Bókastaðir

Svá er sagt, þá er kristni var boðuð á Íslandi, sá fǫgnuðr, er ǫllum hefir mestr orðit, at engi varð fyrr til né skjótari en Finnbogi inn rammi at játa því með Þorgeiri, móðurbróður sínum. Var hann ok jafnan síðan formælandi þat at styrkja ok styðja, sem hinir ágætustu menn boðuðu, varð ok sjalfr vel kristinn.

Þat er sagt eftir fall Bergs hins rakka, at Hallfríðr fœddi barn. Lét Finnbogi þegar kalla eftir Bergi, frænda sínum. Unni hann honum einna mest sona sinna.

Bersi hét maðr. Hann bjó í Hvammi í Vatnsdal. Hann var skyldr þeim Hofsmǫnnum. Hǫfðu þeir kvæntan hann ok lagit til fé með honum. Hafði hann áðr verit hleypipiltr þeirra brœðra, en var nú orðinn gildr maðr ok lagamaðr mikill. Þessi maðr eggjaði þá brœðr jafnan til mótgangs við Finnboga. Jǫkull lá lengi í sárum ok varð þó heill.

Þess er getit eitthvert sinn, at Finnbogi hafði riðit til Gnúps at finna Sigurð. Ok áðr hann ríði á brott, kemr hann í Hvamm at finna Bersa ok mælti: "Svá er mér sagt, Bersi, at þú sér mjǫk spillandi um lyndi frænda þinna ok mjǫk œsandi þá á hendr mér. En þar sem þú ert lítils verðr hjá þeim, þá skal ek svá finna þik eitthvert sinn, at þú skalt aldri þrífask." Bersi segir:

"Ek hefi lítit at gǫrt hér til. En þat skaltu vita ok til eiga at segja, at engi skal þér grimmari en ek."

Finnbogi sat á baki ok reið at honum ok sló hann kinnhest, svá at þegar fell hann í óvit. Ok kvað Finnbogi ekki vápn á hann berandi. Bað hann svá annars verra bíða. Ríðr hann heim ok lætr kyrrt um.

Þat var einn tíma, at þau Finnbogi ok Hallfríðr ríða norðr til Ljósavatns. Tók Þorgeirr við þeim báðum hǫndum ok varð þeirra kvámu stórliga feginn. Lítlu síðar kom þar sendimaðr útan ór Vík ok sagði Ásbjǫrn krankan mjǫk ok bað Þorgeir koma út þangat. En þau vissu eigi, at Finnbogi væri þar kominn. Eftir þetta ríða þau út ǫll saman. Verðr allt folk þeim stórliga fegit. Ok var Ásbjǫrn mjǫk sjúkr. Skipar hann til um þá hluti, sem hann vildi sín umráð standa láta, sagði, at Finnbogi átti fé at taka allt eftir hans dag, ok kvazk honum unna stórvel at njóta. Bað þau hjon gera þat tillæti við sik at láta heita eftir honum, kvazk þess vænta, at nokkur hamingja mundi fylgja. Eftir þat fá þeir honum prest at veita honum þá hluti, er hann þurfti nauðsynliga. Ok síðan þrøngir hann sóttin, svá at þar af deyr hann. Bjuggusk síðan brott með lík hans ok fór fjǫlði með útan þaðan.

Ok er þeir ríða útan um Flateyjardalsheiði ok um kambinn Almannakamb, en annarr heitir Finnbogakambr, þá bað Þorgeirr þá stíga af hestum sínum. Var veðrit gott ok heitt. Ok mœddusk hestarnir undir bǫrunum. Þeir gerðu svá.

Þá mælti Þorgeirr til Finnboga: "með því, frændi, at þat er glíkara, at frestisk kvámur þínar norðr hingat, þá viljum vér biðja þik, at þú sýnir hér nokkura aflraun, er bæði eru hjá frændr þínir ok vinir."

