Bókastaðir

Rennir hét maðr, ok var bóndi einn ríkr, hann hafði atsetr í ey þeirri, er síðan er Rennisey kölluð.Rennir hèt maðr, ok var bóndi einn ríkr, hann hafði atsetr í ey þeirri, er síðan er Rennisey kölluð. Sú ey liggr fyrir Noregi norðr undan Jaðri. Hann hafði verit víkíngr mikill, áðr hann settist í búnað. Konu átti hann sér, ok einn son barna;Konu átti hann sèr, ok einn son barna; sá hét Refr.sá hèt Refr. Þá er hann var úngr, lagðist hann í eldaskála, ok beit hrís ok börk af trjám; hann var furðuliga mikill vexti; ekki færði hann saur af sér, ok til einkis rétti hann sínar hendr, svá at öðrum væri til gagns.ekki færði hann saur af sèr, ok til einkis rètti hann sínar hendr, svâ at öðrum væri til gagns. Faðir hans var fjárorkumaðr mikill, ok líkaði honum illa óþrifnaðr sonar síns. Refr varð frægr mjök at öngum snotrleik né frama, heldr at því at hann gjörði sik athlægi annarra sinna hraustra frænda, ok þótti föður hans hann ólíkligr til nokkurs frama, sem öðrum úngum mönnum var þá títt.Refr varð frægr mjök at öngum snotrleik nè frama, heldr at því at hann gjörði sik athlægi annarra sinna hraustra frænda, ok þótti föður hans hann ólíkligr til nokkurs frama, sem öðrum úngum mönnum var þá títt. Rennir bóndi átti einn þann grip, er hann hafði meiri mætr á enn öðrum sínum fjárhlutum; þat var einn uxi; hann var bæði mikill ok skrautligr fyrir horna sakir; ristin voru horn á honum ok rent gulli í stiklana, ok svá af silfri, var festr meðal horna (á) uxanum, ok þar á þrír gullhríngar.ristin voru horn á honum ok rent gulli í stiklana, ok svâ af silfri, var festr meðal horna (á) uxanum, ok þar á þrír gullhríngar. Þessi uxi bar lángt af öðrum uxum, þeim sem í landinu voru, sakir vaxtar ok alls kostar umbúðar; var Rennir bóndi svá vandlátr um hann, at hann skyldi aldrei geymslulaus vera.var Rennir bóndi svâ vandlátr um hann, at hann skyldi aldrei geymslulaus vera. Rennir var jafnan í bardögum með Vikari konúngi, ok var þeim vingott.

Vikar konúngr gjörðist hermaðr mikill, ok hafði marga kappa með sér, þá er ágætir voru, en Starkaðr var mest metinn af öllum þeim, ok kærastr konúngi, þar hann var öndugismaðr hans ok ráðgjafi ok landvarnarmaðr.Vikar konúngr gjörðist hermaðr mikill, ok hafði marga kappa með sèr, þá er ágætir voru, en Starkaðr var mest metinn af öllum þeim, ok kærastr konúngi, þar hann var öndugismaðr hans ok ráðgjafi ok landvarnarmaðr. Hann þá margar gjafir af konúngi; Vikar konúngr gaf honum gullhríng þann, er stóð þrjár merkr, en Starkaðr gaf honum eyna Þrum, þá er Haraldr konúngr hafði gefit Stórverki, föður hans. Hann var 12 sumur með Vikari konúngi, sem hann segir:

Vikar konúngr sigldi af Ögðum norðr á Hörðaland, ok hafði lið mikit. Hann lá í hólmum nokkurum lengi, ok fekk andviðri mikit.Hann lá í hólmum nokkurum lengi, ok fèkk andviðri mikit. Þeir feldu spán til byrjar, ok fell svá at Óðinn vildi þiggja mann at hlutfalli at hánga or herinum.Þeir feldu spán til byrjar, ok fèll svâ at Óðinn vildi þiggja mann at hlutfalli at hánga or herinum. Þá var skipt liðinu til hlutfalla, ok kom upp hlutr Vikars konúngs. Við þat urðu allir hljóðir, ok var ætlat um daginn eptir, at ráðsmenn skyldu eiga stefnu um þetta vandmæli. Um nóttina nær miðri nótt vakti Hrosshársgrani Starkað, fóstra sinn, ok bað hann fara með sér.Um nóttina nær miðri nótt vakti Hrosshársgrani Starkað, fóstra sinn, ok bað hann fara með sèr. Þeir taka bát einn lítinn, ok reru til eyjar einnrar innfrá hólminum.