Bókastaðir

Eftir þenna atburð sá Þorgeirr einn dag, hvar skip sigldi af hafi þangat til hafnar. Þat skip tók þar hǫfn ok lágu um akkeri ekki allnær skipi Þorgeirs.Þat skip tók þar höfn ok lágu um akkeri ekki allnær skipi Þorgeirs. Hann fór á báti með skipverjum sínum til kaupskipsins ok spyrr hverr fyrir skipinu réði. Honum var sagt, at Þorgrímr Einarsson réð fyrir skipinu, er kallaðr var trǫlli, grænlenzkr maðr, ok annarr maðr, Þórarinn ofsi, Þorvaldsson, norðlenzkr maðr.Honum var sagt, at Þorgrímr Einarsson réð fyrir skipinu, er kallaðr var trölli, grænlenzkr maðr, ok annarr maðr, Þórarinn ofsi, Þorvaldsson, norðlenzkr maðr. Þeir spyrja, hverr fyrir því skipi réði, er þar var fyrir í hǫfninni.Þeir spyrja, hverr fyrir því skipi réði, er þar var fyrir í höfninni. Þeim var sagt, at Illugi Arason ætti skipit, enn þá réð fyrir skipinu Þorgeirr Hávarsson. Þorgeirr spyrr, hversu fjǫlment þeir hefði á skipinu.Þorgeirr spyrr, hversu fjölment þeir hefði á skipinu. Honum var sagt, at þar væru fjórir tigir karla innanborðs. Nú sá Þorgeirr, at þar var mikill liðsmunr, ef þá skildi nǫkkut á, því at þeir Þorgeirr váru eigi fleiri enn þrír tigir vígra manna.Nú sá Þorgeirr, at þar var mikill liðsmunr, ef þá skildi nökkut á, því at þeir Þorgeirr váru eigi fleiri enn þrír tigir vígra manna.

Þorgeirr mælti: "Yðr kveð ek at þessu, stýrimennina. Þat er mælt af mǫrgum mǫnnum, at vér sém hvárirtveggju nǫkkurir ójafnaðarmenn ok ekki óágjarnir við aðra.Þat er mælt af mörgum mönnum, at vér sém hvárirtveggju nökkurir ójafnaðarmenn ok ekki óágjarnir við aðra. Nú vil ek þess biðja, at vér gerim ekki vára hreysti ok harðfengi at fólsku ok ófriði; sýnisk mér þat ráð, at vér setim grið meðal vár til varúðar".sýnist mér þat ráð, at vér setim grið meðal vár til varúðar".

Þeir Þorgrímr ok Þórarinn tóku því vel, ok fór þat fram at grið váru sett, sem Þormóðr orti um:

Nú er grið váru sett meðal þeira, þá fór Þorgeirr til skips. Hann flutti þá út á skip alt fé skipmanna sinna ok lét skipit liggja um akkeri ekki allnær landi, ok váru þá menn hans allir á skipi, því at hann trúði ekki til fulls þeim Þorgrími ok Þórarni, þó at grið væri sett meðal þeira.

Menn koma af landi ofan til þeira Þorgríms, ok segja þeim víg Gauts Sleitusonar, þat er þar hafði orðit í hǫfninni, því at Þorgeirr hafði ekki sagt þeim vígit.Menn koma af landi ofan til þeira Þorgríms, ok segja þeim víg Gauts Sleitusonar, þat er þar hafði orðit í höfninni, því at Þorgeirr hafði ekki sagt þeim vígit.

Ok er Þórarinn heyrir þessi tíðendi sǫgð, þá heimtir hann Þorgrím á tal einn saman ok mælti svá: "Ekki munda ek grið hafa sett við Þorgeir, ef ek hefði vitat þessi tíðendi — víg Gauts frænda míns.Ok er Þórarinn heyrir þessi tíðendi sögð, þá heimtir hann Þorgrím á tal einn saman ok mælti svá: "Ekki munda ek grið hafa sett við Þorgeir, ef ek hefði vitat þessi tíðendi — víg Gauts frænda míns. Nú vil ek vita af yðr, hvers ek skal þar ván eiga um liðveizlu, ef ek vil hefna Gauts".

Þorgrímr svarar: "Ekki mun ek skiljask við yðr í þessu máli, enn torsóttlegr sýnisk mér Þorgeirr vera".Þorgrímr svarar: "Ekki mun ek skiljast við yðr í þessu máli, enn torsóttlegr sýnist mér Þorgeirr vera".

Þórarinn mælti: "Vér munum bera á land upp einnhvern dag skrúð vár ok léreft ok aðra góða gripi ok breiða til þerris, ok kann vera, at nǫkkurir menn Þorgeirs fari út at undrask gripina, ok munu vér fyrst drepa þá ok fækka svá liði þeira".Þórarinn mælti: "Vér munum bera á land upp einnhvern dag skrúð vár ok léreft ok aðra góða gripi ok breiða til þerris, ok kann vera, at nökkurir menn Þorgeirs fari út at undrast gripina, ok munu vér fyrst drepa þá ok fækka svá liði þeira".

Þorgrímr mælti: "Freista máttu þess ef þú vilt".