Finnbogi spurði, hvat hann vildi helzt, at hann gerði. "Eða vilið þér, at vér glímim?"

Þorgeirr kvað þat ekki gaman mundu vera. Finnbogi leggr þá af sér kápuna. Var maðrinn bæði mikill ok vegligr, miðmjórr ok herðibreiðr, limaðr manna bezt ok hærðr vel, hverjum manni fríðari ok hinn kurteisasti ok allra manna hermannligastr undir vápnum. Ok þat viljum vér segja, at fáir eða engir muni sterkari verit hafa á Íslandi, þeirra er einhamir hafa verit.

Finnbogi gengr þar at, sem einn steinn mikill stóð jarðfastr. Hann hnykkir upp steininum. Ok sýndisk flestum mǫnnum óglíkligr til hafs fyrir vaxtar sakir. Hann tekr tvá steina ok leggr á inn mikla steininn. Tekr upp alla saman á bringu sér ok gengr með eigi allskammt ok skýtr niðr síðan, svá at steinninn gekk eigi skemmra niðr en tveggja alna niðr í jǫrðina. Ok heyrum vér þat sagt, at lítil merki sjái nú þess ins mikla steinsins, en hina sjái tvá, er hann lagði á ofan.

Þorgeirr bað hann hafa þǫkk fyrir. "Er þat glíkast, at þessi aflraun, þó at þú kallir eigi mikla, sé uppi, meðan Ísland er byggt, ok þitt nafn kunnigt hverjum manni."

Eftir þat búa þeir ferð sína ok létta eigi, fyrr en þeir koma til Ljósavatns. Var Ásbjǫrn jarðaðr ok þótti verit hafa it mesta mikilmenni. En þat varð ráð þeirra at vilja Þorgerðar, at hon skyldi búa á Eyri með umsjá Þorgeirs, bróður síns.

Ok eftir þat býsk Finnbogi heim með sitt fǫruneyti. Þiggja þau þar ágætar gjafir ok skilja með mikilli vináttu ok riðu þá til Eyjafjarðar. Fann Hallfríðr þar frændr sína ok vini, ok þagu góðar gjafir. Síðan ríða þau vestr til Víðidals ok koma heim til Borgar. Varð allt folk þeim stórliga fegit.

Þann sama vetr fœddi Hallfríðr sveinbarn ok skyldi heita Ásbjǫrn ok var hinn vænligsti. Ok þegar hann var nokkurra vetra, sendir Finnbogi hann norðr á Eyri til Flateyjardals Þorgerði, móður sinni. Fœddisk hann þar upp ok kvángaðisk ok var it mesta hraustmenni. Er þar komin mikil ætt frá honum ok stórmenni. Þau Finnbogi áttu ok son, er Þorgeirr hét ok kallaðr eftir Þorgeiri goða. Ok þat vilja menn segja, at þau ætti sjau syni ok alla hina efniligstu menn ok hina hraustustu.

Á einu sumri kom skip í Hrútafjǫrð. Ok átti sá maðr halft er Loðinn hét, en halft átti Gunnbjǫrn Finnbogason. Ferr hann þegar heim til Borgar. Ok verða þau hjón honum stórliga fegin. Loðinn ferr til Hofs með annan mann ok þá vist með Jǫkli. Gunnbjǫrn var hverjum manni meiri ok vænligri ok glíkr mjǫk feðr sínum. Var hann þá fimmtán vetra gamall.

Svá er sagt, at leikar váru í Hvammi at Bersa, er fyrr var getit. Svá var ok jafnan leikit at Hofi. Gunnbjǫrn reið jafnan til leika í Hvamm. Ok þótti Finnboga þat hvergi betr, er hann fór jafnan einsliga, bað hann gera annathvárt at fara eigi eða margmennari ella. Bersi var jafnan í illu skapi, er hann kom, ok lét sem dolgligast.

