Bókastaðir

Nú eptir þetta lætr Þrándr stefna þing fjǫlmennt í Straumsey í Þórshǫfn, þar er þingstǫð þeirra Færeyinga, þar sǫgðu þeir Þorgrímr illi ok synir hans, svá at allir þingmenn heyra, dráp ok dauða Sigmundar, at þeir kváðusk hann drepit hafa, ok myrðan síðan. Eptir þessa hluti sagða þá eru þeir uppfestir þar á þinginu, ok lauk svá þeirra æfi.

Nú halda þeir Leifr ok fóstri hans Þrándr á bónorði við Þóru, ok bjóða þeim sættir þarmeð, þær er þau mætti bezt við una, ok þær verða þar málalyktir, at Leifr fær Þóru Sigmundardóttur, ok sættask þau með heilum sáttum; setr Leifr bú saman á fǫðurleifð sinni í Suðrey at Hofi, ok er nú kyrt í Færeyjum nokkura hríð.

Þórálfr Sigmundarson kvángask ok gerir bú í Dímon, ok er góðr bóndi.

Réttliga hafa fróðir menn svá ritat ok sannliga sagt, at Olafr konungr hafi skattgilt ǫll þau lǫnd, er nú liggja undir Noreg, utan Ísland, fyrst Orkneyjar, Hjaltland, Færeyjar ok Grœnland. Ok er svá sagt, at á níunda ári hans konungdóms komu af Færeyjum til Noregs, at orðsendingu Ólafs konungs, Gilli lǫgmaðr, Leifr Ǫssurarson, Þórálfr or Dímun ok margir aðrir bóndasynir. Þrándr or Gǫtu bjósk til ferðar, en er hann var búinn, þá tók hann fellisótt, svá hann mátti hvergi fara, ok dvaldisk hann eptir.

En er þeir Færeyingar kómu á fund Ólafs konungs, þá kallar hann þá á tal, ok átti við þá stefnu, lauk hann þá upp ørendi sín við þá, þau er undirbjuggu orðsendingunni, ok sagði þeim svá, at hann vill hafa skatt af Færeyjum, ok þat með at Færeyingar skyldu hafa þau lǫg, sem Ólafr konungr setti þeim; en í þessi stefnu fannsk þat á orðum konungs, at hann mundi taka festu til þessa máls af þeim Færeyingunum, er þá váru þar komnir, ef þeir vildi þat mál svardǫgum binda; bauð þeim mǫnnum, sem þar váru komnir, ef þeir vildu þenna kost, at þeir er gǫfgastir væri af þeim skyldi gerask handgengnir, ok þiggja af honum metorð ok vináttu. Hinum færeyiskum mǫnnum virðusk svá orð konungs, sem grunir mundu á vera, hvernveg þetta mál mundi snúask, ef þeir vildi eigi undir þat ganga, er konungr beiddi; en þóat til þess máls væri fleiri stefnur lagðar, þá varð þat allt framgengt, er konungr beiddisk; gengu þeir til handa konungi, ok gerðusk hans hirðmenn, Leifr, Gilli ok Þórálfr, en allir þeir Færeyingar veittu svardaga Ólafi konungi til þess, at halda þau lǫg í Færeyjum ok þann rétt, er hann setti þeim, ok skatgildi þat, er hann kvað á.

Síðan bjuggusk hinir færeysku menn til heimferðar, en at skilnaði veitti konungr þeim vingjafir, er honum hǫfðu handgengnir gerzk.

Fara þeir ferðar sinnar, þá er þeir eru búnir, en konungr lét búa skip, ok fekk menn á, ok sendi þá menn til Færeyja, at taka þar við skatti þeim, er þeir Færeyingar skyldu gjalda honum. Þeir urðu snemmbúnir, ok er þat frá þeirra ferð at segja, at þeir koma eigi aptr, ok engi skattr á því sumri, er næst var eptir,

Vár þat hǫfðu farit af Noregi skip til Færeyja, á því skipi fóru orðsendingar Ólafs konungs til þess, at koma skyldu utan af Færeyjum einhverr þeirra hirðmanna hans, Leifr Ǫssurarson, Gilli lǫgmaðr, Þórálfr or Dímun. En er þessi orðsending kom til Færeyja, ok þeim var sagt, þá ráða þeir sín á milli, hvat undir mun búa, ok kom þat ásamt með þeim, at þeir hugðu, at konungr mundi vilja spyrja eptir um þau tíðindi, er sumir menn hǫfðu fyrir satt, at þar mundu gerzk hafa í eyjunum, um misfarar sendimanna konungs þeirra tveggja skipa, er engi maðr hafði afkomizk. Þeir réðu þat af, at Þórálfr skyldi fara; réðsk hann til, ok bjó byrðing, er hann átti, ok aflaði þar til manna, váru þar á skipi tíu menn eða tólf.

