Bókastaðir

Þormóði þótti jafnan dauflegt, er hann var heima með feðr sínum. Eftir þingit um sumarit réðsk hann til ferðar með húskarla feðr síns, er þeir skyldu sækja fiska, er Bersi átti úti í Bulungarvík.Eftir þingit um sumarit réðst hann til ferðar með húskarla feðr síns, er þeir skyldu sækja fiska, er Bersi átti úti í Bulungarvík. Þeir hǫfðu einn ferjustút, er Bersi átti.Þeir höfðu einn ferjustút, er Bersi átti. Þeir sigla gott veðr út eftir Ísafirði. Þeir koma út fyrir Arnardal. Þá kom andviðri á móti þeim; verða þeir at sækja at Arnardǫlum;verða þeir at sækja at Arnardölum; kasta þeir akkerum fyrir skipinu, fara sjálfir á land upp ok reisa tjald; hafask þar við um hríð — því at þeim gaf ekki skjótt í brott.hafast þar við um hríð — því at þeim gaf ekki skjótt í brott.

Katla hét kona, er bjó í Arnardal. Hon var ekkja. Hana hafði átt maðr sá er Glúmr hét. Dóttir hennar hét Þorbjǫrg.Dóttir hennar hét Þorbjörg. Hon var heima með móður sinni. Þorbjǫrg var kurteis kona ok ekki einkar væn — svart hár ok brýnn, — því var hon kǫlluð kolbrún — vitrleg í ásjónu ok vel litkuð, limuð vel ok grannvaxin ok útfœtt, enn ekki alllág.Þorbjörg var kurteis kona ok ekki einkar væn — svart hár ok brýnn, — því var hon kölluð kolbrún — vitrleg í ásjónu ok vel litkuð, limuð vel ok grannvaxin ok útfætt, enn ekki alllág.

Þat barsk at einn dag, at Þormóðr gengr frá tjaldi ok upp til bœjar;Þat barst at einn dag, at Þormóðr gengr frá tjaldi ok upp til bæjar; koma þeir þar í stofu. Þar var ekki inni manna, nema konur einar. Þá heilsar Katla þeim er kominn var ok spyrr hann at nafni. Þormóðr sagði til sín. Hon spyrr hann, hvers son hann væri. Hann segir þat sem hon spurði.

Katla mælti: "Heyrt hefi ek getit þín, enn ekki hefi ek sét þik fyrr enn nú".

Þar er Þormóðr um daginn. ok eru konur vel kátar við hann. Þormóðr rennir nǫkkut augum til dóttur húsfreyju ok lízk honum vel á hana.Þormóðr rennir nökkut augum til dóttur húsfreyju ok lízt honum vel á hana. Hon hefir ok nǫkkut augabragð á honum ok verðr henni hann vel at skapi.Hon hefir ok nökkut augabragð á honum ok verðr henni hann vel at skapi. Nú er Þormóðr þar um daginn ok ferr síðan heim til tjalds síns um kveldit. Nú venr Þormóðr kvámur sínar til húss Kǫtlu, ok sprettr upp af honum einstaka mansǫngsvísur, ok líkar konum þat vel, þeim er þar váru.Nú venr Þormóðr kvámur sínar til húss Kötlu, ok sprettr upp af honum einstaka mansöngsvísur, ok líkar konum þat vel, þeim er þar váru.

Þat var einn dag, at Katla mælti: "Hvárt áttu, Þormóðr, nǫkkut erendi út í Víkina, er þú ferr með húskǫrlum fǫður þíns?"Þat var einn dag, at Katla mælti: "Hvárt áttu, Þormóðr, nökkut erendi út í Víkina, er þú ferr með húskörlum föður þíns?"

Þormóðr svarar: "Ekki á ek annat erendi enn at skemta mér, ok þótti mér dauflegt heima".

"Hvárt mun þér skemtilegra þykkja at fara með þeim eða vera hér meðan þeir fara eftir skreiðinni, ok skemta þér hér? Nú er þat heimilt, at þú sér hér, ef þú vilt þat, því at oss er mikit gaman at þér".

Þormóðr svarar: "Vel fara þér orð, ok mun ek þat þiggja sem þú býðr, því at mér þykkir hér skemtilegt at vera hjá yðr".

Nú ferr Þormóðr til fundar við fǫrunauta sína ok segir þeim at hann muni eftir vera, meðan þeir fara út í Víkina eftir fiskunum;Nú ferr Þormóðr til fundar við förunauta sína ok segir þeim at hann muni eftir vera, meðan þeir fara út í Víkina eftir fiskunum; biðr þá koma þar við dalinn, er þeir fara utan; kveðsk þá mundu ganga á skip með þeim.kveðst þá mundu ganga á skip með þeim. Nú skiljask þeir;Nú skiljast þeir; ferr Þormóðr til bœjarins, enn þeir fara erenda sinna þegar er þeim gaf veðr.ferr Þormóðr til bæjarins, enn þeir fara erenda sinna þegar er þeim gaf veðr.

Þormóðr var í Arnardal hálfan mánuð. Hann yrkir þá lofkvæði um Þorbjǫrgu kolbrún.Hann yrkir þá lofkvæði um Þorbjörgu kolbrún. Þat kallaði hann Kolbrúnarvísur. Ok er kvæðit var ort, þá fœrði hann kvæðit, svá at margir menn heyrðu.Ok er kvæðit var ort, þá færði hann kvæðit, svá at margir menn heyrðu.

Katla dregr fingrgull af hendi sér, mikit ok gott, ok mælti: "Þetta fingrgull vil ek gefa þér, Þormóðr, at kvæðislaunum ok nafnfesti, því at ek gef þér þat kenningarnafn, at þú skalt heita Þormóðr kolbrúnarskáld.

Þormóðr þakkaði henni gjǫfina.Þormóðr þakkaði henni gjöfina. Nú festisk þetta nafn við Þormóð, sem Katla gaf honum.Nú festist þetta nafn við Þormóð, sem Katla gaf honum. Húskarlar Bersa kómu aftr til móts við Þormóð. Stígr hann þá á skip með þeim, ok þakkar húsfreyju þann fagnað, er hon hafði honum veitt. Katla mælti, at Þormóðr skyldi ekki þar hjá garði sneiða, ef farir hans bæri þannig — skildusk at svá mæltu.Katla mælti, at Þormóðr skyldi ekki þar hjá garði sneiða, ef farir hans bæri þannig — skildust at svá mæltu. Ferr Þormóðr heim á Laugaból ok hafðisk við heima við þat er eftir var sumarsins.Ferr Þormóðr heim á Laugaból ok hafðist við heima við þat er eftir var sumarsins.