Þat var einn dag, er Gunnbjǫrn reið vestan til Hofs til leiks ok fjórir húskarlar með honum. Kómu þeir í Hvamm ok var kominn fjǫlði leikmanna. Þar var kominn Jǫkull frá Hofi ok hans menn. Ok var talat margt um glímur.

Spurði Jǫkull, ef Gunnbjǫrn vildi glíma. "Muntu vera sterkr maðr sem faðir þinn."

Hann kvað lítinn knáleik sinn, kvazk ok eigi vera gamall mjǫk. Þá mælti Bersi:

"Þat þykkir oss ráð, at þeir Gunnbjǫrn glími ok Jǫkull. Mun hann vera vel knár, þar sem hann er sonr hans Víðdœlagoða, at engir skulu nú þora til jafns at leika við. Finnum vér þat, Vatnsdœlar, at Ingimundr er allr. En synir hans þola bæði sínar skemmðir ok annarra frænda sinna."

Eftir þetta taka menn til leiks. Var Gunnbirni skipat í mót Jǫkli. Gengusk þeir at fast ok gerðu langa lotu ok fell Jǫkull á kné. Þá var um rœtt, at þeir myndi hætta ok kalla jafni. Jǫkull vill þat eigi. Ok gerðu þeir lotu aðra. Ok fell þá Gunnbjǫrn á kné. Þá gengu menn at ok báðu þá hætta. Jǫkull kvað ekki reynt vera. Eftir þat taka þeir til it þriðja sinn. Gunnbjǫrn, leysir þá til ok hleypr undir Jǫkul ok þrífr hann upp á bringu sér ok setr niðr innar við pallinn mikit fall. Þeir Jǫkull ok Bersi hljópu til vápna ok váru haldnir. Eftir þat skilja þeir leikinn. Ríða þeir Hofsmenn þegar í brott ok svá Bersi. Gunnbjǫrn býsk ok heim.

Ingibjǫrg hét heimakona þar í Hvammi, væn ok vinnugóð ok af góðum ættum. Hon hafði jafnan vel tekit við Gunnbirni ok þjónat honum jafnan, er hann kom. Gerði hann ok jafnan margtalat við hana.

Hon gekk at Gunnbirni ok bað hann eigi ríða hina sǫmu leið aftr, sem hann hafði þangat riðit. "Er þat ætlun mín, at þeir siti fyrir þér."

Hann kvezk þat eigi þat hirða. "Mun ek ríða, sem leið liggr bæði um Vatnsdal ok Víðidal, hvárt sem ek em lengr eða skemmr á Íslandi."

Ríða þeir brott ok þar til er gatnamót er, ok liggr þá ǫnnur vestr til Víðidals. Þar hlaupa menn upp fyrir þeim. Var þar Jǫkull með hinn níunda mann.

Hann bað Gunnbjǫrn af baki stíga. "Skal nú vita, hvárt þú ert betr vápnfimr eða glímufœrr."

Gunnbjǫrn kvað hvárttveggja með lítlu móti. Hleypr hann af baki ok hans menn. Jǫkull lagði þegar til hans í skjǫldinn. En skjǫldr hans var øruggr, svá at ekki gekk á. Gunnbjǫrn brá sverði ok hjó til Jǫkuls ok klauf allan skjǫldinn ǫðrum megin mundriða. Jǫkull varð ekki sárr.

Þar er til at taka, sem Finnbogi er heima at Borg. Hallfríðr spurði um daginn, hvar Gunnbjǫrn væri. Finnbogi kvað hann farit hafa til leiks. Hon kvað slíkt undarligt at láta son sinn fara svá einsliga í hendr óvinum sínum "við slíka ójafnaðarmenn, sem at eiga er."