En er þeir váru búnir, ok biðu byrjar, þá var þat tíðinda í Austrey, at einhvern góðan veðrdag gekk Þrándr í stofu, en þeir lágu í pallinum, Sigurðr ok Þórðr ok Gautr.

Þa mælti Þrándr: "mart verðr á mannsæfinni; ótítt var þat, þá er menn váru ungir, at sitja eða liggja veðrdaga góða, þeir menn er til alls eru vel fœrir, ok eigi mundi þat líkligt þykkja hinum fyrrum mǫnnum, at Þórálfr or Dímun mundi vera meiri þroskamaðr enn þér; on byrðingr sá, er ek hefi átt, ok hér stendr í nausti, ætla ek at hann gerisk svá forn, at hann fúni undir bráðinu; er hér hvert hús fullt af ullu, ok verðr ekki til verðs haldit, mundi eigi svá, ef ek væri nokkurum vetrum yngri."

Sigurðr hljóp út, ok hét á Þórð ok Gaut, kveðsk eigi þetta frýjuorð standask vilja. Þeir ganga út, ok þartil er húskarlar váru, ganga til ok setja fram byrðing, létu þá tilflytja farm, ok hlóðu skipit, ok bjuggu þat á fám dǫgum; váru þeir ok tíu menn eða tólf á skipi; tóku þeir Þórálfr út eitt veðr allir, ok vissusk til jafnan í hafinu; þeir komu at landi, er myrkr var, í Hernu, lǫgðu þeir Sigurðr utar fyrir strǫndinni, ok var þó skamt á milli þeirra.

Þat var til tíðinda um kveldit, er myrkt var orðit, at þeir Þórálfr ætla til rekkna at búask, þá gekk Þórálfr á land upp ok annar maðr með honum, leitǫðu sér staðar; en er þeir váru búnir ofan at ganga, þá sagði sá, er honum fylgði, at kastat var klæði yfir hǫfuð honum, ok tekinn upp af jǫrðu; í því bili heyrði hann brest, síðan var farit með hann ok reiddr til falls, en þar var undir sjór, ok var hann keyrðr á kaf; en er hann kom á land, fór hann þar til, er þeir Þórálfr hǫfðu skilit; hann fann Þórálf, ok var hann þá klofinn í herðar niðr, ok var þá dauðr.

En er skipverjar Þórálfs urðu þessa varir, báru þeir lík hans útá skip, ok náttsettu þar.

Þá var Ólafr konungr á veizlu í Lygru; váru honum þegar orð ger, var þá stefnt ǫrvarþing, ok var konungr á þinginu; hann hafði þangat stefna látit þeim Færeyingunum af báðum skipunum, ok váru þeir til þings komnir.

En er þingit var sett, þá stóð konungr upp ok mælti: "þau tíðindi, er hér eru orðin, er því betr at slík eru sjaldheyrð; hér er af lífi tekinn góðr drengr, ok hyggju vér at saklaus sé, eða er hér nǫkkur sá maðr á þinginu, er þat kunni at segja, hverr valdr er verks þessa?"

En þar gekk engi við. Þá mælti konungr: "ekki er því at leyna, hverr minn áhugi er um verk þetta, at ek hygg á hendr þeim Færeyingum; þykki mér þannveg helzt at unnit, sem Sigurðr Þorláksson hafi vegit manninn, en Þórðr lági hafi manninn á kaf fært; en þat fylgir, at ek get þess til, at þat muni til vera fundit, at þeir mundi eigi vilja, at Þórálfr segði eptir þeim þær óðáðir, er hann mun hafa vitat at satt er, en oss hefir verit grunr á, um morð þau ok illvirki, er sendimenn mínir hafa þar myrðir verit."

En er konungr hætti tali sínu, þá stóð upp Sigurðr Þorláksson, ok mælti: "ekki hefi ek talat fyrr á þingum, man ek því ekki orðfær vera mjǫk, en þó ætla ek nú œrna nauðsyn tilbera, at svara nokkuru; vil ek þess tilgeta, at ræða þessi, er konungr hefir nú uppborit, man vera komin undan tungurótum þeirra manna, er miklu eru óvitrari enn hann ok verri, en þat er ekki leynt, at þeir eru sannir várir óvinir; er þat ok ólíkliga mælt, at ek mundi vilja vera skaðamaðr Þórálfs, þvíat hann var fóstbróðir minn ok góðr vin; en ef þar væri nǫkkur ǫnnur efni í, ok væri sakir milli okkar Þórálfs, þá em ek svá viti borinn, at ek mundi heldr til þessa verks leita heima í Færeyjum enn hér undir handarjaðri yðrum, konungr! Nú vil ek þessa máls synja fyrir mik ok fyrir alla oss skipverja, vil ek þar bjóða fyrir eiða, svá sem lǫg yður liggja til; en ef yðr þykkir hitt fullara, þá vil ek bera járn, ok vil ek at þér séð sjálfir við skírsluna."