Ok er vetra tók ok ísa lagði, þá mintisk Þormóðr þess vinfengis, er honum hafði verit til Þórdísar, dóttur Grímu í Ǫgri;Ok er vetra tók ok ísa lagði, þá mintist Þormóðr þess vinfengis, er honum hafði verit til Þórdísar, dóttur Grímu í Ögri; gerir hann þá heiman fǫr sína ok leggr leið í Ǫgur.gerir hann þá heiman för sína ok leggr leið í Ögur. Gríma tók við honum með miklu gleðibragði, enn Þórdís reigðisk nǫkkut svá við honum, ok skaut ǫxl við Þormóði, sem konur eru jafnan vanar, þá er þeim líkar ekki alt við karla.Gríma tók við honum með miklu gleðibragði, enn Þórdís reigðist nökkut svá við honum, ok skaut öxl við Þormóði, sem konur eru jafnan vanar, þá er þeim líkar ekki alt við karla. Þat finnr Þormóðr skjótt, ok sá þó at hon skaut í skjálg augunum stundum, ok sá nǫkkut um ǫxl til Þormóðar;Þat finnr Þormóðr skjótt, ok sá þó at hon skaut í skjálg augunum stundum, ok sá nökkut um öxl til Þormóðar; kom honum í hug, at vera mætti svá, at dælla væri at draga, ef hálft hleypti; minnir hana á et forna vinfengi hvert verit hafði.

Þórdís mælti: "Þat hefir ek spurt, at þú hefir fengit þér nýja unnostu ok hafir ort lofkvæði um hana".

Þormóðr svarar: "Hver er sú unnosta mín, er þú talar til at ek hafa um ort?"

Þórdís segir: "Sú er Þorbjǫrg út í Arnardal".Þórdís segir: "Sú er Þorbjörg út í Arnardal".

Þormóðr svarar: "Engu gegnir þat, at ek hafa kvæði ort um Þorbjǫrgu;Þormóðr svarar: "Engu gegnir þat, at ek hafa kvæði ort um Þorbjörgu; enn hitt er satt, at ek orta um þik lofkvæði þá er ek var í Arnardal — því at mér kom í hug, hversu langt var í milli fríðleiks þíns ok Þorbjargar ok svá et sama kurteisi; er ek nú til þess hér kominn, at ek vil fœra þér kvæðit".er ek nú til þess hér kominn, at ek vil færa þér kvæðit".

Þormóðr kvað nú Kolbrúnarvísur, ok snýr þeim erendum til lofs við Þórdísi, er mest váru ákveðin orð, at hann hafði um Þorbjǫrgu ort.Þormóðr kvað nú Kolbrúnarvísur, ok snýr þeim erendum til lofs við Þórdísi, er mest váru ákveðin orð, at hann hafði um Þorbjörgu ort. Ok svá sem myrkva dregr upp ór hafi ok leiðir af með litlu myrkri, ok kemr eftir bjart sólskin með blíðu veðri, svá dró kvæðit allan órœktar þokka ok myrkva af hug Þórdísar. ok rendi hugarljós hennar heitu ástar gervalla til Þormóðar með varmri blíðu.Ok svá sem myrkva dregr upp ór hafi ok leiðir af með litlu myrkri, ok kemr eftir bjart sólskin með blíðu veðri, svá dró kvæðit allan óræktar þokka ok myrkva af hug Þórdísar. ok rendi hugarljós hennar heitu ástar gervalla til Þormóðar með varmri blíðu. Þormóðr kemr þá jafnan í Ǫgur ok hefir góðar viðtǫkur.Þormóðr kemr þá jafnan í Ögur ok hefir góðar viðtökur.

Ok er svá hafði nǫkkura hríð fram farit, þá verðr sá atburðr eina nótt, þá er Þormóðr var heima á Laugabóli, at hann dreymir, at Þorbjǫrg kolbrún kemr at honum, ok spurði hann, hvárt hann vekti eða svæfi.Ok er svá hafði nökkura hríð fram farit, þá verðr sá atburðr eina nótt, þá er Þormóðr var heima á Laugabóli, at hann dreymir, at Þorbjörg kolbrún kemr at honum, ok spurði hann, hvárt hann vekti eða svæfi. Hann kvaðsk vaka.Hann kvaðst vaka.

Hon mælti: "Þér er svefns, enn þat eitt berr fyrir þik, at svá mun eftir ganga, at þetta beri fyrir þik vakanda. Eða hvat er nú — hvárt hefir þú gefit annarri konu kvæði þat er þú ortir um mik?"

Þormóðr svarar: "Ekki er þat satt".

Þorbjǫrg mælti: "Satt er þat, at þú hefir mitt lofkvæði gefit Þórdísi Grímudóttur, ok snúit þeim erendum, er mest váru ákveðin orð, at þú hefðir um mik ort kvæðit, því at þú þorðir ekki, lítill karl, at segja satt til, um hverja konu þú hefðir ort kvæðit.Þorbjörg mælti: "Satt er þat, at þú hefir mitt lofkvæði gefit Þórdísi Grímudóttur, ok snúit þeim erendum, er mest váru ákveðin orð, at þú hefðir um mik ort kvæðit, því at þú þorðir ekki, lítill karl, at segja satt til, um hverja konu þú hefðir ort kvæðit. Nú mun ek launa þér því lausung þína ok lygi, at þú skalt nú taka augnaverk mikinn ok strangan, svá at bæði augu skulu springa ór hǫfði þér, nema þú lýsir fyrir alþýðu klækiskap þínum þeim er þú tókt frá mér mitt lofkvæði ok gaft annarri konu.Nú mun ek launa þér því lausung þína ok lygi, at þú skalt nú taka augnaverk mikinn ok strangan, svá at bæði augu skulu springa ór höfði þér, nema þú lýsir fyrir alþýðu klækiskap þínum þeim er þú tókt frá mér mitt lofkvæði og gaft annarri konu. Muntu aldrigi heill verða, nema þú fellir niðr þær vísur, er þú hefir snúit til lofs við Þórdísi, enn takir þær upp, er þú hefir um mik kveðit — ok kenna ekki þetta kvæði ǫðrum enn þeim, sem ort var í ǫndverðu".Muntu aldrigi heill verða, nema þú fellir niðr þær vísur, er þú hefir snúit til lofs við Þórdísi, enn takir þær upp, er þú hefir um mik kveðit — ok kenna ekki þetta kvæði öðrum enn þeim, sem ort var í öndverðu".

Þormóði sýndisk Þorbjǫrg vera reiðuleg ok mikilúðleg;Þormóði sýndist Þorbjörg vera reiðuleg ok mikilúðleg; þykkisk nú sjá svipinn hennar, er hon gengr út.þykkist nú sjá svipinn hennar, er hon gengr út. Hann vaknar við þat at hann hafði svá mikinn augnaverk, at hann mátti varla þola óœpandi, ok mátti ekki sofa, þat sem eftir var nætrinnar.Hann vaknar við þat at hann hafði svá mikinn augnaverk, at hann mátti varla þola óæpandi, ok mátti ekki sofa, þat sem eftir var nætrinnar.

Hann hvílir lengi um morgininn. Bersi ríss upp, sem hann átti vanda til, ok er allir menn váru upp risnir, aðrir enn Þormóðr þá kom Bersi til Þormóðar ok spurði, hvárt hann væri sjúkr, er hann reis ekki upp, sem hann átti vanda til.

Þormóðr kvað vísu:

Bersi mælti: "Hvat hefir þat í drauma borit?"

Þormóðr segir drauminn ok alla málavǫxtu kvæðisins.Þormóðr segir drauminn ok alla málavöxtu kvæðisins.

