Bókastaðir

Síðan hǫfðu þeir fram málit á hendr Finnboga. En með því at menn vissu, með hverjum hætti hann hafði drepit hann, þá eyddi Þorgeirr málit fyrir þeim. Ok una þeir stórum illa við sinn hlut, ok skilja við svá búit. Ríðr nú hverr heim til sinna heimkynna af þinginu.

Ragnhildr hafði fœtt barn um haustit. Var þat sveinbarn bæði mikit ok frítt. Þetta barn hét Alfr eftir fǫður hennar.

Svá er sagt, at eftir þingit fara þau Finnbogi til Ljósavatns, því at Þorgeirr vildi eigi, at þau væri út þar. Þóttisk hann vita, at þeir mundu samkrœkja, ef þeir sætisk svá nær. Hrafn inn lítli fór með þeim Finnboga.

Ok um haustit fœddi Ragnhildr annan svein. Ok hét sá Húnbjǫrn ok var hinn fríðasti sýnum. Veitti Þorgeirr þeim, sem hann kunni bezt.

Svá er sagt, at á ǫndverðum vetri bjósk Finnbogi heiman ok Hrafn inn lítli með honum. Ok ætluðu út á Eyri. Þorgeirr kvað óvarligt at fara þannig einsliga við slíkan þykkjudrátt, sem þeirra í milli var. Finnbogi kvazk óhræddr fyrir þat fara. Síðan fóru þeir tveir samt. Gekk Finnbogi með vápnum, hafði hjalm á hǫfði, skjǫld á hlið ok gyrðr sverði, spjót í hendi.

Ok er þeir kómu á útanverða heiðina, mælti Hrafn: "Sér þú nokkut til tíðenda, Finnbogi?"

Hann kvazk eigi þat sjá, at honum þœtti tíðendum gegna. "Eða hvat sér þú til tíðenda?"

"Ek sé," segir hann, "fram undir brekkuna, at upp taka spjótsoddar fimmtán. Ok er þat ætlun mín, at fyrir þér muni setit vera. Ok er þat mitt ráð, at vit snúim annan veg. Mun engi á þik leita, meðan þú veizt eigi hvat fyrir er." Finnbogi segir:

"Eigi munum vit þat af ráða. Má þat vera, at þat sé glens þeirra sveina at vilja hræða okkr."

"Villtu þá," segir Hrafn, "at ek hlaupa á Eyri ok segja ek fǫður þínum?"

"Þat vil ek eigi," segir Finnbogi, "meðan þú veizt eigi, hvat þú skalt segja."

Síðan hljóp Finnbogi fram á kamb einn. Hann var stórliga hár ok mátti einum megin at sœkja. Finnbogi hefir nú leyst upp steina nokkura. Þá kómu þeir synir Brettings ok synir Inga. Váru þeir allir sterkir at afli ok fullhugar ok með þeim tíu menn aðrir, frændr þeirra ok vinir, ok allir inir hraustustu menn. Finnbogi heilsar þeim ǫllum glaðliga ok spyrr, hvert þeir ætluðu.

Þorsteinn kvezk ætla, at þá skyldi verða fundr þeirra sá, at hann þyrfti eigi at spyrja. "Skal nú vita, hvárt þú ert því hraustari, sem þú þykkisk fyrir ǫðrum mǫnnum."

Finnbogi bað þá at ganga fimm brœðr ok reyna með sér. Þeir neituðu því. Finnbogi bað þá gera þat, er þeir vildu. Þorsteinn hljóp þá fram ok lagði til Finnboga með spjóti. Hrafn inn lítli hljóp fram ok laust í sundr spjótskaftit. Þorsteinn brá sverði ok hjó til Finnboga. Hann klauf skjǫldinn ǫðrum megin mundriða. Ok hljóp sverðit á rist Finnboga. Hann sló Þorstein með steini, ok fell hann þegar í óvit. Finnbogi hjó þá á halsinn ok af hǫfuðit. Ok í því lagði Sigurðr Brettingsson til Finnboga, þar sem hann var hlífarlauss fyrir, ok kemr þat í lærit ok skerr út í gegnum. Þat verðr mikit sár. Finnbogi leggr þá í skjǫldinn ok í gegnum hann ok nistir hann niðr við klakann. Grímr hljóp þá fram með øxi harðla mikla ok ætlaði at fœra í hǫfuð Finnboga. Hann brá við skjaldarbrotinu ok drepr undir hǫggit, en slær sverðinu á ǫxl Grími ok klýfr hann í herðar niðr. Síðan gengu þeir fram, synir Inga, Þórir ok Grímr. Þeir báðu menn at sœkja drengiliga.