En er Sigurðr hætti tali sínu, þá urðu margir til flutnings við konung, at Sigurðr skyldi ná undanfœrslu; þótti Sigurðr hafa vel talat, ok sǫgðu hann ósannan mundu vera at því, er honum var kennt.

Konungr svarar: "um þenna mann man tvennu skipta, ok ef hann er loginn þessi sǫk, þá man hann vera góðr maðr, en at ǫðrum kosti man hann vera nokkuru djarfari, enn dœmi munu finnask til, ok er þat eigi minnr mitt hugboð; en þó get ek, at hann sjálfr beri sér vitni hérum."

En við bœn manna þá tók konungr festu af Sigurði til járnburðar, skyldi hann koma um morgininn eptir til Lygru, skyldi biskup þar gera honum skírslu; ok sleit svá þinginu; fór konungr aptr í Lygru, en Sigurðr ok fǫrunautar hans aptr til skips síns.

Tók þá brátt at myrkva af nótt.

Þá mælti Sigurðr til fǫrunauta sinna: "þat er satt at segja, at vér hǫfum komit í mikit vandkvæði, ok orðit fyrir mikilli álýgi, ok er konungr sjá brǫgðóttr, ok man auðsær vár kostr, ef hann skal ráða, lét hann fyrst drepa Þórálf, en nú vill hann gera oss at óbótamǫnnum; er þeim lítit fyrir at villa járnburð fyrir oss; nú ætla ek þann verr hafa, er til þess hættir við hann; nú leggsk innan eptir sundinu fjallagol; ræð ek þat at vér vindum segl várt við húnboru, ok stefnum út á haf; fari Þrándr sjálfr annat sumar, at selja ull sína, ef hann vill; en ef ek komumsk í brott, þá þykki mér þess von, at ek koma aldri síðan til Noregs."

Þeim Færeyingum þótti þetta snjallræði, taka þeir at setja upp segl sitt, ok láta ganga um nóttina í haf út, sem mest mega þeir; létta þeir eigi fyrr, enn þeir koma til Færeyja; lét Þrándr illa yfir þeirra ferð, þeir svǫruðu eigi vel.

Brátt spurði Ólafr konungr þat, er þeir Sigurðr váru í brottu; þá lagðisk þung umbrœða á ferð þeirra; váru þeir sumir at þá kǫlluðu þess von, at þeir Sigurðr mundu sǫnnu sagðir, er áðr hǫfðu synjat fyrir þá. Ólafr konungr var fáorðr um þetta mál, en þóttisk þó vita sannindi á því, er áðr hafði hann grunat; fór hann þá ferða sinna, ok tók veizlur, er honum váru búnar.

Ólafr konungr bjósk um várit or Niðarósi, ok drósk lið at honum mikit, bæði þar or Þrándheimi ok víðara annarstaðar norðan or landi; en er hann var búinn ferðar sinnar, þá fór hann at liði sínu fyrst suðr á Mœri, ok heimti saman leiðangrslið sitt, ok fór svá or Raumsdal; síðan fór hann á Sunnmœri, ok lá hann í Hereyjum, ok beið liðsins, átti þá optliga húsþing, kom þar mart til eyrna honum, þat er honum þótti umráða þurfa.

Þat var á einu þingi, er hann átti, at hann hafði þat mál uppi, sagði frá mannskaða þeim, er hann hafði fengit í Færeyjum: "en skattr," segir hann, "er þeir hafa mér heitit, þá kom eigi fram; nú ætla ek þangat menn at senda eptir skatti."

Veik hann þessu máli til ýmisra manna, at til þeirrar ferðar skyldu búask, en þar komu þau svǫr á móti, at menn tǫldusk undan ferðinni.

Þá stóð maðr upp á þinginu, mikill ok vaskligr, sá hafði rauðan kyrtil, hjálm á hǫfði, ok girðr sverði ok hǫggspjót í hendi.

Hann tók til máls: "þat er satt at segja," kveðr hann, "at hér er mikill munr manna, er þér eigið konung góðan, en hann þræla illa; þér kveðit nei við sendifǫr, er hann vill senda yðr, en þér hafit þegit af honum áðr vingjafir ok marga sœmiliga hluti; en ek hefi verit hértil engi konungsvinr, hefir hann verit óvin minn, telr hann, at sakar sé til þess; nú vil ek bjóða yðr, konungr, at fara ferð þessa, ef ekki eru vildari fǫng á."