Bersi mælti: "Óþarfar unnostur áttu — hlauzt af annarri ørkuml þau er þú verðr aldri heill maðr, enn nú ekki minni ván, at bæði augu springi ór hǫfði þér.Bersi mælti: "Óþarfar unnostur áttu — hlauzt af annarri örkuml þau er þú verðr aldri heill maðr, enn nú ekki minni ván, at bæði augu springi ór höfði þér. Enn þó er þat nú mitt ráð við þik, at þú snúir aftr kvæðinu á þann hátt sem þat var ort fyrir ǫndverðu — ok eigna þat kvæði jafnan Þorbjǫrgu kolbrún, sem þú ortir um hana.Enn þó er þat nú mitt ráð við þik, at þú snúir aftr kvæðinu á þann hátt sem þat var ort fyrir öndverðu — ok eigna þat kvæði jafnan Þorbjörgu kolbrún, sem þú ortir um hana.

Þormóðr svarar: "Þú skalt ráða þessu".

Nú lýsir hann fyrir alþýðu, hversu farit hafi um kvæðit, ok gefr þá af nýju, við mǫrg vitni, Þorbjǫrgu kvæðit.Nú lýsir hann fyrir alþýðu, hversu farit hafi um kvæðit, ok gefr þá af nýju, við mörg vitni, Þorbjörgu kvæðit. Þormóði batnaði þá skjótt augnaverkjarins; verðr hann alheill þess meins.

Nú munu vér hvílask láta fyrst frásǫgn Þormóðar kolbrúnarskálds ok segja nǫkkut af Þorgeiri.Nú munu vér hvílast láta fyrst frásögn Þormóðar kolbrúnarskálds ok segja nökkut af Þorgeiri.

Nú er at segja frá Þorgeiri Hávarssyni, hirðmanni Óláfs konungs. Þat var eitthvert sumar, er hann kom skipi sínu í Hvítá ok helt því upp í Norðrá ok setti þar upp um haustit í þann stað er nú er kallat Þorgeirshróf. Hann fór um vetrinn til vistar vestr á Reykjahóla, ok var þann vetr með frændum sínum; selr þar varning sinn; fór um várit snemmendis suðr til Borgarfjarðar ok býr skip sitt til brottferðar.

Litlu fyrir þing ferr hann vestr á Reykjahóla eftir vǫru þeiri er þar var saman dregin, er hann hafði tekit fyrir varning sinn, þann er hann hafði selt um vetrinn.Litlu fyrir þing ferr hann vestr á Reykjahóla eftir vöru þeiri er þar var saman dregin, er hann hafði tekit fyrir varning sinn, þann er hann hafði selt um vetrinn. Hann flutti vǫruna til Skógarstrandar ok fær sér hesta;Hann flutti vöruna til Skógarstrandar ok fær sér hesta; ferr suðr til Borgarfjarðar, ok einn maðr með honum, sá er reið leiðina fyrir ok hafði hest í togi. Þorgeirr reið eftir ok rak nǫkkura klyfjahesta;Þorgeirr reið eftir ok rak nökkura klyfjahesta; hann reið um með skjǫld ok hafði spjót ok exi; fara nú við svá búit.hann reið um með skjöld ok hafði spjót ok exi; fara nú við svá búit.

Sá maðr bjó á Hvítsstǫðum, er Snorri hét.Sá maðr bjó á Hvítsstöðum, er Snorri hét. Hann var kallaðr Hœkils-Snorri.Hann var kallaðr Hækils-Snorri. Hann var mikill vexti ok sterkr, ok vænn yfirlits ok grimmlegr í ásjánu, óvinsæll ok nasbráðr, heiftúðigr í skaplyndi. Helgi hét son Snorra; hann var þá á ungum aldri, er þessir atburðir gerðusk.hann var þá á ungum aldri, er þessir atburðir gerðust. Mannahúsin váru þá neðar í tungunni enn nú eru ok var bœrinn kallaðr á Mel.Mannahúsin váru þá neðar í tungunni enn nú eru ok var bærinn kallaðr á Mel. Lambahús mikit stóð vestr í túnit, þar sem nú heita Snorratoftir.

Þorgeirr ok hans fǫrunautr fóru þar hjá garði.Þorgeirr ok hans förunautr fóru þar hjá garði. Fǫrunautr Þorgeirs ríðr fram um bœinn, enn klyfjahestarnir, þeir er Þorgeirr rak, hljópu í túnit.Förunautr Þorgeirs ríðr fram um bæinn, enn klyfjahestarnir, þeir er Þorgeirr rak, hljópu í túnit. Snorri kemr út í því er Þorgeirr elti klyfjahestana ok vill taka þá ór túninu. Hestunum þótti gott at bíta, ok nam þá annarr staðar, er hann rak annan.

Snorri gengr inn ok tekr mikit krókaspjót; hleypr út ok bannar hestunum ok svá Þorgeiri; berr hestana með spjótinu ok særir. Sýnisk Þorgeiri ekki ørvænt at hann bani hestunum.Sýnist Þorgeiri ekki örvænt at hann bani hestunum. Hann hleypr nú af baki ok hefir skjǫldinn fyrir sér;Hann hleypr nú af baki ok hefir skjöldinn fyrir sér; exinni heldr hann með skildinum í vinstri hendi; spjót hefir hann í hendi ok sœkir þá at Snorra.spjót hefir hann í hendi ok sækir þá at Snorra. Hann hǫrfar þá undan til lambahússins ok versk með spjótinu.Hann hörfar þá undan til lambahússins ok verst með spjótinu.

Tveir húskarlar sá at Snorri hljóp út reiðr með spjót sitt; tekr sína exi hvárr þeira í hǫnd sér ok fara til fulltings við Snorra.tekr sína exi hvárr þeira í hönd sér ok fara til fulltings við Snorra. Þorgeirr versk þeim með miklum mjúkleik, enn sœkir at þeim með miklu afli ok øruggleik sem et óarga dýr.Þorgeirr verst þeim með miklum mjúkleik, enn sækir at þeim með miklu afli ok öruggleik sem et óarga dýr. Húskarlarnir verða brátt sárir af Þorgeiri, því at þeir hǫfðu skammskeftar øxar, enn Þorgeirr lagði spjótinu hart ok tíðum.Húskarlarnir verða brátt sárir af Þorgeiri, því at þeir höfðu skammskeftar öxar, enn Þorgeirr lagði spjótinu hart ok tíðum. Hrukku þeir Snorri inn í lambahúsit. Dyrnar váru lágar ok þrǫngvar á húsinu, ok var ilt þar inn at sækja eftir þeim.Dyrnar váru lágar ok þröngvar á húsinu, ok var ilt þar inn at sækja eftir þeim.

