. Hon var kǫlluð Þorbjǫrg in digra.

Vermundur var þenna tíma til þings riðinn er Grettir var í Langadal. Vermundr var þenna tíma til þings riðinn er Grettir var í Langadal. Hann fór ofan yfir háls til Laugabóls. Hann fór ofan yfir háls til Laugabóls. Þar bjó sá maður er Helgi hét. Þar bjó sá maðr er Helgi hét. Hann var þar helst fyrir bændum. Hann var þar helzt fyrir bóndum. Þaðan hafði Grettir góðan hest er bóndi átti. Þaðan hafði Grettir góðan hest er bóndi átti. Þaðan fór hann inn til Gervidals. Þaðan fór hann inn til Gervidals. Þar bjó sá maður er Þorkell hét. Þar bjó sá maðr er Þorkell hét. Hann var vel birgur að kosti og þó lítilmenni. Hann var vel birgr at kosti ok þó lítilmenni. Hafði Grettir þaðan slíkt er hann vildi og þorði Þorkell ekki að að finna eða á að halda. Hafði Grettir þaðan slíkt er hann vildi ok þorði Þorkell ekki at at finna eða á at halda. Þaðan fór Grettir til Eyrar og svo út þeim megin fjarðar og hafði af hverjum bæði vistir og klæði og gerði mörgum harðleikið og þótti flestum þungt undir að búa. Þaðan fór Grettir til Eyrar ok svá út því megin fjarðar ok hafði af hverjum bǽði vistir ok klǽði ok gerði mǫrgum harðleikit ok þótti flestum þungt undir at búa.

Grettir fór nú djarflega og hafði enginn varðhöld á sér. Grettir fór nú djarflega ok hafði enginn varðhǫld á sér. Hann fór nú uns er hann kom í Vatnsfjarðardal og fór þar til sels. Hann fór nú uns er hann kom í Vatnsfjarðardal ok fór þar til sels. Dvaldist hann þar margar nætur og lá þar í skógum og svaf og hugði ekki að sér. Dvalðisk hann þar margar nætur ok lá þar í skógum ok svaf ok hugði ekki at sér.

En er smalamenn vissu það fóru þeir til bæjar og sögðu að sá dólgur væri kominn í byggðina að þeim þótti ekki dæll viðfangs. En er smalamenn vissu þat fóru þeir til bǿjar ok sǫgðu at sá dólgur vǽri kominn í byggðina at þeim þótti ekki dǽll viðfangs. Söfnuðust þá bændur saman og höfðu þrjá tigu manna. Sǫfnuðusk þá bǿndr saman ok hǫfðu þrjá tigu manna. Leyndust þeir í skóginum svo að Grettir vissi ekki til og létu smalamenn halda njósnum nær færi gæfi á Gretti en þó vissu þeir ógjörla hver maðurinn var. Leyndusk þeir í skóginum svá at Grettir vissi ekki til ok létu smalamenn halda njósnum nǽr fǿri gǽfi á Gretti en þó vissu þeir ógjörla hver maðrinn var.

Nú bar svo til einn dag þá er Grettir lá og svaf að bændur komu að honum. Nú bar svá til einn dag þá er Grettir lá ok svaf at bǿndr kómu at honum. Og er þeir sáu hann áttu þeir ráðagerð um hversu þeir skyldu taka hann svo að minnst yrði manntjón í og skipuðu til að tíu skyldu á hann hlaupa en sumir skyldu bera bönd að fótunum. Ok er þeir sá hann áttu þeir ráðagerð um hversu þeir skuldu taka hann svá at minnst yrði manntjón í ok skipuðu til at tíu skuldu á hann hlaupa en sumir skuldu bera bǫnd at fótunum. Þeir gerðu nú svo og fleygðu sér ofan á hann en Grettir brá við svo hart að þeir hrutu af honum en hann komst á kné og í því gátu þeir kastað böndum á hann og fætur honum. Þeir gerðu nú svá ok fleygðu sér ofan á hann en Grettir brá við svá hart at þeir hrutu af honum en hann komsk á kné ok í því gátu þeir kastat böndum á hann ok fǿtr honum. Þá spyrnti Grettir svo fast við eyrun á tveimur að þeir lágu í roti. Þá spyrndi Grettir svá fast við eyrun á tveimur at þeir lágu í roti. Nú hljóp á hann hver að öðrum en hann ruddist um fast og lengi en þó gátu þeir hlaðið honum um síðir og bundu hann. Nú hljóp á hann hverr at ǫðrum en hann rudðisk um fast ok lengi en þó gátu þeir hlaðit honum um síðir ok bundu hann.