Finnbogi kvað þetta satt vera, bað Hrafn lítla taka hest sinn. Þat gerði hann. Ríðr Finnbogi, en Hrafn hljóp fyrir. Ríðr hann vestan, sem leið liggr, þar til er hann sér bardagann. Ok í því er hann kom at, leggr Gunnbjǫrn til Bersa í gegnum skjǫldinn ok svá í lærit. Ok varð þat mikit sár. Þá lagði Jǫkull til Gunnbjarnar í skjǫldinn. En hann var svá harðr, at ekki bítr á ok stǫkk af upp spjótit ok í viðbeinat. Ok í því kom Finnbogi at ok leggr til Jǫkuls, svá at þegar stóð í beini.

Þá mælti Finnbogi: "Þat er nú ráð, Bersi, at ganga vel fram ok gjalda kinnhestinn."

Hann hjó þá til Bersa ok af hǫfuðit svá snøggt, at þat kom milli herða húskarli hans, svá at hann fell þegar í óvit. Eftir þat er Finnbogi svá ákafr, at hann høggr á tvær hendr. Ok eigi létta þeir, fyrr en fallnir eru fimm fylgðarmenn Jǫkuls, en hann með ǫllu óvígr.

Þá mælti Gunnbjǫrn til Finnboga: "Látum nú vera, fyrir því at þeir eru nú yfirkomnir ok með ǫllu sigraðir. Er þér gott við þat at una, at Jǫkull hefir jafnan með fjǫlmenni at þér farit ok látit menn sína, en borit sik aldri heilan af ykkrum fundi. Mundi þat ok mál manna í Noregi eða annars staðar, þar sem þú ert mest ágætr af hreystiverkum, at þér væri lítilræði í at skifta hǫggum við Vatnsdœla, þó at þú dræpir hvern at ǫðrum."

Finnbogi gerir þetta eftir bœn Gunnbjarnar, at þeir skilja. Eru þeir Jǫkull eftir fjórir lífs ok allir mjǫk sárir. En þeir feðgar ríða heim með sína menn. Spyrjask nú þessi tíðendi. Ok er Jǫkull heim fluttr sárr mjǫk með sína menn.

Svá er sagt, at austmenn verða þessu stórliga reiðir, er Jǫkull hafði setit fyrir Gunnbirni, ok fóru þegar brott frá Hofi ok váru at Gnúpi, þat sem eftir var vetrarins.

Ok um sumarit eftir á alþingi er talat um mál þeirra. Ok þótti mǫnnum ekki þann veg mega fram fara, at þeir dræpisk einart niðr, ætluðu, at Finnbogi mundi eigi fyrr létta, en hann eyddi ǫllum þeim, at nokkurr þroski væri yfir, en ætluðu ok við ofkapp Jǫkuls, at hann mundi aldri af létta, hvern mannskaða sem hann fengi, þar til er umskifti yrði með þeim. Var þá leitat um sættir með þeim, en Jǫkull vill engri sætt játa. Finnbogi vill ok enga bjóða. Var þá óhœgt með þeim saman at koma. En með því at þeir Hofsmenn váru frændmargir, en Þorgeirr dauðr, móðurbróðir Finnboga, þá var þat ráð hǫfðingja, at Finnbogi var gǫrr í brott ór Víðidal, af því at menn ætluðu, at þeirra vandræði mundu aldri fyrr losask, en aðrir hvárir leitaði undan. Fýsti Gunnbjǫrn fǫður sinn at fara útan, kvað hann þar mundu vel virðan, hvar sem hann kœmi.

Finnbogi kvazk ekki útan vilja. "Mun ek fylgja sonum mínum, menna þá ok hreysta eftir megni."

Svá er sagt eftir þetta, at Finnbogi selr Borgarland ok ferr vestr í Trékyllisvík ok býsk þar um ok reisir þar bœ fríðan. En þat sama sumar ferr Gunnbjǫrn útan með mikit fé, er faðir hans gaf honum. Var þá Dalla ǫnduð. Ok tók hann þar við fé ǫllu eftir hana. Hann kvángaðisk ok átti þá konu, er Ása hét, af hinum beztum ættum. Varð hann ágætr maðr ok umfram flesta menn um alla atgervi. Ok er mikil saga frá honum.

