Bókastaðir

Þorbjörn öxnamegin hafði haustboð mikið og kom þar margt manna. Þorbjǫrn öxnamegin hafði haustboð mikit ok kom þar margt manna. Þetta var meðan að Grettir fór norður til Vatnsdals um haustið. Þetta var meðan at Grettir fór norðr til Vatnsdals um haustit.

Þorbjörn ferðalangur var þar að boðinu. Þorbjǫrn ferðalangur var þar at boðinu. Þar varð margt talað. Þar varð margt talat. Spurðu þeir Hrútfirðingar að sameign þeirra Grettis á hálsinum um sumarið. Spurðu þeir Hrútfirðingar at sameign þeira Grettis á hálsinum um sumarit. Þorbjörn öxnamegin bar Gretti allvel söguna, kvað Kormák verra mundu af hafa fengið ef öngvir hefðu til komið að skilja þá. Þorbjǫrn öxnamegin bar Gretti allvel sǫguna, kvað Kormák verra mundu af hafa fengit ef öngvir hefði til komit at skilja þá.

Þá mælti Þorbjörn ferðalangur: " Það var bæði, " sagði hann, " að eg sá hann Gretti ekki til frægðar vinna enda hygg eg að honum skyti skelk í bringu er vér komum að og allfús var hann að skilja. Þá mǽlti Þorbjǫrn ferðalangur: " Þat var bǽði, " sagði hann, " at ek sá hann Gretti ekki til frǽgðar vinna enda hygg ek at honum skyti skelk í bringu er vér kómum at ok allfús var hann at skilja. Og ekki sá eg hann til hefnda leita er húskarl Atla var drepinn og í því ætla eg aldrei hug í honum ef hann hefir eigi nógan liðsafla. " Ok ekki sá ek hann til hefnda leita er húskarl Atla var drepinn ok í því ǽtla ek aldrei hug í honum ef hann hefir eigi nógan liðsafla. "

Gerði Þorbjörn að þessu hið mesta gabb. Gerði Þorbjǫrn at þessu it mesta gabb.

Margir tóku undir að þetta væri þarfleysuglens og Grettir mundi eigi svo búið hafa vilja ef hann frétti þessi orð. Margir tóku undir at þetta vǽri þarfleysuglens ok Grettir mundi eigi svá búit hafa vilja ef hann frétti þessi orð. Ekki bar þar til tíðinda fleira að boðinu. Ekki bar þar til tíðenda fleira at boðinu. Fóru menn heim. Fóru menn heim. Voru dylgjur miklar með þeim um veturinn en hvorigir réðu á aðra. Váru dylgjur miklar með þeim um vetrinn en hvorigir réðu á aðra. Bar þá ekki til tíðinda um veturinn. Bar þá ekki til tíðenda um vetrinn.

Snemma um vorið eftir kom skip út af Noregi. Snemma um várit eftir kom skip út af Noregi. Það var fyrir þing. Þat var fyrir þing. Þeir kunnu að segja mörg tíðindi. Þeir kunnu at segja mǫrg tíðendi. Það fyrst að höfðingjaskipti var orðið í Noregi. Þat fyrst at höfðingjaskipti var orðit í Noregi. Var þá kominn til ríkis Ólafur konungur Haraldsson en Sveinn jarl úr landi stokkinn um vorið eftir Nesjaorustu. Var þá kominn til ríkis Óláfr konungr Haraldsson en Sveinn jarl ór landi stokkinn um várit eftir Nesjaorustu. Voru margir merkilegir hlutir sagðir frá Ólafi konungi og það með að hann tók þá menn alla best sem voru atgervismenn um nokkura hluti og gerði sér þá handgengna. Váru margir merkilegir hlutir sagðir frá Óláfi konungi ok þat með at hann tók þá menn alla bezt sem váru atgervismenn um nǫkkura hluti ok gerði sér þá handgengna. Við þetta urðu glaðir margir ungir menn og fýstust til utanferðar. Við þetta urðu glaðir margir ungir menn ok fýstust til utanferðar.

Og svo sem Grettir spurði þessi tíðindi gerist honum hugur á að sigla. Ok svá sem Grettir spurði þessi tíðendi gerisk honum hugr á at sigla. Vænti hann sér sæmdar sem aðrir af konunginum. Vǽnti hann sér sæmdar sem aðrir af konunginum. Skip stóð uppi að Gásum í Eyjafirði. Skip stóð uppi at Gásum í Eyjafirði. Þar tók Grettir sér far og bjóst til utanferðar. Þar tók Grettir sér far ok bjósk til utanferðar. Ekki hafði hann enn mikil fararefni. Ekki hafði hann enn mikil fararefni.

Ásmundur gerðist nú mjög hrumur af elli og reis nú lítt úr rekkju. Ásmundr gerðisk nú mjǫk hrumr af elli ok reis nú lítt ór rekkju. Þau Ásdís áttu ungan son er Illugi hét, manna efnilegastur. Þau Ásdís áttu ungan son er Illugi hét, manna efnilegastr. Atli tók nú við allri búsýslu og fjárvarðveislu. Atli tók nú við allri búsýslu ok fjárvarðveislu. Þótti það mikið batna því að hann var gæfur og forsjáll. Þótti þat mikit batna því at hann var gæfur ok forsjáll.

