Bókastaðir

The Icelandic Sagas, glossed
Chapter 16

Börkur og Eyjólfur koma um kveldið með sex tugi manna og var þar hundrað manna en hálft að Gísla. Bǫrkr ok Eyjólfr koma um kveldit með sex tugi manna ok var þar hundrað manna en hálft at Gísla. Tóku menn til drykkju um kveldið og fara menn í rekkjur eftir það og sofa. Tóku menn til drykkju um kveldit ok fara menn í rekkjur eftir þat ok sofa.

Gísli mælti við Auði, konu sína: " Eg hef ekki gefið hesti Þorkels hins auðga og gakk þú með mér og lát loku fyrir hurð og vaki á meðan eg geng í brott og lát frá loku er eg kem aftur. " Gísli mǽlti við Auði, konu sína: " Ek hefi ekki gefit hesti Þorkels ins auðga ok gakk þú með mér ok lát loku fyrir hurð ok vaki á meðan ek geng í brott ok lát frá loku er ek kem aftr. "

Hann tekur spjótið Grásíðu úr örkinni og er í kápu blárri og skyrtu og í línbrókum og gengur hann síðan til lækjar þess er fellur á milli bæjanna og tekið var neytingarvatn af hvorumtveggja bænum. Hann tekr spjótit Grásíðu ór ǫrkinni ok er í kápu blárri ok skyrtu ok í línbrókum ok gengr hann síðan til lǿkjar þess er fellr á milli bǿjanna ok tekit var neytingarvatn af hvárumtveggja bǿnum. Hann gengur götu til lækjarins en veður síðan lækinn til götu þeirrar er lát til hins bæjarins. Hann gengr gǫtu til lǿkjarins en veðr síðan lǿkinn til gǫtu þeirrar er lát til hins bǿjarins. Gísla var kunnug húsaskipan á Sæbóli því að hann hafði gert þar bæinn. Gísla var kunnug húsaskipan á Sæbóli því at hann hafði gert þar bǿinn. Þar var innangengt í fjós. Þar var innangengt í fjós. Þangað gengur hann. Þangat gengr hann. Þar stóðu þrír tugir kúa hvorum megin; hann hnýtir saman halana á nautunum og lýkur aftur fjósinu og býr svo um að eigi má upp lúka þó að innan sé til komið. Þar stóðu þrír tugir kúa hvorum megin; hann hnýtir saman halana á nautunum ok lýkur aftr fjósinu ok býr svá um at eigi má upp lúka þó at innan sé til komit. Síðan fer hann til mannhúsanna og hafði Geirmundur geymt hlutverka sinna því að loka var engin fyrir hurðum. Síðan fór hann til mannhúsanna ok hafði Geirmundr geymt hlutverka sinna því at loka var engin fyrir hurðum. Gengur hann hús inn og lýkur aftur hurðunni sem um aftaninn hafði verið um búið. Gengr hann hús inn ok lýkur aftr hurðunni sem um aftaninn hafði verit um búit. Nú fer hann að öllu tómlega. Nú ferr hann at ǫllu tómlega. Eftir það stendur hann og hlýðist um hvort nokkrir vektu og verður hann þess var að allir menn sofa. Eftir þat stendr hann ok hlýðisk um hvárt nokkrir vǫktu ok verðr hann þess var at allir menn sofa.

Þrjú voru log í skálanum. Þrjú váru log í skálanum. Síðan tekur hann sefið af gólfinu og vefur saman, kastar síðan í ljósið eitt og slokknar það. Síðan tekr hann sefit af gólfinu ok vefur saman, kastar síðan í ljósit eitt ok slokknar þat. Eftir það stendur hann og hyggur að hvort nokkur vaknar við og finnur hann það ekki. Eftir þat stendr hann ok hyggr at hvárt nokkurr vaknar við ok finnr hann þat ekki. Þá tekur hann aðra sefvisk og kastar í það ljós er þar var næst og slekkur það. Þá tekr hann aðra sefvisk ok kastar í þat ljós er þar var nǽst ok slekkur þat. Þ: á verður hann þess var að eigi munu allir sofa því að hann sér að ungs manns hönd kemur á hið þriðja ljósið. Þá: þá verðr hann þess var at eigi munu allir sofa því at hann sér at ungs manns hǫnd kemr á it þriðja ljósit. Nú gengur hann innar eftir húsinu og að lokhvílunni þar er þau þorgrímur hvíldu og systir hans og var hnigin hurð á gátt og eru þau bæði í rekkju. Nú gengr hann innar eftir húsinu ok at lokhvílunni þar er þau þorgrímr hvíldu ok systir hans ok var hnigin hurð á gátt ok eru þau bǽði í rekkju. Gengur hann þangað og þreifast fyrir og tekur á brjósti henni og hvíldi hún nær stokki. Gengr hann þangat ok þreifask fyrir ok tekr á brjósti henni ok hvíldi hon nǽr stokki.

Síðan mælti hún Þórdís: " Hví er svo köld hönd þín, Þorgrímur? " og vekur hann. Síðan mǽlti hon Þórdís: " Hví er svá kǫld hǫnd þín, Þorgrímr? " ok vekr hann.