Eftir það áttu þeir um að tala hversu við hann skyldi gera. Eftir þat áttu þeir um at tala hversu við hann skyldi gera. Báðu þeir Helga af Laugabóli taka við honum og annast hann þar til að Vermundur kæmi heim af þingi. Báðu þeir Helga af Laugabóli taka við honum ok annast hann þar til at Vermundr kǿmi heim af þingi.

Hann svarar að " annað ætla eg mér þarfara en láta húskarla mína sitja yfir honum því að eg á lönd erfið og kemur hann aldrei í mína ferð. " Hann svarar at " annat ǽtla ek mér þarfara en láta húskarla mína sitja yfir honum því at ek á lǫnd erfið ok kemr hann aldrei í mína ferð. "

Þá báðu þeir Þorkel í Gervidal við honum að taka, kváðu hann vera nógtarmann. Þá báðu þeir Þorkel í Gervidal við honum at taka, kváðu hann vera nógtarmann.

Þorkell mælti í móti og kvað öngvan kost á því " þar sem eg ligg einn í húsi og kerling mín en hvar fjarri öðrum mönnum og komið þér ekki þeim kassa á mig, " segir hann. Þorkell mǽlti í móti ok kvað öngvan kost á því " þar sem ek ligg einn í húsi ok kerling mín en hvar fjarri ǫðrum mǫnnum ok komit þér ekki þeim kassa á mik, " segir hann.

" Þú, Þórálfur á Eyri, " sögðu þeir, " tak við Gretti og ger til hans vel um þingið ella fær þú hann af þér til næsta bæjar og ábyrgst að hann verði ekki laus. " Þú, Þórálfr á Eyri, " sǫgðu þeir, " tak við Gretti ok ger til hans vel um þingit ella fǽr þú hann af þér til nǽsta bǿjar ok ábyrgst at hann verði ekki laus. Set hann svo bundinn niður sem nú tekur þú við honum. " Set hann svá bundinn niðr sem nú tekr þú við honum. "

Hann svarar: " Ekki vil eg við Gretti taka því að eg hefi hvorki til föng né fé að halda hann. Hann svarar: " Ekki vil ek við Gretti taka því at ek hefi hvorki til fǫng né fé at halda hann. Hefir hann og ekki á minni jörðu tekinn verið. Hefir hann ok ekki á minni jǫrðu tekinn verit. Líst mér heldur vandræði en virðing við honum að taka eða gera mikið með honum og hann kemur aldrei í mín hús inn. " Lízk mér heldr vandrǽði en virðing við honum at taka eða gera mikit með honum ok hann kemr aldrei í mín hús inn. "

Eftir það leituðu þeir við hvern bónda og mæltu allir í móti. Eftir þat leituðu þeir við hvern bónda ok mǽltu allir í móti. Og eftir þessu viðtali þeirra hafa kátir menn sett fræði það er Grettisfærsla hét og aukið þar í kátlegum orðum til gamans mönnum. Ok eftir þessu viðtali þeira hafa kátir menn sett frǽði þat er Grettisfærsla hét ok aukit þar í kátlegum orðum til gamans mǫnnum.

En er þeir höfðu þetta talað lengi þá kom það ásamt með þeim að þeir mundu eigi gera happ sitt að óhappi og fóru til og reistu gálga þar þegar í skóginum og ætluðu hengja Gretti og hlömmuðu nú mjög yfir þessu. En er þeir hǫfðu þetta talat lengi þá kom þat ásamt með þeim at þeir mundu eigi gera happ sitt at óhappi ok fóru til ok reistu gálga þar þegar í skóginum ok ǽtluðu hengja Gretti ok hlömmuðu nú mjǫk yfir þessu.

