Bókastaðir

Þat bar næst til tíðenda, at Bjǫrn andaðiz, faðir Þrándar. Ok er þat frétti Grímr hersir, fór hann til móts við Ǫndótt kráku ok kallaði til fjárins eptir Bjǫrn, en Ǫndóttr kvað Þránd eiga arf eptir fǫður sinn. Grímr kvað Þránd fyrir vestan haf, en Bjǫrn gauzkan at ætt, ok kvað konung eiga at erfa alla útlenda menn. Ǫndóttr kvaz halda mundu fénu til handa Þrándi, dóttursyni sínum. Fór Grímr við þat á brott ok fekk ekki af fjárheimtunni.

Þrándr spurði nú lát fǫður síns ok bjóz þegar af Suðreyjum, ok Ǫnundr tréfótr með honum, en þeir Ófeigr grettir ok Þormóðr skapti fóru út til Íslands með skuldalið sitt ok kómu út á Eyrum fyrir sunnan landit ok váru enn fyrsta vetr með Þorbirni laxakarli. Síðan námu þeir Gnúpverjahrepp. Ófeigr nam enn ytra hlut, á milli Þverár ok Kálfár; hann bjó á Ófeigsstǫðum hjá Steinsholti; en Þormóðr nam enn eystra hlut ok bjó hann í Skaptaholti. Dœtr Þormóðar váru þær Þórvǫr, móðir Þórodds goða á Hjalla, ok Þórvé, móðir Þorsteins goða, fǫður Bjarna ens spaka.

Nú er at segja frá þeim Þrándi ok Ǫnundi, at þeir sigldu vestan um haf til Nóregs ok fengu svá mikit hraðbyri, at engi njósn fór um ferð þeira, fyrr en þeir kómu til Ǫndótts kráku. Hann tók vel við Þrándi ok sagði honum frá tilkalli, því er Grímr hersir hafði haft um arf Bjarnar. "Líz mér betr komit, frændi! at þú erfir fǫður þinn en konungsþrælar. Hefir þér ok gæfusamliga til tekiz, er engi maðr veit um ferðir þínar; en grunar mik, at Grímr stefni at ǫðrumhvárum ǫkkrum, ef hann má. Vil ek, at þú takir arfinn undir þik ok hafir þik til annarra landa."

Þrándr kvez svá gera mundu. Tók hann þá við fénu ok bjóz sem skyndiligast í brott ór Nóregi.

Áðr en Þrándr sigldi á haf, þá spurði hann Ǫnund tréfót, hvárt hann vildi eigi leita til Íslands. Ǫnundr kvez áðr vilja finna frændr sína ok vini suðr í landi.

Þrándr mælti: "Þá munu vit nú skilja. Vilda ek, at þú sinnaðir frændum mínum, þvíat þangat mun hefndum snúit, ef ek komumz undan. Mun ek fara út til Íslands, ok svá vilda ek, at þú fœrir."

Ǫnundr hét því. Skilðu þeir með kærleikum. Fór Þrándr út til Íslands. Tóku þeir Ófeigr ok Þormóðr skapti vel við honum. Þrándr bjó í Þrándarholti; þat er fyrir vestan Þjórsá.

Ǫnundr fór suðr á Rogaland ok hitti þar marga frændr sína ok vini. Dvalðiz hann þar á laun með þeim manni, er Kolbeinn hét. Hann spurði, at Haraldr konungr hafði tekit undir sik eignir hans ok skipat þeim manni, er Hárekr hét; hann var ármaðr konungs. Ǫnundr fór til hans um nótt ok tók hús á honum. Var Hárekr til hǫggs leiddr. Ǫnundr tók þar allt lausafé, þat er þeir náðu, en brendu bœinn. Hafðiz hann þá við í ýmsum stǫðum um vetrinn. Þetta haust drap Grímr hersir Ǫndótt kráku, fyrir þat er hann náði eigi fénu til handa konungi. En Signý, kona Ǫndótts, bar á skip allt lausafé þeira þegar ena sǫmu nótt ok fór með sonu sína Ásmund ok Ásgrím til Sighvats, fǫður síns. Lítlu síðar sendi hon sonu sína í Sóknadal til Heðins, fóstra síns, ok unðu þeir þar lítla hríð, ok vildu fara aptr til móður sinnar. Fóru þeir síðan ok kómu til Ingjalds tryggva í Hvini at jólum. Hann tók við þeim fyrir áeggjun Gyðu, konu sinnar. Váru þeir þar um vetrinn.

