Bókastaðir

Síðan hǫfðu þeir fram málit á hendr Finnboga; enn með því at menn vissu, með hverjum hætti hann hafði drepit hann, þá eyddi Þorgeirr málit fyrir þeim, ok una þeir stórilla við sinn hlut, ok skilja við svá búit. Ríðr nú hverr til sinna heimkynna af þinginu.

Ragnhildr hafði fœtt barn um haustit; var þat sveinbarn bæði mikit ok frítt; þetta barn hét Álfr eftir fǫður hennar.

Svá er sagt, at eftir þingit fara þau Finnbogi til Ljósavatns, því at Þorgeirr vildi, at þau væru eigi út þar; þóttisk hann vita, at þeir mundi samkrœkja, ef þeir sætisk svá nær. Hrafn enn litli fór með þeim Finnboga. Ok um haustit fœddi Ragnhildr annan svein, ok hét sá Gunnbjǫrn, ok var hinn fríðasti sýnum; veitti Þorgeirr þeim sem hann kunni bezt.

Svá er sagt, at á ǫndverðum vetri bjósk Finnbogi heiman ok Hrafn hinn litli með honum; ætluðu út á Eyri. Þorgeirr kvað óvarlegt, at fara þannig einslega við slíkan þykkjudrátt sem þeira í milli var. Finnbogi kvaðsk óhræddr fyrir þat fara. Síðan fóru þeir tveir samt. Gekk Finnbogi með vápnum, hafði hjálm á hǫfði, skjǫld á hlið ok girðr sverði, ok spjót í hendi.

Ok er þeir kómu á utanverða heiðina, mælti Hrafn: "Sér þú nǫkkut til tíðenda, Finnbogi?"

Hann kveðsk eigi þat sjá, at honum þœtti tíðendum gegna, eða hvat sér þú til tíðenda?"

"Ek sé", segir hann, "fram undan brekkuna at upp taka spjótsoddar fimtán, ok er þat ætlan mín, at fyrir þér muni setit vera; ok er þat mitt ráð, at vit snúim annan veg; mun engi á þik leita meðan þú veizt eigi hvat fyrir er".

Finnbogi segir: "Eigi munu vit þat af ráða; má þat vera, at þat sé glens þeira sveina, at vilja hræða okkr".

"Viltu þá", segir Hrafn, at ek hlaupa á Eyri, ok segja ek fǫður þínum?"

"Þat vil ek eigi", segir Finnbogi, "meðan þú veizt eigi, hvat þú skalt segja".

Síðan hljóp Finnbogi fram á kamb einn; var hann stórlega hár, ok mátti einum megin at sœkja. Finnbogi hefir nú leyst upp steina nǫkkura.

Þá kómu þeir synir Brettings ok synir Inga; váru þeir allir sterkir at afli ok fullhugar, ok með þeim tíu menn aðrir, frændr þeira ok vinir, ok allir enir hraustustu menn.

Finnbogi heilsar þeim ǫllum glaðlega ok spyrr, hvert þeir ætluðu.

Þorsteinn kveðsk ætla, at þá skyldi verða fundr þeira sá, at hann þyrfti eigi at spyrja, — "skal nú vita, hvárt þú ert því hraustari sem þú þykkisk fyrir ǫðrum mǫnnum". Finnbogi bað þá at ganga fim brœðr ok reyna með sér; þeir neituðu því. Finnbogi bað þá gera þat er þeir vildi.

Þorsteinn hljóp þá fram ok lagði til Finnboga með spjóti. Hrafn enn litli hljóp fram ok laust í sundr spjótskaftit. Þorsteinn brá sverði ok hjó til Finnboga; hann klauf skjǫldinn ǫðrum megin mundriða, ok hljóp sverðit á rist Finnboga. Hann sló Þorstein með steini ok fell hann þegar í óvit. Finnbogi hjó þá á hálsinn ok af hǫfuðit, ok í því lagði Sigurðr Brettingsson til Finnboga, þar sem hann var hlífarlauss fyrir, ok kemr þat í lærit, ok sker út í gegnum; þat verðr mikit sár. Finnbogi leggr þá í skjǫldinn ok í gegnum hann, ok nístir hann niðr við klakann. Grímr hljóp þá fram með exi harðla mikla, ok ætlaði at fœra í hǫfuð Finnboga; hann brá við skjaldarbrotinu ok drepr undir hǫggit, enn slær sverðinu á ǫxl Grími ok klýfr hann í herðar niðr. Síðan gengu þeir fram synir Inga, Þórir ok Grímr; þeir báðu menn at sœkja drengilega.