Þá sáu þeir ríða þrjá menn neðan eftir dalnum. Þá sá þeir ríða þrjá menn neðan eftir dalnum. Var einn í litklæðum. Var einn í litklǽðum. Þeir gátu að mundi Þorbjörg húsfreyja úr Vatnsfirði og svo var. Þeir gátu at myndi Þorbjǫrg húsfreyja ór Vatnsfirði ok svá var. Ætlaði hún til sels. Ǽtlaði hon til sels. Hún var skörungur mikill og forvitur. Hon var skǫrungr mikill ok forvitur. Hún hafði héraðsstjórn og skipaði öllum málum þegar Vermundur var eigi heima. Hon hafði héraðsstjórn ok skipaði ǫllum málum þegar Vermundr var eigi heima.

Hún veik þangað að sem mannfundurinn var og var hún af baki tekin. Hon veik þangat at sem mannfundrinn var ok var hon af baki tekin. Bændur fögnuðu henni vel. Bǿndr fǫgnuðu henni vel.

Hún mælti þá: " Hvað þingi hafið þér eða hver er þessi hinn hálsdigri er hér situr í böndum? " Hon mǽlti þá: " Hvat þingi hafið þér eða hver er þessi inn hálsdigri er hér sitr í böndum? "

Grettir nefndi sig og heilsaði henni. Grettir nefndi sik ok heilsaði henni.

Hún svarar: " Hvað rak þig til þess Grettir, " sagði hún, " að þú vildir gera hér óspektir þingmönnum mínum? " Hon svarar: " Hvat rak þik til þess Grettir, " sagði hon, " at þú vildir gera hér óspektir þingmǫnnum mínum? "

" Eigi má nú við öllu sjá. " Eigi má nú við ǫllu sjá. Vera varð eg nokkur. " Vera varð ek nokkurr. "

" Slíkt er mikið gæfuleysi, " segir hún, " að vesalmenni þessi skyldu taka þig svo að ekki lagðist fyrir þig. " Slíkt er mikit gæfuleysi, " segir hon, " at vesalmenni þessi skyldi taka þik svá at ekki lagðisk fyrir þik. Eða hvað ætlið þér nú af honum að gera? " Eða hvat ǽtlið þér nú af honum at gera? "

Bændur sögðu henni að þeir ætluðu að festa hann á gálga fyrir óspektir sínar. Bǿndr sǫgðu henni at þeir ǽtluðu at festa hann á gálga fyrir óspektir sínar.

Hún svarar: " Vera má að Grettir hafi sakir til þess en ofráð mun það verða yður Ísfirðingum að taka Grettir af lífi því að hann er maður frægur og stórættaður þó að hann sé eigi gæfumaður. Hon svarar: " Vera má at Grettir hafi sakir til þess en ofráð mun þat verða yðr Ísfirðingum at taka Gretti af lífi því at hann er maðr frǽgr ok stórǽttaðr þó at hann sé eigi gǽfumaðr. Eða hvað viltu nú vinna til lífs þér Grettir ef eg gef þér líf? " Eða hvat vill nú vinna til lífs þér Grettir ef ek gef þér líf? "

Hann svarar: " Hvað mælir þú til? " Hann svarar: " Hvat mǽlir þú til? "

" Þú skalt vinna eið, " sagði hún, " að gera öngvar óspektir hér um Ísafjörð. " Þú skalt vinna eið, " sagði hon, " at gera öngvar óspektir hér um Ísafjǫrð. Öngum skaltu hefna þeim sem í aðför hafa verið að taka þig. " Öngum skalt hefna þeim sem í aðför hafa verit at taka þik. "

Grettir kvað hana ráða. Grettir kvað hana ráða. Síðan var hann leystur. Síðan var hann leystr. Og þá kvaðst hann mest bundist hafa að sínu skaplyndi að hann sló þá eigi er þeir hældust við hann. Ok þá kvazk hann mest bundist hafa at sínu skaplyndi at hann sló þá eigi er þeir hǽlðusk við hann. Þorbjörg bað hann fara heim með sér og fékk honum hest til reiðar. Þorbjǫrg bað hann fara heim með sér ok fekk honum hest til reiðar. Fór hann þá heim í Vatnsfjörð og beið þar til þess er Vermundur kom heim og gerði húsfreyja vel við hann. Fór hann þá heim í Vatnsfjǫrð ok beið þar til þess er Vermundr kom heim ok gerði húsfreyja vel við hann. Varð hún af þessu mjög fræg víða um sveitir. Varð hon af þessu mjǫk frǽg víða um sveitir.