Þeir Þorgrímr ok Þórarinn hǫfðu ætlat at fara til Grœnlands, ok áttu félag saman, bæði skip ok áhǫfn, ok bera þeir fyrir því ekki fé sitt af skipi.Þeir Þorgrímr ok Þórarinn höfðu ætlat at fara til Grænlands, ok áttu félag saman, bæði skip ok áhöfn, ok bera þeir fyrir því ekki fé sitt af skipi.

Einn veðrdag góðan báru þeir Þórarinn á land upp skrúð ok léreft ok góða gripi, ok breiddu við þerri. Þann dag fóru þeir Kálfr ok Steinólfr tólf á báti til lands eftir vatni. Ok er þeir sá varning á land breiddan, þá hljópu þrír menn af liði þeira þangat sem þeir sá varninginn, ok þegar er þeir kómu þangat, þá váru þeir drepnir. Ok eftir þat fóru þeir Þórarinn ok Þorgrímr með liði sínu at þeim Kálfi. Þeir gerðu þá handtekna, Kálf ok Steinólf, ok settu í fjǫtur, enn þeir drápu þar þrjá menn hjá vatninu.Þeir gerðu þá handtekna, Kálf ok Steinólf, ok settu í fjötur, enn þeir drápu þar þrjá menn hjá vatninu.

Helgi selseista hjó í fyrstu mann þeira Þórarins banahǫgg, ok eftir þat hljóp hann á brott.Helgi selseista hjó í fyrstu mann þeira Þórarins banahögg, ok eftir þat hljóp hann á brott. Menn runnu eftir honum ok fengu ekki tekit hann; hljóp hann et efra um fjall daga ok nætr, ok nam ekki fyrr staðar enn hann kom á Þingvǫll.hljóp hann et efra um fjall daga ok nætr, ok nam ekki fyrr staðar enn hann kom á Þingvöll. Hann segir þeim Þorgisli ok Illuga þau tíðendi, er gerzk hǫfðu í Hraunhǫfn, þá er hann fór í brott.Hann segir þeim Þorgisli ok Illuga þau tíðendi, er gerzt höfðu í Hraunhöfn, þá er hann fór í brott.

Eftir þessi tíðendi, er nú var frá sagt, tóku þeir Þorgrímr kaupskipsbátinn, þann er þeir Kálfr hǫfðu til lands haft, ok fóru þá til skips síns.Eftir þessi tíðendi, er nú var frá sagt, tóku þeir Þorgrímr kaupskipsbátinn, þann er þeir Kálfr höfðu til lands haft, ok fóru þá til skips síns. Þorgeirr var á skipi út, ok þeir níu saman, ok vissu þeir ekki þau tíðendi, er á landi hǫfðu gerzk — því at leiti bar á milli þar sem vatnit var ok skipit;Þorgeirr var á skipi út, ok þeir níu saman, ok vissu þeir ekki þau tíðendi, er á landi höfðu gerzt — því at leiti bar á milli þar sem vatnit var ok skipit; finnr Þorgeirr ekki fyrr enn þeir Þórarinn flytja kaupskipit með tveimr bátum þangat til skips þeira Þorgeirs ok allir herklæddir.

Þeir Þorgeirr grípa vápn sín ok verjask vel.Þeir Þorgeirr grípa vápn sín ok verjast vel. Þeir Þorgrímr flytja þá skip sitt at skipi Þorgeirs ok leggja borð við borð; teksk þá skjótt harðr bardagi; ná þeir brátt uppgǫngu á skip Þorgeirs ok láta skamt stórra hǫggva í milli.Þeir Þorgrímr flytja þá skip sitt at skipi Þorgeirs ok leggja borð við borð; tekst þá skjótt harðr bardagi; ná þeir brátt uppgöngu á skip Þorgeirs ok láta skamt stórra höggva í milli. Þorgeirr hjó jafnan tveim hǫndum með øxinni, ok var lengi þat, at þeir kómu ekki hǫggi á hann, því at engum þótti girnilegt gistingarból undir exi hans, enn þó hlutu þat margir.Þorgeirr hjó jafnan tveim höndum með öxinni, ok var lengi þat, at þeir kómu ekki höggi á hann, því at engum þótti girnilegt gistingarból undir exi hans, enn þó hlutu þat margir. Menn Þorgeirs fellu brátt; hljóp hann þá aftr í stafninn ok varðisk þaðan, því at vit mikinn liðsmun var at etja — svá sem Þormóðr orti um:hljóp hann þá aftr í stafninn ok varðist þaðan, því at vit mikinn liðsmun var at etja — svá sem Þormóðr orti um:

Allir ágættu hans vǫrn, þeir er vissu, hversu hraustlega hann varðisk, ok mæltu allir eitt um hans vǫrn ok frœknleik, at menn þóttusk ekki hans jafningja fundit hafa.Allir ágættu hans vörn, þeir er vissu, hversu hraustlega hann varðist, ok mæltu allir eitt um hans vörn ok fræknleik, at menn þóttust ekki hans jafningja fundit hafa. Þorgeirr hjó hart ok tíðum af miklu afli ok øruggum hug, ok var honum sjálfum hugr sinn bæði fyrir skjǫld ok brynju, ok þykkjask menn ekki vita þvílíka vǫrn sem Þorgeirr hafði.Þorgeirr hjó hart ok tíðum af miklu afli ok öruggum hug, ok var honum sjálfum hugr sinn bæði fyrir skjöld ok brynju, ok þykkjast menn ekki vita þvílíka vörn sem Þorgeirr hafði. Almáttigr er sá sem svá snart hjarta ok óhrætt lét í brjóst Þorgeiri; ok ekki var hans hugprýði af mǫnnum ger né honum í brjóst borin, heldr af enum hæsta hǫfuðsmið.ok ekki var hans hugprýði af mönnum ger né honum í brjóst borin, heldr af enum hæsta höfuðsmið.