Þá mælti Finnbogi til Hrafns: "Far þú nú á Eyri til Ásbjarnar, því at nú veiztu, hvat þú skalt segja". Hann brá við skjótt, ok fór slíkt sem fætr mega aftaka.

Þeir sœkja at Finnboga, enn hann versk vel ok drengilega. Er þat sagt, at þeir falla báðir synir Inga. Þeir sœkja hann nú tíu, enn hann versk einkar vel ok drengilega.

Þat er nú at segja frá Hrafni, at hann kom á Eyri, ok sagði Ásbirni þau tíðindi, sem orðit hǫfðu; hann brá við skjótt ok fór með sétta mann þar til er þeir bǫrðusk. Var svá komit, at Finnbogi sat á kambinum, ok varðisk svá með sverðinu. Þeir sóttu at honum þrír, ok allir sárir mjǫk. Þegar þeir sá Ásbjǫrn, forðuðu þeir sér ok leituðu undan.

Finnbogi var mjǫk yfir kominn bæði af sárum ok mœði; hafði hann drepit þá tólf, enn þrír komusk undan ok mjǫk sárir; heitir þessi kambr síðan Finnbogakambr. Eftir þat fœrði Ásbjǫrn Finnboga á Eyri ok grœddi hann. Fréttisk þessi atburðr, ok þótti mǫnnum undarleg vǫrn sjá, ok lofuðu mjǫk hans vǫrn ok hans frœknleik. Þessa menn kǫlluðu þeir fallit hafa óhelga, enn Finnbogi verit saklauss ok varit hendr sínar.

Síðan fór Finnbogi heim til Ljósavatns, ok sátu þar um vetrinn í góðum náðum, ok var nú alt kyrt ok tíðendalaust.

Um sumarit varð umrœða mikil á þingi um þessi mál; fylgdi Eyjólfr Mǫðrvellingr þessum málum þeira Brettings ok Inga ok margir menn með honum, enn Þorgeirr goði mót honum, ok þeir allir frændr Finnboga. Nú með því, at þeir frændr hǫfðu styrk mikinn, enn menn vissu, at Finnbogi hafði mikinn framgang af Hákoni jarli mági sínum, þá kom Eyjólfr engu fram um þessi mál, ok sættusk þeir eigi. Þótti mǫnnum þat líklegt, at eigi mundi Finnbogi sparr af þeim frændum, ef hann sat þeim svá nær, at hann mundi drepa hvern er hann næði; varð þat at sætt um síðir, at Finnbogi væri ekki í Norðlendinga fjórðungi, utan hann fœri at heimboðum til frænda sinna; játuðu þeir þessu, heldr enn þeir væri ósáttir; ok þegar af þingi ríðr hann til Víðidals, ok kaupir landit at Borg; var þat góðr bústaðr með gǫgnum ok gœðum, á jǫrðu ok í jǫrðu.

Þegar þeir kómu heim, sǫgðu þeir Ragnhildi tíðendin, ok þótti henni allilt at fara á brott, ok eftir þat fœrðu þeir búit frændr, ok skorti ekki vetta. Menn tóku vel við Finnboga, ok þótti hann vera enn ágæzti maðr, ok buðusk honum margir til þjónustu ok sitt fé honum til þarfinda, ok þótti honum þar harðla gott.

Ingimundr bjó at Hofi í Vatnsdal, ok var hinn mesti hǫfðingi; var þá uppgangr sona hans sem mestr, ok váru þeir hávaðamenn miklir; hét einn Þórir, annar Þorsteinn, þriði Jǫkull, ok váru hinir mestu garpar; þeir urðu mest til áleitni við Finnboga, því at þeir þoldu þat eigi, at Finnbogi var framar látinn eða formentr þeim ǫllum ǫðrum, er þar váru vestr.

Þorvaldr hét maðr; hann var kallaðr moðskegg. Hann bjó svá nær Borg, at nær var ekki á milli, ok var þat kallat í Garðshorni. Hann var gamall ok óvinsæll mjǫk; hann þótti vera illmenni mikit, ok kallaðr eigi einhamr. Finnboga var lítit um hann, ok ætlaði þá ok þá at reka hann á brott, ok fórsk þat fyrir; var hann torsóttr við at eiga ok leiðendr mjǫk; ǫllum var lítit um bygð hans.

Líða nú stundir, þar til at Finnbogi hefir búit at Borg svá lengi, at son hans var annarr fim vetra, enn annarr þrévetr; váru þeir báðir efnilegir; var Álfr hávaði mikill, enn Gunnbjǫrn kyrlátr mjǫk. Þat hǫfðu þeir til gamans jafnan, at þeir fóru í Garðshorn ok glettusk við Þorvald, ok gerðu honum marga bellvísi; hann var skapillr móti, ok kveðsk skyldu berja þá. Þeim þótti því meira gaman sem hann var verri viðfangs. Ragnhildr bannaði þeim þetta oft, ok gerði henni þat ekki.