Þau Finnbogi ok Hallfríðr áttu sjau syni. Var Gunnbjǫrn elztr, annarr Eyjolfr, þriði Þórir, fjórði Ásbjǫrn, fimmti Bergr, sétti Þorgeirr, sjaundi Þorgrímr. Ok váru allir hinir vænligstu menn. Finnbogi gerðisk formaðr vestr þar. Ok vildu svá allir sitja ok standa, sem hann vildi. Ok þótti þeim þar harðla gott. Þórir, sonr Finnboga, var jafnan með Mǫðrvellingum, frændum sínum. Ok þat hǫfum vér heyrt, at hann væri með Eyjolfi halta í Melrakkahólsbardaga, ok var mikill maðr ok sterkr. Ǫllum sonum sínum fekk Finnbogi hina beztu kosti, því at hann var hverjum manni auðgari ok átti betri gripi en aðrir menn. Var hann ok hinn mesti skartsmaðr í búningi. Hrafn inn lítli var með Finnboga, meðan hann lifði, ok var bæði frár ok skyggn ok gløggþekkinn.

Finnbogi var búmaðr mikill ok lét mjǫk sœkja útróðra, var ok skammt at sœkja, því at mjǫk svá mátti kasta á land. Finnbogi gerðisk þá hniginn nokkut ok var þó hinn gildasti. Gerðisk þá mjǫk fjǫlbyggt í víkinni. Var þá halfr fjórði tǫgr bœja, bæði miklir ok góðir. Var þar stórliga fjǫlmennt. Gerðisk Finnbogi þar hǫfðingi, ok stjórnarmaðr yfir því folki. Ok váru honum þar allir vel viljaðir. Hann kallaði þann bœ á Finnbogastǫðum, er hann bjó á, ok var bæði mikill ok skǫruligr. Finnbogi lét gera kirkju mikla á bœ sínum ok fekk prest til ok helt hann vel ok sœmiliga at ǫllu því, er honum til heyrði.

Frá því er sagt eitthvert vár, at maðr kemr á Finnbogastaði til gistingar. Var hann mikill maðr ok knáligr. Hann gekk fyrir Finnboga ok kvaddi hann vel. Finnbogi tók kveðju hans ok spurði, hverr hann væri. Hann kvazk Þorgrímr heita ok vera vatnsdœlskr maðr ok orðinn sekr á þingi. Finnbogi spurði, hverr hann hefði sekðan. Þorgrímr kvað þá Hofsveina þat gǫrt hafa. Finnbogi spurði, hvat hann ætlaðisk þá fyrir.

Hann kvezk eigi vita svá gǫrla, kvazk hafa leitat til margra hǫfðingja. Ok vildu honum engir ásjá veita. "Nú spurða ek, at þú værir ágætari en flestir menn aðrir. Ok sýndisk mér ráð at koma á yðvarn fund. Nú vil ek biðja yðr viðtǫku ok nokkurrar ásjá." Finnbogi, segir:

"Ekki mun þat ráðligt, at taka við sekjum manni. Hefi ek ok jafnan haft mikinn mótgang af Vatnsdœlum, þó at ek hafa minna til gǫrt en haldit skógarmanni fyrir þeim. Er þat nú bezt, at skili með oss, þó at hvárirtveggju hafi mikit látit fyrir ǫðrum. Eða ertu at nokkuru íþróttamaðr?"

Hann kvazk engi íþróttamaðr vera. "En ef skal alllítit til finna, þá þykkjumk ek garð leggja eigi verr en annarr maðr. Hefi ek ok þat mjǫk gǫrt. Ok hefir enn engi fallit. Heldr setna þeir í jǫrð niðr." Finnbogi segir:

"Þat þyrfti hér mjǫk at gera, því at um túnit er engi garðr, en mjǫk ágengt."