Grettir fór til skips. Grettir fór til skips. Í þetta sama skip hafði ráðist Þorbjörn ferðalangur áður en þeir vissu að Grettir mundi þar í sigla. Í þetta sama skip hafði ráðist Þorbjǫrn ferðalangur áðr en þeir vissu at Grettir mundi þar í sigla. Löttu margir Þorbjörn að sigla samskipa við Gretti en Þorbjörn kveðst fara mundu fyrir allt það. Lǫttu margir Þorbjǫrn at sigla samskipa við Gretti en Þorbjǫrn kvezk fara mundu fyrir allt þat. Bjóst hann til utanferðar og varð heldur síðbúinn. Bjósk hann til utanferðar ok varð heldr síðbúinn. Kom hann eigi fyrr norður á Gáseyri en skipið var albúið. Kom hann eigi fyrr norðr á Gáseyri en skipit var albúit.

Áður Þorbjörn færi vestan hafði Ásmundur hærulangur tekið krankleika nokkurn og reis þá ekki úr rekkju. Áðr Þorbjǫrn fǿri vestan hafði Ásmundr hǽrulangr tekit krankleika nokkurn ok reis þá ekki ór rekkju.

Þorbjörn ferðalangur kom síð dags í sandinn. Þorbjǫrn ferðalangur kom síð dags í sandinn. Voru menn þá búnir til borða og tóku handlaugar úti hjá búðinni. Váru menn þá búnir til borða ok tóku handlaugar úti hjá búðinni. En er Þorbjörn reið fram í búðarsundin var honum heilsað og spurður tíðinda. En er Þorbjǫrn reið fram í búðarsundin var honum heilsat ok spurðr tíðenda.

Hann lést engin segja kunna " utan þess get eg að kappinn Ásmundur að Bjargi sé nú dauður. " Hann lézk engin segja kunna " útan þess get ek at kappinn Ásmundr at Bjargi sé nú dauðr. "

Margir tóku undir að þar færi gildur af heiminum sem hann var " eða hversu bar það til? " sögðu þeir. Margir tóku undir at þar fǿri gildr af heiminum sem hann var " eða hversu bar þat til? " sǫgðu þeir.

Hann svarar: " Lítið lagðist nú fyrir kappann því að hann kafnaði í stofureyk sem hundur en eigi var skaði að honum því að hann gerðist nú gamalær. " Hann svarar: " Lítit lagðisk nú fyrir kappann því at hann kafnaði í stofureyk sem hundr en eigi var skaði at honum því at hann gerðisk nú gamalær. "

Þeir svara: " Þú talar undarlega við þvílíkan mann og eigi mundi Gretti vel líka ef hann heyrði. " Þeir svara: " Þú talar undarlega við þvílíkan mann ok eigi mundi Gretti vel líka ef hann heyrði. "

" Þola má eg það, " sagði Þorbjörn, " og hærra mun Grettir bera verða saxið en í fyrra sumar á Hrútafjarðarhálsi ef eg hræðist hann. " " Þola má ek þat, " sagði Þorbjǫrn, " ok hærra mun Grettir bera verða saxit en í fyrra sumar á Hrútafjarðarhálsi ef ek hrǽðumk hann. "

Grettir heyrði fullgerla hvað Þorbjörn sagði og gaf sér ekki að meðan Þorbjörn lét ganga söguna. Grettir heyrði fullgerla hvat Þorbjǫrn sagði ok gaf sér ekki at meðan Þorbjǫrn lét ganga sǫguna.

En er hann hætti þá mælti Grettir: " Það spái eg þér Ferðalangur, " sagði hann, " að þú deyir ekki í stofureyknum og þó má vera að þú verðir ei ellidauður. En er hann hǽtti þá mǽlti Grettir: " Þat spái ek þér Ferðalangr, " sagði hann, " at þú deyir ekki í stofureyknum ok þó má vera at þú verðir ei ellidauðr. En það er undarlega gert að tala sneyðilega til saklausra manna. " En þat er undarlega gert at tala sneyðilega til saklausra manna. "

Þorbjörn mælti: " Ekki mun eg aftra mér að þessu og eigi þótti mér þú svo snæfurlega láta þá er vér tókum þig undan er þeir Melamenn börðu þig sem nautshöfuð. " Þorbjǫrn mǽlti: " Ekki mun ek aftra mér at þessu ok eigi þótti mér þú svá snæfurlega láta þá er vér tókum þik undan er þeir Melamenn börðu þik sem nautshöfuð. "

Grettir kvað þá vísu: Grettir kvað þá vísu:

Þorbjörn mælti: " Jafnfeigur þykist eg sem áður þótt þú skjalir slíkt. " Þorbjǫrn mǽlti: " Jafnfeigr þykisk ek sem áðr þótt þú skjalir slíkt. "

Grettir svarar: " Ekki hafa spár mínar átt langan aldur hér til og enn mun svo fara. Grettir svarar: " Ekki hafa spár mínar átt langan aldr hér til ok enn mun svá fara. Vara þig ef þú vilt. Vara þik ef þú vill. Eigi mun síðar sýnna. " Eigi mun síðar sýnna. "

Síðan hjó Grettir til Þorbjörns en hann bar við hendinni og ætlaði svo að bera af sér höggið. Síðan hjó Grettir til Þorbjarnar en hann bar við hendinni ok ǽtlaði svá at bera af sér hǫggit. En höggið kom á höndina fyrir ofan úlfliðinn og síðan hljóp saxið á hálsinn svo að af fauk höfuðið. En hǫggit kom á hǫndina fyrir ofan úlfliðinn ok síðan hljóp saxit á hálsinn svá at af fauk hǫfuðit. Kaupmenn sögðu hann stórhöggvan og slíkt væru konungsmenn og ekki þótti þeim skaði að þótt Þorbjörn væri drepinn því að hann hafði bæði verið kífinn og köllsugur. Kaupmenn sǫgðu hann stórhöggvan ok slíkt vǽri konungsmenn ok ekki þótti þeim skaði at þótt Þorbjǫrn vǽri drepinn því at hann hafði bǽði verit kífinn ok köllsugur.