Nú fyrir því, at þeim Þorgrími reyndisk meiri mannraun at sækja Þorgeir, heldr enn klappa um maga konum sínum, þá sóttisk þeim seint ok varð þeim hann dýrkeyptr;Nú fyrir því, at þeim Þorgrími reyndist meiri mannraun at sækja Þorgeir, heldr enn klappa um maga konum sínum, þá sóttist þeim seint ok varð þeim hann dýrkeyptr; því at Þormóðr hefir svá um ort, at Þorgeirr yrði þrettán manna bani áðr hann fell; enn tveir eru nefndir í Þorgeirsdrápu, þeir er hann vá þar.

Már hét austmaðr sá er fyrst kom sári á Þorgeir. Hann hjó á hǫnd Þorgeiri;Hann hjó á hönd Þorgeiri; ok enn hafði hann sár fengit; þá hjó hann Má banahǫgg.þá hjó hann Má banahögg. Sá maðr er annarr nefndr, er Þorgeirr vá síðar, er Þórir hét, austmaðr, er lagði spjóti í gegnum Þorgeir; enn Þorgeirr gekk á lagit, þar til er hann hjó hann banahǫgg.enn Þorgeirr gekk á lagit, þar til er hann hjó hann banahögg.

Um þenna atburð orti Þormóðr vísur þessar:

Nú er Þórir var fallinn, enn spjótit stóð í gegnum Þorgeir. þá fell hann ekki, enn þá var skamt hǫggva á meðal, því at þeir Þórarinn ok Þorgrímr stóðu nær, ok unnu þeir þá á Þorgeiri ok við þat fell hann ok lét líf sitt.Nú er Þórir var fallinn, enn spjótit stóð í gegnum Þorgeir. þá fell hann ekki, enn þá var skamt höggva á meðal, því at þeir Þórarinn ok Þorgrímr stóðu nær, ok unnu þeir þá á Þorgeiri ok við þat fell hann ok lét líf sitt. Þórarinn ofsi hjó hǫfuð af Þorgeiri ok hafði í brott með sér.Þórarinn ofsi hjó höfuð af Þorgeiri ok hafði í brott með sér.

Svá segja sumir menn, at þeir klyfði hann til hjarta — ok vildu sjá, hvílíkt væri, svá hugprúðr sem hann var, enn menn segja, at hjartat væri harðla lítit, ok hǫfðu sumir menn þat fyrir satt, at minni sé hugprúðra manna hjǫrtu enn huglausra — því at menn kalla minna blóð í litlu hjarta enn miklu, enn kalla hjartablóði hræðslu fylgja, ok segja menn því detta hjarta manns í brjóstinu, at þá hræðisk hjartablóðit ok hjartat í manninum.Svá segja sumir menn, at þeir klyfði hann til hjarta — ok vildu sjá, hvílíkt væri, svá hugprúðr sem hann var, enn menn segja, at hjartat væri harðla lítit, ok höfðu sumir menn þat fyrir satt, at minni sé hugprúðra manna hjörtu enn huglausra — því at menn kalla minna blóð í litlu hjarta enn miklu, enn kalla hjartablóði hræðslu fylgja, ok segja menn því detta hjarta manns í brjóstinu, at þá hræðist hjartablóðit ok hjartat í manninum.

Eftir þenna bardaga skildu þeir Þorgrímr ok Þórarinn félag sitt, því at Þórarinn þóttisk mikinn sigr unnit hafa — vænti hann sér virðingar hér á landi fyrir sigrinn.Eftir þenna bardaga skildu þeir Þorgrímr ok Þórarinn félag sitt, því at Þórarinn þóttist mikinn sigr unnit hafa — vænti hann sér virðingar hér á landi fyrir sigrinn. Þorgrímr hafði skip ór félagi þeira, enn Þórarinn lausafé; helt Þorgrímr skipinu til Grœnlands ok fórsk honum vel.helt Þorgrímr skipinu til Grænlands ok fórst honum vel.