Vermundur var ófrýnn er hann kom heim og spurði því Grettir væri þar. Vermundr var ófrýnn er hann kom heim ok spurði því Grettir vǽri þar. Þorbjörg sagði allt sem farið hafði með þeim Ísfirðingum. Þorbjǫrg sagði allt sem farit hafði með þeim Ísfirðingum.

" Hvers naut hann að því, " sagði Vermundur, " er þú gafst honum líf? " " Hvers naut hann at því, " sagði Vermundr, " er þú gaft honum líf? "

" Margar greinir voru til þess, " sagði Þorbjörg. " Margar greinir váru til þess, " sagði Þorbjǫrg. " Það fyrst, " segir hún, " að þú munt þykja meiri höfðingi en áður er þú áttir þá konu er slíkt þorði að gera. " Þat fyrst, " segir hon, " at þú munt þykkja meiri hǫfðingi en áðr er þú áttir þá konu er slíkt þorði at gera. Þá mundi það og ætla Hrefna frændkona hans að eg mundi eigi láta drepa hann. Þá mundi þat ok ætla Hrefna frǽndkona hans at ek munda eigi láta drepa hann. Það hið þriðja að hann er hinn mesti afreksmaður í mörgum greinum. " Þat it þriðja at hann er inn mesti afreksmaðr í mǫrgum greinum. "

" Vitur kona ertu, " sagði Vermundur, " í flestu og haf þökk fyrir. " " Vitr kona ert, " sagði Vermundr, " í flestu ok haf þǫkk fyrir. "

Þá mælti hann til Grettis: " Lítið lagðist nú fyrir þig, þvílíkur garpur sem þú ert, er vesalmenni skyldu taka þig og fer svo jafnan óeirðarmönnum. " Þá mǽlti hann til Grettis: " Lítit lagðisk nú fyrir þik, þvílíkr garpr sem þú ert, er vesalmenni skyldi taka þik ok ferr svá jafnan óeirðarmönnum. "

Grettir kvað þá vísu þessa: Grettir kvað þá vísu þessa:

" Hvað vildu þeir af þér gera, " kvað Vermundur, " þá er þeir höfðu tekið þig? " " Hvat vildu þeir af þér gera, " kvað Vermundr, " þá er þeir hǫfðu tekit þik? "

Grettir kvað: Grettir kvað:

Vermundur mælti: " Hvort mundu þeir hafa hengt þig ef þeir einir hefðu um vélt? " Vermundr mǽlti: " Hvárt mundu þeir hafa hengt þik ef þeir einir hefði um vélt? "

Vermundur mælti: " Hvort bauð hún þér til sín? " Vermundr mǽlti: " Hvárt bauð hon þér til sín? "

Grettir svaraði: Grettir svaraði:

" Mikil mun verða ævi þín og erfið, " segir Vermundur, " og er þér kennt að varast óvini þína. " Mikil mun verða ǽvi þín ok erfið, " segir Vermundr, " ok er þér kennt at varast óvini þína. En ekki nenni eg að halda þig og hafa þar fyrir þykkju margra ríkra manna. En ekki nenni ek at halda þik ok hafa þar fyrir þykkju margra ríkra manna. Er þér enn best að leita til frænda þinna en fáir munu verða til að taka þig ef öðru mega við koma. Er þér enn bezt at leita til frǽnda þinna en fáir munu verða til at taka þik ef ǫðru megu við koma. Ertu og ekki auðkvæður til fylgdar við flesta menn. " Ert ok ekki auðkvæður til fylgdar við flesta menn. "

Grettir var í Vatnsfirði nokkura hríð og fór þaðan til Vestfjarða og leitaði til margra göfugra manna og bar jafnan eitthvert við það er engi tók við honum. Grettir var í Vatnsfirði nǫkkura hríð ok fór þaðan til Vestfjarða ok leitaði til margra gǫfugra manna ok bar jafnan eitthvert við þat er engi tók við honum.

Um haustið er á leið sneri Grettir aftur hið syðra og léttir eigi fyrr en hann kom í Ljárskóga til Þorsteins Kuggasonar frænda síns og þar var vel við honum tekið. Um haustit er á leið sneri Grettir aftr it syðra ok léttir eigi fyrr en hann kom í Ljárskóga til Þorsteins Kuggasonar frǽnda síns ok þar var vel við honum tekit. Bauð Þorsteinn honum með sér að vera um veturinn og það þekktist hann. Bauð Þorsteinn honum með sér at vera um vetrinn ok þat þekkðisk hann.