Um várit kom Ǫnundr á Agðir norðr, þvíat hann hafði spurt fráfall Ǫndótts ok at hann var drepinn. En er hann fann Signýju, spurði hann, hverja liðveizlu þau vildu af honum þiggja. Hon sagði at þau vildu gjarna hefna Grími hersi fyrir víg Ǫndótts. Var þá sent eptir Ǫndótts sonum, ok er þeir fundu Ǫnund tréfót, lǫgðu þeir saman lag sitt ok heldu fréttum um athafnir Gríms.

Um sumarit var ǫlhita mikil at Gríms, þvíat hann hafði boðit heim Auðuni jarli; ok er þat fréttu þeir Ǫnundr ok Ǫndótts synir, fóru þeir til bœjar Gríms ok báru þar eld at húsum, þvíat þeir kómu á óvart, ok brendu Grím hersi inni ok nær þrjátigu manna. Þeir tóku þar marga góða gripi. Ǫnundr fór til skógar, en þeir brœðr tóku bát Ingjalds fóstra síns, ok reru í brott ok lágu í leyni skamt frá bœnum. Auðun jarl kom til veizlu, sem ætlat var, ok saknaði þar vinar í stað. Safnaði hann at sér mǫnnum ok dvalðiz þar nǫkkurar nætr, ok fréttiz ekki til Ǫnundar ok þeira félaga. Jarl svaf í lopti einu við þriðja mann. Ǫnundr vissi ǫll tíðendi af bœnum ok sendi eptir þeim brœðrum. Ok er þeir funduz, spurði Ǫnundr, hvárt þeir vildu heldr geyma bœinn eða ganga at jarli. Þeir kǫru at ganga at jarli. Þeir skutu stokki á loptsdyrnar, svá at hurðin brotnaði. Síðan greip Ásmundr þá tvá, er váru með jarli, ok rak niðr svá hart, at þeim helt við bana. Ásgrímr hljóp at jarli ok bað hann greiða sér fǫðurgjǫld, þvíat hann hafði verit í atfǫr ok ráðum með Grími hersi, þá er Ǫndóttr var drepinn. Jarl kvez ekki fé hafa hjá sér ok bað fresta um gjaldit. Ásgrímr setti þá spjótsoddinn fyrir brjóst jarli ok bað hann greiða í stað. Jarl tók þá men af hálsi sér ok þrjá gullhringa ok guðvefjarskikkju. Ásgrímr tók við fénu ok gaf jarli nafn ok kallaði hann Auðun geit.

Þá er bœndr ok heraðsmenn urðu varir við, at ófríðr mundi at kominn, gengu þeir út ok vildu veita lið jarli. Varð þar hǫrð hríð, þvíat Ǫnundr hafði mart manna. Þar fellu margir góðir bœndr ok hirðmenn jarls. Nú kómu þeir brœðr ok sǫgðu, hversu farit hafði með þeim jarli.

Ǫnundr kvað þat illa, er jarl var eigi drepinn; "væri þat Haraldi konungi hefnd nǫkkur fyrir þat, er vér hǫfum mist fyrir honum."