Þorgrímur mælti: " Viltu að eg snúist að þér? " Þorgrímr mǽlti: " Vill at ek snúist at þér? "

Hún hugði að hann legði höndina fyrir hana. Hon hugði at hann legði hǫndina fyrir hana. Gísli bíður þá enn um stund og vermir höndina á serk sér en þau sofna bæði. Gísli bíðr þá enn um stund ok vermir hǫndina á serk sér en þau sofna bǽði. Nú tekur hann á Þorgrími kyrrt svo að hann vaknaði. Nú tekr hann á Þorgrími kyrrt svá at hann vaknaði. Hann hugði að hún Þórdís vekti hann og snerist þá að henni. Hann hugði at hon Þórdís vekti hann ok snerisk þá at henni. Gísli tekur þá klæðin af þeim annarri hendi en með annarri leggur hann í gegnum Þorgrím með Grásíðu svo að í beðnum nam stað. Gísli tekr þá klǽðin af þeim annarri hendi en með annarri leggr hann í gegnum Þorgrím með Grásíðu svá at í beðnum nam stað.

Nú kallar hún Þórdís og mælti: " Vaki menn í skálanum, Þorgrímur er veginn, bóndi minn. " Nú kallar hon Þórdís ok mǽlti: " Vaki menn í skálanum, Þorgrímr er veginn, bóndi minn. "

Gísli snýr í brott skyndilega til fjóssins, gengur þar út sem hann hafði ætlað og lýkur aftur eftir sér rammlega, snýr heim síðan hina sömu leið og má hvergi sjá spor hans. Gísli snýr í brott skyndilega til fjóssins, gengr þar út sem hann hafði ǽtlat ok lýkur aftr eftir sér rammlega, snýr heim síðan ina sǫmu leið ok má hvergi sjá spor hans. Auður lætur lok frá hurðu er hann kom heim og fer hann í sæng sína og lætur sem ekki sé í orðið eða hann eigi um ekki að vera. Auðr lǽtr lok frá hurðu er hann kom heim ok ferr hann í sǽng sína ok lǽtr sem ekki sé í orðit eða hann eigi um ekki at vera.

En menn allir voru ölærir á Sæbóli og vissu eigi hvað af skyldi ráða; kom þetta á þá óvara og urðu því eigi tekin þau ráð sem dygði eða þörf var á. En menn allir váru ölærir á Sæbóli ok vissu eigi hvat af skyldi ráða; kom þetta á þá óvara ok urðu því eigi tekin þau ráð sem dygði eða þǫrf var á.

Chapter 17

Eyjólfur mælti: " Hér eru orðin mikil tíðindi og ill og er fólk þetta vitlaust hér er. Eyjólfr mǽlti: " Hér eru orðin mikil tíðendi ok ill ok er fólk þetta vitlaust hér er. Nú sýnist mér það ráð að kveikja ljós og hlaupa til dyranna svo að vegandinn megi eigi út komast. " Nú sýnisk mér þat ráð at kveikja ljós ok hlaupa til dyranna svá at vegandinn megi eigi út komast. "

Og svo var gert. Ok svá var gert. Þykir mönnum, er eigi verður við vegandann vart, sem sá muni þar nokkur inni vera er verkið hefur unnið. Þykkir mǫnnum, er eigi verðr við vegandann vart, sem sá muni þar nokkurr inni vera er verkit hefir unnit. Líður nú til þess er dagur kemur. Líðr nú til þess er dagr kemr. Er þá tekið lík Þorgríms og brott kippt spjótinu og til graftar búið og er þar að sex tugir manna, fara nú á Hól til Gísla. Er þá tekit lík Þorgríms ok brott kippt spjótinu ok til graftar búit ok er þar at sex tugir manna, fara nú á Hól til Gísla. Þórður hinn huglausi var úti og er hann sér liðið hleypur hann inn og segir að her manns fer að bænum og var hann allmjög flaumósi. Þórðr inn huglausi var úti ok er hann sér liðit hleypr hann inn ok segir at her manns ferr at bǿnum ok var hann allmjǫk flaumósi.

" Það er vel þá, " segir Gísli og kvað vísu: " Þat er vel þá, " segir Gísli ok kvað vísu:

Nú koma þeir í bæinn, Þorkell og Eyjólfur; ganga að lokrekkju þeirri sem Gísli hvíldi í og kona hans en Þorkell, bróðir Gísla, gengur upp fyrir hvílugólfið og sér hvar að skór Gísla liggja, frosnir og snæugir allir; hann skaraði þá upp undir fótborðið og svo að eigi skyldu sjá þá aðrir menn. Nú koma þeir í bǿinn, Þorkell ok Eyjólfr; ganga at lokrekkju þeirri sem Gísli hvíldi í ok kona hans en Þorkell, bróðir Gísla, gengr upp fyrir hvílugólfit ok sér hvar at skór Gísla liggja, frosnir ok snæugir allir; hann skaraði þá upp undir fótborðit ok svá at eigi skyldi sjá þá aðrir menn.

Nú fagnar Gísli þeim og spyr tíðinda. Nú fagnar Gísli þeim ok spyrr tíðenda. Þorkell kvað bæði mikil og ill og spyr hverju gegna mundi eða hvað þá skal til ráða taka. Þorkell kvað bǽði mikil ok ill ok spyrr hverju gegna myndi eða hvat þá skal til ráða taka.