Þorgeirr hleypr upp á húsit ok rífr til. Þar sem húsit raufaðisk leggr Snorri spjótinu út í móti.Þar sem húsit raufaðist leggr Snorri spjótinu út í móti. Þorgeirr verðr sárr af því nǫkkut, enn þó lítt.Þorgeirr verðr sárr af því nökkut, enn þó lítt. Kastar Þorgeirr þá spjótinu ok tekr exina enni hœgri hendi.Kastar Þorgeirr þá spjótinu ok tekr exina enni hægri hendi. Sœkir Snorri þá at Þorgeiri með hǫrðum hug, þar sem húsit var rofit.Sækir Snorri þá at Þorgeiri með hörðum hug, þar sem húsit var rofit. Enn Þorgeirr varðisk með skildi ok exi — leitar ekki annars enn hǫggva spjót Snorra af skaftinu;Enn Þorgeirr varðist með skildi ok exi — leitar ekki annars enn höggva spjót Snorra af skaftinu; létti ekki þeim leik fyrr enn Þorgeirr hjó spjót Snorra af skafti. Ok þegar jafnskjótt hljóp Þorgeirr inn í húsit um glugg þann, er á var rofinn, með skjǫld ok exi, ok hjó þegar í hǫfuð Snorra svá hart, at hann klýfr hausinn allan;Ok þegar jafnskjótt hljóp Þorgeirr inn í húsit um glugg þann, er á var rofinn, með skjöld ok exi, ok hjó þegar í höfuð Snorra svá hart, at hann klýfr hausinn allan; fær Snorri af því sári þegar bana. Þá snýr Þorgeirr at húskǫrlum Snorra, ok sœkir þá fimlega, hlífandi með skildi, hǫggvandi með exi þeiri, er vǫn var at fá mǫrgum manni náttstaðar.Þá snýr Þorgeirr at húskörlum Snorra, ok sækir þá fimlega, hlífandi með skildi, höggvandi með exi þeiri, er vön var at fá mörgum manni náttstaðar. Lauk svá þeiri atsókn, at Þorgeirr vá þá báða.

Eftir þat gengr hann út ok stígr á bak hesti sínum, ríðr til dyra ok hittir menn at máli; sagði at Hœkils-Snorri vill hafa fund þeira ok mun bíða þeira í lambahúsinu, ok ríðr á brott eftir þat til fundar við fǫrunaut sinn.sagði at Hækils-Snorri vill hafa fund þeira ok mun bíða þeira í lambahúsinu, ok ríðr á brott eftir þat til fundar við förunaut sinn. Hann hafði rekit klyfjahrossin ór túninu meðan þeir bǫrðusk.Hann hafði rekit klyfjahrossin ór túninu meðan þeir börðust. Fara þeir við svá búit til skips. Býr Þorgeirr skip sitt ok heldr því til Seleyrar; bíðr þaðan byrjar ok lætr í haf at búnu.

Þorgeirr hefir skamma útivist, byrjar honum vel ok tekr Noreg ok ferr skjótt á fund Óláfs konungs, ok fær góðar viðtǫkur af konungi.Þorgeirr hefir skamma útivist, byrjar honum vel ok tekr Noreg ok ferr skjótt á fund Óláfs konungs, ok fær góðar viðtökur af konungi. Þessa atburðar getr Þormóðr í Þorgeirsdrápu í þessu erendi:

Helgi son Snorra bjó lengi á Hvítsstǫðum.Helgi son Snorra bjó lengi á Hvítsstöðum. Var hann ólíkr feðr sínum ok svá frændum bæði yfirlits ok svá í skapi. Hann fœrði hús sín þangat sem nú er bœrinn.Hann færði hús sín þangat sem nú er bærinn. Hann átti þat kenningarnafn, at hann var kallaðr Helgi enn hvíti; því at hann var vænn maðr ok vel hærðr, hvítr á hárslit. Við hann er bœrinn kendr á Hvítsstǫðum.Við hann er bærinn kendr á Hvítsstöðum. Helgi var vinsæll maðr, góðr búþegn við heraðsmenn ok gagnsamr við alþýðu. Hann deildi um Gufufitjar við Þorstein Egilsson, því at Þorsteinn vildi kaupa Fitjarnar, enn Helgi vildi ekki selja.

Helgi fór einn vetr með húskǫrlum sínum á Gufufitjar.Helgi fór einn vetr með húskörlum sínum á Gufufitjar. Hann ók heyjum sínum á øxnum sunnan um mýrarnar, svá sem hann var vanr.Hann ók heyjum sínum á öxnum sunnan um mýrarnar, svá sem hann var vanr. Þorsteinn fór eftir þeim með húskarla sína. Þeira fundr varð í eyjum þeim er Langeyjar heita suðr frá Hvitsstǫðum.Þeira fundr varð í eyjum þeim er Langeyjar heita suðr frá Hvitsstöðum. Á þeim fundi bǫrðusk þeir Þorsteinn ok Helgi.Á þeim fundi börðust þeir Þorsteinn ok Helgi. Í þeim bardaga varð Helgi sárr mjǫk.Í þeim bardaga varð Helgi sárr mjök. Til þessa fundar kómu góðgjarnir menn, þeir er vitað hǫfðu ferð hvárratveggju, ok skildu þá, ok sættusk at því, at Þorsteinn keypti Fitjarnar, enn bœtti Helga áverkann, við góðra manna sann.Til þessa fundar kómu góðgjarnir menn, þeir er vitað höfðu ferð hvárratveggju, ok skildu þá, ok sættust at því, at Þorsteinn keypti Fitjarnar, enn bætti Helga áverkann, við góðra manna sann.

Þórir hét maðr, er bjó at Hrófá í Steingrímsfirði. Hann var mikill hávaðamaðr ok heldr ódæll ok óvinsæll. Hann varð missáttr við hirðmann Óláfs konungs í kaupstefnu á Steingrímsfirði ok særði konungsmann miklu sári. Á þat mál var ekki sæzk.Á þat mál var ekki sæzt. Ok er konungrinn frá þessi tíðendi, þá mislíkaði honum sjá atburðr.

Hann mælti þá við Þorgeir Hávarsson: "Þat vil ek, Þorgeirr, at þú hefnir þessa áverka, er hirðmaðr minn fekk út á Íslandi, ok leiðir svá Íslendingum at berja á mínum mǫnnum".Hann mælti þá við Þorgeir Hávarsson: "Þat vil ek, Þorgeirr, at þú hefnir þessa áverka, er hirðmaðr minn fekk út á Íslandi, ok leiðir svá Íslendingum at berja á mínum mönnum".

Þorgeirr svarar: "Þat væntir mik, at ek muni hefnt fá þessa mótgerða, er yðr hafa gervar verit í þessu verki".

Konungr mælti: "Því býð ek þér um þetta mál, at ek hygg at þú munir minn vilja gera í þessu verki".

Þorgeirr svarar: "Skyldr em ek til þess at gera þat sem þú vill".

Þorgeirr býr þá skip sitt snemma sumars út til Íslands. Honum byrjar vel ok kemr hann skipi sínu í Vaðil. Hann ferr vestr á Reykjahóla ok tekr til skálasmíðar. Sá maðr hét Vegglagr, er var at skálasmíð með Þorgeiri, ok gerði sínum megin hvárr þeira skálann. Skálinn var um endilangt þilinn, enn ekki ǫðrum þiljum;Skálinn var um endilangt þilinn, enn ekki öðrum þiljum; þau þili heldusk alt til þess er Magnús biskup var at staðnum í Skálaholti enn síðarri.þau þili heldust alt til þess er Magnús biskup var at staðnum í Skálaholti enn síðarri.

Ǫndverðan vetr fór Þorgeirr norðr til Steingrímsfjarðar til Hrófár.Öndverðan vetr fór Þorgeirr norðr til Steingrímsfjarðar til Hrófár. Með honum var í ferð Vegglagr smiðr. Þeir kómu á bœinn síð um kveld ok drepa á dyrr.Þeir kómu á bæinn síð um kveld ok drepa á dyrr. Kona ein gekk til hurðar ok heilsar þeim ok spyrr þá at nafni.Kona ein gekk til hurðar ok heilsar þeim ok spyrr þá at nafui. Þorgeirr segir et sanna til, hverir þeir váru. Hann spurði, hvárt Þórir bóndi væri heima. Hon segir hann heima vera.

