Bókastaðir

Þat var einn tíma, at Finnbogi kom at máli við jarl, ok bað hann fara til Sandeyjar at sætta þau Ingibjǫrgu, — "ok vil ek þat til skilja með atgǫngu yðvarri, at ek fái Ragnhildar dóttur hennar, enn unna henni sæmdar fyrir dráp Álfs bónda hennar". Jarl jáði þessu blíðlega, ok sendi menn í Sandey til Ingibjargar; bað hana gera veizlu móti sér; enn hon bað, at Finnbogi kœmi eigi til þeirar samkundu, — "því at ek má eigi sjá þann mann, er mér hefir slíka skapraun gert sem hann".

Jarl kveðsk á þat mundu hætta.

Síðan búask þeir jarl ok Finnbogi, ok fara til eyjarinnar með marga menn. Enn er þeir koma til eyjarinnar, þá var þar mannfjǫldi mikill, ok búin hin bezta veizla. Þegar jarl fann Ingibjǫrgu frændkonu sína, varð hann einn at ráða þeira í milli, hvárt er henni þótti vel eða illa. Finnbogi sendi eftir Bárði bónda á Grœnmó; kemr hann þar með mikit fé, er Finnbogi átti. Gerir jarl mikla fésekt fyrir víg Álfs aftrkembu, ok hér eftir festir hann Finnboga Ragnhildi frændkonu sína; skal þetta fé fylgja heiman Ragnhildi, ok lætr Ingibjǫrg sér þetta vel líka, með því maðrinn er hinn ágætasti, enn hon sér fullan vilja jarls um þetta. Taka nú at auka veizluna ǫll saman, ok er Ragnhildr á bekk sett með fjǫlda kvenna, ok eru menn nú glaðir ok kátir.

Eftir veizluna gaf Finnbogi jarli góðar gjafir, ok Bárði á Grœnmó gaf hann hinar beztu gjafir, ok ǫllum ríkismǫnnum þeim sem þar váru gaf hann nǫkkura góða gjǫf ok sæmilega. Sitr Finnbogi nú eftir í Sandey, enn jarl fór heim með liði sínu. Þau unnask mikit Finnbogi ok Ragnhildr.

Fyrir jól um vetrinn fóru þau til jarls, ok þágu með honum veizlu um jólin. Enn eftir jólin bjósk Finnbogi til heimferðar, ok er þau váru búin, gekk jarl til strandar með þeim.

Þá mælti Finnbogi: "Nú er svá með vexti, herra, at ek ætla út til Íslands í sumar ok vitja frænda minna ok fǫður míns ok annarra vina minna; hefir yðr vel farit til mín, herra, ok sæmilega; mun ek yðr kalla hinn mesta hǫfðingja, hvar sem ek kem".

Jarl segir: "Svá skaltu fara sem þú vilt í mínu orlofi; hefir hér eigi slíkr maðr komit at afli ok annarri atgervi ok kurteisi sem þú". Jarl gaf Finnboga skip með rá ok reiða ok harðla fagrt; hann kvað hann eigi skyldu farþega annarra manna um Íslands haf, — "slíkt erindi sem þú hefir hingað haft á minn fund".

Finnbogi þakkaði honum með fǫgrum orðum alla þá sœmd, sem hann veitti honum. Skildu þeir með hinni mestu vináttu, ok þótti ǫllum mikils háttar, hversu jarl gerði við þenna mann um fram alla aðra, þá er með honum hǫfðu verit eða til hans komit, eða honum þjónat. Ferr hann nú til Sandeyjar ok sitr þar um vetrinn í góðu yfirlæti.

Um várit fór Finnbogi út til Íslands, ok skorti eigi fjárhlut góðan ok gripi ágæta; skiljask þau Ingibjǫrg hinir beztu vinir; heldu í haf, ok urðu vel reiðfara, ok kómu skipi á Arnareyri.

Þat fréttisk brátt, at Finnbogi var út kominn með hinni mestu sœmd, ok fengit hina ágætustu konu af Noregi; ríðr þá Ásbjǫrn faðir hans til skips ok Þorgeirr Ljósvetninga goði. Þar verðr hinn mesti fagnafundr. Veitir Finnbogi frændum sínum ok vinum með kappi. Síðan reið hann heim á Eyri, ok þangað lætr hann flytja varning sinn. Hvert barn varð honum stórlega fegit. Síðan sitr hann heima á Eyri með sœmd ok virðing í góðu yfirlæti.

Um haustit bjósk Þorgeirr við veizlu virðulegri. Þangat bauð hann Ásbirni ok Finnboga ok fjǫlda manns. Þar var ágæt veizla; ok eftir veizluna gaf Þorgeirr stórmannlegar gjafir. Hann gaf Finnboga frænda sínum stóðhross fimm saman fífilbleik at lit; þat var orð á, at sá væri hestr beztr í Norðlendinga fjórðungi. Ragnhildi gaf hann gullhring, er stóð mǫrk, belti ok skikkju góða, hina beztu gripi. Síðan fóru menn heim frá veizlunni. Finnbogi lét reka hrossin á Flateyjardalsheiði.