Þorgrímr bað hann til hætta, hvé honum gætisk at. Ok svá varð, at hann dvalðisk þar ok tók til garðlags. Ok gekk þat bæði skjótt ok vel. Ok sá Finnbogi þat, er at þessu var hann vel hagr. Líðr á sumarit, þar til er hann hefir gǫrt um túnit. Var þat tveggja mánaða verk. Ok þótti ǫllum þeim, sem sá, it mesta mannvirki í þessum garði.

Þorgrímr var góðr viðreignar ok fáskiftinn. Hann spurði þá Finnboga, hvat hann skyldi þá at hafask, ok kvazk gjarna þar dveljask vilja. Finnbogi kvazk eiga gerði eitt, bað hann þangat fara, ok leggja þar garð um. Þorgrímr gerði svá. Líðr nú áfram. Ok einn dag gengr Finnbogi á gerðit. Þorgrímr fagnar honum vel. Var þá ok mjǫk svá gǫrt um gerðit. Hann undraði mjǫk skjótleik þessa manns ok hagleik.

Hiti var mikill um daginn. Ok mælti Finnbogi: "Svá gerir mér þungt ok hǫfugt, at ek má víst eigi annat en sofa."

Þorgrímr bað hann þá heim fara ok sofa heima. Finnbogi kvazk eigi mega við bindask ok kastar sér niðr ok vefr feldi um hǫfuð sér. Sofnar hann þegar fast ok hraut mikinn. Þorgrímr gerði þá hark nokkut. Ok vaknaði Finnbogi ekki við. Þorgrímr hleypr þá at horninu í einum stað ok kippir ór torfu ok þrífr upp sverð ok hleypr at Finnboga, þar sem hann lá ok høggr til hans sem hœgligast. Finnbogi svaf eigi jafnfast, sem hann lét eða Þorgrímr hugði, ok spratt upp í móti ok brá feldinum at sverðinu ok snaraði at honum þegar. Þorgrímr hljóp þá undir Finnboga. Ok þó at hann væri sterkr vel, þá átti hann þó eigi við sinn maka hér um. Ok hafði Finnbogi hann skjótt undir ok spurði þá, hvárt eigi væri allt it trúasta, ok spurði, hvers ráð þetta væri.

Þorgrímr kvað nú eigi leyna mega. "Ok var þetta ráð Jǫkuls. Þykkisk hann þungt hafa af beðit yðrum skiftum. Nú vil ek biðja þik griða ok miskunnar um mitt mál." Finnbogi segir:

"Ekki óttumk ek, at mér at mér verði skaða auðit af þér. En þar sem þú ert sendimaðr Jǫkuls slíks ørendis, þá nenni ek eigi ǫðru en umskifti verðr með okkr." Tekr síðan sverðit ok høggr af honum hǫfuð.

Hafði Þorgrímr unnit mikit ok þarft fyrir Finnboga, enda var honum miklu launat. Líða nú stundir. Ok spyrr Jǫkull þetta ok unir nú verr við en áðr. En Finnbogi sitr í búi sínu ok skortir eigi auð fjár ok góða virðing.

Á næsta ári eftir dráp Þorgríms kom maðr til gistingar á Finnbogastaði. Hann var bæði mikill ok sterkligr, svartr ok heldr illmannligr. Hann gekk fyrir Finnboga ok kvaddi hann. Finnbogi tók kveðju hans ok spurði, hverr hann væri.

Hann kvazk heita Þorbjǫrn ok vera allra sveita maðr. "Kannask þá margir við, ef heyra viðrnefni mitt. Em ek kallaðr sleggfall."

Finnbogi spurði, hvert hann skyldi fara.