Þeir kváðu jarli þetta meiri smán ok fóru síðan á brott ok inn í Súrnadal til Eiríks ǫlfúss lends manns. Hann tók við þeim ǫllum um vetrinn. Þá hǫfðu þeir samdrykkju um jólin við þann mann, er Hallsteinn hét, ok kallaðr hestr, ok veitti Eiríkr fyrr, vel ok trúliga. Síðan veitti Hallsteinn ok varð þeim þá at áskilnaði. Hann laust Eirík með dýrshorni. Eiríkr gat eigi hefnt sín ok fór heim við þat. Þetta líkaði stórilla Ǫndótts sonum. Ok nǫkkuru síðar fór Ásgrímr til bœjar Hallsteins ok gekk inn einn ok veitti Hallsteini mikinn áverka. Þeir hlupu upp, sem inni váru, ok sóttu at Ásgrími. Hann varðiz vel ok komz ór hǫndum þeim í myrkrinu, en þeir þóttuz drepa hann. Þat fréttu þeir Ǫnundr ok Ásmundr ok hugðu, at Ásgrímr væri dauðr, ok þóttuz ekki mega at gera. Réð Eiríkr þeim, at þeir leitaði til Íslands; kvað þeim ekki mundu duga, at vera þar í landi, þegar konungr mætti sér svá við koma. Þeir gerðu svá; bjugguz nú til Íslands, ok hafði skip sitt hvárr þeira. Hallsteinn lá í sárum ok léz, áðr þeir Ǫnundr sigldu. Kolbeinn réz í skip með Ǫnundi, sá er fyrr er getit.

Þeir Ǫnundr ok Ásmundr létu í haf, er þeir váru búnir, ok hǫfðu samflota.

Þá kvað Ǫnundr þetta:

Þeir hǫfðu útivist harða ok veðr þver mjǫk af suðri. Bar þá norðr í haf. Þeir fundu Ísland ok váru þá komnir fyrir norðan Langanes, er þeir kenduz við. Þá var svá skamt í milli þeira, at þeir tǫluðuz við. Sagði Ásmundr, at þeir mundu sigla til Eyjafjarðar, ok því játtuðu hvárirtveggju. Beittu þeir þá undir landit. Þá tók veðrit at styrma af landsuðri. En er þeir Ǫnundr lǫgðu í nauðbeitu, þá lestiz ráin. Feldu þeir þá seglit, ok í því rak þá til hafs undan. Ásmundr komz undir Hrísey ok beið til þess, er honum byrjaði inn á Eyjafjǫrð. Honum gaf Helgi enn magri Kræklingahlíð alla. Hann bjó at Glerá enni syðri. Ásgrímr, bróðir hans, kom út nǫkkurum vetrum síðar. Hann bjó at Glerá enni nyrðri. Hann var faðir Elliðagríms, fǫður Ásgríms.

Nú er at segja frá Ǫnundi tréfót, at þá rak undan nǫkkur dœgr. Síðan gekk veðrit á haf. Sigldu þeir þá at landinu. Kenduz þá við þeir, er áðr hǫfðu farit, at þeir váru komnir vestr um Skaga. Sigldu þeir inn á Strandaflóa ok nær Suðrstrǫndunum. Þá reru at þeim sex menn á teinæringi ok kǫlluðu upp á hafskipit, hverr fyrir réði. Ǫnundr nefndi sik ok spurði, hvaðan þeir væri. Þeir kváðuz vera húskarlar Þorvalds frá Drǫngum. Ǫnundr spurði, hvárt numin væri ǫll lǫnd um Strandirnar. Þeir kváðu lítit ónumit á Innstrǫndum, en ekki norðr þangat. Ǫnundr spurði skipverja sína, hvárt þeir vildu leita fyrir vestan landit eða hafa slíkt, er þeim var til vísat. Þeir køru at kanna landit fyrst. Sigldu síðan inn eptir flóanum ok lǫgðu fyrst á víkina fyrir Árnesi; skutu þar báti ok reru til lands.