Þorgeirr mælti: "Bið þú hann út ganga".

Hon gengr inn ok segir Þóri, at menn váru komnir úti — "þeir er þik vildu hitta".

Hann segir: "Hverir eru þeir menn?"

Hon svarar: "Þat ætla ek, at kominn sé Þorgeirr Hávarsson".

Þórir reis upp ok tekr spjót sitt, gengr út í dyrr ok setr spjótsoddinn í þreskǫldinn;Þórir reis upp ok tekr spjót sitt, gengr út í dyrr ok setr spjótsoddinn í þresköldinn; heilsar þeim er komnir váru.

Þorgeirr tók ekki kveðju hans. Hann mælti: "Þat er erendi mitt hingat, at ek vil vita, hvern sóma þú vill gera konungsins Óláfs fyrir þann vanza, er þú gerðir hirðmanni hans?"

Þórir svarar: "Hvárt ertu aðili málsins?"

Þorgeirr svarar: "Fyrir þat mun ganga, sem ek sé aðili þess máls, því at ek hefi konungs umboð til þessa máls".

Þórir svarar: "Vera má at svá sé, at þú hafir hans umboð. enn varla virðisk mér svá sem ek heyra orð konungsins þó at þú mælir".Þórir svarar: "Vera má at svá sé, at þú hafir hans umboð. enn varla virðist mér svá sem ek heyra orð konungsins þó at þú mælir".

Þorgeirr svarar: "Satt er þat, at þú heyrir ekki hann sjálfan mæla, enn þó má vera, at þú reynir nǫkkurt sinn hans ríki".Þorgeirr svarar: "Satt er þat, at þú heyrir ekki hann sjálfan mæla, enn þó má vera, at þú reynir nökkurt sinn hans ríki".

Ok er minstar vánir váru, leggr Þorgeirr spjótinu til Þóris; þat lag kom framan í fang honum ok gekk þar á hol; fell Þórir inn í dyrnar ok var þegar dauðr. Litlu síðar snýr Þorgeirr á brott ok hans fǫrunautr;Litlu síðar snýr Þorgeirr á brott ok hans förunautr; ok er ekki sagt frá ferð hans fyrr enn hann kemr heim á Reykjahóla.

Um þenna atburð orti Þormóðr þetta erendi:

Þann vetr váru stuldir miklir á Reykjahólum; hurfu mǫnnum margir gripir ór hirzlum, ok var svá mikill gangr at því, at nálega ór hvers manns hirzlum hvarf nǫkkut, hversu rammlegr láss sem fyrir var, enn þó var engi lássinn brotinn.hurfu mönnum margir gripir ór hirzlum, ok var svá mikill gangr at því, at nálega ór hvers manns hirzlum hvarf nökkut, hversu rammlegr láss sem fyrir var, enn þó var engi lássinn brotinn. Illugi Arason var heima á Hólum þann vetr. Eftir jól um vetrinn heimta þeir brœðr saman hjón sín.Eftir jól um vetrinn heimta þeir bræðr saman hjón sín.

Tekr Þorgils þá til orða: "Þat er ǫllum mǫnnum kunnigt, at hér í vetr hafa verit miklar tǫkur — hefir mart horfit ór lásum ok lokum;Tekr Þorgils þá til orða: "Þat er öllum mönnum kunnigt, at hér í vetr hafa verit miklar tökur — hefir mart horfit ór lásum ok lokum; ætlum vér at hafa uppi ransókn; skal fyrst ransaka hirzlur okkar brœðra, enn eftir þat annarra manna, ok ef ekki finsk heima hér þat er stolit er, þá munu vér fara á aðra bœi at ransaka menn".skal fyrst ransaka hirzlur okkar bræðra, enn eftir þat annarra manna, ok ef ekki finst heima hér þat er stolit er, þá munu vér fara á aðra bæi at ransaka menn".

Nú fór þat fram, at ransakaðar váru hirzlur manna, ok finsk ekki þat er leitat var.Nú fór þat fram, at ransakaðar váru hirzlur manna, ok finst ekki þat er leitat var. Vegglagr smiðr átti eina mikla kistu, þá er ekki var ransǫkuð.Vegglagr smiðr átti eina mikla kistu, þá er ekki var ransökuð. Þorgils mælti, at Vegglagr skyldi upp lúka kistunni, ok láta menn sjá, hvat væri í.

Hann svarar: "Aldri hefi ek ransakaðr verit sem þjófar, ok mun ek ekki lúka upp kistunni".

Þorgils mælti: "Ekki er til þín eins leikr sjá gerr; hafa várar kistur ransakaðar verit, ok má þér þat sem yfir margan gengr".

Þá svarar Vegglagr: "Þótt þér hafið allir ransakaðir verit, þá mun ek þó ekki lúka upp mína kistu til ransaks".

Illugi spratt þá upp ok hafði eina handexi í hendi; hann gengr at kistunni ok mælti: "Ek hefi at varðveita konungslykil þann er at ǫllum kistum gengr ok lásum;hann gengr at kistunni ok mælti: "Ek hefi at varðveita konungslykil þann er at öllum kistum gengr ok lásum; nú mun ek með þeim upp lúka kistunni, ef þú vill ekki selja mér lykil".

Veglagr sér, at Illugi mun upp hǫggva kistuna, ef hon væri ekki upp lokin — selr þá fram lykilinn.Veglagr sér, at Illugi mun upp höggva kistuna, ef hon væri ekki upp lokin — selr þ fram lykilinn. Illugi lýkr þá upp kistunni ok finnr þar marga lykla, þá er at gengu ǫllum lásum, þeim er váru á Reykjahólum.Illugi lýkr þá upp kistunni ok finnr þar marga lykla, þá er at gengu öllum lásum, þeim er váru á Reykjahólum. Hann finnr þar í marga gripi, þá er mǫnnum hǫfðu horfit þar.Hann finnr þar í marga gripi, þá er mönnum höfðu horfit þar. Þá þóttusk menn vita, at Vegglagr mundi stolit hafa fénu því er horfit var;Þá þóttust menn vita, at Vegglagr mundi stolit hafa fénu því er horfit var; er honum þá nauðgat til sagna; gengr hann þá við mǫrgum stuldum, ok fylgir mǫnnum þar til er hann hafði féit fólgit úti í ýmsum stǫðum.gengr hann þá við mörgum stuldum, ok fylgir mönnum þar til er hann hafði féit fólgit úti í ýmsum stöðum.

Þá mælti Illugi: "Ólífismaðr sýnisk mér Vegglagr vera, ok er þat mitt ráð, at hann sé hengdr".Þá mælti Illugi: "Ólífismaðr sýnist mér Vegglagr vera, ok er þat mitt ráð, at hann sé hengdr".

Þorgeirr mælti: "Ekki muntu svá vilja lúka við húskarl þinn".

Illugi svarar: "Rangt sýnisk mér vera, at svá mikill þjófr gangi undan".Illugi svarar: "Rangt sýnist mér vera, at svá mikill þjófr gangi undan".