Þórarinn aflar sér hesta ok manna ok reið norðan ór hǫfninni við tólfta mann.Þórarinn aflar sér hesta ok manna ok reið norðan ór höfninni við tólfta mann. Hann hafði hǫfuð Þorgeirs í belg við slagálar sér til ágætis sigrs síns.Hann hafði höfuð Þorgeirs í belg við slagálar sér til ágætis sigrs síns. Þat var skemtun þeira á áfangum, at þeir tóku hǫfuð Þorgeirs ór belgnum ok settu þar á þúfur upp ok hlógu at.Þat var skemtun þeira á áfangum, at þeir tóku höfuð Þorgeirs ór belgnum ok settu þar á þúfur upp ok hlógu at. Enn er þeir kómu í Eyjafjǫrð, þá áðu þeir þar skamt frá Naustum.Enn er þeir kómu í Eyjafjörð, þá áðu þeir þar skamt frá Naustum. Þeir tóku þá hǫfuð Þorgeirs, ok settu þat upp á þúfu eina, sem þeir váru vanir.Þeir tóku þá höfuð Þorgeirs, ok settu þat upp á þúfu eina, sem þeir váru vanir. Þeim sýndisk þá hǫfuðit ógurlegt — augun opin ok muðrinn, enn úti tungan.Þeim sýndist þá höfuðit ógurlegt — augun opin ok muðrinn, enn úti tungan. Við þá sýn urðu þeir allhræddir ok felmsfullir. Þeir grófu þá grǫf með exum sínum hjá hǫfðinu, ok hrundu þar í ofan hǫfðinu ok grófu þar á ofan torf.Þeir grófu þá gröf með exum sínum hjá höfðinu, ok hrundu þar í ofan höfðinu ok grófu þar á ofan torf.

Sléttukarlar ruddu kaupskipit ok fluttu til lands ok jǫrðuðu þar í hǫfninni allra manna lík þeirra er þar hǫfðu fallit á skipi ok á landi — því þeir nentu ekki til kirkju at fœra líkin;Sléttukarlar ruddu kaupskipit ok fluttu til lands ok jörðuðu þar í höfninni allra manna lík þeirra er þar höfðu fallit á skipi ok á landi — því þeir nentu ekki til kirkju at færa líkin; því at í þenna tíma váru engar kirkjur í nánd hǫfninni.því at í þenna tíma váru engar kirkjur í nánd höfninni.

Kálfr ok Steinólfr váru ór fjǫtrum leystir eftir bardagann, ok ruddu þeir til líkagraftarins við Sléttukarla.Kálfr ok Steinólfr váru ór fjötrum leystir eftir bardagann, ok ruddu þeir til líkagraftarins við Sléttukarla. Þeir varðveittu varning þann er á skipinu var þar til er Illugi kom til skips. Nú þó at kristni væri ung í þenna tíma hér á landi, þá var þar þó ekki síðr til þess at taka fé veginna manna. Illugi fór utan þat sumar norðr á Sléttu.

Þormóðr kolbrúnarskáld undi lǫngum illa eftir líflát Þorgeirs, ok þat sumar fór hann utan í Vaðli.Þormóðr kolbrúnarskáld undi löngum illa eftir líflát Þorgeirs, ok þat sumar fór hann utan í Vaðli. Eyjólfr í Óláfsdal ok Þorgeirr hófleysa fóstbróðir hans fóru utan í Grímsárósi. Þat skip kom í ey þá er Lafon heitir.

Þormóðr kolbrúnarskáld fór á fund Óláfs konungs ens helga. Þormóðr kvaddi konunginn ok tók konungr vel kveðju hans, ok spurði, hvat manna hann væri eða hvers son hann væri.

Þormóðr svarar: "Ek em íslenzkr maðr, ok heiti ek Þormóðr, enn Bersi heitir faðir minn."

Konungr mælti: "Hvárt ertu kallaðr Þormóðr kolbrúnarskáld ok ert svarabróðir Þorgeirs Hávarssonar?"

"Já", segir Þormóðr, "sá er maðr enn sami".

Konungr mælti: "Njóta skaltu hans frá oss, ok vel ertu hér kominn, ok víst mátt vita þat, at ek tel mér misboðit í vígi Þorgeirs hirðmanns míns ok þǫkk kynna ek þess at hans yrði hefnt".Konungr mælti: "Njóta skaltu hans frá oss, ok vel ertu hér kominn, ok víst mátt vita þat, at ek tel mér misboðit í vígi Þorgeirs hirðmanns míns ok þökk kynna ek þess at hans yrði hefnt".

Þá kvað Þormóðr vísu:

Konungr mælti: "Gaman man vera at skáldskap þínum".

Þormóðr gerðisk þá hirðmaðr Óláfs konungs.Þormóðr gerðist þá hirðmaðr Óláfs konungs.

Þat skip kom um sumarit til Noregs, er var af Grœnlandi.Þat skip kom um sumarit til Noregs, er var af Grænlandi. Því skipi stýrði sá maðr, er Skúfr hét. Hann var grænlenzkr maðr at kyni; farmaðr mikill ok vitr ok vinsæll. Hann var vinr Óláfs konungs ok honum handgenginn. Skúfr fór til hirðar Óláfs konungs ok var þar um vetrinn. Þann vetr váru þeir í Noregi — Illugi Arason, Steinólfr ok Kálfr, Eyjólfr ok Þorgeirr hófleysa.

