Bókastaðir

Þat er einn tíma, at Finnbogi kom at máli við jarl ok bað hann fara til Sandeyjar at sǽtta þau Ingibjǫrgu. Ok vil ek þat til skilja með atgǫngu yðvarri, at ek fá Ragnhildi, dóttur hennar, en unna henni sǿmðar fyrir dráp Alfs, bónda hennar.

Jarl jáði þessu blíðliga ok sendi menn í Sandey til Ingibjargar, bað hana gera veizlu móti sér.

En hon bað, at Finnbogi kǿmi eigi til þeirrar samkundu, því at ek má eigi sjá þann mann, er mér hefir slíka skapraun gǫrt sem hann.

Jarl kvezk á þat mundu hǽtta. Síðan búask þeir Jarl ok Finnbogi ok fara til eyjarinnar með marga menn. En er þeir kómu til eyjarinnar, þá var þar fyrir mannfjǫlði mikill ok búin hin bezta veizla. Þegar jarl fann Ingibjǫrgu, frǽndkonu sína, varð hann einn at ráða þeirra í milli, hvárt er henni þótti vel eða illa. Finnbogi sendi eftir Bárði bónda á Grǿnmó. Kemr hann þar með mikit fé, er Finnbogi átti. Gerir jarl mikla fésekð eftir víg Alfs aftrkembu, ok hér eftir festir hann Finnboga Ragnhildi, frǽndkonu sína. Skal þetta fé heiman fylgja Ragnhildi. Ok lǽtr Ingibjǫrg sér nú þetta vel glíka, með því at maðr er hinn ágǽtasti, en hon sér fullan vilja jarls um þetta. Taka nú veizlu ǫll saman. Ok er Ragnhildr á bekk sett með fjǫlða kvenna. Ok eru menn nú glaðir ok kátir.

Eftir veizluna gaf Finnbogi jarli góðar gjafir. Ok Bárði af Grǿnmó gaf hann hinar beztu gjafir. Ok ǫllum ríkismǫnnum, þeim sem þar váru, gaf hann nokkura góða gjǫf ok sǿmiliga. Sitr Finnbogi nú eftir í Sandey. En jarl fór heim með liði sínu.

Þau unnask mikit, Finnbogi ok Ragnhildr. Fyrir jól um vetrinn fóru þau til jarls ok þágu með honum veizlu um jólin. En eftir jól bjósk Finnbogi til heimferðar. Ok er þau váru búin, gekk jarl til strandar með þeim.

Þá mǽlti Finnbogi: Nú er svá með vexti, herra, at ek ǽtla út til Íslands í sumar ok vitja frǽnda minna ok fǫður míns ok annarra vina minna. Hefir yðr vel farit til mín, herra, ok sǿmiliga. Mun ek yðr kalla hinn mesta hǫfðingja, hvar sem ek kem. Jarl segir:

Svá skaltu fara, sem þú vill í mínu orlofi. Hefir hér eigi slíkr maðr komit at afli ok annarri atgervi ok kurteisi sem þú.

Jarl gaf Finnboga skip með rá ok reiða ok harðla fagrt. Hann kvað hann eigi skuldu farþega annarra manna um Íslandshaf, slíkt ørendi sem þú hefir hingat haft á minn fund.

Finnbogi þakkaði honum með fǫgrum orðum alla þá sǿmð, sem hann veitti honum. Skilðu þeir með hinni mestu vináttu, ok þótti ǫllum mikils háttar, hversu jarl gerði við þenna mann um fram alla aðra, þá er með honum hǫfðu verit eða til hans komit eða honum þjónat. Ferr hann nú til Sandeyjar ok sitr þar um vetrinn í góðu yfirlǽti.

Um várit fór Finnbogi út til Íslands. Ok skorti eigi fjárhlut góðan ok gripi ágǽta. Skiljask þau Ingibjǫrg hinir beztu vinir, heldu í haf ok urðu vel reiðfara ok kómu skipi á Arnareyri.

Þat fréttisk brátt, at Finnbogi var út kominn með hinni mestu sǿmð ok fengit hina ágǽtustu konu af Noregi. Ríðr þá Ásbjǫrn, faðir hans, til skips ok Þorgeirr Ljósvetninga goði. Þar verðr hinn mesti fagnafundr. Veitir Finnbogi frǽndum sínum ok vinum með kappi. Síðan reið hann heim á Eyri. Ok þangat lǽtr hann flytja varning sinn. Hvert barn varð honum stórliga fegit. Síðan sitr hann heima á Eyri með sǿmð ok virðingu í góðu yfirlǽti.

Um haustit bjósk Þorgeirr við veizlu virðuligri. Þangat bauð hann Ásbirni ok Finnboga ok fjǫlða manns. Þar var ágǽt veizla. Ok eftir veizluna gaf Þorgeirr stórmannligar gjafir. Hann gaf Finnboga, frǽnda sínum, stóðhross fimm saman, fífilbleik at lit. Þat var orð á, at sá vǽri hestr beztr í Norðlendingafjórðungi. Ragnhildi gaf hann gullhring, er stóð mǫrk, belti ok skikkju góða, hina beztu gripi. Síðan fóru menn heim frá veizlunni. Finnbogi lét reka hrossin á Flateyjardalsheiði.