Þá segir Þorgeirr: "Hvat sem yðr sýnisk rétt vera um þetta mál, þá mun yðr þó verða maðrinn dýrkeyptr í þessu sinni, ok ekki mun hann af lífi tekinn, ef ek má því ráða".Þá segir Þorgeirr: "Hvat sem yðr sýnist rétt vera um þetta mál, þá mun yðr þó verða maðrinn dýrkeyptr í þessu sinni, ok ekki mun hann af lífi tekinn, ef ek má því ráða".

Illugi mælti: "Mikit kapp leggr þú á með þjófum, ok muntu ilt at verki hafa þar sem hann er; ok ekki mun jafnan þinn eiðr fyrir honum standa, þó at hann gangi nú undan. Nú fari hann í brott af Reykjanesi ok komi aldri síðan hér".

Þorgeirr svarar: "Vel má svá vera".

Nú fylgir Þorgeirr Vegglagi vestr á Laugaból í Laugadal til Bersa ok Þormóðar, ok skorar á þá at þeir veiti Vegglagi vist til fardaga — "ok flytið hann til skips í Vaðil", ok kveðsk Þorgeirr þá mundu flytja hann í brott af Íslandi.Nú fylgir Þorgeirr Vegglagi vestr á Laugaból í Laugadal til Bersa ok Þormóðar, ok skorar á þá at þeir veiti Vegglagi vist til fardaga — "ok flytið hann til skips í Vaðil", ok kveðst Þorgeirr þá mundu flytja hann í brott af Íslandi.

Þeir feðgar tóku við Vegglagi fyrir Þorgeir, ok var hann með þeim Þormóði um vetrinn. Þorgeirr fór aftr á Reykjahóla ok var hann þar um vetrinn. Um várit bjó hann skip sitt. Vegglagr kom til skips ok tók Þorgeirr við honum ok flutti hann utan.

Skipit kom við Orkneyjar. Rǫgnvaldr Brúsason var þá búinn til hernaðar, því at víkingar margir lágu við eyjarnar, þeir er ræntu búendr ok kaupmenn. ok vildi Rǫgnvaldr refsa þeim sín illvirki.Rögnvaldr Brúsason var þá búinn til hernaðar, því at víkingar margir lágu við eyjarnar, þeir er ræntu búendr ok kaupmenn. ok vildi Rögnvaldr refsa þeim sín illvirki. Þorgeirr selr þá skip sitt ok réðsk í lið með Rǫgnvaldi.Þorgeirr selr þá skip sitt ok réðst í lið með Rögnvaldi. Vegglagr fór upp á Skotland ok gerðisk þar mikill þjófr ok var þar drepinn um síðir.Vegglagr fór upp á Skotland ok gerðist þar mikill þjófr ok var þar drepinn um síðir. Rǫgnvaldi virðisk Þorgeirr vel ok hans fǫrunautum, því at hann reyndisk því meiri kappi sem hann kom í meiri mannraunir, svá sem Þormóðr orti um:Rögnvaldi virðist Þorgeirr vel ok hans förunautum, því at hann reyndist því meiri kappi sem hann kom í meiri mannraunir, svá sem Þormóðr orti um:

Í hernaði var Þorgeirr ágætr maðr at hug ok vápnfimi ok í ǫllum rǫskleik.Í hernaði var Þorgeirr ágætr maðr at hug ok vápnfimi ok í öllum röskleik. Jarl varð ágætr af þessi ferð; því at hann sigraðisk hvar sem hann barðisk um sumarit ok gerði góðan frið búkǫrlum ok kaupmǫnnum.því at hann sigraðist hvar sem hann barðist um sumarit ok gerði góðan frið búkörlum ok kaupmönnum.

Síð um haustit fór Þorgeirr til Noregs ok var með Óláfi konungi um vetrinn í góðri virðingu. Óláfr konungr þakkaði honum þat er hann hafði rekit þeirar sneypu, er Þórir hafði gert honum. Illugi Arason var með Óláfi konungi þann vetr.

Um várit bjó Illugi skip sitt til Íslands. Þorgeirr segir Illuga, at hann vill fara með honum.

Enn Illugi svarar honum svá: "Óráðlegt sýnisk mér, at þú farir út til Íslands;Enn Illugi svarar honum svá: "Óráðlegt sýnist mér, at þú farir út til Íslands; hefir þú stórvirki gert í mǫrgum heruðum, ok áttu þar í flestum stǫðum illa fritt, enn þú hefir hér mikinn sóma af konungi ok góðan frið af ǫllum mǫnnum;hefir þú stórvirki gert í mörgum heruðum, ok áttu þar í flestum stöðum illa fritt, enn þú hefir hér mikinn sóma af konungi ok góðan frið af öllum mönnum; nú mun ek ekki flytja þik frá friðinum ok til ófriðarins — því at þú munt ekki svá gott upp taka á Íslandi sem þú tekr hér hvern dag mikinn sóma af konungi".

"Vera má svá", segir Þorgeirr, "at ek komumsk þó til Íslands, at þú flytir mik ekki"."Vera má svá", segir Þorgeirr, "at ek komumst þó til Íslands, at þú flytir mik ekki".

Nú býr Illugi skip sitt ok lætr í haf þá er honum gaf byr. Ok er hann var í haf látinn, þá gengr Þorgeirr einn dag fyrir konung ok biðr sér fararleyfis.

Óláfr konungr mælti: "Svá virðisk mér, at minni mannheill hafir þú á Íslandi enn hér með oss;Óláfr konungr mælti: "Svá virðist mér, at minni mannheill hafir þú á Íslandi enn hér með oss; þykkir mér fyrir því þat vænna, at þú sér hér með oss enn á Íslandi, at þú hafir hér meira gott enn þar".

Þorgeirr sótti þetta mál mjǫk við konung;Þorgeirr sótti þetta mál mjök við konung; ok er konungr sér, at Þorgeiri þótti mikit undir at þiggja þat er hann bað, þá mælti konungr: "Nú mun at því koma, sem ek sagða hinn fyrsta tíma, er þú komt á várn fund, at þú mundir ekki vera gæfumaðr í ǫllum hlutum.ok er konungr sér, at Þorgeiri þótti mikit undir at þiggja þat er hann bað, þá mælti konungr: "Nú mun at því koma, sem ek sagða hinn fyrsta tíma, er þú komt á várn fund, at þú mundir ekki vera gæfumaðr í öllum hlutum. Nú mun ek lofa þér, at þú farir út til Íslands, enn ekki munum vit sjásk síðan. ef vit skilim nú."Nú mun ek lofa þér, at þú farir út til Íslands, enn ekki munum vit sjást síðan. ef vit skilim nú."

Þorgeirr svarar: "Þǫkk kann ek yðr, at þér lofit mér at fara, enn þat ætla ek, at fara á yðvarn fund at sumri".Þorgeirr svarar: "Þökk kann ek yðr, at þér lofit mér at fara, enn þat ætla ek, at fara á yðvarn fund at sumri".

Konungr mælti: "Vera má at svá sé, at þú ætlir þat, enn ekki mun svá verða".

Nú skilja þeir at svá mæltu. Þorgeirr tók sér fari með þeim norrœnum manni, er Jǫkull hét, ok fór með honum út til Íslands.Þorgeirr tók sér fari með þeim norrænum manni, er Jökull hét, ok fór með honum út til Íslands. Þat skip kom í Vaðli, ok fór Þorgeirr til vistar á Reykjahóla.