Litlu síðar létu þeir í haf og komu að áliðnu sumri til Noregs suður við Hörðaland. Litlu síðar létu þeir í haf ok kómu at áliðnu sumri til Noregs suðr við Hǫrðaland. Frétta þeir þá að Ólafur konungur sat norður í Þrándheimi. Frétta þeir þá at Óláfr konungr sat norðr í Þrándheimi. Fékk Grettir sér far með byrðingsmönnum norður þangað því að hann vildi fara á konungs fund. Fekk Grettir sér far með byrðingsmönnum norðr þangat því at hann vildi fara á konungs fund.

Þórir hét maður er bjó í Garði í Aðaldal. Þórir hét maðr er bjó í Garði í Aðaldal. Hann var Skeggjason Böðólfssonar. Hann var Skeggjason Böðólfssonar. Skeggi hafði numið Kelduhverfi upp til Kelduness. Skeggi hafði numit Kelduhverfi upp til Kelduness. Hann átti Helgu dóttur Þorgeirs á Fiskilæk. Hann átti Helgu dóttur Þorgeirs á Fiskilæk. Þórir son hans var höfðingi mikill og siglingamaður. Þórir son hans var hǫfðingi mikill ok siglingamaður. Hann átti tvo sonu. Hann átti tvá sonu. Hét Þorgeir annar en annar Skeggi. Hét Þorgeirr annarr en annarr Skeggi. Þeir voru báðir efnilegir menn og mjög fulltíða er þetta var. Þeir váru báðir efnilegir menn ok mjǫk fulltíða er þetta var.

Þórir hafði verið í Noregi um sumarið þá er Ólafur konungur kom vestan af Englandi og kom sér þá í kærleika mikla við konung og svo við Sigurð biskup og það til marks um að Þórir hafði látið gera knörr mikinn í skógi og bað Sigurð biskup vígja og svo gerði hann. Þórir hafði verit í Noregi um sumarit þá er Óláfr konungr kom vestan af Englandi ok kom sér þá í kǽrleika mikinn við konung ok svá við Sigurð biskup ok þat til marks um at Þórir hafði látit gera knǫrr mikinn í skógi ok bað Sigurð biskup vígja ok svá gerði hann. Eftir það fór Þórir út til Íslands og lét höggva upp knörrinn þá er honum leiddist siglingar en brandana af knerrinum lét hann setja yfir útidyr sínar og voru þeir þar lengi síðan og svo veðurspáir að í öðrum þaut fyrir sunnanveðri en í öðrum fyrir norðanveðri. Eftir þat fór Þórir út til Íslands ok lét hǫggva upp knǫrrinn þá er honum leidðisk siglingar en brandana af knerrinum lét hann setja yfir útidyr sínar ok váru þeir þar lengi síðan ok svá veðurspáir at í ǫðrum þaut fyrir sunnanveðri en í ǫðrum fyrir norðanveðri.

En er Þórir spurði að Ólafur konungur hafði fengið einn vald yfir öllum Noregi þóttist hann nú þar eiga að vitja vináttumála. En er Þórir spurði at Óláfr konungr hafði fengit einn vald yfir ǫllum Noregi þóttist hann nú þar eiga at vitja vináttumála. Þá sendi Þórir syni sína til Noregs á konungs fund og ætlaði að þeir skyldu verða honum handgengnir. Þá sendi Þórir sonu sína til Noregs á konungs fund ok ǽtlaði at þeir skyldi verða honum handgengnir. Komu þeir að sunnarlega síð um haustið og fengu sér eina róðraskútu og fóru norður með landi og ætluðu að fara á konungs fund. Kómu þeir at sunnarlega síð um haustit ok fengu sér eina róðraskútu ok fóru norðr með landi ok ǽtluðu at fara á konungs fund. Þeir komu í höfn eina fyrir sunnan Stað og lágu þar nokkrar nætur. Þeir kómu í hǫfn eina fyrir sunnan Stað ok lágu þar nokkrar nætur. Þeir héldu sig vel að vist og drykk og höfðu sig ekki úti er eigi voru góð veður. Þeir heldu sik vel at vist ok drykk ok hǫfðu sik ekki úti er eigi váru góð veðr.

Nú er að segja frá er þeir Grettir fóru norður með landi og fengu oft hörð veður því að þetta var öndverðan vetur. Nú er at segja frá er þeir Grettir fóru norðr með landi ok fengu oft hǫrð veðr því at þetta var ǫndverðan vetr. Og þá er þeir sóttu norður að Staði fengu þeir illviðri mikið með fjúki og frosti og tóku nauðulega land eitt kveld, allir mjög væstir, og lögðu þar við bala nokkurn og gátu þá borgið fé sínu og föngum. Ok þá er þeir sóttu norðr at Staði fengu þeir illviðri mikit með fjúki ok frosti ok tóku nauðulega land eitt kveld, allir mjǫk væstir, ok lǫgðu þar við bala nokkurn ok gátu þá borgit fé sínu ok fǫngum. Þeir bárust illa af, kaupmennirnir, því að þeir gátu eigi tekið eldinn. Þeir bárust illa af, kaupmennirnir, því at þeir gátu eigi tekit eldinn. Þeim þótti þar nálega við liggja heilsa sín og líf. Þeim þótti þar nálega við liggja heilsa sín ok líf. Lágu þeir þar um kveldið allilla staddir. Lágu þeir þar um kveldit allilla staddir.