Maðr hét Uxi. Hann bjó þar, er heitir at Heiðarhúsum. Hann var it mesta kofarn í skapi. Hann var lítill ok vesalligr. Hann átti dóttur Brettings bónda. Þau áttu margt barna, en lítit fé. Var hann óvinsǽll af ǫllum mǫnnum.

Finnbogi.

sitr nú heima á Eyri. Ok svá er sagt, at menn verða nakkvat svá til áleitni við hann. Ok eru mest at því synir Brettings ok frǽndr þeirra ok vinir. Þykkir þeim Finnbogi miklask mikit af útanferð sinni. Þótti þeim engis manns getit nema Finnboga, síðan hann kom út.

Þat er sagt, at Finnbogi ǽtti þat fátt í eign sinni, at honum þǿtti meira um vert en stóðhrossin. Gekk hann jafnan ok strauk hrossunum. Uxi kratt jafnan um ok þótti hrossin ganga sér mjǫk at meini. Var hann jafnan óðmálugr ok illmálugr. En Finnbogi gaf at því engi gaum. Ásbjǫrn átti hey mikil á heiðina ok lét aka heim á vetrinn.

Þat var einn tíma, er þeir feðgar óku á heiðina, ok fór margt manna með þeim. Ok er þeir kómu á heiðina, þá gerðu þeir hlǫssin. Skjótt kemr Uxi þar ok er stórorðr mjǫk við Finnboga, segir, at hann mun at gera nokkut, ef hann geymir eigi betr stóðhrossanna. Síðan fara þeir heimleiðis ok ganga fyrir eykirnir, svá hverr sem búinn var. Finnbogi var eftir ok Hrafn inn lítli hjá honum. Gerðu þeir hlassit. Hrafn inn lítli bað Finnboga gyrða hlassit sem fastast. Finnbogi bað hann þá undir drepa. Hann kvezk eigi þá dul sér ǽtla. Síðan Hrafn var búinn, lét hann ganga eftir fǫrunautum sínum. Finnbogi dvelsk eftir ok strýkr hrossum sínum ok skerr mǫn á hestinum. Ok eftir þat gengr hann heimleiðis.

Ok er hann kemr út frá Heiðarhúsum, sér hann, hvar Uxi hleypr með tveggja handa øxi eftir honum ok høggr þegar til hans, er hann kemr í hǫggfǿri. Finnbogi snýsk at mót, en Uxi høggr í klakann ok missir hans ok fellr áfram, svá at hann liggr flatr. Hann sprettr upp skjótt ok høggr þegar til hans í annat sinn ok it þriðja. Finnboga leiðisk nú ákefð hans ok tekr af sér kápuna ok snarar saman ok slǽr um fǿtr Uxa. En hann fell snøggt ok kemr hǫfuðit á stein ok fǽr hann þegar bana. Finnbogi finnr konu hans ok segir henni tíðendin. Þótti henni þat skaði mikill. Finnbogi gaf henni gullhring þann, er stóð sex aura, bað hana þat hafa fyrst ok verja því til bjargar sér. Síðan fór Finnbogi heim ok fann fǫður sinn. Hann frétti, hvat Finnboga hefði dvalit. Hann sagði honum, sem farit hafði.

Ásbjǫrn kvað þá illa tekizk hafa, þó at maðr vǽri lítils verðr, þá eru þeir þó til eftirmáls, at ek get sér þykkja misboðit í drápi Uxa. Get ek, at margir láti nú til sín taka um þetta mál, þeir er honum vildu áðr ekki gagn gera.

Finnbogi kvezk ekki mundu þat óttask, við þá sem til móts eru.

Um morgininn, þegar dagr var, fór hon ok sagði frǽndum sínum þetta víg bónda síns. Þeir Brettings synir urðu við þetta stórliga reiðir, búa þegar mál til ok fara á Eyri ok lýsa vígi á hendr Finnboga ok biðja hann bǿta fé fyrir.

En Finnbogi kvezk þeim engu vildu til svara, því at hann hefir áðr mǽlt sér til óhelgi.

Síðan stefndu þeir Finnboga um víg Uxa. Eftir þat riðu þeir til Eyjafjarðar á fund Eyjolfs Valgerðarsonar, er þá þótti mestr hǫfðingi í Eyjafirði. Hann var ok skyldr þeim brǿðrum. Ok báðu þeir hann liðveizlu mót Finnboga ok þeim frǽndum. Hann hét þeim sínu fulltingi. Ríða nú heim ok þykkjask nú hafa fullnat ór málum. Gerask nú ǫrorðir ok illmálgir til Finnboga. Hann lǽtr, sem hann viti þat eigi, hvat þeir mǽla. Síðan fundusk þeir frǽndr, Finnbogi ok Þorgeirr. Þá segir Finnbogi honum þat, sem í hafði gǫrsk. Þorgeirr kallaði betr vera, at hann hefði bǿtt nokkuru, kvað eigi gott at leggja sǿmð sína fyrir slík mál, er þó eru engis verð. Fara nú til þings ok fjǫlmenna hvárirtveggju.