Illuga reiddi lengi úti um sumarit ok kom um haustit síð norðr í Hraunshǫfn á Melrakkasléttu.Illuga reiddi lengi úti um sumarit ok kom um haustit síð norðr í Hraunshöfn á Melrakkasléttu. Hann setti þar upp skipit ok bjó um ok fær menn til varðveizlu skipsins um vetrinn; fór við þat norðan um heruð ok ætlaði til Hóla. Gautr Sleituson, er fyrr var getit, kom til fundar við Illuga ok tók sér fari með honum at sumri.

Einn dag, er Illugi áði hesti sínum í Miðfirði með sínum fǫrunautum, kom þar maðr einn ríðandi á áfanga.Einn dag, er Illugi áði hesti sínum í Miðfirði með sínum förunautum, kom þar maðr einn ríðandi á áfanga. Sá maðr var í hvítri heklu. Hann kvaddi Illuga. Hann tók kveðju hans ok spurði hverr hann væri.

Hann sagði: "Ek heiti Helgi".

Illugi svarar: "Hvaðan ertu kynjaðr eða hvar áttu heima?"

Helgi svarar: "Víða stendr kyn mitt fótum, enn þó er hér flest fyrir norðan land, — enn hvergi á ek heima, ok ekki hefi ek heill til þess at hafa tveggja missera vistir; enn jafnan hefi ek kaup á sumrum, ok enn hefir svá verit í sumar — ok margir kennask við mik, ef heyra kenningarnafn mitt".Helgi svarar: "Víða stendr kyn mitt fótum, enn þó er hér flest fyrir norðan land, — enn hvergi á ek heima, ok ekki hefi ek heill til þess at hafa tveggja missera vistir; enn jafnan hefi ek kaup á sumrum, ok enn hefir svá verit í sumar — ok margir kennast við mik, ef heyra kenningarnafn mitt".

Illugi spurði: "Hvert er þat?"

Helgi svarar: "Ek em kallaðr Helgi selseista".

Illugi svarar: "Fánefnt er þat kenningarnafn, enn þó hefi ek heyrt þín getit".

Helgi mælti: "Þat er erendi mitt hingat, at ek vil vita, ef þú vill ferja mik utan at sumri".

Illugi mælti: "Eru þér nǫkkur vandræði á hǫndum, eða hefir þú nǫkkur fé?"Illugi mælti: "Eru þér nökkur vandræði á höndum, eða hefir þú nökkur fé?" Hann svarar: "Engi vandræði eru mér á hǫndum, enn eyfit hefi ek fé, enn vera mætti at heldr væri yðr létti at mér, því at ek er ofléttr maðr".Hann svarar: "Engi vandræði eru mér á höndum, enn eyfit hefi ek fé, enn vera mætti at heldr væri yðr létti at mér, því at ek er ofléttr maðr".

Illugi mælti: "Ertu nǫkkurr atgervimaðr?"Illugi mælti: "Ertu nökkurr atgervimaðr?"

Hann svarar: "Engi em ek íþróttamaðr, enn mikit traust á ek undir fótum mínum ok brjóstheill em ek, ok því fær engi tekit mik á rás".

Illugi mælti: "Gagn er þeim þat er hræddir verða".

Helgi mælti: "Ekki hefi ek þat reynt at verða allhræddr. Enn vita vil ek, hvárt þú vill veita mér farit".

Illugi mælti: "Kom þú í vár til fundar við mik, ok ver með mér í flutningum, þá er ek dreg saman vǫru mína ok far þá með mér utan".Illugi mælti: "Kom þú í vár til fundar við mik, ok ver með mér í flutningum, þá er ek dreg saman vöru mína ok far þá með mér utan".

"Sá kostr líkar mér vel", segir Helgi.

Nú skiljask þeir at svá mæltu, ok ferr Illugi vestr á Reykjahóla, ok er þar um vetrinn.Nú skiljast þeir at svá mæltu, ok ferr Illugi vestr á Reykjahóla, ok er þar um vetrinn.

Brœðr tveir bjoggu í Garpsdal.Bræðr tveir bjoggu í Garpsdal. Hét annarr Kálfr, enn annarr Steinólfr. Þeir váru á ungum aldri ok vel fjár eigandi ok vinsælir menn.

Þórdís hét kona, er bjó í Óláfsdal. Hon var ekkja, góð húsfreyja ok gagnsǫm.Hon var ekkja, góð húsfreyja ok gagnsöm. Son hennar hét Eyjólfr, er átti bú með henni. Hann var gervilegr maðr ok vinsæll.

Þorgeirr hét frændi Þórdísar, er hon hafði upp fœtt.Þorgeirr hét frændi Þórdísar, er hon hafði upp fætt. Hann var knálegr maðr. Hann átti þat kenningarnafn, at hann var kallaðr Þorgeirr hófleysa; enn þat kenningarnafn hlaut hann af því, at hann hafði til alls meira enn hann þurfti, þegar hann átti nǫkkut fé fyrir at ráða.enn þat kenningarnafn hlaut hann af því, at hann hafði til alls meira enn hann þurfti, þegar hann átti nökkut fé fyrir at ráða.

Með þeim fóstbrœðrum, Eyjólfi ok Þorgeiri, var vingott á unga aldri.Með þeim fóstbræðrum, Eyjólfi ok Þorgeiri, var vingott á unga aldri. Þeir váru báðir knáir menn ok ólatir, ok var lǫngum mikit um þá;Þeir váru báðir knáir menn ok ólatir, ok var löngum mikit um þá; enn framfœrslukerling Þórdísar amaðisk oft við þá ok glímur þeira, enn þeir glettusk því meir við kerlingu sem hon amaðisk meir við.enn framfærslukerling Þórdísar amaðist oft við þá ok glímur þeira, enn þeir glettust því meir við kerlingu sem hon amaðist meir við.

Einn dag, er þeir glímdu á gólfinu — ok var mikit um þá, kómu þar jafnan niðr er kerling var ok drógu verk hennar á fótum sér — þá mælti kerling: "Lítil fremd er ykkr í því at spilla verki fyrir mér eða glettask við mik, enn spá mun ek ykkr spá —: svá vel sem nú er með ykkr, þá munu þit verst skilja ykkart vinfengi".Einn dag, er þeir glímdu á gólfinu — ok var mikit um þá, kómu þar jafnan niðr er kerling var ok drógu verk hennar á fótum sér — þá mælti kerling: "Lítil fremd er ykkr í því at spilla verki fyrir mér eða glettast við mik, enn spá mun ek ykkr spá —: svá vel sem nú er með ykkr, þá munu þit verst skilja ykkart vinfengi".

Þeir segja: "Furðu óspáleg sýnisk okkr þú vera".Þeir segja: "Furðu óspáleg sýnist okkr þú vera".

Kerling mælti: "Hversu sem ykkr sýnisk þat, þá mun þat eftir ganga sem ek mæli".Kerling mælti: "Hversu sem ykkr sýnist þat, þá mun þat eftir ganga sem ek mæli".

Nú um várit eftir er þeir Illugi ok Þorgeirr hǫfðu um vetrinn verit á Reykjahólum, beiddi Þorgeirr Illuga, at hann skyldi veita honum far um Íslands haf.Nú um várit eftir er þeir Illugi ok Þorgeirr höfðu um vetrinn verit á Reykjahólum, beiddi Þorgeirr Illuga, at hann skyldi veita honum far um Íslands haf. Illugi veitti honum þat sem hann bað. Kálfr ok Steinólfr ór Garpsdal tóku sér far með Illuga.