Þá er á leið kveldið sáu þeir að eldur kom upp mikill öðrumegin þess sunds er þeir voru þá við komnir. Þá er á leið kveldit sá þeir at eldr kom upp mikill öðrumegin þess sunds er þeir váru þá við komnir. En er skipverjar Grettis sáu eldinn töluðu þeir til að sá væri heppinn er honum gæti náð og efuðust í hvort þeir leysa skyldu skipið en það sýndist öllum ei hættulaust. En er skipverjar Grettis sá eldinn tǫluðu þeir til at sá vǽri heppinn er honum gǽti nát ok efuðust í hvárt þeir leysa skyldi skipit en þat sýndisk ǫllum ei hættulaust. Þá höfðu þeir um tal mikið hvort nokkur maður mundi svo vel fær að næði eldinum. Þá hǫfðu þeir um tal mikit hvárt nokkurr maðr myndi svá vel fær at nǽði eldinum. Grettir gaf sér fátt að og segir að verið mundu hafa þeir menn er það mundu ekki trauðað hafa. Grettir gaf sér fátt at ok segir at verit mundu hafa þeir menn er þat mundu ekki trauðat hafa.

Kaupmenn sögðu að sér væri ekki að borgnara hvað er verið hafði ef þá væri til einskis að taka " eða treystir þú þér Grettir? " sögðu þeir, " því að þú ert nú mestur atgervismaður af íslenskum mönnum kallaður en þú veist nú gjörla hvað oss liggur á. " Kaupmenn sǫgðu at sér vǽri ekki at borgnara hvat er verit hafði ef þá vǽri til einskis at taka " eða treystir þú þér Grettir? " sǫgðu þeir, " því at þú ert nú mestr atgervismaðr af íslenzkum mǫnnum kallaðr en þú veizt nú gjörla hvat oss liggr á. "

Grettir svarar: " Eigi líst mér mikið þrekvirki að ná eldinum en eigi veit eg hvort þér launið betur en sá fer á leit er það gerir. " Grettir svarar: " Eigi lízk mér mikit þrekvirki at ná eldinum en eigi veit ek hvárt þér launið betr en sá ferr á leit er þat gerir. "

Þeir mæltu: " Því ætlar þú oss þá svívirðingarmenn að vér mundum það eigi góðu launa? " Þeir mǽltu: " Því ǽtlar þú oss þá svívirðingarmenn at vér mundum þat eigi góðu launa? "

" Reyna má eg þetta ef það er að yður þykir hér allmikið á liggja en eigi segir mér vænt hugur um að eg hafi gott að sök hér fyrir. " " Reyna má ek þetta ef þat er at yðr þykkir hér allmikit á liggja en eigi segir mér vǽnt hugr um at ek hafa gott at sǫk hér fyrir. "

Þeir kváðu það eigi skyldu vera og kváðu hann mæla drengja heilastan. Þeir kváðu þat eigi skyldu vera ok kváðu hann mǽla drengja. heilastan.

Eftir það bjóst Grettir til sunds og kastaði af sér klæðunum. Eftir þat bjósk Grettir til sunds ok kastaði af sér klǽðunum. Hann fór í kufl einn klæða og söluvoðarbrækur. Hann fór í kufl einn klǽða ok söluvoðarbrækur. Hann stytti upp um sig kuflinn og rak að sér utan basttaug að sér miðjum og hafði með sér kerald. Hann stytti upp um sik kuflinn ok rak at sér útan basttaug at sér miðjum ok hafði með sér kerald. Síðan hljóp hann fyrir borð. Síðan hljóp hann fyrir borð. Hann lagðist nú yfir þvert sundið og gekk þar á land. Hann lagðisk nú yfir þvert sundit ok gekk þar á land. Hann sér þar standa eitt hús og heyrði þangað mannamál og glaum mikinn. Hann sér þar standa eitt hús ok heyrði þangat mannamál ok glaum mikinn. Grettir sneri að húsinu. Grettir sneri at húsinu.

Nú er að segja frá þeim sem fyrir voru að hér voru komnir þeir Þórissynir sem fyrr var getið. Nú er at segja frá þeim sem fyrir váru at hér váru komnir þeir Þórissynir sem fyrr var getit. Þeir höfðu legið þar margar nætur og beðið þar veðurfalls að þeim gæfi norður fyrir Staði. Þeir hǫfðu legit þar margar nætur ok beðit þar veðurfalls at þeim gǽfi norðr fyrir Staði. Þeir höfðu sest til drykkju og voru tólf saman. Þeir hǫfðu sest til drykkju ok váru tólf saman. Þeir lágu í meginhöfninni og var þar gert sæluhús mönnum þeim til ívistar er fara með landi fram og var borinn í húsið hálmur mikill. Þeir lágu í meginhöfninni ok var þar gert sǽluhús mǫnnum þeim til ívistar er fara með landi fram ok var borinn í húsit hálmur mikill. Eldur var og mikill á gólfinu. Eldr var ok mikill á gólfinu.