Hann kvazk eigi vita gǫrla, kvað heldr harka fyrir sér. "Em ek orðinn sekr orðinn ok fer ek nú svá sem leitandi þess hǫfðingja, er mik vildi halda."

Finnbogi spurði, hverr hann hafði sekðan.

Hann kvað þá hafa þat gǫrt Vatnsdœla, syni Ingimundar, kvazk hafa barnat frændkonu þeirra. "Em ek því hér kominn, at mér er mikit sagt af stórmennsku þinni. Vil ek biðja þik viðtǫku ok ásjá." Finnbogi segir:

"Þú ert grunbrúsligr maðr. Ok veit ek eigi, hvárt þú lýgr eða segir satt. Verða oss vandsén ráð þeirra Vatnsdœla. Ok er mér ekki um at taka við þér." Þorbjǫrn segir:

"Þat er svá, sem þér segið. Em ek ok ekki dælligr maðr kallaðr ok heldr gildr í flestum hlutum ok óvæginn. Hafa ok margir þat fundit, at mik hefir eigi áræði bilat. En gǫrla veit ek, hverr maðr þú ert, Finnbogi. Er þat ekki mitt fœri at stríða við þik. Er ok ekki þat í ætlun, heldr hitt at þiggja at yðr nokkut heilræði ok ásjá um mitt mál." Finnbogi, mælti:

"Hvat er þér helzt lagit til íþrótta?" Þorbjǫrn segir:

"Íþróttalauss em ek útan þat, er ek þykkjumk miklu gildari í verki en aðrir menn." Finnbogi mælti:

"Hvat er þér bezt hent at vinna?" Þorbjǫrn segir:

"Slá þykkjumk ek eigi minna en þrír aðrir, þeir er þó eru gildir í verki. Þykki mér ok þat bezt at vinna." Finnbogi segir:

"Hvat mun verða, þó at þú dvelisk hér um hríð ok takir til sláttar? Er hér tǫðuverk mikit, ok gengr húskǫrlum stórliga lítt."

Þorbjǫrn kvazk þat gjarna vilja, bað hann búa sér ljá ok orf sterkligra en ǫðrum húskǫrlum. Finnbogi gerði svá. Ok tók Þorbjǫrn til sláttar. Ok þótti mǫnnum þat með miklum óglíkendum, hvat hann gat slegit. Sá Finnbogi þat, at hann hafði ekki í hóli gilt í frásǫgn um sláttinn. Sló hann bæði mikit ok vel. Var taðan svá loðin, at eigi varð minna af at bera. Sló Þorbjǫrn jafnan at tveim megin. Ok þótti glíkari atgangr hans trollum en mǫnnum.

Ok er hann hafði lokit heimatǫðunni, spurði hann, hvat hann skyldi þá at hafask. Finnbogi bað hann fara þá á gerðit. Kvað hann þat flestum mest við taka. Fór hann á gerðit. Ok lét þar ganga sem heima. Ǫllum þótti heldr ódælt við hann. En við Finnboga var hann inn mjúkasti. Ok aldri fann hann þat, at Þorbjǫrn mundi um svikræði sitja.

Ok þess er getit einnhvern dag, at Finnbogi gekk á gerðit. Ok fagnaði Þorbjǫrn honum vel. Var þá slegin mjǫk taðan. Ok tǫluðusk þeir við um stund.

Þá mælti Finnbogi: "Nú er enn sem fyrr. Svá syfjar mik hér, at ek má víst eigi upp standa. Ok víst sœkir at nokkut, ok skal sofa." Þorbjǫrn mælti:

"Gangið heim, bóndi, ok sofið þar."