" Skammt er þá milli illra verka og stórra, " segir Gísli; " Viljum vér til þess bjóðast að heygja Þorgrím og eigið þér það að oss er það skylt að vér gerum það með sæmd. " " Skammt er þá milli illra verka ok stórra, " segir Gísli; " Viljum vér til þess bjóðast at heygja Þorgrím ok eiguð þér þat at oss er þat skylt at vér gerum þat með sæmd. "

Þetta þiggja þeir og fara allir saman á Sæból til haugsgerðar og leggja Þorgrím í skip. Þetta þiggja þeir ok fara allir saman á Sæból til haugsgerðar ok leggja Þorgrím í skip. Nú verpa þeir hauginn eftir fornum sið. Nú verpa þeir hauginn eftir fornum sið.

Og er búið er að lykja hauginn þá gengur Gísli til óssins og tekur upp stein einn, svo mikinn sem bjarg væri, og leggur í skipið svo að nær þótti hvert tré hrökkva fyrir en brakaði mjög í skipinu og mælti: " Eigi kann eg skip að festa ef þetta tekur veður upp. " Ok er búit er at lykja hauginn þá gengr Gísli til óssins ok tekr upp stein einn, svá mikinn sem bjarg vǽri, ok leggr í skipit svá at nǽr þótti hvert tré hrøkkva fyrir en brakaði mjǫk í skipinu ok mǽlti: " Eigi kann ek skip at festa ef þetta tekr veðr upp. "

Það var nokkurra manna mál að eigi þótti allólíkt fara því er Þorgrímur hafði gert við Véstein er hann ræddi um helskóna. Þat var nokkurra manna mál at eigi þótti allólíkt fara því er Þorgrímr hafði gert við Véstein er hann rǿddi um helskóna.

Nú búast þeir heim frá haugnum. Nú búask þeir heim frá hauginum. Þá mælti Gísli við Þorkel, bróður sinn: " Það þykist eg að þér eiga, bróðir, að nú sé okkar vinfengi sem þá er best hefur verið og tökum nú upp leika. " Þá mǽlti Gísli við Þorkel, bróður sinn: " Þat þykist ek at þér eiga, bróðir, at nú sé okkar vinfengi sem þá er bezt hefir verit ok tǫkum nú upp leika. "

Þorkell tekur því vel. Þorkell tekr því vel. Og fara nú heim hvorirtveggja. Ok fara nú heim hvárirtveggju. Gísli hefur nú eigi allmannfátt og er nú slitið boðinu og gefur Gísli góðar gjafir sínum boðsmönnum. Gísli hefir nú eigi allmannfátt ok er nú slitit boðinu ok gefr Gísli góðar gjafir sínum boðsmönnum.

Chapter 18

Nú er efri drukkið eftir Þorgrím og gefur Börkur góðar vingjafir mörgum mönnum. Nú er erfi drukkit eftir Þorgrím ok gefr Bǫrkr góðar vingjafir mǫrgum mǫnnum.

Það er næst til tíðinda að Börkur kaupir að Þorgrími nef að hann seiddi seið að þeim manni yrði ekki að björg er Þorgrím hefði vegið þó að menn vildu duga honum. Þat er nǽst til tíðenda at Bǫrkr kaupir at Þorgrími nefi at hann seiddi seið at þeim manni yrði ekki at bjǫrg er Þorgrím hefði vegit þó at menn vildu duga honum. Uxi, níu vetra gamall, var honum gefinn til þess. Uxi, níu vetra gamall, var honum gefinn til þess. Nú flytur Þorgrímur fram seiðinn og veitir sér umbúð eftir venju sinni og gerir sér hjall og fremur hann þetta fjölkynngilega með allri ergi og skelmiskap. Nú flytr Þorgrímr fram seiðinn ok veitir sér umbúð eftir venju sinni ok gerir sér hjall ok fremur hann þetta fjölkynngilega með allri ergi ok skelmiskap.

Varð og sá hlutur einn er nýnæmum þótti gegna að aldrei festi snæ utan og sunnan á haugi Þorgríms og eigi fraus; og gátu menn þess til að hann myndi frey svo ávarður fyrir blótin að hann myndi eigi vilja að freri á milli þeirra. Varð ok sá hlutr einn er nýnæmum þótti gegna at aldrei festi snæ útan ok sunnan á haugi Þorgríms ok eigi fraus; ok gátu menn þess til at hann myndi frey svá ávarðr fyrir blótin at hann myndi eigi vilja at freri á milli þeira.

Því fór fram um veturinn og eiga þeir bræður leika saman. Því fór fram um vetrinn ok eigu þeir brǿðr leika saman. Börkur gengur þar í bú með Þórdísi og fær hennar. Bǫrkr gengr þar í bú með Þórdísi ok fǽr hennar. Hún fór eigi ein saman þá er þetta var og fæðir hún svein og er hann vatni ausinn og er fyrst nefndur Þorgrímur eftir föður sínum. Hon fór eigi ein saman þá er þetta var ok fǿðir hon svein ok er hann vatni ausinn ok er fyrst nefndr Þorgrímr eftir fǫður sínum. Og er hann vex upp þótti þeim hann þungur í skaplyndi og óeirinn og var snúið nafninu og kallaður Snorri goði. Ok er hann vex upp þótti þeim hann þungr í skaplyndi ok óeirinn ok var snúit nafninu ok kallaðr Snorri goði.