Maðr hét Uxi; hann bjó þar er heitir at Heiðarhúsum; hann var hit mesta kofarn í skapi; hann var lítill ok vesallegr; hann átti dóttur Brettings bónda; þau áttu mart barna enn lítit fé; var hann óvinsæll af ǫllum mǫnnum.

Finnbogi sitr nú heima á Eyri, ok svá er sagt, at menn verða nǫkkut svá til áleitni við hann, ok eru mest at því synir Brettings ok frændr þeira ok vinir. Þykkir þeim Finnbogi miklazk mikit af utanferð sinni; þótti þeim engis manns getit nema Finnboga, síðan hann kom út. Þat er sagt, at Finnbogi átti þat fátt í eign sinni, at honum þœtti meira um vert enn stóðhrossin; gekk hann jafnan ok strauk hrossunum. Uxi kratt jafnan um, ok þótti hrossin ganga sér mjǫk at meini; var hann jafnan óðmálugr ok illmálugr, enn Finnbogi gaf at því engan gaum. Ásbjǫrn átti hey mikil á heiðinni, ok lét aka þeim á vetrinn.

Þat var einn tíma, er þeir feðgar óku á heiðina, ok fór mart manna með þeim; ok er þeir koma á heiðina, þá gerðu þeir hlǫssin.

Skjótt kemr Uxi þar, ok er stórorðr mjǫk við Finnboga; segir at hann mun at gera nǫkkut, ef hann geymir eigi betr stóðhrossanna.

Síðan fara þeir heimleiðis, ok ganga fyrir eykirnir, svá hverr sem búinn var. Finnbogi var eftir ok Hrafn enn litli hjá honum; gerðu þeir hlassit. Hrafn enn litli bað Finnboga girða hlassit sem fastast. Finnbogi bað hann þá undir drepa; hann kveðsk eigi þá dul sér ætla. Síðan Hrafn var búinn, lét hann ganga eftir fǫrunautum sínum. Finnbogi dvelsk eftir ok strýkr hrossum sínum, ok sker mǫn á hestinum, ok eftir þat gengr hann heimleiðis; ok er hann kemr út frá Heiðarhúsum, sér hann hvar Uxi hleypr með tveggja handa exi eftir honum, ok høggr þegar til hans, er hann kemr í hǫggfœri. Finnbogi snýsk at mót, enn Uxi høggr í klakann ok missir hans, ok fellr áfram, svá at hann liggr flatr. Hann sprettr upp skjótt ok høggr þegar til hans í annat sinn ok it þriðja. Finnboga leiðisk nú ákefð hans, ok tekr af sér kápuna ok snarar saman, ok slær um fœtr Uxa, enn hann fell snøgt, ok kemr hǫfuðit á stein, ok fær hann þegar bana.

Finnbogi finnr konu hans, ok segir henni tíðendin. Þótti henni þat skaði mikill. Finnbogi gaf henni gullhring þann, er stóð sex aura; bað hana þat hafa fyrst ok verja því til bjargar sér.

Síðan fór Finnbogi heim ok fann fǫður sinn. Hann frétti, hvat Finnboga hefði dvalit. Hann sagði honum sem farit hafði.

Ásbjǫrn kvað þá illa tekizk hafa, — "þótt maðr væri lítilsverðr, þá eru þeir þó til eftirmáls, at ek get sér þykkja misboðit í drápi Uxa. Get ek at margir láti nú til sín taka um þetta mál, þeir er honum vildu áðr ekki gagn gera".

Finnbogi kveðsk ekki mundu þat óttask við þá sem til móts eru.

Um morgininn, þegar dagr var, fór hon ok sagði frændum sínum þetta víg bónda síns. Þeir Brettings synir urðu við þetta stórlega reiðir, búa þegar mál til ok fara á Eyri, ok lýsa vígi á hendr Finnboga, ok biðja hann bœta fé fyrir.

Enn Finnbogi kveðsk þeim engu vildu svara, — "því at hann hefir áðr mælt sér til óhelgi".

Síðan stefndu þeir Finnboga um víg Uxa. Eftir þat riðu þeir til Eyjafjarðar á fund Eyjólfs Valgerðarsonar, er þá var mestr hǫfðingi í Eyjafirði; hann var ok skyldr þeim brœðrum, ok báðu þeir hann liðveizlu mót Finnboga ok þeim frændum. Hann hét þeim sínu fulltingi; ríða nú heim, ok þykkjask hafa fullnat ór málum; gerask nú ǫrorðir ok illmálgir til Finnboga. Hann lætr sem hann viti þat eigi hvat þeir mæla.

Síðan fundusk þeir frændr, Finnbogi ok Þorgeirr. Þá segir Finnbogi honum þat sem í hafði gerzk. Þorgeirr kallaði betr vera, at hann hefði bœtt nǫkkuru; kvað eigi gott at leggja sœmd sína fyrir slík mál, er þó eru eingis verð; fara nú til þings ok fjǫlmenna hvárirtveggju.