Grettir ræður nú inn í húsið og vissi ekki hverjir fyrir voru. Grettir rǽðr nú inn í húsit ok vissi ekki hverir fyrir váru. Kuflinn var sýldur allur þegar hann kom á land og var hann furðu mikill tilsýndar sem tröll væri. Kuflinn var sýldr allr þegar hann kom á land ok var hann furðu mikill tilsýndar sem trǫll vǽri. Þeim sem fyrir voru brá mjög við þetta og hugðu að óvættur mundi vera. Þeim sem fyrir váru brá mjǫk við þetta ok hugðu at óvættur myndi vera. Börðu þeir hann með öllu því er þeir fengu til og varð nú brak mikið um þá en Grettir hratt fast af handleggjum. Börðu þeir hann með ǫllu því er þeir fengu til ok varð nú brak mikit um þá en Grettir hratt fast af handleggjum. Sumir börðu hann með eldibröndum. Sumir börðu hann með eldibröndum. Hraut þá eldurinn um allt húsið. Hraut þá eldrinn um allt húsit. Komst hann við það út með eldinn og fór svo aftur til félaga sinna. Komsk hann við þat út með eldinn ok fór svá aftr til félaga sinna. Lofuðu þeir mjög hans ferð og frækleik og kváðu engvan hans jafningja mundu vera. Lofuðu þeir mjǫk hans ferð ok frækleik ok kváðu engvan hans jafningja mundu vera.

Leið nú af nóttin og þóttust þeir þegar hólpnir er þeir fengu eldinn. Leið nú af nóttin ok þóttust þeir þegar hólpnir er þeir fengu eldinn. Um morguninn eftir var gott veður. Um morguninn eftir var gott veðr. Vöktu þeir við snemma kaupmennirnir og bjuggust til ferðar, töluðu þá um að þeir skyldu finna þá er fyrir eldinum höfðu ráðið og vita hverjir þeir væru. Vǫktu þeir við snemma kaupmennirnir ok bjuggusk til ferðar, tǫluðu þá um at þeir skuldu finna þá er fyrir eldinum hǫfðu ráðit ok vita hverir þeir vǽri. Leystu þeir nú skipið og fóru yfir sundið. Leystu þeir nú skipit ok fóru yfir sundit. Fundu þeir þá ekki skálann en sáu ösku þar, hrúgu mikla, og þar í fundu þeir mannabein mörg, þóttust nú vita að sæluhúsið mundi hafa brunnið allt upp og þeir menn sem þar höfðu í verið. Fundu þeir þá ekki skálann en sá ǫsku þar, hrúgu mikla, ok þar í fundu þeir mannabein mǫrg, þóttust nú vita at sǽluhúsit mundi hafa brunnit allt upp ok þeir menn sem þar hǫfðu í verit. Þeir spurðu hvort Grettir hefði ollað þessu óhappi og sögðu þetta hið mesta illvirki. Þeir spurðu hvárt Grettir hefði ollat þessu óhappi ok sǫgðu þetta it mesta illvirki. Grettir kvað nú það fram komið er hann grunaði að þeir mundu honum illa eldsóknina launa og segir illt ódrengjum lið að veita. Grettir kvað nú þat fram komit er hann grunaði at þeir mundu honum illa eldsóknina launa ok segir illt ódrengjum lið at veita. Af þessu fékk Grettir svo mikið ólið að kaupmenn sögðu hvar sem þeir komu að Grettir hefði þessa menn inni brennt. Af þessu fekk Grettir svá mikit ólið at kaupmenn sǫgðu hvar sem þeir kómu at Grettir hefði þessa menn inni brennt.

Það fréttist nú brátt að í þessu húsi höfðu þeir látist Þórissynir úr Garði sem fyrr voru nefndir og fylgdarmenn þeirra. Þat fréttisk nú brátt at í þessu húsi hǫfðu þeir létusk Þórissynir ór Garði sem fyrr váru nefndir ok fylgdarmenn þeira. Nú ráku þeir Gretti í burt úr skipinu og vildu ekki hafa hann með sér. Nú ráku þeir Gretti í brott ór skipinu ok vildu ekki hafa hann með sér. Varð hann nú svo fyrirlitinn að nær öngvir vildu honum gott gera. Varð hann nú svá fyrirlitinn at nǽr öngvir vildu honum gott gera. Þótti honum nú allóvænt horfa og vildi nú fyrir hvern mun fara á konungs fund og leitaði nú norður til Þrándheims. Þótti honum nú allóvænt horfa ok vildi nú fyrir hvern mun fara á konungs fund ok leitaði nú norðr til Þrándheims. Þar var konungur fyrir og hafði spurt allt þetta áður Grettir kom. Þar var konungr fyrir ok hafði spurt allt þetta áðr Grettir kom. Var hann allmjög affluttur fyrir konunginum. Var hann allmjǫk affluttr fyrir konunginum. Var Grettir nokkura daga í bænum áður hann næði að ganga á konungs fund. Var Grettir nǫkkura daga í bǿnum áðr hann nǽði at ganga á konungs fund.

Það var einn dag þá er konungur sat að málstefnu að Grettir gekk fyrir konunginn og kvaddi hann vel. Þat var einn dag þá er konungr sat at málstefnu at Grettir gekk fyrir konunginn ok kvaddi hann vel.