Þorsteinn var iðjumaður mikill og smiður og hélt mönnum mjög til starfa. Þorsteinn var iðjumaðr mikill ok smiðr ok helt mǫnnum mjǫk til starfa. Grettir var lítill verklundarmaður og því fór lítt skap þeirra saman. Grettir var lítill verklundarmaðr ok því fór lítt skap þeira saman. Þorsteinn hafði látið gera kirkju á bæ sínum. Þorsteinn hafði látit gera kirkju á bǿ sínum. Hann lét brú gera heiman frá bænum. Hann lét brú gera heiman frá bǿnum. Hún var ger með hagleik miklum. Hon var ger með hagleik miklum. En utan í brúnni, undir ásunum þeim er upp héldu brúnni, var gert með hringum, og dynbjöllur, svo að heyrði yfir til Skarfsstaða, hálfa viku sjóvar, ef gengið var um brúna, svo hristust hringarnir. En útan í brúnni, undir ásunum þeim er upp heldu brúnni, var gert með hringum, ok dynbjöllur, svá at heyrði yfir til Skarfsstaða, hálfa viku sǽvar, ef gengit var um brúna, svá hristust hringarnir. Hafði Þorsteinn mikinn starfa fyrir þessari smíð því að hann var járngerðarmaður mikill. Hafði Þorsteinn mikinn starfa fyrir þessari smíð því at hann var járngerðarmaður mikill. Grettir var atgangsmikill að drepa járnið en nennti misjafnt en þó var hann spakur um veturinn svo að ekki bar til frásagnar. Grettir var atgangsmikill at drepa járnit en nennti misjafnt en þó var hann spakr um vetrinn svá at ekki bar til frásagnar. En er Hrútfirðingar frétta að Grettir var með Þorsteini höfðu þeir flokk uppi er vora tók. En er Hrútfirðingar frétta at Grettir var með Þorsteini hǫfðu þeir flokk uppi er vora tók.

En Þorsteinn frétti það. En Þorsteinn frétti þat. Sagði hann Gretti að hann leitaði sér annars hælis en vera þar " því að eg sé að þú vilt ekki starfa en mér henta ekki þeir menn sem eigi vinna. " Sagði hann Gretti at hann leitaði sér annars hǽlis en vera þar " því at ek sé at þú vill ekki starfa en mér henta ekki þeir menn sem eigi vinna. "

" Hvert vísar þú mér þá? " segir Grettir. " Hvert vísar þú mér þá? " segir Grettir.

Þorsteinn bað hann fara suður um land og finna frændur sína " en vitja mín ef þeir duga eigi þér. " Þorsteinn bað hann fara suðr um land ok finna frǽndr sína " en vitja mín ef þeir duga eigi þér. "

Grettir gerði nú svo að hann fór suður til Borgarfjarðar á fund Gríms Þórhallssonar og dvaldist þar fram yfir þing. Grettir gerði nú svá at hann fór suðr til Borgarfjarðar á fund Gríms Þórhallssonar ok dvalðisk þar fram yfir þing. Grímur vísaði honum til Skafta lögmanns á Hjalla. Grímr vísaði honum til Skafta lǫgmanns á Hjalla. Grettir fór suður hinar neðri heiðar og létti eigi fyrr en hann kom í Tungu til Þórhalls Ásgrímssonar Elliða-Grímssonar og fór lítt með byggðum. Grettir fór suðr hinar neðri heiðar ok létti eigi fyrr en hann kom í Tungu til Þórhalls Ásgrímssonar Elliða-Grímssonar ok fór lítt með byggðum. Þórhallur kenndist við Gretti sakir foreldra sinna og þó var Grettir nafnkunnigur mjög um allt land af atgervi sinni. Þórhallr kenndisk við Gretti sakir foreldra sinna ok þó var Grettir nafnkunnigr mjǫk um allt land af atgervi sínu. Þórhallur var vitur maður og gerði vel til Grettis en ekki vildi hann vist hans þar álengdar. Þórhallr var vitr maðr ok gerði vel til Grettis en ekki vildi hann vist hans þar álengdar.