Börkur bjó þar þau misseri og eiga þeir leika saman. Bǫrkr bjó þar þau misseri ok eigu þeir leika saman.

Kona er nefnd Auðbjörg er bjó í ofanverðum dalnum á Annmarkastöðum. Kona er nefnd Auðbjörg er bjó í ofanverðum dalnum á Annmarkastöðum. Hún var systir Þorgríms nefs. Hon var systir Þorgríms nefs. Hún hafði átt sér bónda er Þorkell hét og var kallaður annmarki. Hon hafði átt sér bónda er Þorkell hét ok var kallaðr annmarki. Sonur hennar hét Þorsteinn; hann var einhver sterkastur að leikunum, annar en Gísli. Son hennar hét Þorsteinn; hann var einhverr sterkastr at leikunum, annarr en Gísli. Þeir eru jafnan sér í leik, Gísli og Þorsteinn, en þeir til móts, Börkur og Þorkell. Þeir eru jafnan sér í leik, Gísli ok Þorsteinn, en þeir til móts, Bǫrkr ok Þorkell.

Einhvern dag kom þar fjöldi manna að sjá leikinn því að mörgum var mikil forvitni á að sjá leikinn og vita hver sterkastur væri eða leikmaður bestur. Einhvern dag kom þar fjöldi manna at sjá leikinn því at mǫrgum var mikil forvitni á at sjá leikinn ok vita hver sterkastr vǽri eða leikmaður beztr. En þar var sem víða annars staðar að mönnum er þess meira kapp á er fleiri koma til leikanna. En þar var sem víða annars staðar at mǫnnum er þess meira kapp á er fleiri koma til leikanna. Þess er getið að Börkur hefði ekki við Þorsteini um daginn og að lyktum reiddist Börkur og braut í sundur knatttré Þorsteins en Þorsteinn felldi hann og rak við svellinu niður. Þess er getit at Bǫrkr hefði ekki við Þorsteini um daginn ok at lyktum reiddisk Bǫrkr ok braut í sundr knatttré Þorsteins en Þorsteinn felldi hann ok rak við svellinu niðr.

En er Gísli sér það þá mælti hann að hann skyldi leika sem hann hefði mátt til við Börk, " og mun eg skipta trjám við þig. " En er Gísli sér þat þá mǽlti hann at hann skyldi leika sem hann hefði mátt til við Bǫrk, " ok mun ek skipta trjám við þik. "

Svo gera þeir. Svá gera þeir. Gísli sest niður og gerir að trénu, horfir á hauginn Þorgríms; snær var á jörðu en konu sátu upp í brekkuna, Þórdís systir hans og margar aðrar. Gísli sezk niðr ok gerir at trénu, horfir á hauginn Þorgríms; snjór var á jǫrðu en konur sátu upp í brekkuna, Þórdís systir hans ok margar aðrar. Gísli kvað þá vísu er æva skyldi: Gísli kvað þá vísu er æva skyldi:

Þórdís nam þegar vísuna, gengur heim og hefur ráðið vísuna. Þórdís nam þegar vísuna, gengr heim ok hefir ráðit vísuna. Þeir skilja nú leikinn; fer Þorsteinn heim. Þeir skilja nú leikinn; ferr Þorsteinn heim.

Maður hét Þorgeir og var kallaður orri; hann bjó á Orrastöðum. Maðr hét Þorgeirr ok var kallaðr orri; hann bjó á Orrastöðum. Bergur hét maður og var kallaður skammfótur; hann bjó á Skammfótarmýri fyrir austan ána. Bergr hét maðr ok var kallaðr skammfótur; hann bjó á Skammfótarmýri fyrir austan ána.

Og nú er menn fara heim ræða þeir um leikinn, Þorsteinn og Bergur, og deila að lyktum, er Bergur með berki en Þorsteinn mælir í móti og lýstur Bergur Þorstein öxar hamarshögg; en Þorgeir stendur á milli og fær Þorsteinn eigi hefnt sín, fer heim til móður sinnar, Auðbjargar, bindur hún um sár hans og lætur eigi vel yfir hans ferð. Ok nú er menn fara heim rǿða þeir um leikinn, Þorsteinn ok Bergr, ok deila at lyktum, er Bergr með berki en Þorsteinn mǽlir í móti ok lýstr Bergr Þorstein øxar hamarshögg; en Þorgeirr stendr á milli ok fǽr Þorsteinn eigi hefnt sín, ferr heim til móður sinnar, Auðbjargar, bindr hon um sár hans ok lǽtr eigi vel yfir hans ferð.

Kerling fær ekki sofnað um nóttina, svo var henni bimbult. Kerling fǽr ekki sofnat um nóttina, svá var henni bimbult. Veður var kalt úti og logn og heiðríkt. Veðr var kalt úti ok logn ok heiðríkt. Hún gengur nokkrum sinnum andsælis um húsin og viðrar í allar ættir og setur upp nasirnar. Hon gengr nokkrum sínum andsælis um húsin ok viðrar í allar ǽttir ok setr upp nasarnar. En við þessa hennar meðferð þá tók veðrið að skipast og gerir á fjúk mikið og eftir það þey og brestur flóð í hlíðinni og hleypur snæskriða á bæ Bergs og fá þar tólf menn bana og sér enn merki jarðfallsins í dag. En við þessa hennar meðferð þá tók veðrit at skipast ok gerir á fjúk mikit ok eftir þat þey ok brestur flóð í hlíðinni ok hleypr snæskriða á bǿ Bergs ok fá þar tólf menn bana ok sér enn merki jarðfallsins í dag.