Þeir taka bát einn lítinn, ok rèru til eyjar einnrar innfrá hólminum. Þeir gengu upp til skógar, ok fundu þar rjóðr eitt í skóginum; í rjóðrinu var fjölmenni mikit, ok var þar þíng sett. Þar sátu 11 menn á stólum, en hinn tólfti var auðr. Þeir gengu fram á þíngit, ok settist Hrosshársgrani á stólinn hinn tólfta. Þeir heilsuðu allir Óðni. Hann mælti, at dómendr skyldi þá dæma örlug Starkaðs. Þá tók Þór til orða, ok mælti: Álfhildr, móðir föður Starkaðs, kaus föður at syni sínum hundvísan jötun, heldr enn Ásaþór, ok skapa ek þat Starkaði, at hann skal hvorki eiga son né dóttur, ok enda svá ætt sína.Þá tók Þór til orða, ok mælti: Álfhildr, móðir föður Starkaðs, kaus föður at syni sínum hundvísan jötun, heldr enn Ásaþór, ok skapa ek þat Starkaði, at hann skal hvorki eiga son nè dóttur, ok enda svâ ætt sína. Óðinn svaraði: þat skapa ek honum, at hann skal lifa mannsaldra þrjá. Þór mælti: hann skal vinna níðíngsverk á hvörjum mannsaldri. Óðinn svaraði: þat skapa ek honum, at hann skal eiga en beztu vápn ok váðir.Óðinn svaraði: þat skapa ek honum, at hann skal eiga en beztu vâpn ok vâðir. Þór mælti: þat skapa ek honum, at hann skal hvorki eiga land né láð.Þór mælti: þat skapa ek honum, at hann skal hvorki eiga land nè láð. Óðinn mælti: ek gef honum þat, at hann skal eiga of lausafjár. Þór mælti: þat legg ek á hann, at hann skal aldrei þikjast nóg eiga. Óðinn svaraði: ek gef honum sigr, ok snild at hvörju vígi. Þór svaraði: þat legg ek á hann, at hann fái í hvörju vígi meiðslasár. Óðinn mælti: ek gef honum skáldskap, at hann skal eigi seinna yrkja enn mæla. Þór mælti: hann skal ekki muna eptir, þat er hann yrkir. Óðinn mælti: þat skapa ek honum, at hann skal þikja hæðstr enum göfgustum mönnum ok hinum beztum. Þór mælti: leiðr skal hann alþýðu allri. Þá dæmdu dómendr allt þetta á hendr Starkaði, er þeir höfðu ummælt, ok sleit svá þínginu.Þá dæmdu dómendr allt þetta á hendr Starkaði, er þeir höfðu ummælt, ok sleit svâ þínginu. Fóru þeir Hrosshársgrani ok Starkaðr til báts síns. Þá mælti Hrosshársgrani til Starkaðs: vel muntu nú launa mér, fóstri! liðsemd, þá er ek veitta þér.Þá mælti Hrosshársgrani til Starkaðs: vel muntu nú launa mèr, fóstri! liðsemd, þá er ek veitta þèr. Vel, segir Starkaðr. Þá skaltu nú senda mér Víkar konúng, en ek mun ráðin til leggja.Þá skaltu nú senda mèr Víkar konúng, en ek mun ráðin til leggja. Starkaðr játar þessu. Þá fekk Hrosshársgrani geir í hönd honum, ok segir at þat mundi sýnast reirsproti.Þá fèkk Hrosshársgrani geir í hönd honum, ok segir at þat mundi sýnast reirsproti. Þá fóru þeir út til liðsins, ok var þá komit at degi. Um morguninn eptir gengu ráðgjafar konúngs á stefnu til umráða, kom þat ásamt með þeim, at þeir skyldu gjöra nokkura minníng blótsins, ok segir Starkaðr upp ráðagjörðina. Þar stóð fura ein hjá þeim, ok stofn einn hár nær furunni; neðarliga af furunni stóð einn kvistr mjór, ok tók í limit upp. Þá bjuggu þjónustusveinar mat manna, ok var kálfr einn skorinn ok kruförr. Starkaðr lét taka kálfsþarmana;Starkaðr lèt taka kálfsþarmana; síðan steig Starkaðr upp á stofninn, ok sveigði ofan þann enn mjófa kvistinn, ok knýtti þar um kálfsþörmunum. Þá mælti Starkaðr til konúngs: nú er þér búinn hér gálgi, konúngr! ok mun sýnast eigi allmannhættr.