Þá mælti Finnbogi til Hrafns. "Far þú nú á Eyri til Ásbjarnar, því at nú veiztu, hvat þú skalt segja."

Hann brá við skjótt ok fór slíkt sem fœtr megu af taka.

Þeir sœkja at Finnboga. En hann versk vel ok drengiliga. Er þat sagt, at þeir falla báðir, synir Inga. Þeir sœkja hann nú tíu. En hann versk einkar vel ok drengiliga.

Þat er nú at segja frá Hrafni. Hann kom á Eyri, ok sagði Ásbirni þau tíðendi, sem orðit hǫfðu. Hann brá við skjótt ok fór með sétta mann þar til, er þeir bǫrðusk. Var svá komit, at Finnbogi sat á kambinum ok varðisk svá með sverðinu. Þeir sóttu þá at honum þrír ok allir sárir mjǫk. Þegar þeir sá Ásbjǫrn, forðuðu þeir sér ok leituðu undan. Finnbogi var mjǫk yfirkominn, bæði af sárum ok mœði. Hafði hann drepit þá tolf, en þrír kómusk undan ok mjǫk sárir. Heitir þessi kambr síðan Finnbogakambr. Eftir þat fœrði Ásbjǫrn Finnboga á Eyri ok grœddi hann. Fréttisk þessi atburðr. Ok þótti mǫnnum undarlig vǫrn sjá, ok lofuðu mjǫk hans vǫrn ok hans frœknleik. Þessa menn kǫlluðu þeir fallit hafa óhelga, en Finnbogi verit saklauss ok varit hendr sínar. Síðan fór Finnbogi heim til Ljósavatns, ok sátu þar um vetrinn í góðum náðum. Var nú allt kyrrt ok tíðendalaust.

Um sumarit varð umrœða mikil á þingi um þessi mál. Fylgði Eyjolfr Mǫðrvellingr þessum málum þeirra Brettings ok Inga, ok margir menn með honum, en Þorgeirr goði mót honum, ok þeir allir frændr Finnboga. Nu með því at þeir frændr hǫfðu styrk mikinn, en menn vissu, at Finnbogi hafði mikinn framgang af Hákoni jarli, mági sínum, þá kom Eyjolfr engu fram um þessi mál, ok sættusk þeir eigi. Þá þótti mǫnnum þat glíkligt, at eigi mundi Finnbogi sparr af þeim frændum, ef hann sat þeim svá nær, at hann mundi drepa hvern, er hann næði. Varð þat at sætt um síðir, at Finnbogi væri ekki í Norðlendingafjórðungi, útan hann fœri at heimboðum til frænda sinna. Játuðu þeir þessu heldr en þeir væri ósáttir.

Ok þegar af þingi ríðr hann til Víðidals ok kaupir landit at Borg. Var þat góðr bústaðr með gǫgnum ok gœðum á jǫrðu ok í jǫrðu. Þegar þeir kómu heim, sǫgðu þeir Ragnhildi tíðendin. Ok þótti henni allillt at fara á brott. Ok eftir þat fœrðu þeir búit, frændrnir, ok skorti ekki vætta.

Menn tóku vel við Finnboga. Ok þótti hann vera inn ágæzti maðr. Ok buðusk honum margir til þjónustu ok sitt fé honum til þarfenda. Ok þótti honum þar harðla gott.

Ingimundr bjó at Hofi í Vatnsdal ok var hinn mesti hǫfðingi. Var þá uppgangr sona hans sem mestr. Ok váru þeir hávaðamenn miklir. Hét einn Þórir, annarr Þorsteinn, þriði Jǫkull, ok váru hinir mestu garpar. Þeir urðu mest til áleitni við Finnboga, því at þeir þolðu þat eigi, at Finnbogi var framar látinn eða formenntr þeim ǫllum ǫðrum, er þar váru vestr.

Þorvaldr hét maðr. Hann var kallaðr moðskegg. Hann bjó svá nær Borg, at nær var ekki á milli. Ok var þat kallat í Garðshorni. Hann var gamall ok óvinsæll mjǫk. Hann þótti vera illmenni mikit ok kallaðr eigi einhamr. Finnboga var lítit um hann ok ætlaði þá ok þá at reka hann á brott ok fórsk þat fyrir. Var hann torsóttr við at eiga ok leiðindr mjǫk. Ǫllum var lítit um byggð hans.