Um várit eftir, er einn vetr var liðinn frá falli Þorgeirs Hávarssonar — Þorgils Arason ok Ari son hans bjuggu til mál á hǫnd Þórarni, um víg Þorgeirs, ok ǫðrum mǫnnum þeim er at víginu hǫfðu verit;Um várit eftir, er einn vetr var liðinn frá falli Þorgeirs Hávarssonar — Þorgils Arason ok Ari son hans bjuggu til mál á hönd Þórarni, um víg Þorgeirs, ok öðrum mönnum þeim er at víginu höfðu verit; gerðu mikinn reka at þeim verkum, er þar váru ger. Á þau mál var sæzk á þingi, ok gerði Þorgils um málin ǫll tvau hundruð silfrs, ok guldusk þar á þinginu um víg Þorgeirs, ok hafði Guðmundr enn ríki hundrat at ráði Þorgils.Á þau mál var sæzt á þingi, ok gerði Þorgils um málin öll tvau hundruð silfrs, ok guldust þar á þinginu um víg Þorgeirs, ok hafði Guðmundr enn ríki hundrat at ráði Þorgils. Þat sumar var Þórarinn veginn á mannamóti í Eyjafirði.

Á því sumri fóru þeir Kálfr ok Steinólfr út til Íslands. Þeir kómu út í Vaðli á Barðastrǫnd ok fóru heim í Garpsdal til bús síns.Þeir kómu út í Vaðli á Barðaströnd ok fóru heim í Garpsdal til bús síns.

Eyjólfr ok Þorgeirr hófleysa keyptu skip í Noregi ok heldu því til Íslands, þá er þeir váru búnir. Þá velkti lengi úti ok kómu síð um haustit á Borgarfjǫrð.Þá velkti lengi úti ok kómu síð um haustit á Borgarfjörð. Ok er þeir kómu þar, þá skildi þá á um landtǫku;Ok er þeir kómu þar, þá skildi þá á um landtöku; vildi Eyjólfr halda skipinu til Straumfjarðar — því at þangat var byrr, enn Þorgeirr hófleysa vildi halda skipinu til réttar, ok vita ef byrr gæfi fyrir jǫkulinn, ok vildu halda skipinu í Dǫgurðarnes.vildi Eyjólfr halda skipinu til Straumfjarðar — því at þangat var byrr, enn Þorgeirr hófleysa vildi halda skipinu til réttar, ok vita ef byrr gæfi fyrir jökulinn, ok vildu halda skipinu í Dögurðarnes. Þá var gengit til siglu ok eftir leitat, hvárir fleiri væri skipverjar, þeir er sigla vildu, eða hinir er í rétt vildu leggja skipit. Enn fyrir því at mǫnnum hafði leiðsk í hafinu, þá váru þeir fleiri, er sigla vildu til lands.Enn fyrir því at mönnum hafði leiðst í hafinu, þá váru þeir fleiri, er sigla vildu til lands. Þeir fóstbrœðr váru svá reiðir, at þeir tóku til vápna, enn menn gættu þeira, svá at ekki varð at.Þeir fóstbræðr váru svá reiðir, at þeir tóku til vápna, enn menn gættu þeira, svá at ekki varð at. Þeir tóku Straumfjǫrð.Þeir tóku Straumfjörð.

Ok þegar er skipit var landfast orðit, þá fekk Þorgeirr hófleysa sér hest, ok reið hann frá skipi ok fór til þess er hann kom vestr í Garpsdal. Hann tók sér vist með þeim brœðum, Steinólfi ok Kálfi.Hann tók sér vist með þeim bræðum, Steinólfi ok Kálfi. Eyjólfr var við skip þar til er hann hafði um skip búit; fór þá heim í Óláfsdal til móður sinnar, ok var með henni um vetrinn.

Spákerling sú, er fyrr var getit, tók sótt um vetrinn ok lá lengi. Hon andaðisk næstu nótt eftir pálmsunnudag.Hon andaðist næstu nótt eftir pálmsunnudag. Lík hennar var flutt á skipi til Reykjaness; því at engi kirkja var nær Óláfsdal enn sú er á Hólum var. Eyjólfr ok húskarlar hans fluttu lík spákerlingar til kirkju. Ok er líkit var niðr sett, versnaði veðrit, gerði kófviðri ok frostviðri — lagði fjǫrðinn út langt, ok mátti ekki skipum koma út til dalsins.Ok er líkit var niðr sett, versnaði veðrit, gerði kófviðri ok frostviðri — lagði fjörðinn út langt, ok mátti ekki skipum koma út til dalsins.

Þorgils mælti þá til Eyjólfs: "Þat sýnisk mér ráð, at þú farir ekki fyrr heim enn liðin er páskavika;Þorgils mælti þá til Eyjólfs: "Þat sýnist mér ráð, at þú farir ekki fyrr heim enn liðin er páskavika; mun ek þá fá þér menn með skip þitt heim, ef þá má komask fyrir ísum; enn ef þá er ekki með skip fœrt, þá mun ek ljá þér hest heim at ríða; enn ef nauðsyn berr til, þá megu húskarlar þínir fara heim fyrir ef þú vill".mun ek þá fá þér menn með skip þitt heim, ef þá má komast fyrir ísum; enn ef þá er ekki með skip fært, þá mun ek ljá þér hest heim at ríða; enn ef nauðsyn berr til, þá megu húskarlar þínir fara heim fyrir ef þú vill".

Eyjólfr svarar: "Þetta þitt boð mun ek þiggja".