Þá mælti Starkaðr til konúngs: nú er þèr búinn hèr gálgi, konúngr! ok mun sýnast eigi allmannhættr. Nú gaktu híngat, ok mun ek leggja snöru á háls þér.Nú gaktu híngat, ok mun ek leggja snöru á háls þèr. Konúngr mælti: sé þess umbúð ekki meir hættlig, enn mér sýnist, þá vænti ek, at mik skaði þetta ekki, en ef öðruvís er, þá mun auðna ráða, hvat atgjörist.Konúngr mælti: sè þess umbúð ekki meir hættlig, enn mèr sýnist, þá vænti ek, at mik skaði þetta ekki, en ef öðruvís er, þá mun auðna ráða, hvat atgjörist. Síðan steig hann up pá stofninn, ok lagði Starkaðr virgilinn um háls honum, ok steig síðan ofan af stofninum. Þá stakk Starkaðr sprotanum á konúngi, ok mælti: nú gef ek þik Óðni. Þá lét Starkaðr lausan furukvistinn.Þá lèt Starkaðr lausan furukvistinn. Reirsprotinn varð at geir, ok stoð í gegnum konúnginn. Stofninn fell undan fótum honum, en kálfsþarmarnir urðu at viðu sterkri, en kvistrinn reis upp, ok hóf upp konúnginn við limar, ok dó hann þar.Stofninn fèll undan fótum honum, en kálfsþarmarnir urðu at viðu sterkri, en kvistrinn reis upp, ok hóf upp konúnginn við limar, ok dó hann þar. Nú heita þar síðan Vikarshólmar. Af þessu verki varð Starkaðr mjök óþokkaðr af alþýðu, ok af þessu verki varð hann fyrst landflótti af Hörðalandi. Eptir þat strauk hann á braut or Noregi, ok austr í Svíaveldi, ok var þar lengi með Uppsala konúngum Eireki ok Álreki, sonum Agna Skjálfarbónda, ok var í herförum með þeim. Ok er Álrekr spurði Starkað, hvat hann kunni tíðinda at segja frá frændum sínum eða sjálfum sér, þá orti Starkaðr kvæði þat, er heitir Vikarsbálkr;Ok er Álrekr spurði Starkað, hvat hann kunni tíðinda at segja frá frændum sínum eða sjálfum sèr, þá orti Starkaðr kvæði þat, er heitir Vikarsbálkr; þar segir svá frá drápi Vikars konúngs:þar segir svâ frá drápi Vikars konúngs:

Þat má finna á Starkaði, at honum þikir þetta eitthvört verk sitt verst ok óskapligast orðit hafa, er hann drap Vikar konúng, ok ekki höfum vér frásagnir heyrðar, at hann hafi ílendr orðit í Noregi síðan.Þat má finna á Starkaði, at honum þikir þetta eitthvört verk sitt verst ok óskapligast orðit hafa, er hann drap Vikar konúng, ok ekki höfum vèr frásagnir heyrðar, at hann hafi ílendr orðit í Noregi síðan. En er Starkaðr var at Uppsölum, þá voru þar 12 berserkir málamenn, ok voru mjök ágjarnir ok spottsamir við hann, ok voru óðastir at því bræðr tveir, Úlfr ok Ótryggr. Starkaðr var þögull, en berserkir kölluðu hann endrborinn jötun ok níðíng, svá sem hér segir:Starkaðr var þögull, en berserkir kölluðu hann endrborinn jötun ok níðíng, svâ sem hèr segir:

En er Eirekr konúngr ok Álrekr settust heima, þá fór Starkaðr í hernað með skip þat, er Álrekr konúngr hafði gefit honum, ok hafði skipat með Norðmönnum ok þeim Svíunum; fór hann víða um lönd, ok framdi orrostur ok einvígi, ok hafði jafnan sigr, ok er hann ekki lengr við þessa sögu. Álrekr konúngr varð skammlífr, en þat varð með þeim atburð, at Eirekr konúngr, bróðir hans, sló hann í hel með beizli, er þeir höfðu riðit, at temja hesta sína. Eptir þat réð einn Eirekr konúngr Svíþjóðu lengi síðan, sem enn mun síðar sagt í þessi sögu af samskiptum þeirra Hrólfs konúngs Gautrekssonar.Eptir þat rèð einn Eirekr konúngr Svíþjóðu lengi síðan, sem enn mun síðar sagt í þessi sögu af samskiptum þeirra Hrólfs konúngs Gautrekssonar.