Finnbogi kastar sér niðr á légarðinn ok kastar á sik feldinum ok sofnar þegar ok hrýtr fast. Þorbjǫrn sleggja bersk um fast á gerðinu. Hann gengr at brýna ljá sinn. Ok er hann hefir slegit um stund, rennir hann til augum, þar sem Finnbogi lá, ok þykkisk vita, at hann mun fast sofnaðr vera, gerir hark nokkut, ok vaknar hann eigi. Eftir þat tekr hann at slá með ákefð. Í annat sinn hvetr hann ljá sinn ok gerir enn hark nokkut, ok sefr Finnbogi. Hann ferr síðan ok slær. It þriðja sinn hvetr sleggja ljá sinn ok miklu mest. Var léinn bæði mikill ok sterkr sem hinir beztu knífar.

Þorbjǫrn þykkisk nú eigi þurfa betra fœri, hefir ekki annat vápn en ljáinn, sprettr nú upp ok at Finnboga, þar sem hann lá ok ætlaði skjótt um at ráða. Ok í því hefr hann upp sitt verkfœri ok ætlaði at reka á honum miðjum. Þá hleypr Finnbogi upp ok þrífr um orfit ok ætlaði at snara af honum. En þat gekk eigi, fyrr en þeir skifta því með sér. Kasta þá brotunum ok rennask á. Verða þar harðar sviftingar. Skilr Finnbogi þat, at hann mun hljóta at kosta afls í móti þessum. Er þeirra atgangr bæði langr ok harðr. En svá lykðask, at Þorbjǫrn fellr. Finnbogi spurði þá, hvárt eigi væri allt it trúasta um hans þarkvámu. Þorbjǫrn kvazk ætlat hafa, at eigi skyldi svá hafa um skift með þeim. Finnbogi mælti:

"Skil ek, at þetta munu annarra ráð fyrir ǫndverðu."

Þorbjǫrn kvað svá vera ok kvað Jǫkul hafa sendan sik, ok heitit sér frændkonu sinni með miklu fé. "Ef ek kœma fram ferðinni. Nú vil ek ok biðja lífsgriða fyrir þat, sem ek hefi illa gǫrt. Mun ek ok eigi leita oftar yðr at svíkja." Finnbogi segir:

"Þó at þú sér mikill ok sterkr, þá óttumk ek þó ekki, at þú verðir mér at skaðamanni. Ok mun annat fyrir liggja. En þar sem þeir vilja enn eigi af láta svikræðum við mik, þá er þat glíkast, at umskifti verði með okkr eftir tilgerðum yðrum allra saman." Þorbjǫrn segir:

"Ekki skal ok biðja lengr. Má enn aldri vita, hverir fyrir griðum eigu at ráða."

Hann tekr þá ok veitir umbrot svá mikil, at Finnbogi hugði þat, at hann mundi upp komask undir honum. En ekki var vápn til reiðu. Finnboga var ekki um at láta hann upp, bregðr feldarblaði sínu at barka honum ok bítr í sundr, snarar síðan hǫfuð hans ok brýtr á bak aftr, ok linask hann heldr við slíkar byxingar. Síðan leitar Finnbogi at tygilknífi, er hann hafði á halsi sér, ok getr veitt honum þar með bana. Ok var bæði, at hann hafði unnit mikit, enda hafði hann sláttukaup mikit. Váttaði Finnbogi þat síðan, at honum þótti tvísýnt verit hafa, hversu fara mundi með þeim. Ok þótti hann verit hafa it mesta trollmenni við at eiga. Er þat gerði síðan kallat Sleggjufall.

Fréttisk þetta skjótt víða, þar sem Þorbjǫrn var kunnigr. Þótti mǫnnum Finnbogi þetta hafa auðnusamliga tekizk, hafa við slíkan heljarmann sem at eiga var. Unir Jǫkull illa við ok þykkir mǫnnum hann því verra af fá, sem þeir Finnbogi eigask fleira við. Líða nú stundir. Ok er allt kyrrt ok tíðendalaust. Sitr Finnbogi nú í búi sínu með góðri virðingu. Gerðusk nú synir hans ágætir. Var Þórir jafnan með Mǫðrvellingum, frændum sínum.