Chapter 19

Nú fer Þorsteinn á fund Gísla og skýtur hann skjóli yfir hann og fer hann suður í Borgarfjörð og þar utan. Nú ferr Þorsteinn á fund Gísla ok skýtr hann skjóli yfir hann ok ferr hann suðr í Borgarfjǫrð ok þar útan. En er Börkur fréttir þessi fákynstur þá fer hann upp á Annmarkastaði og lætur taka Auðbjörgu og fer með hana út á Saltnes og ber hana grjóti í hel. En er Bǫrkr fréttir þessi fákynstur þá ferr hann upp á Annmarkastaði ok lǽtr taka Auðbjörgu ok ferr með hana út á Saltnes ok berr hana grjóti í hel. Og er þetta er liðið fer Gísli heiman og kemur á Nefsstaði og tekur Þorgrím nef höndum og færir á Saltnes og er dreginn belgur á höfuð honum og er barður grjóti til bana og er kasaður hjá systur sinni, á hryggnum milli Haukadals og Meðaldals. Ok er þetta er liðit ferr Gísli heiman ok kemr á Nefsstaði ok tekr Þorgrím nef hǫndum ok fǿrir á Saltnes ok er dreginn belgr á hǫfuð honum ok er barðr grjóti til bana ok er kasaðr hjá systur sinni, á hryggnum milli Haukadals ok Meðaldals.

Er nú kyrrt og líður á vorið. Er nú kyrrt ok líðr á várit. Fer Börkur suður á Þórsnes og ætlar að ráðast þangað og þykist enga virðingaför hafa farið hafa vestur þangað, látið þvílíkan mann sem Þorgrímur var en fengið enga leiðréttu. Ferr Bǫrkr suðr á Þórsnes ok ǽtlar at ráðast þangat ok þykisk enga virðingaför hafa farit hafa vestr þangat, látit þvílíkan mann sem Þorgrímr var en fengit enga leiðréttu. Hann býr nú ferð sína og skipar til bús síns og að setja ráð sitt en ætlaði að ger aðra för eftir fé sínu og konu. Hann býr nú ferð sína ok skipar til bús síns ok at setja ráð sitt en ǽtlaði at ger aðra fǫr eftir fé sínu ok konu. Þorkell ætlaði og þangað að ráðast, Súrsson, og bjóst í för með Berki, mági sínum. Þorkell ǽtlaði ok þangat at ráðast, Súrsson, ok bjósk í fǫr með Berki, mági sínum.

Frá því er sagt að Þórdís Súrsdóttir hefur leitt Börk á götu, kona hans, en systir Gísla. Frá því er sagt at Þórdís Súrsdóttir hefir leitt Bǫrk á gǫtu, kona hans, en systir Gísla.

Þá mælti Börkur: " Nú vil eg að þú segir mér hví þú varst svo óglöð fyrst á hausti þá er vér slitum leiknum og þú hefur því heitið að segja mér áður en eg færi heiman. " Þá mǽlti Bǫrkr: " Nú vil ek at þú segir mér hví þú vart svá óglöð fyrst á hausti þá er vér slitum leiknum ok þú hefir því heitit at segja mér áðr en ek fǿra heiman. "

Þau eru nú og komin að hauginum Þorgríms er þau ræða þetta. Þau eru nú ok komin at hauginum Þorgríms er þau rǿða þetta. Þá stingur hún við fótum og kveðst eigi fara lengra; segir hún nú hvað Gísli hafi kveðið þá er hann leit hauginn Þorgríms og kveður fyrir honum vísuna. Þá stingr hon við fótum ok kvezk eigi fara lengra; segir hon nú hvat Gísli hafi kveðit þá er hann leit hauginn Þorgríms ok kveðr fyrir honum vísuna. " Og nú ætla eg, " segir hún, " að þú þurfir eigi annan veg eftir að leita um víg Þorgríms og munu rétt búin málin honum á hendur. " " Ok nú ǽtla ek, " segir hon, " at þú þurfir eigi annan veg eftir at leita um víg Þorgríms ok munu rétt búin málin honum á hendr. "

Börkur verður við þetta ákaflega reiður og mælti: " Nú vil eg þegar aftur snúa og drepa Gísla. Bǫrkr verðr við þetta ákaflega reiðr ok mǽlti: " Nú vil ek þegar aftr snúa ok drepa Gísla. En þó veit eg eigi, " sagði hann, " hvað satt er í þessu er Þórdís segir og þykir mér hitt eigi ólíkara að engu gegni og eru oft köld kvenna ráð. " En þó veit ek eigi, " sagði hann, " hvat satt er í þessu er Þórdís segir ok þykkir mér it eigi ólíkara at engu gegni ok eru oft kǫld kvenna ráð. "