Nú fóru húskarlar Eyjólfs heim ok gengu þeir et innra um Króksfjǫrð.Nú fóru húskarlar Eyjólfs heim ok gengu þeir et innra um Króksfjörð. Eyjólfr var á Hólum þar til er leið páskavika mjǫk.Eyjólfr var á Hólum þar til er leið páskavika mjök. Fimta dag í páskaviku segir Eyjólfr Þorgilsi, at hann vill heim fara. Þorgils sagði svá vera skyldu sem hann vildi. Þá lætr Þorgils búa honum hest skúaðan til ferðar, ok býðr honum mann til fǫruneytis ef hann þyrfti.Þá lætr Þorgils búa honum hest skúaðan til ferðar, ok býðr honum mann til föruneytis ef hann þyrfti. Hann kveðsk einn saman ríða vilja.Hann kveðst einn saman ríða vilja. Nú ríðr hann utan af Reykjanesi ok inn um Berufjǫrð ok Króksfjǫrð.Nú ríðr hann utan af Reykjanesi ok inn um Berufjörð ok Króksfjörð.

Ok er hann átti skamt utan til Garpsdals, þá váru þeir Kálfr ok Steinólfr úti staddir undir einum húsvegg ok tǫluðusk við, ok þá geta þeir at líta, hvar menn gengu utan eftir vellinum;Ok er hann átti skamt utan til Garpsdals, þá váru þeir Kálfr ok Steinólfr úti staddir undir einum húsvegg ok töluðust við, ok þá geta þeir at líta, hvar menn gengu utan eftir vellinum; þeir þóttusk kenna mennina ok sýndisk þar vera Þorgeirr Hávarsson, ok þeir níu menn, er þar fellu á skipinu með Þorgeiri — váru allir alblóðugir ok ganga inn eftir vellinum ok ór garði;þeir þóttust kenna mennina ok sýndist þar vera Þorgeirr Hávarsson, ok þeir níu menn, er þar fellu á skipinu með Þorgeiri — váru allir alblóðugir ok ganga inn eftir vellinum ok ór garði; ok er þeir kómu at á þeiri er fellr fyrir innan bœinn, þá hurfu þeir.ok er þeir kómu at á þeiri er fellr fyrir innan bæinn, þá hurfu þeir. Þeim brœðrum varð ósvift við þessa sýn;Þeim bræðrum varð ósvift við þessa sýn; ganga þeir inn í skálann.

Ǫnundr hét nautamaðr í Garpsdal.Önundr hét nautamaðr í Garpsdal. Hann gengr út ór fjósi, ok sér, hvar maðr ríðr utan eftir vellinum allvænum hesti; sá var gyrðr sverði ok hefir spjót í hendi, hjálm á hǫfði, ok er hann nálgaðisk bœinn, þá kennir hann manninn, ok var þar Eyjólfr.sá var gyrðr sverði ok hefir spjót í hendi, hjálm á höfði, ok er hann nálgaðist bæinn, þá kennir hann manninn, ok var þar Eyjólfr. Ǫnundr gengr til stofu ok er þar fátt manna.Önundr gengr til stofu ok er þar fátt manna. Þar var Þorgeirr hófleysa ok konur nǫkkurar.Þar var Þorgeirr hófleysa ok konur nökkurar.

Ǫnundr tekr til orða: "Nú ríðr Eyjólfr hér um garð".Önundr tekr til orða: "Nú ríðr Eyjólfr hér um garð".

Ok er Þorgeirr heyrði þessa sǫgu, hljóp hann út ok tók spjót í hǫnd sér.Ok er Þorgeirr heyrði þessa sögu, hljóp hann út ok tók spjót í hönd sér. Þá var Eyjólfr kominn á innanverðan vǫllinn.Þá var Eyjólfr kominn á innanverðan völlinn. Þorgeirr hljóp eftir honum. Enn Eyjólfr reið leið sína, ok sér ekki er maðrinn rennr eftir honum. Hann kom at Garpsdalsá; hon var upp gengin ok leitaðisk hann fyrir.hon var upp gengin ok leitaðist hann fyrir. Þorgeirr kallar á hann, at hann skuli bíða hans, ef hann þyrði. Eyjólfr heyrir kallit, ok lítr við ok sér, hvar Þorgeirr hleypr. Eyjólfr hleypr af baki ok rennr í mót honum. Ok er þeir finnask, leggr hvárr þeira í gegnum annan ok falla jafnsnimma.Ok er þeir finnast, leggr hvárr þeira í gegnum annan ok falla jafnsnimma. Nú kom þat þar fram, er spákerling hafði fyrir sagt.

Þeir brœðr gengu til stofu, þá er af þeim leið þat ómegin, er yfir þá hafði liðit.Þeir bræðr gengu til stofu, þá er af þeim leið þat ómegin, er yfir þá hafði liðit.

"Hvar er Þorgeirr?" segja þeir.

Þeim var sagt, at hann hefði út gengit, ok tekit spjót í hǫnd sér, þá er Ǫnundr nautamaðr sagði fǫr Eyjólfs.Þeim var sagt, at hann hefði út gengit, ok tekit spjót í hönd sér, þá er Önundr nautamaðr sagði för Eyjólfs. Þeir brœðr gengu út snúðigt ok inn ór garði til árinnar;Þeir bræðr gengu út snúðigt ok inn ór garði til árinnar; ok váru þeir þá fallnir, enn ekki ørendir.ok váru þeir þá fallnir, enn ekki örendir. Sátu þeir brœðr þar yfir þeim til þess er þeir váru ørendir, ok síðan fœra þeir lík þeira til kirkju.Sátu þeir bræðr þar yfir þeim til þess er þeir váru örendir, ok síðan færa þeir lík þeira til kirkju.