Konungur leit við honum og mælti: " Ertu Grettir hinn sterki? " Konungr leit við honum ok mǽlti: " Ert Grettir inn sterki? "

Hann svarar: " Kallaður hefi eg svo verið og er eg af því hér kominn að eg vænti af yður nokkurrar linunar um það illmæli er mér hefir kennt verið en eg þykist þessa eigi valdur. " Hann svarar: " Kallaðr hefi ek svá verit ok er ek af því hér kominn at ek vǽnti af yðr nokkurrar linunar um þat illmǽli er mér hefir kennt verit en ek þykist þessa eigi valdr. "

Ólafur konungur mælti: " Ærið ertu gildur en eigi veit eg hverja gæfu þú berð til að hrinda þessu máli af þér. Óláfr konungr mǽlti: " Ǿrið ert gildr en eigi veit ek hverja gǽfu þú berr til at hrinda þessu máli af þér. En líkara væri að þú hefðir eigi viljandi mennina inni brennt. " En líkara vǽri at þú hefðir eigi viljandi mennina inni brennt. "

Grettir kvaðst gjarna vilja af sér koma þessu ámæli ef konungi þætti það vera mega. Grettir kvazk gjarna vilja af sér koma þessu ámǽli ef konungi þǿtti þat vera mega. Konungur bað hann satt frá segja hversu farið hefði með þeim. Konungr bað hann satt frá segja hversu farit hefði með þeim.

Grettir sagði þá allt sem áður var greint og það með að þeir lifðu allir er hann komst út með eldinn " vil eg nú bjóða mig til slíkrar undanfærslu sem yður þykja lög til standa. " Grettir sagði þá allt sem áðr var greint ok þat með at þeir lifðu allir er hann komsk út með eldinn " vil ek nú bjóða mik til slíkrar undanfærslu sem yðr þykkja lǫg til standa. "

Ólafur konungur mælti þá: " Unna viljum vér þér að bera járn fyrir þetta mál ef þér verður þess auðið. " Óláfr konungr mǽlti þá: " Unna viljum vér þér at bera járn fyrir þetta mál ef þér verðr þess auðit. "

Gretti líkaði það allvel. Gretti líkaði þat allvel. Tók hann nú að fasta til járnsins og leið til þess er sá dagur kom er skírslan skyldi fram fara. Tók hann nú at fasta til járnsins ok leið til þess er sá dagr kom er skírslan skyldi fram fara. Þá gekk konungur til kirkju og biskup og fjöldi fólks því að mörgum var forvitni á að sjá Gretti, svo mikið sem af honum var sagt. Þá gekk konungr til kirkju ok biskup ok fjöldi fólks því at mǫrgum var forvitni á at sjá Gretti, svá mikit sem af honum var sagt. Síðan var Grettir til kirkju leiddur. Síðan var Grettir til kirkju leiddr. Og er hann kom til kirkjunnar litu þeir margir til hans er fyrir voru og töluðu þeir að hann væri ólíkur flestum mönnum fyrir sakir afls og vaxtar. Ok er hann kom til kirkjunnar litu þeir margir til hans er fyrir váru ok tǫluðu þeir at hann vǽri ólíkr flestum mǫnnum fyrir sakir afls ok vaxtar. Gekk Grettir nú innar eftir gólfinu. Gekk Grettir nú innar eftir gólfinu.

Þá hljóp fram piltur einn frumvaxta, heldur sviplegur, og mælti til Grettis: " Undarlegur háttur er nú hér í landi þessu þar sem menn skulu kristnir heita að illvirkjar og ránsmenn og þjófar skulu fara í friði og gera þeim skírslur. Þá hljóp fram piltr einn frumvaxta, heldr sviplegr, ok mǽlti til Grettis: " Undarlegr háttur er nú hér í landi þessu þar sem menn skulu kristnir heita at illvirkjar ok ránsmenn ok þjófar skulu fara í friði ok gera þeim skírslur. En hvað mundi illmenninu fyrir verða nema forða lífinu meðan hann mætti? En hvat myndi illmenninu fyrir verða nema forða lífinu meðan hann mǽtti? Hér er nú einn ódáðamaðurinn er sannreyndur er að illvirkjum og hefir brennt inni saklausa menn og skal hann þó enn ná undanfærslu og er þetta allmikill ósiður. " Hér er nú einn ódáðamaðrinn er sannreyndr er at illvirkjum ok hefir brennt inni saklausa menn ok skal hann þó enn ná undanfærslu ok er þetta allmikill ósiður. "

Hann fór að Gretti og rétti honum fingur og skar honum höfuð og kallaði hann margýgjuson og mörgum öðrum illum nöfnum. Hann fór at Gretti ok rétti honum fingr ok skar honum hǫfuð ok kallaði hann margýgjuson ok mǫrgum ǫðrum illum nǫfnum. Gretti varð skapfátt mjög við þetta og gat þá eigi stöðvað sig. Gretti varð skapfátt mjǫk við þetta ok gat þá eigi stǫðvat sik. Grettir reiddi þá upp hnefann og sló piltinn undir eyrað svo að hann lá þegar í óviti en sumir segja að hann væri dauður þá þegar. Grettir reiddi þá upp hnefann ok sló piltinn undir eyrat svá at hann lá þegar í óviti en sumir segja at hann vǽri dauðr þá þegar. En engi þóttist vita hvaðan sjá piltur kom eða hvað af honum varð en það ætla menn helst að það hafi verið óhreinn andi sendur til óheilla Gretti. En engi þóttist vita hvaðan sjá piltr kom eða hvat af honum varð en þat ǽtla menn helzt at þat hafi verit óhreinn andi sendr til óheilla Grettis.

Nú varð hark mikið í kirkjunni og var nú sagt til konunginum að sá barðist um sem járnið skyldi bera. Nú varð hark mikit í kirkjunni ok var nú sagt til konunginum at sá barðisk um sem járnit skyldi bera.