Og ríða þeir Sandaleið, svo getur Þorkell um talið, þar til er þeir koma að Sandaós; þá stíga þeir af baki og æja. Ok ríða þeir Sandaleið, svá getr Þorkell um talit, þar til er þeir koma at Sandaós; þá stíga þeir af baki ok ǽja. Börkur var fámálugur en Þorkell sagði að hann vildi hitta Önund, vin sinn. Bǫrkr var fámálugr en Þorkell sagði at hann vildi hitta Ǫnund, vin sinn. Hann ríður þegar svo hart að brátt felur sýn. Hann ríðr þegar svá hart at brátt felur sýn. Hann snýr þá leið sinni út á Hól og segir nú Gísla hvað títt er að Þórdís hefur nú upp rofið málið og rannsakað vísuna, " máttu nú og svo við búast að upp er komið máli. " Hann snýr þá leið sinni út á Hól ok segir nú Gísla hvat títt er at Þórdís hefir nú upp rofit málit ok rannsakat vísuna, " mátt nú ok svá við búast at upp er komit máli. "

Gísli þagnar og kvað vísu: Gísli þagnar ok kvað vísu:

" Og þóttist eg eigi þess verður frá henni því að eg þykist það lýst hafa nokkrum sinnum að mér hefur eigi hennar óvirðing betri þótt en sjálfs mín; hef eg stundum lagt líf mitt í háska fyrir hennar sakir en hún hefur nú gefið mér dauðaráð. " Ok þóttist ek eigi þess verðr frá henni því at ek þykist þat lýst hafa nokkrum sinnum at mér hefir eigi hennar óvirðing betri þótt en sjálfs mín; hefi ek stundum lagt líf mitt í háska fyrir hennar sakir en hon hefir nú gefit mér dauðaráð. En það vil eg nú vita, bróðir, hvað eg skal þar eiga sem þú ert, slíkt sem nú hef eg að gert. " En þat vil ek nú vita, bróðir, hvat ek skal þar eiga sem þú ert, slíkt sem nú hefi ek at gert. "

" Að gera þig varan við ef menn vilja drepa þig en bjargir veiti eg þér engar, þær er mér megi sakir á gefa. " At gera þik varan við ef menn vilja drepa þik en bjargir veiti ek þér engar, þǽr er mér megi sakir á gefa. Þykir mér mikið af gert við mig að drepinn er Þorgrímur, mágur minn og félagi og virktavinur. " Þykkir mér mikit af gert við mik at drepinn er Þorgrímr, mágr minn ok félagi ok virktavinur. "

Gísli svarar: " Var eigi þess von um slíkan mann sem Vésteinn var að eigi myndi mannhefndalaust vera og myndi eg eigi þér svo svara sem þú svarar mér nú og eigi heldur gera. " Gísli svarar: " Var eigi þess ván um slíkan mann sem Vésteinn var at eigi myndi mannhefndalaust vera ok mynda ek eigi þér svá svara sem þú svarar mér nú ok eigi heldr gera. "

Nú skilja þeir. Nú skilja þeir. Fer Þorkell til móts við Börk og fara þeir suður til Þórsness og skipar Börkur til bús síns; en Þorkell kaupir land á Barðaströnd, það er í Hvammi hét. Ferr Þorkell til móts við Bǫrk ok fara þeir suðr til Þórsness ok skipar Bǫrkr til bús síns; en Þorkell kaupir land á Barðastrǫnd, þat er í Hvammi hét.

Nú kemur að stefnudögum og fer Börkur vestur með fjóra tugi manna og ætlar að stefna Gísla til Þórsnessþings og er Þorkell Súrsson þar í för og systursynir Barkar, Þóroddur og Saka-Steinn; þar var og í för Austmaður einn er Þorgrímur hét. Nú kemr at stefnudǫgum ok ferr Bǫrkr vestr með fjóra tugi manna ok ǽtlar at stefna Gísla til Þórsnessþings ok er Þorkell Súrsson þar í fǫr ok systursynir Barkar, Þóroddr ok Saka-Steinn; þar var ok í fǫr Austmaðr einn er Þorgrímr hét. Þeir ríða nú til Sandaóss. Þeir ríða nú til Sandaóss.

Þá mælti Þorkell: " Eg á skuld að heimta hér á einum bæ litlum, " og nefndi bæinn, " og vil eg þangað ríða og heimta skuldina en þér ríðið eftir tómlega. " Þá mǽlti Þorkell: " Ek á skuld at heimta hér á einum bǿ lítlum, " ok nefndi bǿinn, " ok vil ek þangat ríða ok heimta skuldina en þér ríðið eftir tómlega. "

Nú ríður Þorkell fyrir og er hann kom þar sem hann hafði á kveðið þá biður hann húsfreyju að hún skipti hestum við sig og láti þennan sama standa fyrir dyrum, " og kasta vaðmáli yfir söðulinn og er förunautar mínir koma eftir þá seg þú að eg sitji inni í stofu og telji eg silfur. " Nú ríðr Þorkell fyrir ok er hann kom þar sem hann hafði á kveðit þá biðr hann húsfreyju at hon skipti hestum við sik ok láti þennan sama standa fyrir dyrum, " ok kasta vaðmáli yfir sǫðulinn ok er fǫrunautar mínir koma eftir þá seg þú at ek sitja inni í stofu ok telja ek silfr. "

Nú fær hún honum hest annan og ríður hann nú skyndilega og kemur í skóga og hittir Gísla og segir honum hvað vera er að Börkur er vestan kominn. Nú fǽr hon honum hest annan ok ríðr hann nú skyndilega ok kemr í skóga ok hittir Gísla ok segir honum hvat vera er at Bǫrkr er vestan kominn.