Líða nú stundir, þar til er Finnbogi hefir búit at Borg svá lengi, at sonr hans var annarr fimm vetra, en annarr þrévetr. Váru þeir báðir efniligir. Var Alfr hávaði mikill, en Gunnbjǫrn kyrrlátr mjǫk. Þat hǫfðu þeir til gamans jafnan, at þeir fóru í Garðshorn ok glettusk við Þorvald ok gerðu honum marga bellvísi. Hann var skapillr móti ok kvezk skuldu berja þá. Þeim þótti því meira gaman, sem hann var verri viðfangs. Ragnhildr bannaði þeim þetta oft. Ok gerði henni þat ekki.

Þat var einn dag, er þeir kómu í Garðshorn, ok var hurð aftr, en Þorvaldr var inni ok gerði hornabræklu mikla.

Alfr kallaði hátt: "Er moðskegg inni? Lúktu upp hurðu." Hann segir:

"Þit skuluð aldri hér inn koma." Alfr mælti:

"Nú muntu gera nokkut illt. Ok ertu hinn versti maðr, sem sagt er, ok eigi einhamr. Ok ertu troll, þó at þú sýnisk maðr."

Þat þolir hann eigi ok hljóp út, ok tók sinni hendi hvárn sveininn, slær niðr við steininum, svá at rýkr heilinn um. Þetta sér Finnbogi ok hleypr at þangat. Þorvaldr rézk í mót honum. Ok verðr þar atgangr bæði langr ok harðr. Þótti Finnboga hann bæði illr ok harðr undir hǫndum, svá at honum þótti tvísýnt, hversu fara mundi. Þat varð þó um síðir, at Moðskegg fell. Svá var Finnbogi þá móðr orðinn, at hann náði eigi sverðinu, ok var þó harðla skammt frá honum. Síðan varð honum þat fyrir, at hann lagðisk niðr at honum ok beit í sundr barkann í honum. Ok svá hefir hann sagt síðan, at hann hafi eigi við meira fjánda átt en honum þótti Moðskegg vera. Þá er hann hefir fyrir honum sét, fór hann heim ok sagði Ragnhildi þessi tíðendi. Hon kvað þá farit hafa eftir hugboði sínu, þá er hon fór frá Ljósavatni. Síðan tók hon sótt ok lá í rekkju allan vetrinn. Ok þetta allt saman þrøngði hana, þar til er hon deyr af. Eftir þetta unir Finnbogi lítt. Síðan fór hann norðr til Ljósavatns ok segir Þorgeiri, frænda sínum, þessi tíðendi.

Þat sumar kom skip af hafi ok þau tíðendi af Noregi, at Óláfr konungr var kominn í land ok boðaði sanna trú, en Hákon af lífi tekinn. Þá er þetta spurðisk, fýstisk Finnbogi útan ok hugðisk svá mundu helzt af hyggja þeim harmi, er hann hafði beðit. Þorgeirr latti hann útanferðar, bað hann heldr kvángask ok staðfesta ráð sitt. "Vil ek, at þú biðir dóttur Eyjolfs á Mǫðruvǫllum, er Hallfríðr heitir. Mun þá yðvar í milli verða góð vinátta."

Finnbogi bað hann ráða. Síðan safnask þeir saman frændr ok riðu á Mǫðruvǫllu. Þeir biðja dóttur Eyjolfs til handa Finnboga. Hann svarar þeim málum vel, því at hann vissi hvert afbragð hann var annarra manna ok hverja sœmðarfǫr hann hafði farit til Hákonar jarls ok fengit hina ágæztu hans frændkonu. Tekr hann þessu glaðliga ok heitr konunni. Síðan bjuggusk þeir við veizlu. Eru øxn felld ok mungát heitt, mjǫðr blandinn ok mǫnnum boðit. Fór sú veizla vel fram ok stórmannliga. Ok gáfu þeir frændum sínum ok vinum góðar gjafir.

Ok at liðinni veizlunni ríðr Finnbogi vestr til Borgar í Víðidal með konu sinni. Takask nú ástir með þeim hjónum. Var hon kvenna vænst ok skǫrungr mikill. Þá er þau hǫfðu verit ásamt ein misseri, áttu þau son þann er Gunnbjǫrn hét. Hann var harðla vænn snemmendis at áliti. Finnbogi hafði aldri færi menn með sér en tolf, þá er vel váru vígir.

Þorgrímr hét maðr er bjó í Bólstaðarhlíð. Sigríðr hét kona hans en Þóra dóttir. Hon var væn kona ok vinnugóð. Var faðir hennar auðigr at fé. Þat var sagt, at Jǫkull Ingimundarson riði oft í Bólstaðarhlíð til tals við Þóru. Var þat talat, at hann mundi biðja hennar eða taka hana friðlutaki.