Nú ferr tveim fram sögunum; skal nú segja fyrst frá því, er áðr var frá horfit, at Gautrekr konúngr stýrir Gautlandi, ok gerðist mikill höfðíngi, ok hinn mesti bardagamaðr. Þat þótti konúnginum vanta mjök á sína ríkisstjórn, at hann var maðr ókvændr, ok vildi leita sér ráðs.Þat þótti konúnginum vanta mjök á sína ríkisstjórn, at hann var maðr ókvændr, ok vildi leita sèr ráðs. Haraldr er konúngr nefndr, hann réð fyrir Vinlandi.Haraldr er konúngr nefndr, hann rèð fyrir Vinlandi. Hann var vitr maðr, ok ekki mikill bardagamaðr; hann átti sér drottníng, ok eina dóttur væna ok vel siðuga, er Álfhildr hét.hann átti sèr drottníng, ok eina dóttur væna ok vel siðuga, er Álfhildr hèt. Gautrekr konúngr býr ferð sína til Vinnlands, ok biðr dóttur Haralds konúngs. Því máli var vel svarat, ok svá margt, sem þeir töluðu hér um, varð sá endir á, at Gautrekr konúngr skal fá meyna;Því máli var vel svarat, ok svâ margt, sem þeir töluðu hèr um, varð sá endir á, at Gautrekr konúngr skal fá meyna; flytr hann hana heim í Gautland, ok drekkr til hennar brúðlaup; ok er þau höfðu eigi lengi ásamt verit, fæðir Álfhildr dóttur eina fríða; þeirri var nafn gefit, ok heitir hún Helga. Hún var snemma bráðgjör; hún vóx upp með föður sínum, ok þótti hún hinn bezti kostr þar í Gautlandi. Gautrekr konúngr hafði margt manna með sér, þeirra er mikilhæfir voru.Gautrekr konúngr hafði margt manna með sèr, þeirra er mikilhæfir voru. Hrosskell hét maðr, hann var vinr Gautreks;Hrosskell hèt maðr, hann var vinr Gautreks; hann var mikill víkíngr; þá hann einn tíma heimboð með Gautreki konúngi, ok at skilnaði gaf Gautrekr konúngr honum sæmiligar gjafir; hann gaf Hrosskeli stóðhross góð, hest grán ok með 4 merhross; þau voru öll silkibleik, ok hin vænustu. Hrosskell þakkaði konúngi gjafirnar, ok skildu þeir með mikilli vináttu. Gautrekr konúngr stýrir nú ríki sínu um mörg ár, ok sitr nú um kyrt, þar til at drottníng kennir sóttar, ok eigi lyktar fyrr hennar sótt, enn drottníng er dauð útborin. Gautreki konúngi þótti þetta hinn mesti harmr; konúngr lætr verpa haug eptir drottníngu; honum fekk þetta svá mikils, at hann gáði eigi ríkisstjórnar.honum fèkk þetta svâ mikils, at hann gáði eigi ríkisstjórnar. Hann sat á haugi hvörn dag, ok beitti þaðan hauki sínum, ok gjörði sér þaraf skemtan ok dægrastyttíng.Hann sat á haugi hvörn dag, ok beitti þaðan hauki sínum, ok gjörði sèr þaraf skemtan ok dægrastyttíng.

Nú er frá því at segja, at Neri jarl hafði ríkisstjórn á Upplöndum, sem fyrr var sagt, ok er hann frétti dráp Vikars konúngs, feðr síns, hefr hann stefnu við Harald konúng, bróður sinn;Nú er frá því at segja, at Neri jarl hafði ríkisstjórn á Upplöndum, sem fyrr var sagt, ok er hann frètti dráp Vikars konúngs, feðr síns, hefr hann stefnu við Harald konúng, bróður sinn; ok er þeir finnast, tala þeir um arfskipti sín í milli; kemr þat ásamt með þeim, með því at Haraldr var ellri þeirra bræðra, at hann skal taka ríki þau öll undir sik, er Vikar konúngr hafði fyrirráðit, ok vera þar konúngr yfir, en Neri jarl skal hafa Upplönd, sem áðr, ok Þelamörk, þat ríki sem áðr hafði stýrt Haraldr konúngr, bróðir hans, ok skildust þeir bræðr með góðu samþykki. Neri jarl var svá vitr, at eigi fekkst hans maki, varð þat allt at ráði, er hann lagði til um, hvat sem þeir áttu at vera.Neri jarl var svâ vitr, at eigi fèkkst hans maki, varð þat allt at ráði, er hann lagði til um, hvat sem þeir áttu at vera. Aldrei vildi hann gjafir þiggja, þvíat hann var svá sínkr, at hann tímdi öngvu at launa.Aldrei vildi hann gjafir þiggja, þvíat hann var svâ sínkr, at hann tímdi öngvu at launa. Þess er nú getit við, er áðr var frásagt, at Rennir bóndi gekk einn dag um eldaskála; hann rataði um leggi Refs, sonar síns, ok mælti til hans: mikil skömm