Chapter 20

Nú er þar til máls að taka að Börkur býr mál til Þórsnessþings á hendur Gísla um víg Þorgríms. Nú er þar til máls at taka at Bǫrkr býr mál til Þórsnessþings á hendr Gísla um víg Þorgríms. Á þeirri stundu selur Gísli land sitt Þorkatli Eiríkssyni og tók við lausafé; það var honum mjög innan handar. Á þeirri stundu selr Gísli land sitt Þorkatli Eiríkssyni ok tók við lausafé; þat var honum mjǫk innan handar. Hann spyr Þorkel bróður sinn ráða eða hvað hann legði til með honum eða hvort hann vill nokkra ásjá veita honum. Hann spyrr Þorkel bróður sinn ráða eða hvat hann legði til með honum eða hvárt hann vill nokkra ásjá veita honum. Hann svarar sem fyrr að hann kveðst mundu gera honum njósn ef honum væru aðfarir veittar en kveðst mundu firra sig sakagiftum. Hann svarar sem fyrr at hann kvezk mun gera honum njósn ef honum vǽri aðfarir veittar en kvezk mun firra sik sakagiftum.

Þorkell ríður nú á brott og víkur svo reið sinni að hann kemst á bak þeim Berki og seinkar nú ferðina þeirra heldur. Þorkell ríðr nú á brott ok víkr svá reið sína at hann kemsk á bak þeim Berki ok seinkar nú ferðina þeira heldr.

Gísli tekur nú eyki tvo og ekur til skógar með fjárhlut sinn og með honum þræll hans, Þórður hinn huglausi. Gísli tekr nú eyki tvá ok ekur til skógar með fjárhlut sinn ok með honum þrǽll hans, Þórðr inn huglausi.

Þá mælti Gísli: " Oft hefur þú mér hlýðinn verið og minn vilja gert og á eg þér góðu að launa. Þá mǽlti Gísli: " Oft hefir þú mér hlýðinn verit ok minn vilja gert ok á ek þér góðu at launa. " Það var vandi Gísla að hann var í kápu blárri og vel búinn; hann varpar þá af sér kápunni og mælti: " Kápu þessa vil eg gefa þér, vinur, og vil eg að þú njótir nú þegar og farir í kápuna og sit síðan í sleðanum, þeim er síðar fer, en eg mun leiða eykina og vera í kufli þínum. " " Þat var vandi Gísla at hann var í kápu blárri ok vel búinn; hann varpar þá af sér kápunni ok mǽlti: " Kápu þessa vil ek gefa þér, vinr, ok vil ek at þú njótir nú þegar ok farir í kápuna ok sitir síðan í sleðanum, þeim er síðar ferr, en ek mun leiða eykina ok vera í kufli þínum. "

Þeir gera nú svo. Þeir gera nú svá. Þá mælti Gísli: " Ef svo ber til að nokkrir menn kalla á þig þá skaltu þess mest gæta að svara aldregi en ef nokkrir menn vilja þér mein gera þá haltu til skógarins. " Þá mǽlti Gísli: " Ef svá berr til at nokkrir menn kalla á þik þá skalt þess mest gǽta at svara aldregi en ef nokkrir menn vilja þér mein gera þá halt til skógarins. "

En það var mjög jafnfært um vit og hugrekki því að hvorugt var neitt til. En þat var mjǫk jafnfært um vit ok hugrekki því at hvorugt var neitt til.

Gísli leiðir nú eykina. Gísli leiðir nú eykina. Þórður var mikill maður vexti og bar hann hátt í sleðanum; hrósaði hann sér og heldur og þóttist veglega búinn. Þórðr var mikill maðr vexti ok bar hann hátt í sleðanum; hrósaði hann sér ok heldr ok þóttist veglega búinn. Nú sjá þeir Börkur för þeirra er þeir fara til skógarins og hleypa eftir hvatlega. Nú sjá þeir Bǫrkr fǫr þeira er þeir fara til skógarins ok hleypa eftir hvatlega. En er Þórður sér það þá hleypur hann úr sleðanum sem hann má harðast og til skógarins. En er Þórðr sér þat þá hleypr hann ór sleðanum sem hann má harðast ok til skógarins. Þeir hyggja Gísla þar fara og halda eftir sem ákafast og kalla á hann sem þeir geta. Þeir hyggja Gísla þar fara ok halda eftir sem ákafast ok kalla á hann sem þeir geta. En hann þegir við og hleypur sem hann má. En hann þegir við ok hleypr sem hann má. Þorgrímur Austmaður skýtur eftir honum spjóti og kemur milli herða honum svo hart að hann fellur við áfram og var það hans banasár. Þorgrímr Austmaðr skýtr eftir honum spjóti ok kemr milli herða honum svá hart at hann fellr við áfram ok var þat hans banasár.