Grettir fór úr Tungu upp til Haukadals og þaðan norður á Kjöl og hafðist þar við um sumarið lengi og var nú eigi traust að hann tæki eigi af mönnum plögg sín, þeim sem fóru norður eða norðan um Kjölinn, því að honum varð illt til féfanga. Grettir fór ór Tungu upp til Haukadals ok þaðan norðr á Kjǫl ok hafðisk þar við um sumarit lengi ok var nú eigi traust at hann tǿki eigi af mǫnnum plögg sín, þeim sem fóru norðr eða norðan um Kjǫlinn, því at honum varð illt til féfanga.

Það var einn dag að Grettir var jafnan norður á Dúfunefsskeiði að hann sá að maður reið norðan eftir Kilinum. Þat var einn dag at Grettir var jafnan norðr á Dúfunefsskeiði at hann sá at maðr reið norðan eftir Kilinum. Sá var mikill á baki og hafði góðan hest og beisl háseymt, vel turnað. Sá var mikill á baki ok hafði góðan hest ok beisl háseymt, vel turnat. Annan hest hafði hann í taumi og á töskur. Annan hest hafði hann í taumi ok á töskur. Þessi maður hafði síðan hatt á höfði og sá óglöggt í andlit honum. Þessi maðr hafði síðan hatt á hǫfði ok sá óglöggt í andlit honum.

Grettir leist vel á hestinn og þing hans og fór til móts við hann og heilsaði honum og spurði hann að nafni en hann kvaðst Loftur heita " veit eg hvað þú heitir, " segir hann, " þú munt vera Grettir hinn sterki Ásmundarson eða hvert viltu fara? " Grettir leizk vel á hestinn ok þing hans ok fór til móts við hann ok heilsaði honum ok spurði hann at nafni en hann kvazk Loftr heita " veit ek hvat þú heitir, " segir hann, " þú munt vera Grettir inn sterki Ásmundarson eða hvert vill fara? "

" Ekki hefi eg staðnefnt um það, " segir Grettir, " en það er erindi mitt að vita ef þú vilt af leggja nokkurt plagg af því sem þú ferð með. " " Ekki hefi ek staðnefnt um þat, " segir Grettir, " en þat er erendi mitt at vita ef þú vill af leggja nakkvat plagg af því sem þú ferr með. "

Loftur svarar: " Því mun eg fá þér það sem eg á eða hvað viltu við gefa? " Loftr svarar: " Því mun ek fá þér þat sem ek á eða hvat vill við gefa? "

Grettir svarar: " Hefir þú eigi spurt það að eg legg ekki fé í móti og sýnist þó það flestum að eg fái það sem eg vil? " Grettir svarar: " Hefir þú eigi spurt þat at ek legg ekki fé í móti ok sýnisk þó þat flestum at ek fá þat sem ek vil? "

Loftur mælti: " Bjóð þú þeim þessa kosti er þér þykja góðir. Loftr mǽlti: " Bjóð þú þeim þessa kosti er þér þykkja góðir. En ekki vil eg svo láta það er eg á og fari hvorir sinn veg " og reið fram hjá Gretti og keyrði hestinn. En ekki vil ek svá láta þat er ek á ok fari hvorir sinn veg " ok reið fram hjá Gretti ok keyrði hestinn.

Grettir mælti: " Ekki munum við svo skjótt skilja " og þreif í taumana á hesti Lofts fyrir framan hendur honum og hélt báðum höndum. Grettir mǽlti: " Ekki munum við svá skjótt skilja " ok þreif í taumana á hesti Lofts fyrir framan hendr honum ok helt báðum hǫndum.

Loftur mælti: " Far þú veg þinn. Loftr mǽlti: " Far þú veg þinn. Ekki færð þú af mér ef eg get á haldið. " Ekki fǽr þú af mér ef ek get á haldit. "

" Það mun nú reynt verða, " segir Grettir. " Þat mun nú reynt verða, " segir Grettir.

Loftur seildist niður með kinnleðrunum og tók taumana milli hringanna og handa Grettis, heimtandi svo fast að hendur Grettis hrukku niður eftir taumunum þar til sem hann dró af honum allt beislið. Loftr seildisk niðr með kinnleðrunum ok tók taumana milli hringanna ok handa Grettis, heimtandi svá fast at hendr Grettis hrukku niðr eftir taumunum þar til sem hann dró af honum allt beislit.