Konungr svarar: "hverr er þessi maðr hinn drengiligi, er svarar váru máli? ok hefir þú mikit fyrir aðra menn, þá er hér eru; þú bauðsk til ferðar, en þeir tǫldusk undan, at ek hugða at vel mundu við skipask; en ek kann á þér engi deili, ok eigi veit ek enn nafn þitt."

Hann svarar: "nafn mitt er ekki vant, konungr! Þess er mér von at þér munut heyrt hafa mik nefndan, ek em kallaðr Karl hinn mœrski."

Konungr svarar: "svá er, Karl, heyrt hefi ek þín getit, ok er þat satt at segja, at verit hafa þær stundir, ef fundi okkra bæri saman, at þú mundir ekki kunna at segja frá tíðindum, en nú skal ek eigi verr hafa enn þú, er þú býðr mér liðsemd þína, at ek skal leggja ímóti øfusu, ok skaltu, Karl, koma til mín í dag, ok vera þar í boði mínu, skulu vit þá tala um þetta mál."

Karl svarar, at svá skal vera, ok var nú slitit þinginu.

Karl hinn mœrski hafði verit víkingr mikill, ok hinn mesti ránsmaðr, ok hafði konungr mjǫk opt gǫrva menn til hans, ok vildi hann af lífi taka, en Karl hinn mœrski var ættstór ok mikill íþróttamaðr um marga hluti. En er Karl var ráðinn til ferðar þessarar, þá tók konungr hann í sætt ok þar næst í kærleik við sik, lét búa ferð hans sem bezt, váru þar þá á skipi tuttugu menn.

Konungr gerði orðsending til vina sinna í Færeyjum, sendi Karl til halds við sik, þar er var Leifr Ǫssurarson ok Gilli lǫgmaðr; sendi hann til þess jarteiknir sínar. Fór Karl, þegar hann var búinn, byrjaði þeim vel, ok komu til Færeyja, ok lágu í Þórshǫfn í Straumsey.

Síðan var þar þing stefnt, ok kom þar fjǫlmennt; þar kom Þrándr or Gǫtu með flokk mikinn, þar kom ok Leifr ok Gilli, ok hǫfðu þeir fjǫlmenni mikit.

En er þeir hǫfðu tjaldat ok umbúizk, þá gengu þeir til fundar við Karl hinn mœrska, váru þar kveðjur góðar; síðan bar Karl fram orð ok jarteiknir Ólafs konungs, ok vinmæli til þeirra Leifs ok Gilla. Þeir tóku því vel, ok buðu Karli til sín, ok at flytja ørendi hans, ok veita honum slíkt ørendis traust, sem þeir hefði fǫng á, tók hann því þakksamliga.

Litlu síðar kom þar Þrándr, ok fagnaði vel Karli: "em ek," segir hann, "feginn orðinn, er slíkr drengr hefir hingat komit til lands með ørendi konungs várs, er vér erum allir skyldir undir ganga; vil ek ekki annat, enn þú farir til vetrvistar með mér, ok þat allt með þér þíns liðs, er þú vill, ok þinn vegr er þá meiri enn áðr."

Karl segir, at hann var ráðinn at fara til Leifs: "en ek munda elligar fúsliga þetta boð þiggja."

Þrándr svarar: "þá mun Leifi auðit verða vegsemdar af slíku; en eru nǫkkurir aðrir hlutir at ek mega svá gera, at yðr sé liðsemd at?"

Karl segir at honum þótti mikit veitt í, at Þrándr drœgi saman skatt um Austrey ok svá um allar Norðreyjar.

Þrándr segir, at þat var skylt ok heimilt, at hann veitti þann beina at orðsending konungs; gekk Þrándr þá aptr til búðar sinnar; varð á því þingi ekki fleira til tíðinda. Fór Karl til vistar með Leifi Ǫssurarsyni, ok var hann þar um vetrinn; heimti Leifr skatt saman um Straumsey ok um allar eyjar suðr þaðan.

Um várit eptir fekk Þrándr vanheilsu mikla, hann hafði augnaverk mikinn, ok þó aðrar kramar miklar, en þó bjósk hann til þings, sem hann var vanr. En er hann kom á þing, ok búð hans var tjǫlduð, þá lét hann tjalda undir svǫrtum tjǫldum innan af, til þess at þá væri síðr skírdræpt enn áðr.

En er dagar nokkurir váru liðnir af þinginu, þá ganga þeir Leifr ok Karl til búðar Þrándar, ok váru fjǫlmennir.