Þá bjó þar ríkr maðr, Eiríkr snara, er land hafði numit milli Ingólfsfjarðar ok Ófœru í Veiðileysu. En er Eiríkr vissi, at Ǫnundr var þar kominn, bauð hann honum af sér at þiggja slíka hluti sem hann vildi, en kvað lítit þat, er eigi væri numit áðr. Ǫnundr kvez sjá vilja fyrst hvat þat væri.

Fóru þeir þá inn yfir fjǫrðu, ok er þeir kómu inn til Ófœru, mælti Eiríkr: "Hér er á at líta; heðan frá er ónumit ok inn til landnáms Bjarnar." Þar gekk fjall mikit fram þeim megin fjarðanna, ok var fallinn á snær.

Ǫnundr leit á fjallit ok kvað vísu þessa:

Eiríkr svarar: "Margr hefir svá mikils mist í Nóregi, at menn fá þess ekki bœtr. Hygg ek ok, at numin sé flestǫll lǫnd í meginheruðum; kann ek því eigi at fýsa þik heðan í brott. Mun ek þat halda, at þú hafir af mínum jǫrðum þat er þér hentar."

Ǫnundr kvez þat þiggja mundu ok nam síðan land frá Ófœru ok þær þrjár víkr: Byrgisvík ok Kolbeinsvík ok Kaldbaksvík til Kaldbakskleifar. Síðan gaf Eiríkr honum Veiðileysu alla ok Reykjarfjǫrð ok Reykjanes allt út þeim megin, en um rekann var ekki skilit, þvíat þeir váru svá nógir þá, at hverr hafði þat er vildi. Ǫnundr gerði bú í Kaldbak ok hafði mannmart; en er fé hans tók at vaxa, átti hann annat bú í Reykjarfirði. Kolbeinn bjó í Kolbeinsvík, ok sat Ǫnundr um kyrt nǫkkura vetr.

Ǫnundr var svá frœkinn maðr, at fáir stóðuz honum, þótt heilir væri; hann var ok nafnkunnigr um allt land af forellrum sínum. Þessu næst hófuz deilur þeira Ófeigs grettis ok Þorbjarnar jarlakappa, ok lauk svá, at Ófeigr fell fyrir Þorbirni í Grettisgeil hjá Hæli. Þar varð mikill liðsdráttr at eptirmáli með sonum Ófeigs. Var sent eptir Ǫnundi tréfót, ok reið hann suðr um várit ok gisti í Hvammi at Auðar ennar djúpúðgu. Hon tók allvel við honum, þvíat hann hafði verit með henni fyrir vestan haf. Þá var Óláfr feilan, sonarsonr hennar, fullroskinn. Mjǫk var Auðr þá ellimóð. Hon veik á við Ǫnund, at hon vildi kvæna Óláf, frænda sinn, ok vildi, at hann bæði Álfdísar ennar barreysku. Hon var brœðrunga Æsu, er Ǫnundr átti. Ǫnundi þótti þat vænligt, ok reið Óláfr suðr með honum; ok er Ǫnundr hitti vini sína ok mága, þá buðu þeir honum til sín. Var þá talat um málin, ok váru lǫgð til Kjalarnessþings, þvíat þá var enn eigi sett alþingi. Síðan váru málin lǫgð í gǫrð, ok kómu miklar bœtr fyrir vígin; en Þorbjǫrn jarlakappi var sekr gǫrr. Hans sonr var Sǫlmundr, faðir Sviðukára. Váru þeir frændr lengi útanlands síðan. Þrándr bauð heim Ǫnundi ok þeim Óláfi, ok svá Þormóðr skapti. Fluttu þeir þá bónorðit Óláfs. Var þat auðsótt, þvíat menn vissu, hver rausnarkona Auðr var. Var þessu keypt. Riðu þeir Ǫnundr heim við svá búit. Auðr þakkaði Ǫnundi liðveizlu við Óláf. Þetta haust fekk Óláfr feilan Álfdísar ennar barreysku. Þá andaðiz Auðr en djúpúðga, sem segir í sǫgu Laxdœla.