Maðr hét Sigurðr, hann bjó at Gnúpi í Vatnsdal. Véfríðr hét kona hans. Hon var skyld mjǫk konu Finnboga. Þorkell hét sonr þeirra. Hann þótti seinligr nokkut. Fríðr var hann sýnum, ok jafnan var hann at Borg. Ok þótti hann þá brátt alþýðligri fyrir sakir siðferðis. Þeir brœðr Ingimundar synir kǫlluðu hann fífl eða afglapa. Finnbogi var vel til hans. Ok helt honum mjǫk á loft fyrir sakir konu sinnar.

Eitt sinn kom Þorkell at máli við Finnboga ok sagði honum, at faðir hans vildi, at hann kvángaðisk ok þat með, at hann vildi, "at þú værir í umleitun, hvar til skyldi sníða."

Finnbogi sagði, at svá skyldi vera. Um sumarit lét Finnbogi Þorkel ríða til þings með sér. Kom þar mannfjǫlði mikill. Fundusk þeir frændr þar, Finnbogi ok Þorgeirr, tóku tali með sér, ok sagði honum skil á þessum manni ok svá, hvat þeir ætluðu at hafask at. Þorgeirr spurði, hvar þeir ætlaði til at ráða. Finnbogi kvezk ætla at biðja Þóru Þorgrímsdóttur í Bólstaðarhlíð. Þorgeirr, segir:

"Þat hygg ek, at Jǫkull ætli sér þann kost."

Finnbogi kvað þat kurr annarra en eigi sannendi. Þorgeirr mælti:

"Slíkt er ekki at gera, nema þú, frændi, sér ráðinn til at halda frændr þína ok vini móti sonum Ingimundar."

Finnbogi, kvað þá hafa gǫrt áleitni við sik. "Ok varðar eigi, þó at vit reynim við þá."

Eftir þingit ríða þeir norðr, Finnbogi ok Þorgeirr, á fund Þorgríms ok hafa þessi orð frammi. Þorgrímr tók þessu máli seinliga. Þótti maðr ekki skǫruligr, þó at penningar væri nógir. Nú með því at Þorkell var skyldr mjǫk Mǫðrvellingum, en þótti hǫfuðbenda rammlig, þar sem Finnbogi var ok frændr hans, verðr þessu keypt með ráði Þorgeirs ok samþykkð þeirra mœðgna. Skyldi brúðhlaup vera at tvímánaði sumars at Borg. Eftir þetta ríða þeir norðr, en Finnbogi heim til Borgar ok bað Þorkel þar vera, þar til er þat fœri fram, sem ætlat er um brúðhlaupit áðr ok ákveðit var.

Piltar váru tveir á búi fátœkir. Hét annarr Þorsteinn, en annarr Bjǫrn. Ok þegar um morgininn verða þeir á brottu ok létta eigi, fyrr en þeir kómu til Hófs ok sǫgðu þeim brœðrum þessi tíðendi. Jǫkull mælti:

"Hvat illt mun Þorgrímr þess vita at sér eða dóttur sinni, at hann vill gefa hana slíku fífli ok glóp, sem Þorkell er?"

Spyrjask þessi tíðendi nú. Ok undrask allir, at Þorkell skal þenna kost fengit hafa.

Einn tíma reið Jǫkull norðr í Bólstaðarhlíð at finna Þóru, vinkonu sína. Er þar vel við honum tekit. Spyrr Jǫkull eftir um hennar. En hon segir, sem ætlat var. Jǫkull mælti þá:

"Villtu nú fara heim með mér til Hófs. Skal ek því heita þér, þann tíma er vit skiljum, at þú skalt eigi hafa minna fé en nú er þér ætlat til móts við Þorkel." Hon segir:

"Þess þarf nú eigi at leita, er þá var engi ván, er þessu var ókeypt." Jǫkull segir:

"Þat vil ek heita þér, svá gott sem þú hyggr til at eiga fíflit, at þú skalt skamma hríð njóta, ef ek má ráða."

Einn tíma búask þeir Finnbogi ok Þorkell at ríða til Gnúps ok hafa þaðan þat, er þeir þurfu til boðsins. Ríða þeir þrír samt. En Hrafn inn lítli rann fyrir hestum þeirra. Fara sem leið liggr, þar til er þeir kómu til Gnúps. Var þeim þar vel fagnat.

Snemma morgins fór smalamaðr frá Hofi ok sá ferð þeirra. Hann sagði þeim brœðrum, at Finnbogi inn rammi lét ekki óvant yfir sér, er hann reið þar hjá garði ok Þorkell brúðgumi, draglokan, með honum. Þórir mælti:

"Helzt má honum þat þeirra manna, sem nú eru hér til."

Þenna dag hvarf Jǫkull á brott með annan mann.