Þá mælti Börkur: " Skjóttu allra manna heilastur. " Þá mǽlti Bǫrkr: " Skjóttu allra manna heilastr. "

Þeir bræður ræddu sín á milli að þeir mundu fara eftir þrælnum og vita ef nokkur hugur er í honum; þeir snúa nú til skógarins. Þeir brǿðr rǿddu sín á milli at þeir mundu fara eftir þrǽlnum ok vita ef nokkurr hugr er í honum; þeir snúa nú til skógarins.

Nú er frá því að segja að þeir Börkur koma að blákápumanninum og draga af honum kápuhöttinn og þykir nú minna happ í en þeir ætluðu því að þeir kenndu þar Þórð hinn huglausa er þeir ætluðu Gísla. Nú er frá því at segja at þeir Bǫrkr koma at blákápumanninum ok draga af honum kápuhǫttinn ok þykkir nú minna happ í en þeir ǽtluðu því at þeir kenndu þar Þórð inn huglausa er þeir ǽtluðu Gísla.

Það er nú sagt að þeir bræður koma að skóginum en Gísli er kominn í skóginn og sér hann þá svo þeir hann. Þat er nú sagt at þeir brǿðr koma at skóginum en Gísli er kominn í skóginn ok sér hann þá svá þeir hann. Þá skýtur annar þeirra spjóti til hans en Gísli tík það á lofti og skaut aftur og kemur á Þórodd miðjan og fló gegnum hann. Þá skýtr annarr þeira spjóti til hans en Gísli tók þat á lofti ok skaut aftr ok kemr á Þórodd miðjan ok fló gegnum hann. Nú snýr Steinn í móti félögum sínum og segir heldur ógreiðfært um skóginn. Nú snýr Steinn í móti félǫgum sínum ok segir heldr ógreiðfǿrt um skóginn. Börkur vill þó þangað að leita og svo gera þeir. Bǫrkr vill þó þangat at leita ok svá gera þeir. Og er þeir koma að skóginum þá sér Þorgrímur Austmaður hvar limið hrærist í einum stað og skýtur spjóti á gegngert og kemur í kálfann á Gísla. Ok er þeir koma at skóginum þá sér Þorgrímr Austmaðr hvar limit hrǿrisk í einum stað ok skýtr spjóti á gegngert ok kemr í kálfann á Gísla. Hann sendir aftur spjótið og rekur gegnum Þorgrím og lætur hann líf sitt. Hann sendir aftr spjótit ok rekr gegnum Þorgrím ok lǽtr hann líf sitt.

Nú leita þeir um skóginn og finna Gísla eigi og hverfa aftur við svo búið til bæjarins og búa nú mál til á hendur Gísla um víg Þorgríms. Nú leita þeir um skóginn ok finna Gísla eigi ok hverfa aftr við svá búit til bǿjarins ok búa nú mál til á hendr Gísla um víg Þorgríms. Engan hlut taka þeir þaðan í fjárhlutum og fara síðan heim. Engan hlut taka þeir þaðan í fjárhlutum ok fara síðan heim.

Gísli fer nú á fjallið að húsbaki og bindur sár sitt meðan þeir Börkur voru á bænum. Gísli ferr nú á fjallit at húsbaki ok bindr sár sitt meðan þeir Bǫrkr váru á bǿnum. Og er þeir voru á brottu fór Gísli heim og býr þegar ferð sína og fær sér skip og flytur þangað á mikinn fjárhlut og fer Auður, kona hans, með honum og Guðríður, fóstra hans, og út til Húsaness og koma þar við land. Ok er þeir váru á brottu fór Gísli heim ok býr þegar ferð sína ok fǽr sér skip ok flytr þangat á mikinn fjárhlut ok ferr Auðr, kona hans, með honum ok Guðríðr, fóstra hans, ok út til Húsaness ok koma þar við land. Gísli gengur þar upp til bæjarins og hittir þar mann og spyr sá hver hann væri en Gísli sagði til slíkt er honum sýndist en ekki það sem var. Gísli gengr þar upp til bǿjarins ok hittir þar mann ok spyrr sá hver hann vǽri en Gísli sagði til slíkt er honum sýndisk en ekki þat sem var. Gísli tekur upp stein einn og kastar út í hólm þann er þar var fyrir landi og bað þar bóndason eftir gera þá er hann kæmi heim og kvað hann þá vita mundu hver maðurinn þar hefði komið. Gísli tekr upp stein einn ok kastar út í hólm þann er þar var fyrir landi ok bað þar bóndason eftir gera þá er hann kǿmi heim ok kvað hann þá vita mundi hver maðrinn þar hefði komit. En það var einskis manns að inna og koma þar þá enn það fram að Gísli var betur að íþróttum búinn en flestir menn aðrir. En þat var einskis manns at inna ok koma þar þá enn þat fram at Gísli var betr at íþróttum búinn en flestir menn aðrir. Eftir það gengur hann á bátinn og rær út yfir nesið og yfir Arnarfjörð og yfir fjörð þann er gengur inn af Arnarfirði er heitir Geirþjófsfjörður og býst hann þar um og gerir þar alhýsi og er þar um veturinn. Eftir þat gengr hann á bátinn ok rǿr út yfir nesit ok yfir Arnarfjörð ok yfir fjǫrð þann er gengr inn af Arnarfirði er heitir Geirþjófsfjörður ok býsk hann þar um ok gerir þar alhýsi ok er þar um vetrinn.