Grettir leit eftir í lófana og sá að þessi maður mundi hafa afl í krummum heldur en eigi og leit eftir honum og mælti: " Hvert ætlar þú nú að fara? " Grettir leit eftir í lófana ok sá at þessi maðr mundi hafa afl í krummum heldr en eigi ok leit eftir honum ok mǽlti: " Hvert ǽtlar þú nú at fara? "

Loftur svarar og kvað: Loftr svarar ok kvað:

Grettir mælti: " Eigi er víst að leita eftir byggðum þínum ef þú segir eigi ljósara. " Grettir mǽlti: " Eigi er víst at leita eftir byggðum þínum ef þú segir eigi ljósara. "

Hann mælti þá og kvað: Hann mǽlti þá ok kvað:

Síðan skildu þeir. Síðan skilðu þeir. Sér Grettir þá að hann hefir ekki afl við þessum manni. Sér Grettir þá at hann hefir ekki afl við þessum manni. Þá kvað Grettir vísu: Þá kvað Grettir vísu:

Eftir þetta fór Grettir suður af Kilinum og reið til Hjalla og fann Skafta og beiddi hann ásjár. Eftir þetta fór Grettir suðr af Kilinum ok reið til Hjalla ok fann Skafta ok beiddi hann ásjá.

Skafti svarar: " Það er mér sagt að þú farir heldur óspaklega og grípir fyrir mönnum góss sitt og samir þér það illa, svo stórættuðum manni. Skafti svarar: " Þat er mér sagt at þú farir heldr óspaklega ok grípir fyrir mǫnnum góss sitt ok samir þér þat illa, svá stórǽttaðum manni. Nú væri allt betur um að tala ef þú rændir eigi. Nú vǽri allt betr um at tala ef þú rǽntir eigi. En með því að eg skal heita lögmaður í landinu þá stendur mér eigi að taka við útlegðarmönnum og brjóta svo lögin. En með því at ek skal heita lǫgmaðr í landinu þá stendr mér eigi at taka við útlegðarmönnum ok brjóta svá lǫgin. Eg vil að þú leitir þangað nokkur að þú þyrftir eigi að leggjast á fé manna. " Ek vil at þú leitir þangat nokkur at þú þyrftir eigi at leggjast á fé manna. "

Grettir kvaðst það gjarna vildu en sagði þó að hann þóttist varla einn saman vera mega fyrir myrkfælni. Grettir kvazk þat gjarna vildu en sagði þó at hann þóttist varla einn saman vera mega fyrir myrkfælni.

Skafti kvað hann ekki því einu mundu mega við hlíta er honum þætti best " og trú þú öngum svo vel að þér verði svo sem í Vestfjörðum. Skafti kvað hann ekki því einu mundu mega við hlíta er honum þǿtti bezt " ok trú þú öngum svá vel at þér verði svá sem í Vestfjǫrðum. Hefir það mörgum að bana orðið að hann hefir oftryggur verið. " Hefir þat mǫrgum at bana orðit at hann hefir oftryggr verit. "

Grettir þakkaði honum fyrir heilræði sín og sneri aftur til Borgarfjarðar um haustið og fann Grím Þórhallsson vin sinn og sagði tillögur Skafta. Grettir þakkaði honum fyrir heilrǽði sín ok sneri aftr til Borgarfjarðar um haustit ok fann Grím Þórhallsson vin sinn ok sagði tillǫgur Skafta. Grímur bað hann fara norður til Fiskivatna á Arnarvatnsheiði og svo gerði hann. Grímr bað hann fara norðr til Fiskivatna á Arnarvatnsheiði ok svá gerði hann.

Grettir fór upp á Arnarvatnsheiði og gerði sér þar skála sem enn sér merki og bjóst þar um því að hann vildi nú hvervetna annað en ræna, fékk sér net og bát og veiddi fiska til matar sér. Grettir fór upp á Arnarvatnsheiði ok gerði sér þar skála sem enn sér merki ok bjósk þar um því at hann vildi nú hvervetna annat en rǽna, fekk sér net ok bát ok veiddi fiska til matar sér. Honum þótti dauflegt mjög á fjallinu því að hann var mjög myrkfælinn. Honum þótti dauflegt mjǫk á fjallinu því at hann var mjǫk myrkfælinn. En er það frétta aðrir skógarmenn að Grettir var þar niður kominn þá var mörgum hugur á að finna hann því að þeim þótti mikið traust að honum. En er þat frétta aðrir skógarmenn at Grettir var þar niðr kominn þá var mǫrgum hugr á at finna hann því at þeim þótti mikit traust at honum.