Ólafur konungur gekk nú fram í kirkjuna og sá hvað um var og mælti: " Mikill ógæfumaður ertu Grettir, " segir konungur, " er nú skyldi eigi skírslan fram fara svo sem nú var allt til búið og mun eigi hægt að gera við ógæfu þinni. " Óláfr konungr gekk nú fram í kirkjuna ok sá hvat um var ok mǽlti: " Mikill ógǽfumaður ert Grettir, " segir konungr, " er nú skyldi eigi skírslan fram fara svá sem nú var allt til búit ok mun eigi hǿgt at gera við ógǽfu þinni. "

Grettir svarar: " Það hafði eg ætlað að eg mundi meiri sæmd til yðvar sækja herra en nú horfist á fyrir sakir ættar minnar " og sagði hversu mönnum var farið með þeim Ólafi konungi sem fyrr var talað. Grettir svarar: " Þat hafða ek ǽtlat at ek mynda meiri sæmd til yðvar sǿkja herra en nú horfisk á fyrir sakir ǽttar minnar " ok sagði hversu mǫnnum var farit með þeim Óláfi konungi sem fyrr var talat.

" Vildi eg nú gjarna, " sagði Grettir, " að þér takið við mér. " Vilda ek nú gjarna, " sagði Grettir, " at þér takið við mér. Hafið þér þá marga með yður að ekki mun víglegri þykja en eg. " Hafið þér þá marga með yðr at ekki mun víglegri þykkja en ek. "

" Sé eg það, " sagði konungur, " að fáir menn eru nú slíkir fyrir afls sakir og hreysti sem þú ert en miklu ertu meiri ógæfumaður en þú megir fyrir það með oss vera. " Sé ek þat, " sagði konungr, " at fáir menn eru nú slíkir fyrir afls sakir ok hreysti sem þú ert en miklu ert meiri ógǽfumaður en þú megir fyrir þat með oss vera. Nú skaltu fara í friði fyrir mér hvert er þú vilt vetrarlangt en að sumri far þú út til Íslands því að þar mun þér auðið verða þín bein að bera. " Nú skalt fara í friði fyrir mér hvert er þú vill vetrarlangt en at sumri far þú út til Íslands því at þar mun þér auðit verða þín bein at bera. "

Grettir svarar: " Eg vildi fyrst færast undan brennumálinu ef eg mætti því að það hefi eg eigi viljandi gert. " Grettir svarar: " Ek vilda fyrst fǿrast undan brennumálinu ef ek mǽtta því at þat hefi ek eigi viljandi gert. "

" Það er alllíklegt, " segir konungur, " en fyrir sakir þess að nú ónýttist skírslan fyrir sakir þolleysis þíns þá muntu þessu máli ekki framar fá af þér hrundið en svo sem nú er orðið og hlýtur jafnan illt af athugaleysinu. " Þat er alllíklegt, " segir konungr, " en fyrir sakir þess at nú ónýttist skírslan fyrir sakir þolleysis þíns þá munt þessu máli ekki framar fá af þér hrundit en svá sem nú er orðit ok hlýtr jafnan illt af athugaleysinu. Og ef nokkrum manni hefir verið fyrirmælt þá mun þér hóti helst. " Ok ef nokkrum manni hefir verit fyrirmǽlt þá mun þér hóti helzt. "

Eftir það dvaldist Grettir í bænum nokkra stund og fékk ekki meira af Ólafi konungi en nú var sagt. Eftir þat dvalðisk Grettir í bǿnum nokkra stund ok fekk ekki meira af Óláfi konungi en nú var sagt. Síðan fór hann suður í land og ætlaði austur til Túnbergs að finna Þorstein drómund bróður sinn. Síðan fór hann suðr í land ok ǽtlaði austr til Túnbergs at finna Þorstein drómund bróður sinn. Og er ekki sagt af hans ferðum fyrr en hann kom austur á Jaðar. Ok er ekki sagt af hans ferðum fyrr en hann kom austr á Jaðar.

Að jólum kom Grettir til þess bónda er Einar hét. At jólum kom Grettir til þess bónda er Einar hét. Hann var ríkur maður og kvæntur og átti dóttur gjafvaxta er Gýríður er nefnd. Hann var ríkr maðr ok kvǽntr ok átti dóttur gjafvaxta er Gýríðr er nefnd. Hún var fríð kona og þótti harla góður kostur. Hon var fríð kona ok þótti harla góðr kostr. Einar bauð Gretti með sér að vera um jólin og það þá hann. Einar bauð Gretti með sér at vera um jólin ok þat þá hann.

Það var þá víða í Noregi að markarmenn og illvirkjar hlupu ofan af mörkum og skoruðu á menn til kvenna en tóku á burt fé manna með ofríki ef eigi var liðsfjöldi fyrir. Þat var þá víða í Noregi at markarmenn ok illvirkjar hljópu ofan af mǫrkum ok skoruðu á menn til kvenna en tóku á brott fé manna með ofríki ef eigi var liðsfjöldi fyrir.