Nú er menn fóru til skips um várit, þá mælti Illugi við Þorgeir: "Þat vilda ek frændi, at þú fœrir norðr til skips með mǫnnum mínum, ok búit skipit um þingit;Nú er menn fóru til skips um várit, þá mælti Illugi við Þorgeir: "Þat vilda ek frændi, at þú færir norðr til skips með mönnum mínum, ok búit skipit um þingit; enn ek á erendi til þings, at hitta vini mína; mun ek ríða norðr af þingi; vilda ek at skip væri albúit, þá er ek kem norðr".

Þorgeirr segir svá vera skulu sem hann vildi. Þá réðsk Þorgeirr norðr til skipsins á Sléttu, enn Illugi bjósk til þings.Þá réðst Þorgeirr norðr til skipsins á Sléttu, enn Illugi bjóst til þings. Steinólfr ok Kálfr ok Helgi selseista váru í ferð með Þorgeiri, enn vara þeira hafði fyrr farit. Þorgils Arason ok Ari son hans ok Illugi bróðir hans riðu með flokki til þings ór Breiðafirði.

Þá er Þorgeirr kom norðr í hǫfnina, setti hann fram skipit ok bjó.Þá er Þorgeirr kom norðr í höfnina, setti hann fram skipit ok bjó. Gautr Sleituson var til skips kominn, ok hafði annat mǫtuneyti enn Þorgeirr.Gautr Sleituson var til skips kominn, ok hafði annat mötuneyti enn Þorgeirr. Þar var ilt til eldiviðar, ok fóru sinn dag hvárir at afla eldibranda, Þorgeirr ok hans fǫrunautar, Gautr ok hans fǫrunautar.Þar var ilt til eldiviðar, ok fóru sinn dag hvárir at afla eldibranda, Þorgeirr og hans förunautar, Gautr og hans förunautar.

Einn dag fór Þorgeirr at afla eldibranda, enn Gautr var heima. Matsveinar Gauts hǫfðu ketil uppi, ok er vella var komin á ketil þeira, þá var lokit eldiviði þeira;Matsveinar Gauts höfðu ketil uppi, ok er vella var komin á ketil þeira, þá var lokit eldiviði þeira; sǫgðu þeir Gauti til sinna vandræða.sögðu þeir Gauti til sinna vandræða. Gautr gengr til búðar Þorgeirs ok tekr ofan spjót hans ok høggr af skafti spjótit ok kastar í rúm hans ok hefir með sér;Gautr gengr til búðar Þorgeirs ok tekr ofan spjót hans ok höggr af skafti spjótit ok kastar í rúm hans ok hefir með sér; hann tekr ok skjǫld Þorgeirs ok hefir með sér; gengr síðan til eldstóarinnar; hann klýfr í sundr skjǫldinn ok spjótskaftit, ok eldir undir katlinum; verðr þá vel matbúit.hann tekr ok skjöld Þorgeirs ok hefir með sér; gengr síðan til eldstóarinnar; hann klýfr í sundr skjöldinn ok spjótskaftit, ok eldir undir katlinum; verðr þá vel matbúit.

Þorgeirr kom heim um kveldit. Hann saknar skjótt vápna sinna. Hann spyrr, hverr sveina hafi á brott borit, — "skjǫld minn ok spjót".Hann spyrr, hverr sveina hafi á brott borit, — "skjöld minn ok spjót".

Gautr svarar: "Ek tók skjǫld þinn ok spjótskefti, ok klauf ek undir ketil várn;Gautr svarar: "Ek tók skjöld þinn ok spjótskefti, ok klauf ek undir ketil várn; enn áðr mátti ekki vel matbúa því at lokit var eldiviði várum; enn oss þótti ilt hrátt at eta".

Nú fann ekki á Þorgeiri, at honum mislíkaði sjá tiltekja Gauts.

Annan dag fór Gautr ok hans fǫrunautar at fá eldibranda, enn Þorgeirr var heima ok bjó skip.Annan dag fór Gautr ok hans förunautar at fá eldibranda, enn Þorgeirr var heima ok bjó skip. Matsveinar Þorgeirs hǫfðu eldiviðar fátt, ok er þeir skyldu matbúa fóru þeir til Þorgeirs ok sǫgðu honum.Matsveinar Þorgeirs höfðu eldiviðar fátt, ok er þeir skyldu matbúa fóru þeir til Þorgeirs ok sögðu honum. Hann gekk til tjalds Gauts, ok tók spjót hans ok skjǫld, ok hjó af skafti spjótit, enn klauf skjǫldinn undir ketil;Hann gekk til tjalds Gauts, ok tók spjót hans ok skjöld, ok hjó af skafti spjótit, enn klauf skjöldinn undir ketil; þá skorti ekki eldivið til þess at vella mat þeira.

Gautr kom heim um kveldit, ok spurði, hvat menn vissi til skjaldar hans eða spjótskeftis.

Þorgeirr svarar: "Skjǫld þinn ok spjótskefti klauf ek undir ketil í dag;Þorgeirr svarar: "Skjöld þinn ok spjótskefti klauf ek undir ketil í dag; því at matsveinum varð eldiviðarfátt".

Gautr svarar: "Seint lætr þú af at auka oss skapraunir".

Þorgeirr svarar: "Sá er leikr hverr sem heiman er gerr?"

Gautr hjó þá til Þorgeirs, enn hann laust við exi sinni ok bar af sér hǫggit;Gautr hjó þá til Þorgeirs, enn hann laust við exi sinni ok bar af sér höggit; skeindisk þó lítt á fœti.skeindist þó lítt á fæti. Þá hljópu menn milli þeira ok tóku þá ok heldu.

Þorgeirr mælti: "Ekki þurfi þér at halda mér, því at ek mun mik til engis ófriðar líklegan gera".

Nú váru þeir skildir, ok ferr hvárrtveggi til síns tjalds; hafa síðan náttverð ok leggjask til svefns.hafa síðan náttverð ok leggjast til svefns.

Ok er menn váru sofnaðir, þá ríss Þorgeirr upp, ok tekr exi sína í hǫnd sér, ok gengr til tjalds þess er Gautr var í ok sprettir tjaldskǫrum, gengr inn í tjaldit ok at rúmi Gauts ok vekr hann.Ok er menn váru sofnaðir, þá ríss Þorgeirr upp, ok tekr exi sína í hönd sér, ok gengr til tjalds þess er Gautr var í ok sprettir tjaldskörum, gengr inn í tjaldit ok at rúmi Gauts ok vekr hann. Gautr vaknar ok spratt upp ok vildi taka til vápna, ok í því bili høggr Þorgeirr til Gauts ok klýfr hann í herðar niðr.Gautr vaknar ok spratt upp ok vildi taka til vápna, ok í því bili höggr Þorgeirr til Gauts ok klýfr hann í herðar niðr. Þorgeirr gengr í brott ok til búðar sinnar. Búðunautar Gauts vakna við brestinn, er hann var veginn; styrmdu þeir yfir líki hans ok bjuggu um. Um þenna atburð orti Þormóðr vísu þessa: