Bókastaðir

Þat er á einum vetri á skammdegi, at sendimaðr kemr ofan af Víðivǫllum á Arneiðarstaði ok segir, at Droplaug vill, at þeir kœmi upp þangat sem fyrst.Þat er á einum vetri á skammdegi, at sendimaðr kemr ofan af Víðivöllum á Arneiðarstaði ok segir, at Droplaug vill, at þeir kæmi upp þangat sem fyrst. Þeir bregða ekki skjótt við þessa orðsending. Líðr fram í vikuna. Þá kemr annarr sendimaðr með hinum sǫmum erendum sem hinn fyrri.Þá kemr annarr sendimaðr með hinum sömum erendum sem hinn fyrri.

Helgi bað sendimanninn fara heim — "enn ek mun fara, þá er mér þykkir tími til vera".

Sendimaðrinn ferr heim við svá búit.

Þenna vetr var þung veðrátta; váru færðir illar eftir heraðinu. Þat var einn morgun snemma í ár, at Helgi er á fótum ok biðr Grím bróður sinn upp standa. Hann gerir svá, ferr í klæði sín. Síðan ganga þeir út. Þá var á hafrænt veðr ok heiðríkt hið efra, enn stóð garrinn með fjǫllum, frost mikit ákaflega.Þá var á hafrænt veðr ok heiðríkt hið efra, enn stóð garrinn með fjöllum, frost mikit ákaflega. Helgi stefnir suðr yfir gilit ok ofan ás; enn er þeir kómu ofan á ísinn, þá var ákaflega ilt at fara. Nú dregr saman myrkvinn ok tekr at drífa ok gerir mjǫk fjúkanda.Nú dregr saman myrkvinn ok tekr at drífa ok gerir mjök fjúkanda.

Helgi tekr nú til orða: "Hér er nú miklu verra at fara enn ek ætlaða; munu vit nú snúa yfir í heiði ok upp með bæjum við þat", því Helgi ætlaði at þar mundi miklu betra at fara.

Nú gerir á þá illviðri mikit ok ákaflega hríð; gengr nú á norðr ok stendr af heiðinni veðrit. Þeir brœðr ganga lengi um daginn alt til þess er mjǫk var annars litar.Þeir bræðr ganga lengi um daginn alt til þess er mjök var annars litar. Þá koma þeir at gili einu miklu ok fara yfir gilit.

Þá tekr Grímr til orða: "Hvat gili er þetta?"

Helgi svarar: "Þat munda ek ætla, at væri Öræfagil milli Bersastaða ok Skriðu, suðr frá Bersastǫðum, því at mér þykkir drjúgt verit hafa neðan eftir heiðinni.Helgi svarar: "Þat munda ek ætla, at væri Öræfagil milli Bersastaða ok Skriðu, suðr frá Bersastöðum, því at mér þykkir drjúgt verit hafa neðan eftir heiðinni.

Helgi kvað þat eigi mega vera — "því at er enn ǫrðugt;Helgi kvað þat eigi mega vera — "því at er enn örðugt; enn þó get ek, at ráðlegra sé at fara ofan í bygðina: mun okkr vís gisting, hvar sem vit komum til bæjar". Snúa þeir nú ofan ór fjallinu. Þeir áttu nú allfærðþungt, ok er þeir koma á jǫfnu, urðu þeir við øngva bæi varir ok vita nú aldri hvar þeir fara.Þeir áttu nú allfærðþungt, ok er þeir koma á jöfnu, urðu þeir við öngva bæi varir ok vita nú aldri hvar þeir fara. Þeir ganga þá enn upp eftir heraðinu. Þeir kómu á grjóthól einn. Þar var borit af. Þeir ganga eftir hólnum, enn er minstar vonir eru, missa þeir fóta ok hlaupa ofan fyrir hengiskafl einn. Þeir hlæja mikit, ok var þá blautt undir er þeir kómu niðr. Þeir váru svá klæddir, at þeir váru gyrðir í brækr, ok váru yfir utan í vararfeldum ok kneptir at þeim undir hǫndum, gyrðir sverðum ok hǫfðu digrar stengr í hǫndum; svá bjuggust þeir til gǫngu í hvert sinn.Þeir váru svá klæddir, at þeir váru gyrðir í brækr, ok váru yfir utan í vararfeldum ok kneptir at þeim undir höndum, gyrðir sverðum ok höfðu digrar stengr í höndum; svá bjuggust þeir til göngu í hvert sinn. Þeir stinga niðr broddstofunum ok finna, at íss er undir. Grímr spyrr, hvárt hann kenni nǫkkut til, hvar þeir váru komnir.Grímr spyrr, hvárt hann kenni nökkut til, hvar þeir váru komnir.

Helgi svarar: "Þat er fjarri; hér veit ek hvergi ísa vera nema á Lagarfljóti, enn hér ganga ekki melar svá ek viti".

Grímr kvaðst eigi vita, hvar þeir váru komnir. Þeir herða nú enn á gǫnguna ok ganga burt af ísinum ok koma á hrjóstr eitt.Þeir herða nú enn á gönguna ok ganga burt af ísinum ok koma á hrjóstr eitt. Þar sjá þeir sorta einn í hríðinni fyrir sér. Þeir sjá at þat var virki eitt mikit ok svá hátt, at Helgi getr eigi betr enn tekit upp jafnhátt. Þeir gengu umhverfis virkit. Þat var kringlótt. Þeir finna at hlið var þar fyrir grindlæst ok búit um vel.

Helgi mælti: "Vita muntu, hvar vit erum komnir?"

"Nei", sagði Grímr, "heldr ferr þat fjarri, því at hér hefi ek aldri komit fyrr svá at ek muna".

"Ekki er mér þat", segir Helgi, "kenni ek víst, hvar vit erum komnir. Þetta er hofgarðr Bersa fóstra míns, enn hér eru brunnar fyrir ofan, ok hǫfum vit þar komit at áðan á ísinn, enn nú hefir okkr hér at borit".Þetta er hofgarðr Bersa fóstra míns, enn hér eru brunnar fyrir ofan, ok höfum vit þar komit at áðan á ísinn, enn nú hefir okkr hér at borit". Þar heitir at Bersabrunnum.

Grímr mælti: "Fǫru vit í burtu heðan sem skjótast".Grímr mælti: "Föru vit í burtu heðan sem skjótast".

"Nei", sagði Helgi, "koma skal hér inn, því at ek vil sjá hýbýli þau er hér eru fyrir".

Hann gengr þá at hliðinu ok rekr hjǫlt brandsins upp á lásinn ok braut frá; ganga síðan at hofinu ok brjóta upp.Hann gengr þá at hliðinu ok rekr hjölt brandsins upp á lásinn ok braut frá; ganga síðan at hofinu ok brjóta upp. Þeir ganga inn í hofit.

Þá tekr Grímr til orða: "Illa gerir þú nú, frændi, er þú ferr hér með svá miklu harki, at þú spillir hér hvarvetna. Veit ek, at Bersa fóstra þínum muni stórilla líka, ef hann verðr varr við.

Helgi svarar: "Vita vil ek, hversu dólgar þessir sé viðtakna, því at eigi er víst, at ek þurfa meir í annat sinn enn nú; munu þau þá eigi annat sinn góð, ef þau gefast nú illa".

Þá gengr Helgi inn í hofit ok sér, at þar er ljóst, svá at hvergi berr skugga á. Þar var alt altjaldat. Setit var þar á báða bekki; þar glóaði alt í gulli ok silfri. Þeir blígðu augum, ok buðu ekki þeim er komnir váru. Í ǫndugi á hinn óœðra bekk sátu þeir í samsæti Freyr ok Þórr.Í öndugi á hinn óæðra bekk sátu þeir í samsæti Freyr ok Þórr.

Helgi snarar fyrir þá ok mælti svá: "Þar siti þit herjans synirnir; mun þeim þykkja þit vera sœmilegir hǫfðingjar, sem ykkr dýrkar.mun þeim þykkja þit vera sæmilegir höfðingjar, sem ykkr dýrkar. Nú ef þit vilið, at vit brœðr trúum ykkr sem aðrir, þá standið þit upp ok sýnið risnu af ykkr ok bjóðið okkr brœðrum, því at nú er vont veðr úti.Nú ef þit vilið, at vit bræðr trúum ykkr sem aðrir, þá standið þit upp ok sýnið risnu af ykkr ok bjóðið okkr bræðrum, því at nú er vont veðr úti. Nú ef þit vilið því játa, þá munu vit brœðr trúa yðr sem aðrir menn, enn ef þit skjótið drambi á ok vilið ekki liðsinni veita okkr, þá munu vit ekki tál af ykkr halda".Nú ef þit vilið því játa, þá munu vit bræðr trúa yðr sem aðrir menn, enn ef þit skjótið drambi á ok vilið ekki liðsinni veita okkr, þá munu vit ekki tál af ykkr halda".

Þeir skjóta drjúglæti á ok þegja við. Þá snýr Helgi um þvert gólf: þar sátu þær Frigg ok Freyja.

Hann mælti þessi hin sǫmu orð við þær sem áðr;Hann mælti þessi hin sömu orð við þær sem áðr; kvaðst hann mundi veita þeim blíðu, ef þær vildu veita betr honum.

Grímr mælti nú: "Gerðu svá vel, at þú skift eigi lengr orðum við andskota þessa ok fǫrum nú í burt".Grímr mælti nú: "Gerðu svá vel, at þú skift eigi lengr orðum við andskota þessa ok förum nú í burt".

Helgi mælti: "Eigi skal mér þat verða sem flestum, at ek renna þar á garðinn sem lægstr er".

Hann þrífr þá til þeira Þórs ok hnykkir þeim af stólinum ok flettir af þeim klæðunum; lætr svá ganga koll af kolli, at hann flettir ǫll goð af klæðum ok gripum ok steypir þeim af stǫllum á gólf fram.lætr svá ganga koll af kolli, at hann flettir öll goð af klæðum ok gripum ok steypir þeim af stöllum á gólf fram. Hann berr þá alt fram í eina hyrning ok birgir, svá at eigi mátti spillast.

Grímr mælti: "Þetta er ill bellivisni, er þeim er ekki eftirlæti í, enn þú munt sitja fyrir fjandskap Bersa fóstra okkars. Er þetta illverk vorðit".

Helgi svarar: "Enn ek ætla, at ek hafi aldri unnit betra verk enn þetta á minni æfi, því at þau hafa viltan stig fyrir mér í dag, því at ek hefi aldri fyrr villr farit á æfi minni".

Helgi gengr út ok lætr opit hofit. Stendr nú fok um alt húsit. Helgi snýr nú ofan at ánni ok upp eftir nesinu unz þeir kómu á Víðivǫllu;Helgi snýr nú ofan at ánni ok upp eftir nesinu unz þeir kómu á Víðivöllu; þá var af dagsetri. Þar var tekit við þeim með blíðu. Þeir eru þar nǫkkurar nætr.Þeir eru þar nökkurar nætr. Þá léttir af veðrinu. Droplaug var lǫngum á tali við sonu sína;Droplaug var löngum á tali við sonu sína; vissu ekki aðrir menn til, hvat erendum var. Síðan fara þeir heim er þeim þykkir tími til kominn.

Þorsteinn hét maðr, er bjó á Desjarmýri í Borgarfirði; kona hans hét Þórdís ok var skyld mjǫk þeim Droplaugarsonum.kona hans hét Þórdís ok var skyld mjök þeim Droplaugarsonum.

Bjǫrn hét maðr, er bjó í Snotrunesi í Borgarfirði;Björn hét maðr, er bjó í Snotrunesi í Borgarfirði; hann var kvæntr ok hlítti þó eigi þeiri einni saman. Þorsteinn var barnfóstri Helga Ásbjarnarsonar.

Bjǫrn fór jafnan á Desjarmýri til tals við Þórdísi konu Þorsteins;Björn fór jafnan á Desjarmýri til tals við Þórdísi konu Þorsteins; hann var þá hrumdr mjǫk, ok var hon til fjár gefin Þorsteini;hann var þá hrumdr mjök, ok var hon til fjár gefin Þorsteini; var hon þó vel at sér.

Þat var einn tíma, at Þorsteinn talaði við Helga Droplaugarson ok bað hann freista, ef Bjǫrn vildi gera fyrir orð hans ok láta af tali við Þórdísi;Þat var einn tíma, at Þorsteinn talaði við Helga Droplaugarson ok bað hann freista, ef Björn vildi gera fyrir orð hans ok láta af tali við Þórdísi; hann var ófúss þessa, ok hét þó at freista til einu sinni.

Einn tíma gekk Bjǫrn um nótt á Desjarmýri, enn Helgi fór á móts við hann.Einn tíma gekk Björn um nótt á Desjarmýri, enn Helgi fór á móts við hann.

Þá mælti Helgi: "Þat vilda ek Bjǫrn, at þú léttir komum þínum til Þórdísar, ok er þér fremd engi at skaprauna gǫmlum manni;Þá mælti Helgi: "Þat vilda ek Björn, at þú léttir komum þínum til Þórdísar, ok er þér fremd engi at skaprauna gömlum manni; lát nú at orðum mínum ok mun ek veita þér í annan tíma svá".

Bjǫrn svarar engu ok gekk veg sinn.Björn svarar engu ok gekk veg sinn. Annan tíma fann Helgi Bjǫrn, er hann fór af Desjarmýri, ok bað hann með mjúkum orðum, at láta af komum sínum þangat, enn Bjǫrn kvað eigi gera mundu um at vanda.Annan tíma fann Helgi Björn, er hann fór af Desjarmýri, ok bað hann með mjúkum orðum, at láta af komum sínum þangat, enn Björn kvað eigi gera mundu um at vanda. Þat fylgdi ok því máli, at Þórdís var eigi kona einsaman, ok var þat heraðsflegt orðit. Helgi hafði þetta mál tekit af Þorsteini, ok beiðir nú Bjǫrn bóta fyrir, enn hann kvaðst öngum bótum bæta mundu ok öngum svǫrum fyrir halda.Helgi hafði þetta mál tekit af Þorsteini, ok beiðir nú Björn bóta fyrir, enn hann kvaðst öngum bótum bæta mundu ok öngum svörum fyrir halda. Síðan hjó Helgi Bjǫrn banahǫgg, ok stefndi honum til óhelgis, er hann var veginn um sanna sǫk.Síðan hjó Helgi Björn banahögg, ok stefndi honum til óhelgis, er hann var veginn um sanna sök.

Um nóttina eftir fór Helgi við þriðja mann í sker eitt, er þar var fyrir landi, ok færðu þeir Bjǫrn þangat ok huldu þar hræ hans.Um nóttina eftir fór Helgi við þriðja mann í sker eitt, er þar var fyrir landi, ok færðu þeir Björn þangat ok huldu þar hræ hans. Heitir þar síðan Bjarnarsker.

Menn váru sendir í Mjóvanes til Helga Ásbjarnarsonar, ok þóttist kona Bjarnar þar eiga tilsjá um eftirmálit, þar er hann var. Fór nú Helgi Ásbjarnarson í Borgarfjǫrð, at búa til málit, ok fann eigi hræ Bjarnar.Fór nú Helgi Ásbjarnarson í Borgarfjörð, at búa til málit, ok fann eigi hræ Bjarnar. Síðan stefndi hann Helga Droplaugarsyni um þat, er hann hefði myrðan manninn, ok sökt honum dauðum í sjó, enn hulit eigi moldu. Helgi stefndi til þings skóggangssǫk þeiri.Helgi stefndi til þings skóggangssök þeiri. Helgi Droplaugarson hafði til alþingis búit legorðs sǫkina.Helgi Droplaugarson hafði til alþingis búit legorðs sökina. Nú fara hvártveggi málin til alþingis ok í dóm; síðan bauð Helgi Ásbjarnarson til varna; þá gekk Helgi Droplaugarson til dóms ok mikit fjǫlmenni með honum.þá gekk Helgi Droplaugarson til dóms ok mikit fjölmenni með honum. Hann nefndi sér vátta, at ónýt váru ǫll mál Helga Ásbjarnarsonar, ok kvað þar þá þrjá menn, er þat sá, at Bjǫrn var moldu huliðr, ok urðu svá ǫll þessi mál ónýt fyrir Helga Ásbjarnarsyni.Hann nefndi sér vátta, at ónýt váru öll mál Helga Ásbjarnarsonar, ok kvað þar þá þrjá menn, er þat sá, at Björn var moldu huliðr, ok urðu svá öll þessi mál ónýt fyrir Helga Ásbjarnarsyni. Þá vildi Helgi Droplaugarson gera Bjǫrn sekan, enn Helgi bauð fé fyrir, ok varð þá Helgi Droplaugarson at ráða.Þá vildi Helgi Droplaugarson gera Björn sekan, enn Helgi bauð fé fyrir, ok varð þá Helgi Droplaugarson at ráða. Gerði hann sér hundrað þeira aura, er þá gengu í gjald, ok skildu svá.

Nǫkkurum misserum síðar kom Helgi Droplaugarson af haustþingi á Víðivǫllu til Droplaugar móður sinnar.Nökkurum misserum síðar kom Helgi Droplaugarson af haustþingi á Víðivöllu til Droplaugar móður sinnar. Þá mælti Droplaug við Hallstein bónda sinn, at hann skyldi bjóða Helga at vera þar um vetrinn, enn hann svarar: "Ekki er mér um þat mikit", segir hann; "vil ek heldr gefa honum nǫkkur yxn eða hesta"."vil ek heldr gefa honum nökkur yxn eða hesta".

Enn við áeggjun hennar bauð hann Helga þar at vera, ok þat þá hann.

Hallsteinn átti þræl, er Þorgils hét. Þat var hálfum mánuði síðar, at þau tǫluðust lengi við einn morgin, Droplaug Helgi ok þrællinn, ok vissu aðrir menn eigi þeira viðrœður.Þat var hálfum mánuði síðar, at þau töluðust lengi við einn morgin, Droplaug Helgi ok þrællinn, ok vissu aðrir menn eigi þeira viðræður.

Þorgils þræll vann at sauðfé um vetrinn á gerði fyrir sunnan garð, ok var góðr verkmaðr; þangat váru borin hey mikil. Einn dag kom Þorgils at Hallsteini ok bað hann fara at sjá hey sín ok fé. Hann fór ok kom í hlǫðu, ok ætlaði út um vindaugat;Hann fór ok kom í hlöðu, ok ætlaði út um vindaugat; þá hjó þrællinn til Hallsteins með øxi, er átti Helgi Droplaugarson, ok þurfti hann eigi fleiri hǫgg til bana.þá hjó þrællinn til Hallsteins með öxi, er átti Helgi Droplaugarson, ok þurfti hann eigi fleiri högg til bana.

Helgi kom þar at ór hlíð ofan frá hrossum sínum, ok sá at Hallsteinn var veginn; drap Helgi þegar þrælinn. Síðan fór hann heim, ok sagði móður sinni tíðendin; enn hon sat við eld ok konur hjá henni.

Litlu síðar spratt þat upp af heimamǫnnum á Víðivǫllum, at þau Droplaug, Helgi ok þrællinn hefði lengi á tali verit um daginn, áðr Hallsteinn var veginn, ok varð þetta víg óvinsælt.Litlu síðar spratt þat upp af heimamönnum á Víðivöllum, at þau Droplaug, Helgi ok þrællinn hefði lengi á tali verit um daginn, áðr Hallsteinn var veginn, ok varð þetta víg óvinsælt.

Þetta mál tók Helgi Ásbjarnarson ok stefnir Helga ok Droplaugu um fjǫrráð við Hallstein, ok bjó hann nú þetta mál til alþingis.Þetta mál tók Helgi Ásbjarnarson ok stefnir Helga ok Droplaugu um fjörráð við Hallstein, ok bjó hann nú þetta mál til alþingis. Urðu mál Helga Droplaugarsonar óvinsæl, ok vildu engir menn honum veita at, nema þeir Þorkell Geitisson (ok Ketill Þiðrandason).

Enn er menn fóru heiman til alþingis, þá tók Droplaug vǫru þá, er þau Hallsteinn hǫfðu átt, ok fór til skips í Berufjǫrð með son sinn þrevetran, er Björgólfr hét, ok fóru þau þar utan ok kómu til Færeyja.Enn er menn fóru heiman til alþingis, þá tók Droplaug vöru þá, er þau Hallsteinn höfðu átt, ok fór til skips í Berufjörð með son sinn þrevetran, er Björgólfr hét, ok fóru þau þar utan ok kómu til Færeyja. Keypti hon sér þar jǫrð ok bjó þar til elli;Keypti hon sér þar jörð ok bjó þar til elli; er hon svá ór þessi sǫgu.er hon svá ór þessi sögu.

Enn því hafði Helgi Ásbjarnarson þessi mál, at eigi váru synir Hallsteins hér á landi, ok varð hann nú fjǫlmennr á þinginu.Enn því hafði Helgi Ásbjarnarson þessi mál, at eigi váru synir Hallsteins hér á landi, ok varð hann nú fjölmennr á þinginu.

Var þar leitat um sættir milli þeira nafna, ok fekst ekki annat af, enn Helgi Ásbjarnarson réði einn. Var sú sátt þeira, at fyrir víg Hallsteins skyldu koma tólf hundruð ok fimm kúgildi í; enn Helgi Droplaugarson skyldi fara utan ok vera þrjá vetr í burtu, ok vera nótt í húsi þar til er hann færi utan; enn ef hann færi eigi, skyldi hann sekr falla fyrir Helga Ásbjarnarsyni á milli Snjörvatnsheiðar ok Lónsheiðar.

Helgi Droplaugarson leitaði ekki við utanferðinni. Þá fór Grímr bróðir hans frá búi sínu ok til móts við bróður sinn, ok váru á vetrum (með Þorkatli) í Krossavík; þeir fóru um alt herað til þinga ok mannfunda, svá sem Helgi væri ósekr.

Því næst kómu út í Reyðarfirði synir Hallsteins. Þeir gáfu Helga Ásbjarnarsyni viðu til skála ok launuðu honum því eftirmál eftir fǫður sinn.Þeir gáfu Helga Ásbjarnarsyni viðu til skála ok launuðu honum því eftirmál eftir föður sinn. Stendr sá skáli enn í Mjóvanesi.

Þorgrímr skinnhúfa bjó í Miðbæ í Norðfirði. Kona hans hét Rannveig. Hon var systir Þórdísar, er Þorsteinn átti, ok skyld Helga Droplaugarsyni. Hon bað um várit á Múlaþingi Helga frænda sinn fara til fjárskiftis með þeim Skinnhúfu; ok þat varð, at hann hét ferðinni.

Þat var nǫkkurum vetrum fyrr, er þeir nafnar fundust á haustþingi at Þinghǫfða;Þat var nökkurum vetrum fyrr, er þeir nafnar fundust á haustþingi at Þinghöfða; þá skyldi Helgi Droplaugarson mæla lǫgskil, ok varð honum misint, ok hlógu menn at mjǫk, enn Helgi Ásbjarnarson brosti at.þá skyldi Helgi Droplaugarson mæla lögskil, ok varð honum misint, ok hlógu menn at mjök, enn Helgi Ásbjarnarson brosti at.

Helgi Droplaugarson fann þat ok mælti: "Þar stendr Hrafnkell at baki þér, Helgi".

"Þat er mér engi brigzli", kvað Helgi Ásbjarnarson, "enn þat skaltu þó vita, at sá mun verða okkarr fundr at vit munum eigi báðir heilir skilja".

Helgi Droplaugarson svaraði: "Eigi hræðumst ek þessi hót, þótt þau sé allægileg, fyrir því at ek ætla mér at hlaða hellum at hǫfði þér á þeim fundi".Helgi Droplaugarson svaraði: "Eigi hræðumst ek þessi hót, þótt þau sé allægileg, fyrir því at ek ætla mér at hlaða hellum at höfði þér á þeim fundi".

Ok skildi svá tal þeira at sinni.

Eftir þetta kom Grímr at máli við bróður sinn ok sagði, at nú skyldu þeir fara til Rannveigar, ok gera fjárskifti með þeim Þorgrími skinnhúfu. Þorkell ok Gunnsteinn ór (hinni) innri Krossavík fóru með ok tveir heimamenn þeira með þeim, ok váru þeir sex saman. Fara þeir þá um heiði austr ok koma til Þorkels á Torfastaði; dóttir hans var Tófa, er kǫlluð var Hlíðarsól.Fara þeir þá um heiði austr ok koma til Þorkels á Torfastaði; dóttir hans var Tófa, er kölluð var Hlíðarsól. Hon var hjalskona Helga Droplaugarsonar. Þar váru þeir um nótt, ok tǫluðu þau Helgi mart ok Tófa;Þar váru þeir um nótt, ok töluðu þau Helgi mart ok Tófa; sagði henni svá hugr um, sem hann mundi eigi aftr koma ór þessi fǫr;sagði henni svá hugr um, sem hann mundi eigi aftr koma ór þessi för; hon gekk á gǫtu með þeim ok grét mjǫk.hon gekk á götu með þeim ok grét mjök. Helgi spretti af sér belti, ok var þar á knífr góðr, ok gaf henni. Enn þeir fóru til bæjar þess, er at Straumi heitir; sá maðr fór þaðan með þeim, er Helgi hét; váru þeir þá sjau saman. Þeir kómu til Eyvindarár til Gró; var þeim þar vel fagnat.

Þorbjǫrn hét maðr;Þorbjörn hét maðr; sá var húskarl Gró; hann gerði vel til vápn. Helgi Droplaugarson bað hann gera til sverð sitt, meðan hann færi í fjǫrðu ofan, ok fekk Þorbjǫrn honum annat sverð.Helgi Droplaugarson bað hann gera til sverð sitt, meðan hann færi í fjörðu ofan, ok fekk Þorbjörn honum annat sverð. Þaðan fóru þeir í Norðrfjǫrð til Þorsteins mágs síns;Þaðan fóru þeir í Norðrfjörð til Þorsteins mágs síns; hann átti Þórdísi systur Rannveigar, er átti Þorgrímr skinnhúfa.

Þann dag, er Helgi sat þar, þá kom ofan um heiði Þorkell bróðir Þórarins ór Seyðarfirði, ok einn maðr með honum. Þeir váru þar um nóttina, ok tǫluðu þeir Helgi mart ok mæltu til vináttu með sér.Þeir váru þar um nóttina, ok töluðu þeir Helgi mart ok mæltu til vináttu með sér.

Helgi mælti við Þorkel: "Hvert ætlar þú heðan?"

Hann svarar: "Út á Nes til Bjarnar; hann seldi léreft, er ek átta í vetr; mun ek þar vera þrjár nætr".

Þá mælti Helgi: "Ek vilda at vit færim báðir saman upp um fjall".

Þorkell kvaðst þat gjarna vilja. Síðan fara þeir allir saman í Miðbæ; (þaðan fór Þorkell út á Nes. Helgi drap á dyrr í Miðbæ, ok) gekk Rannveig til dyra.

Helgi sagði við hana: "Viltu nú fjárskiftit með ykkr Þorgrími?"

"Vil ek gjarna", kvað hon.

Þá nefndi hon sér vátta, ok sagði skilit við Þorgrím skinnhúfu. Hon tók fǫt hans ǫll ok rak niðr í hlandgróf.Hon tók föt hans öll ok rak niðr í hlandgróf. Eftir þat fóru þau á brott, því at Helgi ætlaði síðar at heimta út fé hennar. Fara þau til dagverðar í Fannardal.

Enn er þau váru í brottu, spratt Þorgrímr upp ok vafði um sik rekkjuvaðmáli sínu, því at fǫt váru engi.Enn er þau váru í brottu, spratt Þorgrímr upp ok vafði um sik rekkjuvaðmáli sínu, því at föt váru engi. Hann rann til Hofs; þar bjó Þórarinn moldoxi (hann var mikill fyrir sér).

Þórarinn mælti: "Hví ferr þú hér svá snemma, Þorgrímr, ok heldr fáklæddr?"

Hann svarar, kvað konu sína brott tekna. — "vil ek nú biðja þik ásjá um þetta mál".

Þórarinn svarar: "Gefa vil ek þér fyrst klæði, því at þess er þér nú mest þǫrf".Þórarinn svarar: "Gefa vil ek þér fyrst klæði, því at þess er þér nú mest þörf".

Síðan át hann þar dagverð.

Þá mælti Þórarinn: "Þat mun ek þér ráða, at þú finnir Helga Ásbjarnarson ok skorir á hann, at rétta þitt mál. Enn ef svá ferr, sem ek get til, at þú fáir ekki, þá spyr þú, hvénær hann ætlar at efna orð sín, þau er hann mælti at haustþingi á Þinghǫfða.Enn ef svá ferr, sem ek get til, at þú fáir ekki, þá spyr þú, hvénær hann ætlar at efna orð sín, þau er hann mælti at haustþingi á Þinghöfða. Enn ef hann vaknar þá eigi við, þá leita þér ráðs. Enn seg, at Helgi Droplaugarson mun fara um fjall upp á þriggja nátta fresti ok þeir sjau saman. Far til Helga í kveld ok kom síð; því at hann lýkr sjálfr hurðu aftan hvern í Mjóvanesi".

Þeir skildu, ok fór Þorgrímr leið sína ok kom þenna sama aftan í Mjóvanes. Helgi sat við eld. Þorgrímr bar þegar upp sín erindi, ok segir Helga vandræði sín; enn hann fekk ekki orð af Helga.

Þá mælti Þorgrímr: "Allmjǫk dregr nú at því, at þú haldir øngva þingmenn þína skammlaust fyrir Helga Droplaugarsyni, hvárki á þingum né mannfundum.Þá mælti Þorgrímr: "Allmjök dregr nú at því, at þú haldir öngva þingmenn þína skammlaust fyrir Helga Droplaugarsyni, hvárki á þingum né mannfundum. Eða hvenær ætlar þú, at fundr ykkarr skyli verða, er þú lofaðir honum á Þinghǫfða, at þit skylduð eigi báðir á brott komast;Eða hvenær ætlar þú, at fundr ykkarr skyli verða, er þú lofaðir honum á Þinghöfða, at þit skylduð eigi báðir á brott komast; eða vildir þú enn fleiri ófarar fara fyrir honum?"

Helgi Ásbjarnarson mælti: "Hvárt eru þetta þín ráð eða annarra manna?"

Hann svarar: "Þórarinn moldoxi réð mér þetta".

Þá mælti Helgi: "Þú, Þorgrímr, skalt fara upp yfir háls á Mýrar til Bjarnar hvíta, ok bið hann hingat koma fyrir miðjan dag á morgin; ok þá far þú aftr um Bolungarvǫll ok kom á Víðivǫllu til fundar við sonu Hallsteins, ok bið þá hingat koma, ef þeir vilja hefna fǫður síns;ok þá far þú aftr um Bolungarvöll ok kom á Víðivöllu til fundar við sonu Hallsteins, ok bið þá hingat koma, ef þeir vilja hefna föður síns; þá far þú ofan fyrir vestan vatn undir Ás til Ǫzurar, ok bið hann hingat koma, ok fylgdu honum".þá far þú ofan fyrir vestan vatn undir Ás til Özurar, ok bið hann hingat koma, ok fylgdu honum".

Hann fór þegar. Um daginn kómu menn í Mjóvanes, þeir er Helgi hafði eftir sent. Með Helga váru á vist austmenn tveir; hét annarr Sigurðr skarfr, enn annarr Ǫnundr.hét annarr Sigurðr skarfr, enn annarr Önundr. Nú fóru þeir heiman sextán saman til Hǫfða;Nú fóru þeir heiman sextán saman til Höfða; Helgi bað Hjarranda fara með sér ok Kára bróður hans.

Hann sagði: "Ek var búinn, þótt fyrr væri".

Nú eru þeir átján saman ok fóru upp í Eyvindardal til Knútusels, ok sátu þar fyrir þeim Helga Droplaugarsyni.

Ígull hét maðr (er bjó undir Skagafelli í Eyvindardal); Þórðr hét son hans; þeir skyldu halda njósn um ferðir Helga Droplaugarsonar, því at þaðan mátti fyrr sjá mannferð enn þaðan sem þeir Helgi Ásbjarnarson sátu fyrir.

Þá er þar til at taka, er Þorkell kemr í Fannardal til fǫruneytis Helga Droplaugarsonar, ok váru þeir þar um nóttina.Þá er þar til at taka, er Þorkell kemr í Fannardal til föruneytis Helga Droplaugarsonar, ok váru þeir þar um nóttina. Helgi lét illa í svefni, ok var hann þrem sinnum vaktr á þeiri nótt. Þorkell spurði, hvat hann dreymdi, enn Helgi kvaðst eigi mundu segja.

Nú klæðast þeir. (Helgi bað Þorstein sjá um kost Rannveigar, — "lát fylgja henni ef þú vill til bús Gríms bróður míns").

Þeir fóru fyrir dag utan ór Fannardal ok váru níu saman ok upp á heiði; ok þá er lokið var brekkunum, hvíldist Helgi, því at honum var orðit erfitt, ok lagði undir sik feld sinn. Þá kló hann kinn sína ok gneri hökuna ok mælti: "Þat er vænna áðr enn kveld komi, at þar klæi lítt; eða er þér, Þorkell, nú jafnmikill hugr at heyra draum minn sem í nótt?"

Hann svarar: "Eigi er mér nú minni hugr á því enn þá".

"Mér þótti", segir Helgi, "sem færim vér þessa leið, sem nú fǫrum vér ok ofan eftir Eyvindardal (til Kálfshváls); þá runnu átján vargar móti oss eða tuttugu, ok var einn miklu mestr; enn vér vildum á hválinn (sem í dalnum stendr) ok kómumst eigi; enn þeir sóttu at oss (þegar), ok kleip einn í höku mér ok í tanngarðinn. ok þá var ek vaktr"."Mér þótti", segir Helgi, "sem færim vér þessa leið, sem nú förum vér ok ofan eftir Eyvindardal (til Kálfshváls); þá runnu átján vargar móti oss eða tuttugu, ok var einn miklu mestr; enn vér vildum á hválinn (sem í dalnum stendr) ok kómumst eigi; enn þeir sóttu at oss (þegar), ok kleip einn í höku mér ok í tanngarðinn. ok þá var ek vaktr".

Þá kvað Þorkell: "Þat mun víst, at menn sitja í vegi fyrir þér; mun þar vera Helgi Ásbjarnarson ok aðrir heraðsmenn, ok leiðist nú flestum mǫnnum yfirgangr þinn í heraðinu.mun þar vera Helgi Ásbjarnarson ok aðrir heraðsmenn, ok leiðist nú flestum mönnum yfirgangr þinn í heraðinu. Nú hǫfum vit mælt til vináttu með okkr, ok vil ek at þú farir heim með mér, ok ver þar nǫkkura stund".Nú höfum vit mælt til vináttu með okkr, ok vil ek at þú farir heim með mér, ok ver þar nökkura stund".

Helgi svarar: "Svá mun ek fara sem ek hefi ætlat".

Þeir fóru nú ofan eftir Eyvindardal ok kómu á bæ Þórdísar; hon var gǫmul, ok bæði ljót ok svǫrt.hon var gömul, ok bæði ljót ok svört. Helgi ætlaði at spyrja hana tíðenda; enn í því tekr einn maðr upp snækökk ok gerði harðan í hendi sér ok laust við kinn Þórdísi ok varð henni ilt við.

Hon mælti: "Fari þér svá, at yðr taki gramir allir".

Þá mælti Helgi: "Þat er heimsklegt at berja til kvenna ok er án ills gengis nema heiman hafi".

Fekk Helgi þar nú engi tíðendi. Fóru þeir svá þaðan á brott ok ofan til Valagilsár. Þá bauð Þorkell at fylgja Helga til Eyvindarár.

"Eigi þarf þess", kvað Helgi.

Nú skiljast þeir; ok þá er Þorkell var kominn skamt í brekkuna, hverfr hann aftr til móts við Helga. Hann tók allvel við Þorkatli ok kvað slíkt vinraun mikla.

Nú fara þeir til Kálfsvaðseyrar; þá sjá þeir átján menn renna í móti sér. Nú vildu þeir Helgi Droplaugarson snúa til hválsins ok máttu eigi. Þá sneru þeir upp at gǫtunni á gilsþröminn hjá Eyrargilsá;Þá sneru þeir upp at götunni á gilsþröminn hjá Eyrargilsá; þar var lítil upphæð ok lǫgð í snjófǫnn neðan;þar var lítil upphæð ok lögð í snjófönn neðan; enn nú er þar hrísi vaxit um alla þá hæð, ok er þar nú lítill grjótvarði, er þeir bǫrðust.enn nú er þar hrísi vaxit um alla þá hæð, ok er þar nú lítill grjótvarði, er þeir börðust.

Þá spurði Helgi Grím bróður sinn, hvárt hann vill skjóta til Helga Ásbjarnarsonar uppi eða niðri; enn Grímr kaus uppi til at skjóta.

"Eigi viltu nafna minn þá feigan", kvað Helgi, "fyrir því at eigi mun honum hlíf verða at skildinum, þar er ek skýt til".

Nú skutu þeir báðir senn til Helga Ásbjarnarsonar, ok skaut Grímr í gegnum skjǫldinn ok varð Helgi eigi sárr af því.Nú skutu þeir báðir senn til Helga Ásbjarnarsonar, ok skaut Grímr í gegnum skjöldinn ok varð Helgi eigi sárr af því. Enn Helgi Droplaugarson skaut í knéskel honum ok rendi ofan í legginn, klofnaði til leggrinn, ok svá ofan í gegnum ristina, ok varð hann þegar óvígr. Þá settist Bjǫrn hvíti undir herðar honum, ok barðist hvárgi þeira um daginn.Þá settist Björn hvíti undir herðar honum, ok barðist hvárgi þeira um daginn. Ǫzurr undan Ási gekk frá;Özurr undan Ási gekk frá; kvaðst eigi mundu vega móti Helga Droplaugarsyni. Þórðr skarfr (son Íguls) var njósnarmaðr Helga Ásbjarnarsonar ok hafði legit í ánni (um daginn); váru frosin klæði kans. Hann sótti upp í skaflinn at Helga Droplaugarsyni ok þóttist við hann sakir eiga; ok er hann kom í skaflinn, skaut Helgi Droplaugarson til hans milli fótanna ok í gegnum kyllinn ok fell hann á bak aftr, enn spjótit festi í skaflinum, ok hékk hann þar á skaflinum allan daginn.

Eftir þat eggjaði Helgi Ásbjarnarson mága sína til atgǫngu ok nefndi til Hjarranda;Eftir þat eggjaði Helgi Ásbjarnarson mága sína til atgöngu ok nefndi til Hjarranda; sóttu þeir þá Kári ok Hjarrandi at Helga Droplaugarsyni. Enn þeir Hallsteinssynir sóttu Grím ok maðr með þeim. Enn Þorkel svartaskáld sóttu (þeir) austmenn tveir, ok var Sigurðr hinn þriði maðr bezt vígr af liði Helga Ásbjarnarsonar. Þar fell Þorkell svartaskáld, enn hann drap austmanninn annan, enn Sigurðr varð sárr mjǫk, því at Þorkell var bezt vígr af þeira liði (bræðra), þegar Helga leið ok Grím.Þar fell Þorkell svartaskáld, enn hann drap austmanninn annan, enn Sigurðr varð sárr mjök, því at Þorkell var bezt vígr af þeira liði (bræðra), þegar Helga leið ok Grím.

Nú gangast þeir at fast; ok þá er þeir Hjarrandi ok Kári sóttu Helga Droplaugarson, þá hljóp Helgi hinn magri frá Straumi í móti Kára; áttust þeir við ok fell Kári, enn Helgi varð sárr mjǫk.áttust þeir við ok fell Kári, enn Helgi varð sárr mjök.

Þá sótti Hjarrandi fast at Helga Droplaugarsyni ok hjó til hans hart ok tíðum; enn Helgi hjó hvárki færa né smæra; enn sverð þat er hann hafði, dugði ekki.

Þá mælti Helgi við Hjarranda: "Allhart mundir þú fram ganga, ef þú ættir frjálsborna dóttur Helga Ásbjarnarsonar".

Hjarrandi svarar: "Láttu at því koma; jafnskyldar eru Helga báðar". Ok sótti hann at harðara, þótt slík orð færi í.

Hjóst skjǫldr Helga Droplaugarsonar mjǫk, ok sá hann, at honum mundi eigi svá búit duga.Hjóst skjöldr Helga Droplaugarsonar mjök, ok sá hann, at honum mundi eigi svá búit duga. Þá sýndi Helgi vígfimi sína ok kastaði upp skildi sínum ok sverði ok tók sverðit vinstri hendi ok hjó til Hjarranda ok kom á lærit, enn sverðit beit eigi, þá er beinsins kendi, ok svaddi ofan í knésbótina, ok varð hann af því sári óvígr; ok í því hjó Hjarrandi til Helga, enn hann brá við skildinum ok hljóp af sverðit í andlit honum ok kom á tanngarðinn, ok af vörrina neðri.

Þá mælti Helgi: "Aldri var ek fagrleitr, enn lítit hefir nú um bætt".

Tók hann þá til hendi sinni ok sletti í munn sér skegginu ok beit á. Enn Hjarrandi fór niðr fyrir skaflinn ok settist niðr.

Þat er mál manna, at skemmri mundi hafa orðit fundr þeira Hjarranda, ef Helgi hefði haft sverð sitt ok hefði eigi við fleirum átt at sjá, ok var Hjarrandi þó hinn mesti fullhugi.

Þá sá Helgi, at Grímr bróðir hans var fallinn; enn þeir váru allir dauðir, er at honum sóttu; enn Grímr var sárr til ólífis. Þá tók Helgi sverð þat, er Grímr hafði átt ok mælti: "Nú er sá maðr fallinn, er ek hugða bezt: þat mun nafni minn vilja, at vit skilim eigi at þessu".

Ok stefnir Helgi þá ofan at þar er Helgi Ásbjarnarson sat. Enn þá váru allir menn stokknir ofan af skaflinum, ok vildi þá engi bíða Helga.

"Þar stendr þú, Ǫzurr", kvað Helgi, "ok mun ek ekki við þér sjá, því at þú jóst mik vatni"."Þar stendr þú, Özurr", kvað Helgi, "ok mun ek ekki við þér sjá, því at þú jóst mik vatni". Ok bar hann þá ofan gegnt Ǫzuri.Ok bar hann þá ofan gegnt Özuri.

Þá varð Ǫzurr skjótt til ráða at taka, því at bani annars hvárs þeira Helganna lá við.Þá varð Özurr skjótt til ráða at taka, því at bani annars hvárs þeira Helganna lá við. Þat varð þá órræði Ǫzurar, at hann lagði á Helga Droplaugarsyni spjótinu, svá at stóð í gegnum hann.Þat varð þá órræði Özurar, at hann lagði á Helga Droplaugarsyni spjótinu, svá at stóð í gegnum hann.

Helgi gekk á spjótit ok mælti við Özur: "Sveiktu mik nú".

Ǫzurr sá, at Helgi sneri at honum ok mundi ná til hans með sverðinu;Özurr sá, at Helgi sneri at honum ok mundi ná til hans með sverðinu; þá hratt hann frá sér spjótinu með ǫllu saman;þá hratt hann frá sér spjótinu með öllu saman; sneri þá spjótskaftinu í jǫrð niðr ok lét hann þá laust.sneri þá spjótskaftinu í jörð niðr ok lét hann þá laust.

Þá mælti Helgi, er hann sá, at hann náði honum eigi: "Nú seinkaða ek, enn þú bræddir heldr".

Reið hann þá af út á snjáinn, ok lauk svá æfi Helga Droplaugarsonar. Fimm menn hǫfðu bana af liði Helga Ásbjarnarsonar, enn sárir allir aðrir, utan Bjǫrn hvíti ok Ǫzurr.Fimm menn höfðu bana af liði Helga Ásbjarnarsonar, enn sárir allir aðrir, utan Björn hvíti ok Özurr. Þar fell með Helga Droplaugarsyni Þorkell svartaskáld ok fǫrunautr hans ok austmaðr, er heiman fór með Helga Droplaugarsyni, ok Grímr bróðir hans.Þar fell með Helga Droplaugarsyni Þorkell svartaskáld ok förunautr hans ok austmaðr, er heiman fór með Helga Droplaugarsyni, ok Grímr bróðir hans.

Helgi Ásbjarnarson reið af fundinum ok var studdr á baki, enn Hjarrandi reið einn saman, enn Kári var á skjǫldum borinn heim til Hǫfða ok (var þar) orpinn haugr eftir hann.Helgi Ásbjarnarson reið af fundinum ok var studdr á baki, enn Hjarrandi reið einn saman, enn Kári var á skjöldum borinn heim til Höfða ok (var þar) orpinn haugr eftir hann. Nú koma þeir til Hǫfða ok váru spurðir tíðenda;Nú koma þeir til Höfða ok váru spurðir tíðenda; enn þeir sǫgðu þau, er orðin váru.enn þeir sögðu þau, er orðin váru.

Þá mælti einn maðr: "Hvat gerði Helgi Droplaugarson um aðra menn fram í dag?"

Sigurðr skarfr svaraði: "Ef slíkir hefði allir verit með Helga Droplaugarsyni sem hann var, þá hefði engi várr brott komizt".

Helgi hinn magri kom til Eyvindarár ok sagði Gró tíðendin. Hann var sárr mjǫk.Hann var sárr mjök.

Hon mælti þá við Bárð son sinn: "Tak þú hesta ok eyki ok fǫrum eftir þeim Helga ok Grími".Hon mælti þá við Bárð son sinn: "Tak þú hesta ok eyki ok förum eftir þeim Helga ok Grími".

Þau fóru ok kómu til valsins, ok var þeim bræðrum velt í sleða ok Þorkatli með þeim. Enn þeir fóru á hestum, er sárir váru; enn þar váru þeir jarðaðir, er dauðir váru. Nú fara þeir heim á leið, ok fylgdi Gró þeim sleða fastast, er Grímr var í, ok lét hóglega með hann fara. Nú kómu þau heim ok létu færa líkin til útibúrs eins.

Gró mælti: "Nú munum vit Bárðr son minn náttsæta líkin; enn þér farið með þá, er lífs eru, ok vinnið þeim beina".

Enn er menn váru í svefni, fór Gró yfir um vatn til Ekkjufells; þar bjó Álfgerðr læknir. Gró bað hana fara heim með sér ok sagði henni tíðendin. Nú kómu þær heim til Eyvindarár, ok var líf með Grími. Álfgerðr batt sár hans ok hafði hann á brott með sér. Um morgininn eftir var haugr gerr utan við Eyvindará fyrir sunnan garð, ok fór Bárðr með líkin ok sá maðr, er þau trúðu bezt at leyna mundi, at Grímr var á lífi, ok váru þeir Helgi ok Þorkell þar heygðir.

Nú liggr Grímr í sárum þann vetr, ok svá Helgi Ásbjarnarson. Nú fló sá kvittr, at Grímr lifði, ok sannaði annarr, enn annarr kvað lygi; kom þat fyrst upp af hjónum Gró. Þá lét Helgi gera lokhvílu í Mjóvanesi, er hann spurði, at Grímr var heill. Síðan fór Grímr norðr í Krossavík til Þorkels Geitissonar, ok var honum þar vel fagnat.