Þá er Þormóðr kolbrúnarskáld hafði verit einn vetr með Óláfi konungi, þá bjó Skúfr skip sitt til Grœnlands.Þá er Þormóðr kolbrúnarskáld hafði verit einn vetr með Óláfi konungi, þá bjó Skúfr skip sitt til Grænlands.

Þormóðr gengr þá fyrir konunginn ok mælti: "Þat vilda ek, konungr, at þú leyfðir mér at fara til Grœnlands í sumar með Skúfi".Þormóðr gengr þá fyrir konunginn ok mælti: "Þat vilda ek, konungr, at þú leyfðir mér at fara til Grænlands í sumar með Skúfi".

Konungr mælti: "Hvert erendi áttu til Grœnlands;Konungr mælti: "Hvert erendi áttu til Grænlands; hvárt ætlar þú at hefna Þorgeirs svarabróður þíns?"

Þormóðr svarar: "Ekki veit ek, hvers auðit verðr um þat".

Konungr mælti: "Ekki mun ek banna þér fǫrina;Konungr mælti: "Ekki mun ek banna þér förina; því at ek þykkjumsk vita, hvat þú vill".því at ek þykkjumst vita, hvat þú vill".

Nú skilja þeir talit. Þormóðr tók sér fari með Skúfi. Ok er þeir váru mjǫk búnir þá fara þeir á konungsfund ok þakka alla vingan þá er hann hafði þeim veitt.Ok er þeir váru mjök búnir þá fara þeir á konungsfund ok þakka alla vingan þá er hann hafði þeim veitt. Konungr bað þá vel fara. Konungr gaf Þormóði gullhring ok sverð, þá er þeir skildu. Ganga þeir Skúfr á skip út.

Ok er þeir váru komnir á skip, þá gengr maðr út á skipsbryggjuna; sá hefir síðan hatt — mikill maðr vexti, herðibreiðr ok þykkr — ok máttu þeir ekki sjá hans ásjánu. Sá maðr kvaddi Skúf. Hann tók kveðju hans ok spurði hann at nafni. Hann kvaðsk Gestr heita.Hann kvaðst Gestr heita.

Skúfr mælti: "Hvar er kyn þitt?"

Gestr mælti: "Víða stendr kyn mitt fótum. Enn þat er erendi mitt hingat, at ek vil vita, ef þú vill veita mér far til Grœnlands í sumar?"Enn þat er erendi mitt hingat, at ek vil vita, ef þú vill veita mér far til Grænlands í sumar?"

Skúfr svarar: "Ókunnigr ertu mér, ok mun ek vita við skipverja mína, hvat þeim sýnisk ráð, hvárt ek taka við þér eða ekki".Skúfr svarar: "Ókunnigr ertu mér, ok mun ek vita við skipverja mína, hvat þeim sýnist ráð, hvárt ek taka við þér eða ekki".

Gestr mælti: "Þat ætlaða ek, at stýrimaðr ætti at ráða skipi, enn ekki hásetar, ok er þat líkast, at ek vinna hlutverk mín at mínum hluta, svá at ekki munu hásetar þínir þurfa at vinna fyrir mik".

Nú lýkr svá þeira tali, at Skúfr hét farinu. Gengr Gestr upp í bœinn ok kemr aftr litlu síðar með mikla byrði ok þunga, svá at varla máttu tveir menn upp taka.Gengr Gestr upp í bæinn ok kemr aftr litlu síðar með mikla byrði ok þunga, svá at varla máttu tveir menn upp taka. Gestr tók sér rúm aftr á bulkabrún. Hann átti fátt við aðra menn ok lét fátt til sín taka.

Skúfr lét þá í haf. Þeir fengu stór áfǫll ok hvǫss veðr.Þeir fengu stór áföll ok hvöss veðr. Því liðbetri var Gestr, er meir kom í raun um. Svá sýndisk mǫrgum mǫnnum, sem Gestr mundi hafa tveggja manna megn í sínum tiltǫkum.Svá sýndist mörgum mönnum, sem Gestr mundi hafa tveggja manna megn í sínum tiltökum.

Here the edition changes manuscript, and the print marks the place with a bar: up to this point Valdimar follows Konráð Gíslason's 1853 edition of Möðruvallabók (AM 132 fol) and AM 566 B, and from here Hauksbók.

Heldr skarsk alt í odda með þeim Gesti ok Þormóði þat sem við bar.Heldr skarst alt í odda með þeim Gesti ok Þormóði þat sem við bar.

Svá bar at einn dag, at þeir Þormóðr ok Gestr áttu austrmál at halda báðir saman. Í þat mund var byttuaustr á skipum, enn eigi dæluaustr. Nú var Þormóðr niðri í kili ok søkti byttunum;Nú var Þormóðr niðri í kili ok sökti byttunum; enn Gestr tók við á þiljunum ok bar út fyrir borð. Þormóðr var ekki sterkr maðr ok seildi oft ekki langt upp bytturnar. Gestr ræddi um, at hann skyldi lengra upp seila bytturnar. Þormóðr svaraði engu, enn gerði rétt sem áðr. Nú er minstar vánir váru, þá lætr Gestr falla ofan byttuna fulla af sjó í fang Þormóði. Varð hann alvátr ok hleypr upp ór austrinum ok þrífr vápn. Gestr tekr þá ok sín vápn. Vilja þeir þá á berjask.Vilja þeir þá á berjast.