Grímur hét maður norðlenskur. Grímr hét maðr norðlenskr. Hann var sekur. Hann var sekr. Að þeim manni keyptu Norðlendingar að hann skyldi drepa Gretti og hétu honum frelsi og fégjöfum ef hann kæmi því fram. At þeim manni keyptu Norðlendingar at hann skyldi drepa Gretti ok hétu honum frelsi ok fégjǫfum ef hann kǿmi því fram. Hann fór til móts við Gretti og beiddi hann viðtöku. Hann fór til móts við Gretti ok beiddi hann viðtǫku.

Grettir svarar: " Eigi þykir mér sem þér sé að hólpnara þó að þú værir hjá mér. Grettir svarar: " Eigi þykkir mér sem þér sé at hólpnara þó at þú vǽrir hjá mér. Eruð þér og vansénir, skógarmennirnir, en illt þætti mér einum saman að vera ef annars væri kostur. Eruð þér ok vansénir, skógarmennirnir, en illt þǿtti mér einum saman at vera ef annars vǽri kostr. Vil eg og að sá einn sé hjá mér að hann verður að starfa slíkt er til fellst. " Vil ek ok at sá einn sé hjá mér at hann verðr at starfa slíkt er til fellsk. "

Grímur kvaðst ekki til annars ætla og skoraði á hann fast um vistina. Grímr kvazk ekki til annars ætla ok skoraði á hann fast um vistina. Lét Grettir þá teljast og tók við honum. Lét Grettir þá teljast ok tók við honum. Hann var þar nú fram á veturinn og sat um Gretti og þótti eigi dælt að honum að ráða. Hann var þar nú fram á vetrinn ok sat um Gretti ok þótti eigi dǽlt at honum at ráða. Grettir grunaði hann og hafði vopn sín hjá sér nótt og dag og þorði hann aldrei að honum að ganga þá er hann vakti. Grettir grunaði hann ok hafði vápn sín hjá sér nótt ok dag ok þorði hann aldrei at honum at ganga þá er hann vakti.

Það var einn morgun er Grímur kom heim af veiði að hann gekk inn í skálann og stappaði fótum og vildi vita hvort Grettir svæfi en hann brá sér hvergi við og lá kyrr. Þat var einn morgun er Grímr kom heim af veiði at hann gekk inn í skálann ok stappaði fótum ok vildi vita hvárt Grettir svæfi en hann brá sér hvergi við ok lá kyrr. Saxið hékk uppi yfir Gretti. Saxit hekk uppi yfir Gretti. Hugsar Grímur nú að eigi mundi gefast betra færi. Hugsar Grímr nú at eigi myndi gefast betra fǿri. Gerir hann nú hark mikið svo að Gretti skyldi orð um finnast en það var ekki. Gerir hann nú hark mikit svá at Gretti skyldi orð um finnast en þat var ekki. Þóttist hann nú vita að Grettir mundi sofnaður og stillti að rekkjunni hljóðlega og seildist til saxins og tók ofan og brá. Þóttist hann nú vita at Grettir mundi sofnaðr ok stillti at rekkjunni hljóðlega ok seildisk til saxins ok tók ofan ok brá. Í því hljóp Grettir fram á gólfið og greip saxið í því er hinn reiddi en annarri hendi í herðar Grími og rak hann niður svo mikið fall að hann lá nær í óviti. Í því hljóp Grettir fram á gólfit ok greip saxit í því er inn reiddi en annarri hendi í herðar Grími ok rak hann niðr svá mikit fall at hann lá nǽr í óviti.

" Gafstu svo þó að þú létir góðvættlega. " " Gafstu svá þó at þú létir góðvættlega. "

Hafði hann af honum þá sannar sögur og drap hann síðan. Hafði hann af honum þá sannar sǫgur ok drap hann síðan. En nú þóttist Grettir sjá hvað það var að taka við skógarmönnum. En nú þóttist Grettir sjá hvat þat var at taka við skógarmönnum. Og leið svo veturinn. Ok leið svá vetrinn. Að öngu þótti Gretti meira mein en myrkfælni. At öngu þótti Gretti meira mein en myrkfælni.