er at slíkum syni, er þú vill þik til eins ills hafa, nú skaltu verða á brottu, ok koma eigi optar mér fyrir augu eðr í augsýn, meðan þú ferr þessi fólsku fram.hann rataði um leggi Refs, sonar síns, ok mælti til hans: mikil skömm er at slíkum syni, er þú vill þik til eins ills hafa, nú skaltu verða á brottu, ok koma eigi optar mèr fyrir augu eðr í augsýn, meðan þú ferr þessi fólsku fram. Refr svaraði: meðr því attu rekr mik frá þér, þá mun þat makligra, at fari sá gripr með mér, er þú átt beztan, ok þér þikir mest at láta.Refr svaraði: meðr því attu rekr mik frá þèr, þá mun þat makligra, at fari sá gripr með mèr, er þú átt beztan, ok þèr þikir mest at láta. Rennir mælti: engi gripr er sá í minni eigu, at ek vildi eigi til þess gefa, at ek sæi þik aldrei, þvíat þú ert athlægi ættar þinnar. Eptir þat skildu þeir tal sitt; ok eigi miklu síðar einn veðrdag góðan stendr Refr upp, ok býst í braut; hann tekr ok uxann góða, ok leiðir til strandar. Hann hryndi fram einu skipi, ok ætlar á land. Ekki hirðir hann, þótt uxinn vökni nokkut. Síðan sezt hann við árar, en bindr uxann við skipit, ok rær svá til lands.Síðan sezt hann við árar, en bindr uxann við skipit, ok rær svâ til lands. Hann var í stuttum feldi, ok í ökulbrókum, ok er hann kemr á land, leiðir hann uxann eptir sér;Hann var í stuttum feldi, ok í ökulbrókum, ok er hann kemr á land, leiðir hann uxann eptir sèr; ferr fyrst austr eptir Jaðri, ok svá sem leið liggr til Upplanda.ferr fyrst austr eptir Jaðri, ok svâ sem leið liggr til Upplanda. Eigi léttir hann fyrr sinni ferð, enn hann kemr til bæjar þess, er Neri jarl átti fyrir at ráða.Eigi lèttir hann fyrr sinni ferð, enn hann kemr til bæjar þess, er Neri jarl átti fyrir at ráða. Hirðmenn jarls sögðu honum, at þar var kominn Refr Rennisfífl, ok leiðir eptir sér uxann góða.Hirðmenn jarls sögðu honum, at þar var kominn Refr Rennisfífl, ok leiðir eptir sèr uxann góða. Jarl bað þá ekki gabba hann. Ok er Refr kom at hallar dyrum þeim, sem jarl var vanr at sitja í, bað hann dyravörðu kalla jarl til tals við sik. Þeir svöruðu: eigi lætr þú dvöl á fólskunni, ok er jarl eigi því vanr at hlaupa til tals við þorpara. Refr mælti: komi þér orðum mínum, en hann ráði svörum sínum!Refr mælti: komi þèr orðum mínum, en hann ráði svörum sínum! Síðan gengu þeir til móts við jarl, ok sögðu, at Refr hinn heimski beiddi hann út koma. Jarl mælti: segi þér at ek mun hitta Ref, eigi veit, hvörju heilli hvörgi kemr;Jarl mælti: segi þèr at ek mun hitta Ref, eigi veit, hvörju heilli hvörgi kemr; gekk jarl út, ok kvaddi Refr hann vel. Jarl mælti: því ertu hér kominn?Jarl mælti: því ertu hèr kominn? Refr svaraði: faðir minn hefir mik á brott rekit, en hér er einn uxi, er ek á, ok hann vil ek þér gefa.Refr svaraði: faðir minn hefir mik á brott rekit, en hèr er einn uxi, er ek á, ok hann vil ek þèr gefa. Jarl svaraði: hefir þú eigi spurt, at ek þigg aungvar gjafir, þvíat ek vil aungum manni launa. Refr svaraði: spurt hefi ek sínku þína, at engi þarf til fjár í móti ætla, þótt þér sé gefit, en þó vil ek at þú þiggir þenna grip, ok má vera at þú gjörir mér gagn í orðum þínum, hverr sem penínga laun verða.Refr svaraði: spurt hefi ek sínku þína, at engi þarf til fjár í móti ætla, þótt þèr sè gefit, en þó vil ek at þú þiggir þenna grip, ok má vera at þú gjörir mèr gagn í orðum þínum, hverr sem penínga laun verða. Jarl mælti: þiggja mun ek uxann við þessi þín ummæli, ok gakk þú inn, ok ver hér fyrst í nótt!Jarl mælti: þiggja mun ek uxann við þessi þín ummæli, ok gakk þú inn, ok ver hèr fyrst í nótt! Refr lét þá lausan uxann, ok gekk inn.Refr lèt þá lausan uxann, ok gekk inn. Jarl bað fá honum klæði, svá at skammlaust væri.Jarl bað fá honum klæði, svâ at skammlaust væri. Síðan þó Refr sér, ok var hann hinn drengiligasti maðr.Síðan þó Refr sèr, ok var hann hinn drengiligasti maðr. Hann sat þar um hríð. Öll hall jarls var búin með skjöldum, svá at hverr tók annan, þar sem þeir voru uppfestir.Öll hall jarls var búin með skjöldum, svâ at hverr tók annan, þar sem þeir voru uppfestir. Jarl tók einn skjöld, sá var allr lagðr með gull; þann gaf hann Ref. Ok er jarl gekk til dagdrykkju, horfði hann í hliðit, þar sem skjöldrinn hafði hángit; hann kvað þá vísu:

Jarl lét snúa hásæti sínu, svá fekk honum mikils, at skjöldrinn var á brautu.Jarl lèt snúa hásæti sínu, svâ fèkk honum mikils, at skjöldrinn var á brautu. Ok er Refr fann þetta, gekk hann fyrir jarl, ok hafði skjöldinn í hendi sér, ok mælti: herra! segir hann, ver kátr, því at hér er skjöldr sá, er þér gáfuð mér, hann vil ek nú yðr gefa, því at hann kemr mér at aungu haldi, þar sem ek hef ekki fleira vápna.Ok er Refr fann þetta, gekk hann fyrir jarl, ok hafði skjöldinn í hendi sèr, ok mælti: herra! segir hann, ver kátr, því at hèr er skjöldr sá, er þèr gáfuð mèr, hann vil ek nú yðr gefa, því at hann kemr mèr at aungu haldi, þar sem ek hef ekki fleira vâpna. Jarl mælti: gefðu allra drengja heilastr, þvíat þat er mikil prýði höll minni, at hafa hann aptr í þann stað, sem hann hekk áðr, en hér er einn gripr, er ek vil gefa þér, ok má vera at þér verði at gagni, er þú ferr mínum ráðum fram.Jarl mælti: gefðu allra drengja heilastr, þvíat þat er mikil prýði höll minni, at hafa hann aptr í þann stað, sem hann hèkk áðr, en hèr er einn gripr, er ek vil gefa þèr, ok má vera at þèr verði at gagni, er þú ferr mínum ráðum fram. Jarl fekk honum í hendr eitt heinbrýni;Jarl fèkk honum í hendr eitt heinbrýni; ok mun þér þikja þessi gjöf ekki fémikil.ok mun þèr þikja þessi gjöf ekki fèmikil. Refr mælti: eigi veit ek, at hvörju haldi mér kemr þetta.Refr mælti: eigi veit ek, at hvörju haldi mèr kemr þetta. Jarl mælti: svá er þó mál með vexti, at ek vil aungvan mann sitjanda fæða, svá at eigi starfi nokkut;Jarl mælti: svâ er þó mál með vexti, at ek vil aungvan mann sitjanda fæða, svâ at eigi starfi nokkut; nú vil ek senda þik til Gautreks konúngs, ok sel þú honum í hendr heinarbrýni þetta. Refr mælti: ekki em ek vanr at fara á milli tíginna manna, ok eigi veit ek, hvat konúngi skal þetta brýni. Jarl mælti: ekki þyrfti at geta vitsmuna minna, ef ek sæi eigi lengra fram enn þú, en engi frama raun mun þér í þessu vera, at hitta konúnginn, þvíat þú skalt ekki við hann mæla, mér er sagt at konúngr sé opt á haugi drottníngar, ok beitir þaðan hauki sínum, ok optliga, er álíðr daginn, þá lezt haukrinn.Jarl mælti: ekki þyrfti at geta vitsmuna minna, ef ek sæi eigi lengra fram enn þú, en engi frama raun mun þèr í þessu vera, at hitta konúnginn, þvíat þú skalt ekki við hann mæla, mèr er sagt at konúngr sè opt á haugi drottníngar, ok beitir þaðan hauki sínum, ok optliga, er álíðr daginn, þá lezt haukrinn. Þá lætr konúngr sveifa höndina hjá stólnum, ef hann finnr nokkut at kasta til hans. Nú ef svá ferr, at konúngr fær ekkert at kasta til hauksins;Nú ef svâ ferr, at konúngr fær ekkert at kasta til hauksins; þá stik þú brýninu í hönd honum, en tak við, ef hann réttir nokkut þér í hönd, ok far þá aptr til mín!þá stik þú brýninu í hönd honum, en tak við, ef hann rèttir nokkut þèr í hönd, ok far þá aptr til mín! Síðan fór Refr at tilvísun jarls, ok kom þar at, er konúngr sat á hauginum, ok fór þat svá, sem Neri gat til, at konúngr fleigði öllu til hauksins því, at hann fekk til.Síðan fór Refr at tilvísun jarls, ok kom þar at, er konúngr sat á hauginum, ok fór þat svâ, sem Neri gat til, at konúngr fleigði öllu til hauksins því, at hann fèkk til. Refr settist hjá stólinum at baki konúngi. Síðan sér hann, hvar komit var.Síðan sèr hann, hvar komit var. Konúngr réttir höndina á bak sér aptr.Konúngr rèttir höndina á bak sèr aptr. Refr stíngr brýninu í hönd honum, en konúngr kastar þegar á bak haukinum, ok flýgr hann upp snart, er heininn kom við hann. Konúngi þóttu vel sigrast hafa, ok vildi eigi, at sá misti síns, er honum hafði gjört greiða, ok rétti á bak sér gullbaug, ok sá eigi til hans meðan.Konúngi þóttu vel sigrast hafa, ok vildi eigi, at sá misti síns, er honum hafði gjört greiða, ok rètti á bak sèr gullbaug, ok sá eigi til hans meðan. Refr tók við, ok fór til fundar við jarl. Hann spurði, hvörsu farizt hafði. Refr svarar, ok sýndi honum bauginn. Jarl mælti: þetta er góðr gripr, ok er eigi seta nýtri, enn afla slíks. Þar var Refr um vetrinn; en er voraði, þá mælti jarl: hvat skaltu nú athafast? Refr mælti: nú mun eigi hægt um, ek má nú selja bauginn til lausafjár. Jarl mælti: til mun ek enn hlutast með þér;Jarl mælti: til mun ek enn hlutast með þèr; konúngr heitir Ella, hann ræðr fyrir Englandi, honum skaltu gefa bauginn, mun þér þat eigi færra fé verða, en kom til mín at hausti, mat ok ráð mun ek eigi við þik spara, þótt engi verði önnur uxalaunin.konúngr heitir Ella, hann ræðr fyrir Englandi, honum skaltu gefa bauginn, mun þèr þat eigi færra fè verða, en kom til mín at hausti, mat ok ráð mun ek eigi við þik spara, þótt engi verði önnur uxalaunin. Refr mælti: eigi vilda ek at þú gætir þess. Síðan fór hann til Englands, ok gekk fyrir Ellu konúng, ok kvaddi hann sæmiliga, var Refr þá vel búinn bæði at vopnum ok klæðum. Konúngr spurði, hvörr þessi maðr var. Hann svaraði: ek heiti Refr, ok vilda ek, at þér þæguð af mér gullhríng þenna, ok lagði á borðit fyrir konúnginn.Hann svaraði: ek heiti Refr, ok vilda ek, at þèr þæguð af mèr gullhríng þenna, ok lagði á borðit fyrir konúnginn. Konúngr leit á, ok mælti: þetta er mikit gersemi, eða hvörr gaf þér?Konúngr leit á, ok mælti: þetta er mikit gersemi, eða hvörr gaf þèr? Refr svaraði:

Gautrekr konúngr gaf mér bauginn.Gautrekr konúngr gaf mèr bauginn. Konúngr mælti: hvat gafstu honum? Refr svaraði: eitt lítit heinarbrýni. Konúngr mælti: mikit er um örleik Gautreks konúngs, er hann gefr gull við grjóti. Þiggja vil ek hrínginn, sagði konúngr, ok býð ek þér hér at vera.Þiggja vil ek hrínginn, sagði konúngr, ok býð ek þèr hèr at vera. Refr mælti: hafið þökk, herra! fyrir boðyðvart, en aptr ætla ek mér til Nera jarls, fóstra míns.Refr mælti: hafið þökk, herra! fyrir boðyðvart, en aptr ætla ek mèr til Nera jarls, fóstra míns. Konúngr mælti: dveljast verðr þú hér um stund.Konúngr mælti: dveljast verðr þú hèr um stund. Konúngr lét búa eitt skip, ok einn dag bað hann Ref gánga með sér.Konúngr lèt búa eitt skip, ok einn dag bað hann Ref gánga með sèr. Konúngr mælti: hér er eitt skip, er ek vil gefa þér með öllum þeim farmi, er þér má bezt henta, ok mönnum svá mörgum sem þú þarft;Konúngr mælti: hèr er eitt skip, er ek vil gefa þèr með öllum þeim farmi, er þèr má bezt henta, ok mönnum svâ mörgum sem þú þarft; vil ek eigi, at þú sért lengr annarra farþegi, at fara hvört er þér líkar, ok er þetta þó lítit hjá því, sem Gautrekr konúngr launaði þér heinarbrýnit.vil ek eigi, at þú sèrt lengr annarra farþegi, at fara hvört er þèr líkar, ok er þetta þó lítit hjá því, sem Gautrekr konúngr launaði þèr heinarbrýnit. Refr mælti: þetta er allstórmannliga launat. Síðan bjó Refr sik til skips með nógum efnum, ok þakkaði konúngi með mörgum fögrum orðum. Konúngr mælti: hér eru rakkar tveir, er ek vil gefa þér.Konúngr mælti: hèr eru rakkar tveir, er ek vil gefa þèr. Þeir voru harðla litlir ok fagrir, ok enga hafði Refr slíka séð;Þeir voru harðla litlir ok fagrir, ok enga hafði Refr slíka sèð; viðjar voru á þeim af gulli, ok spent gullhríng um háls hvorum þeirra, ok 7 smáhríngar á festinni milli