Þat var einn dag er þeir kómu í Garðshorn, ok var hurð aftr, enn Þorvaldr var inni ok gerði hornabræklu mikla. Álfr kallaði hátt: "Er moðskegg inni? Lúktu upp hurðu".

Hann sagði: "Þit skulut aldri hér inn koma".

Álfr mælti: "Nú muntu gera nǫkkut ilt, ok ertu hinn versti maðr sem sagt er ok eigi einhamr, ok ertu troll, þó at þú sýnisk maðr".

Þat þolir hann eigi, ok hljóp út, ok tók sinni hendi hvárn sveininn, slær niðr við steininum, svá at rýkr heilinn um. Þetta sér Finnbogi ok hleypr at þangat.

Þorvaldr ræðsk í mót honum; verðr þar atgangr bæði harðr ok langr; þótti Finnboga hann bæði illr ok harðr undir hǫndum, svá at honum þótti tvísýnt hversu fara mundi. Þat varð þó um síðir, at moðskegg fell. Svá var Finnbogi þá móðr orðinn, at hann náði eigi sverðinu, ok var þó harðla skamt frá honum.

Síðan varð honum þat fyrir, at hann lagðisk niðr at honum ok beit í sundr barkann í honum, ok svá hefir hann sagt síðan, at hann hafi eigi við meiri fjanda átt, enn honum þótti moðskegg vera.

Þá er hann hefir fyrir honum sét, fór hann heim ok sagði Ragnhildi þessi tíðendi. Hon kvað þá farit hafa eftir hugboði sínu, þá er hon fór frá Ljósavatni. Síðan tók hon sótt ok lá í rekkju allan vetr, ok þetta alt saman þrøngdi hana, þar til er hon deyr af.

Eftir þetta unir Finnbogi lítt. Síðan fór hann norðr til Ljósavatns ok segir Þorgeiri frænda sínum þessi tíðendi. Þat sumar kom skip af hafi ok þau tíðendi af Noregi, at Óláfr konungr var kominn í land ok boðaði sanna trú, enn Hákon af lífi tekinn. Þá er þetta spurðisk, fýstisk Finnbogi utan, ok hugðisk svá mundu helzt af hyggja þeim harmi, er hann hafði beðit.

Þorgeirr latti hann utanferðar, ok bað hann heldr kvángask ok staðfesta ráð sitt, — "vil ek at þú biðir dóttur Eyjólfs á Mǫðruvǫllum, er Hallfríðr heitir; mun þá yðar í milli verða góð vinátta". Finnbogi bað hann ráða.

Síðan safnask þeir saman frændr, ok ríða á Mǫðruvǫllu; þeir biðja dóttur Eyjólfs til handa Finnboga. Hann svarar þeim málum vel, því at hann vissi hvert afbragð hann var annarra manna, ok hverja sœmdarfǫr hann hafði farit til Hákonar jarls ok fengit hina ágæztu hans frændkonu; tekr hann þessu glaðlega ok heitr konunni.

Síðan bjuggusk þeir við veizlu; eru øxn feld ok mungát heitt, mjǫðr blandinn, ok mǫnnum boðit; fór sú veizla vel fram ok stórmannlega, ok gáfu þeir frændum sínum ok vinum góðar gjafir. Ok at liðinni veizlunni ríðr Finnbogi vestr til Borgar í Víðidal með konu sína; takask nú ástir með þeim hjónum; var hon kvenna vænst ok skǫrungr mikill. Þá er þau hǫfðu verit ásamt ein missari, áttu þau son þann er Gunnbjǫrn hét; hann var harðla vænn snemmindis at áliti. Finnbogi hafði aldri færi menn með sér enn tólf þá er vel váru vígir.

Þorgrímr hét maðr, er bjó í Bólstaðarhlíð. Sigríðr hét kona hans, enn Þóra dóttir; hon var væn kona ok vinnugóð; var faðir hennar auðigr at fé. Þat var sagt, at Jǫkull Ingimundarson riði oft í Bólstaðarhlíð til tals við Þóru. Var þat talat, at hann mundi biðja hennar eða taka hana frillutaki.