Svo bar hér til að það var einn dag á jólunum að komu til Einars bónda illvirkjar margir saman. Svá bar hér til at þat var einn dag á jólunum at kómu til Einars bónda illvirkjar margir saman. Hét sá Snækollur sem fyrir þeim var. Hét sá Snǽkollr sem fyrir þeim var. Hann var berserkur mikill. Hann var berserkr mikill. Hann skoraði á Einar bónda að hann skyldi leggja upp við hann dóttur sína eða verja hana ef hann þættist maður til. Hann skoraði á Einar bónda at hann skyldi leggja upp við hann dóttur sína eða verja hana ef hann þættist maðr til. En bóndi var þá af æskuskeiði og engi styrjaldarmaður. En bóndi var þá af æskuskeiði ok engi styrjaldarmaður.

Þótti honum nú mikill vandi að höndum kominn og spurði Gretti í hljóði hvað hann vildi til leggja " því að þú ert kallaður frægur maður. " Þótti honum nú mikill vandi at hǫndum kominn ok spurði Gretti í hljóði hvat hann vildi til leggja " því at þú ert kallaðr frǽgr maðr. "

Grettir bað hann því einu játa er honum þætti sér smánarlaust. Grettir bað hann því einu játa er honum þǿtti sér smánarlaust. Berserkurinn sat á hesti og hafði hjálm á höfði og ekki spennt kinnbjörgunum. Berserkrinn sat á hesti ok hafði hjálm á hǫfði ok ekki spennt kinnbjörgunum. Hann hafði skjöld járni rendan fyrir sér og lét hann hið ógurlegasta. Hann hafði skjǫld járni rendan fyrir sér ok lét hann it ógurlegasta.

Hann mælti við bónda: " Kjós skjótt annan hvorn kostinn. Hann mǽlti við bónda: " Kjós skjótt annan hvorn kostinn. Eða hvað ræður sá þér hinn mikli hrottinn er þar stendur hjá þér eða er ekki það að hann vilji eiga leik við mig? " Eða hvat rǽðr sá þér inn mikli hrottinn er þar stendr hjá þér eða er ekki þat at hann vili eiga leik við mik? "

Grettir segir: " Jafnkomið er á með okkur bónda því að hér er hvorgi skefjumaður. " Grettir segir: " Jafnkomit er á með okkr bónda því at hér er hvorgi skefjumaður. "

Snækollur mælti: " Heldur mun ykkur ægja við mig að fást ef eg reiðist. " Snǽkollr mǽlti: " Heldr mun ykkr ǿgja við mik at fást ef ek reiðist. "

" Þá veit það er reynt er, " segir Grettir. " Þá veit þat er reynt er, " segir Grettir.

Berserkurinn fann nú undandrátt í málinu. Berserkrinn fann nú undandrátt í málinu. Tók hann þá að grenja hátt og beit í skjaldarröndina og setti skjöldinn upp í munn sér og gein yfir hornið skjaldarins og lét allólmlega. Tók hann þá at grenja hátt ok beit í skjaldarrǫndina ok setti skjǫldinn upp í munn sér ok gein yfir hornit skjaldarins ok lét allólmlega. Grettir varpaði sér um völlinn. Grettir varpaði sér um vǫllinn. Og er hann kemur jafnfram hesti berserksins slær hann fæti sínum neðan undir skjaldarsporðinn svo hart að skjöldurinn gekk upp í munninn svo að rifnaði kjafturinn en kjálkarnir hlupu ofan á bringuna. Ok er hann kemr jafnfram hesti berserksins slǽr hann fǿti sínum neðan undir skjaldarsporðinn svá hart at skjǫldrinn gekk upp í munninn svá at rifnaði kjaftrinn en kjálkarnir hljópu ofan á bringuna. Hann hafði þá allt eitt atriðið að hann þreif í hjálminn vinstri hendi og svipti víkinginum af baki en hægri hendi brá hann saxinu er hann var gyrður með og setti á hálsinn svo af tók höfuðið. Hann hafði þá allt eitt atriðit at hann þreif í hjálminn vinstri hendi ok svipti víkinginum af baki en hǿgri hendi brá hann saxinu er hann var gyrðr með ok setti á hálsinn svá af tók hǫfuðit. En er þetta sáu fylgdarmenn Snækolls flýði sinn veg hver þeirra. En er þetta sá fylgdarmenn Snǽkolls flýði sinn veg hverr þeira. Ekki nennti Grettir að elta þá því hann sá að engi var hugur í þeim. Ekki nennti Grettir at elta þá því hann sá at engi var hugr í þeim. Þakkaði bóndi honum vel fyrir þetta verk og margir menn aðrir. Þakkaði bóndi honum vel fyrir þetta verk ok margir menn aðrir. Þótti þessi atburður bæði vera af hvatleik og harðfengi unninn. Þótti þessi atburðr bǽði vera af hvatleik ok harðfengi unninn.

Var Grettir þar um jólin vel haldinn. Var Grettir þar um jólin vel haldinn. Leysti bóndi hann vel af garði. Leysti bóndi hann vel af garði. Fór Grettir síðan austur til Túnbergs og hitti Þorstein bróður sinn. Fór Grettir síðan austr til Túnbergs ok hitti Þorstein bróður sinn. Tók hann við Gretti með blíðu og spurði að ferðum hans og að hann vann berserkinn. Tók hann við Gretti með blíðu ok spurði at ferðum hans ok at hann vann berserkinn.

Grettir kvað vísu: Grettir kvað vísu:

Þorsteinn mælti: " Slyngt yrði þér um margt frændi ef eigi fylgdu slysin með. " Þorsteinn mǽlti: " Slyngt yrði þér um margt frǽndi ef eigi fylgdi slysin með. "

Grettir svarar: " Þess verður þó getið er gert er. " Grettir svarar: " Þess verðr þó getit er gert er. "