þeirra. Eigi þóttust menn séð hafa slíkar gersimar í þeirri tegund.Eigi þóttust menn sèð hafa slíkar gersimar í þeirri tegund. Síðan fór Refr í braut, ok kom í ríki Nera jarls. Hann gekk í mót honum, ok bað hann vel kominn: ok far til mín með alla menn þína! Refr mælti: ek hefi nú nógan kaupeyri fyrir oss af leggja. Jarl mælti: þat er vel, en ekki skal þat kaupeyrir þinn skerða, en af voru borði skaltu mat eta, þó eru eigi mikil uxalaunin. Refr mælti: þat eina þiki mér at, er þú getr þess.Refr mælti: þat eina þiki mèr at, er þú getr þess. Nú er Refr með jarli um vetrinn, ok verðr allvinsæll, ok voru með honum margir sporgaungumenn. Ok er voraðist, mælti jarl við Ref: hvat skaltu nú athafast. Refr mælti: mun nú eigi hægt, þvíat fé skortir nú eigi, at ráðast í víkíng eðr kaupferðir.Refr mælti: mun nú eigi hægt, þvíat fè skortir nú eigi, at ráðast í víkíng eðr kaupferðir. Jarl mælti: svá er þat, en til mun ek hlutast enn með þér;Jarl mælti: svâ er þat, en til mun ek hlutast enn með þèr; nú skaltu fara suðr til Danmerkr á fund Hrólfs konúngs kraka, ok færa honum rakkana, því þeir eru ekki ótíginna manna eign, ok mun eigi færra fé verða, ef hann vill þiggja.nú skaltu fara suðr til Danmerkr á fund Hrólfs konúngs kraka, ok færa honum rakkana, því þeir eru ekki ótíginna manna eign, ok mun eigi færra fè verða, ef hann vill þiggja. Refr mælti: þú skalt ráða, en eigi er mér nú féfátt.Refr mælti: þú skalt ráða, en eigi er mèr nú fèfátt.

Nú býst Refr, ok siglir til Danmerkr. Hann finnr Hrólf konúng, ok gengr fyrir hann, ok fagnar honum. Konúngr spyrr hann, hverr hann væri. Hann kveðst Refr heita. Konúngr svaraði: ertu kallaðr Gjafa-Refr? Hann svaraði: þegit hef ek gjafir at mönnum, ok þó enn gefit stundum. Refr mælti: rakka þessa enu litlu vil ek, herra! gefa yðr með búnaði sínum. Konúngr mælti, ok leit til: slíkt eru stórar gersimar, eða hvörr gaf þér.Konúngr mælti, ok leit til: slíkt eru stórar gersimar, eða hvörr gaf þèr. Refr svaraði: Ella konúngr. Rólfr konúngr mælti: hvat gaftu honum? Refr svaraði: gullbaug; eða hvörr gaf þér hann?eða hvörr gaf þèr hann? Refr svaraði: Gautrekr konúngr. Eða hvat gaftu honum? Refr svaraði: heinarbrýni. Rólfr konúngr mælti: mikit er um örleik Gautreks konúngs, er hann gefr gull við grjóti, en þiggja mun ek rakkana, ok ver með oss! Refr svaraði: aptr skal ek at hausti til Nera jarls, fóstra míns. Rólfr konúngr svaraði: svá má vel vera.Rólfr konúngr svaraði: svâ má vel vera. Var hann nú með konúngi um hríð. Nú býr Refr skip sitt at hausti. Þá mælti konúngr: laun hefi ek hugat þér, skip skaltu af mér þiggja, svá sem af Englakonúngi, skal þat vera með hinum bezta farmi ok mönnum.Þá mælti konúngr: laun hefi ek hugat þèr, skip skaltu af mèr þiggja, svâ sem af Englakonúngi, skal þat vera með hinum bezta farmi ok mönnum. Refr mælti: hafið mikla þökk fyrir stórmannliga gjöf! ok bjóst síðan. Rólfr konúngr mælti: hér eru gripir tveir, Refr! er þú skalt af mér þiggja, þat er hjálmr ok brynja.Rólfr konúngr mælti: hèr eru gripir tveir, Refr! er þú skalt af mèr þiggja, þat er hjálmr ok brynja. Refr tekr við gripunum. Þeir voru báðir af rauðu gulli gjörvir, ok skiljast þeir Rólfr konúngr með mikilli blíðu, ok ferr Refr nú til móts við Nera jarl, ok stýrði hann þá tveimr skipum. Jarl tók vel við honum, ok sagði at enn hafði heldr vaxit féit;Jarl tók vel við honum, ok sagði at enn hafði heldr vaxit fèit; ok skulu þér allir til mín í vetr, ok eru þó lítil laun fyrir uxann, en eigi hæfir mér at spara orð mín til gagns þér.ok skulu þèr allir til mín í vetr, ok eru þó lítil laun fyrir uxann, en eigi hæfir mèr at spara orð mín til gagns þèr. Refr svaraði: þíns tilstillis nýt ek at öllu þessu; ok var Refr þar um vetrinn í góðu yfirlæti, ok gjörðist frægr maðr.