Maðr hét Sigurðr; hann bjó at Gnúpi í Vatnsdal. Véfríðr hét kona hans; hon var skyld mjǫk konu Finnboga. Þorkell hét son þeira; hann þótti seinlegr nǫkkut; fríðr var hann sýnum, ok jafnan var hann at Borg, ok þótti hann þá brátt alþýðlegri fyrir sakir siðferðis; þeir bræðr Ingimundarsynir kǫlluðu hann fífl eða afglapa. Finnboga var vel til hans, ok helt honum mjǫk á loft fyrir sakir konu sinnar.

Eitt sinn kom Þorkell at máli við Finnboga, ok sagði honum, at faðir hans vildi, at hann kvángaðisk, — "ok þat með, at hann vildi at þú værir í umleitan, hvar til skyldi sníða".

Finnbogi sagði, at svá skyldi vera.

Um sumarit lét Finnbogi Þorkel ríða til þings með sér; kom þar mannfjǫldi mikill; fundusk þeir frændr þar Finnbogi ok Þorgeirr; tóku tali með sér, ok sagði Finnbogi honum skil á þessum manni, ok svá hvat þeir ætluðu at hafask at.

Þorgeirr spurði, hvar þeir ætlaði til at ráða.

Finnbogi kveðsk ætla at biðja Þóru Þorgrímsdóttur í Bólstaðarhlíð.

Þorgeirr segir: "Þat hygg ek, at Jǫkull ætli sér þann kost".

Finnbogi kvað þat kurr annarra, enn eigi sannindi.

Þorgeirr mælti: "Slíkt er ekki at gera nema þú, frændi, sér ráðinn til at halda frændr þína ok vini móti sonum Ingimundar".

Finnbogi kvað þá hafa gert áleitni við sik, — "ok varðar eigi þó at vit reynim við þá".

Eftir þingit ríða þeir norðr Finnbogi ok Þorgeirr á fund Þorgríms, ok hafa þessi orð frammi. Þorgrímr tók þessu máli seinlega, ok þótti maðrinn ekki skǫrulegr, þó at penningar væri nógir. Nú með því, at Þorkell var skyldr mjǫk Mǫðrvellingum, enn þótti hǫfuðbenda rammleg, þar sem Finnbogi var ok frændr hans, verðr þessu keypt með ráði þeira Þorgeirs ok samþykt þeira mœðgna; skyldi brullaup vera at tvímánaði sumars at Borg. Eftir þetta ríða þeir norðr, enn Finnbogi heim til Borgar, ok bað Þorkel þar vera þar til er þat fœri fram sem ætlat er um brullupit áðr, ok ákveðit var.

Piltar váru tveir á búi fátækir; hét annarr Þorsteinn, enn annarr Bjǫrn, ok þegar um morgininn verða þeir á brottu, ok létta eigi fyrr enn þeir kómu til Hofs, ok sǫgðu þeim brœðrum þessi tíðendi.

Jǫkull mælti: "Hvat ilt mun Þorgrímr þat vita at sér eða dóttur sinni, at hann vill gefa hana slíku fífli ok glóp sem Þorkell er".

Spyrjask þessi tíðendi nú, ok undrask allir, at Þorkell skal þenna kost fengit hafa; [þykkir Finnbogi fast fylgt hafa.]

Einn tíma reið Jǫkull norðr í Bólstaðarhlíð, at finna Þóru vinkonu sína. Er þar vel við honum tekit. Spyrr Jǫkull eftir um gifting hennar. Hon segir svá sem ætlat var.

Jǫkull mælti þá: "Viltu nú fara heim með mér til Hofs? Skal ek því heita þér, þann tíma er vit skiljum, at þú skalt eigi hafa minna fé enn nú er þér ætlat til móts við Þorkel".

Hon segir: "Þess þarf nú eigi at leita, er þá var engi ván er þessu var ókeypt".

Jǫkull segir: "Þat vil ek heita þér, svá gott sem þú hyggr til at eiga fíflit, at þú skalt skamma hríð njóta, ef ek má ráða". [Eftir þat ríðr Jǫkull brottu ok var í þungu skapi.

Líða nú stundir fram, ok] einn tíma búask þeir Finnbogi ok Þorkell at ríða til Gnúps, ok hafa þaðan þat er þeir þurfa til boðsins. Ríða þeir þrír samt, enn Hrafn enn litli rann fyrir hestum þeira; fara sem leið liggr, þar til er þeir kómu til Gnúps; var þeim þar vel fagnat.

Snemma morgins fór smalamaðr frá Hofi, ok sá ferð þeira. Hann sagði þeim brœðrum, at Finnbogi enn rammi lét ekki óvant yfir sér, er hann reið þar hjá garði, — "ok Þorkell brúðgumi, draglokan, með honum". Þórir mælti: "Helzt má honum þat þeira manna, sem nú eru hér til".

Þenna dag hvarf Jǫkull á brott með annan mann.