Skúfr mælti: "Þat er eigi sami, at menn sé ósáttir á kaupskipum í hafi; því at þar fylgir mart til meins; ok sjaldan mun þeim skipum vel farask, er menn eru ósáttir innanborðs.ok sjaldan mun þeim skipum vel farast, er menn eru ósáttir innanborðs. Nú viljum vér beiða ykkr, at þit setið grið meðal ykkar, meðan þit eruð í hafi á skipi".

Nú var svá gert. Skip velkir úti lengi; fá þeir veðr stór. Ok í einum stormi gengr í sundr skiprá þeira; fór þá seglit utanborðs; taka menn seglit ok heimta at sér innanborðs, ok váru tiltǫk Gests harðfenglegust.taka menn seglit ok heimta at sér innanborðs, ok váru tiltök Gests harðfenglegust. Skúfr vissi, at þeir menn váru lítt hagir, er farit hǫfðu af Grœnlandi með honum;Skúfr vissi, at þeir menn váru lítt hagir, er farit höfðu af Grænlandi með honum; enn hann hafði sét þá Þormóð ok Gest mart haglega telgja.

Skúfr mælti þá við Þormóð: "Vill þú skeyta rá vára saman?"

Þormóðr svaraði: "Ekki em ek hagr. Bið þú Gest gera at ránni; hann er svá sterkr, at hann mun stinga mega saman rárendunum".

Skúfr gekk þá til Gests ok bað hann bœta rána.Skúfr gekk þá til Gests ok bað hann bæta rána.

Gestr svaraði: "Ekki em ek hagr. Mæl þú, at Þormóðr geri at; því at hann er svá orðhagr, at hann mun yrkja saman rárendana, svá at fastir sé. Enn fyrir nauðsynja sakir — þá mun ek telgja annan hlutinn rárinnar, enn Þormóðr telgi annan".

Nú er fengin sín øx hvárum þeira, ok telgir sinn hlut hvárr þeira.Nú er fengin sín öx hvárum þeira, ok telgir sinn hlut hvárr þeira. Gestr lítr nǫkkut um ǫxl til Þormóðar.Gestr lítr nökkut um öxl til Þormóðar. Þá er hann hafði telgt sinn hlut rárinnar, sezk hann niðr á bulkann;Þá er hann hafði telgt sinn hlut rárinnar, sezt hann niðr á bulkann; enn Gestr telgir nǫkkuru lengr þat tré, er hann var at.enn Gestr telgir nökkuru lengr þat tré, er hann var at. Ok er lokit er at telgja, þá bar hann saman hlutina, ok þurfti þá af hvárigum hlut at taka. Nú festi Gestr saman rána. Ok eftir þetta festa þeir segl við rá ok síðan sigla þeir.

Síð um haustit tóku þeir Grœnland.Síð um haustit tóku þeir Grænland. Skip kom í Eiríksfjǫrð.Skip kom í Eiríksfjörð.

Þorkell Leifsson var þá hǫfðingi yfir Eiríksfirði.Þorkell Leifsson var þá höfðingi yfir Eiríksfirði. Þorkell var mikill hǫfðingi, ríkr ok vinsæll.Þorkell var mikill höfðingi, ríkr ok vinsæll. Hann var vin mikill ens helga Óláfs konungs. Þorkell kom brátt til skips, þá er þat var landfast orðit, ok keypti at stýrimǫnnum ok at hásetum þá hluti, er hann þurfti at hafa.Þorkell kom brátt til skips, þá er þat var landfast orðit, ok keypti at stýrimönnum ok at hásetum þá hluti, er hann þurfti at hafa. Skúfr gerði Þorkatli í kunnleika, at hirðmaðr Óláfs konungs var þar á skipi, sá er Þormóðr hét — sagði, at konungr hafði Þormóð honum til handa sent til trausts ok halds, ef hann þyrfti meira við. Nú af þessum orðum Skúfs fór Þormóðr til vistar í Brattahlíð.

Skúfr átti bú á Stokkanesi; þat var í Eiríksfirði ǫðrum megin enn Brattahlíð var.þat var í Eiríksfirði öðrum megin enn Brattahlíð var. Við Skúf bjó sá maðr, er Bjarni hét, vitr maðr ok vinsæll, ger at sér í mǫrgu, hagr vel.Við Skúf bjó sá maðr, er Bjarni hét, vitr maðr ok vinsæll, ger at sér í mörgu, hagr vel. Hann varðveitti bú þeira beggja, þá er hann var í fǫrum.Hann varðveitti bú þeira beggja, þá er hann var í förum. Þeir áttu félag saman, ok fór vel með þeim. Þormóðr fór til vistar í Brattahlíð. Gestr vistaðisk í Einarsfirði á þeim bœ, er hét í Vík.Gestr vistaðist í Einarsfirði á þeim bæ, er hét í Vík. Þar bjó sá maðr, er Þorgrímr hét.