Bókastaðir

Þat sumar, er Sigmundr hafði gǫrzk hirðmaðr Hákonar jarls áðr um vetrinn at jólum, fór hann með jarli inn til Frostaþings, ok þá flutti Sigmundr mál Þorkels, mágs síns, at Hákon jarl gerði hann sýknan, ok gæfi honum landsvist sína at frjálsu, ok Hákon jarl játtaði Sigmundi því skjótt. Lét jarl þá senda eptir Þorkeli ok liði hans, ok var Þorkell þann vetr með Hákoni jarli, ok kona hans, ok Þuríðr dóttir þeirra. Hon hafði fœdt meybarn þat sama sumar, er þeir Sigmundr hǫfðu í brott farit, ok hét sú mær Þóra.

Um várit eptir fekk Hákon jarl Þorkeli þurrafrost sýslu út í Orkadal, ok setti Þorkell þar bú saman, ok var þar alla stund, þar til er nú er komit sǫgunni.

Nú ríðr Sigmundr út í Orkadal, ok finnr Þorkel, ok er við honum vel tekit. Ok nú hefr Sigmundr bónorð sitt, ok biðr Þuríðar. Þorkell tekr þessu vel, ok þykkir sér ok dóttur sinni ok ǫllum þeim leitat í þessu sæmdar ok virðingar. Drekkr Sigmundr nú brúðhlaup sitt á Hlǫðum með Hákoni jarli, ok lætr jarl þá veizlu standa sjau nætr. Gerðisk þá Þorkell þurrafrost hirðmaðr Hákonar jarls, ok hinn kærasti vinr. Fara nú heim eptir þetta; en Sigmundr var með jarli ok kona hans, þar til er hann ferr út til Færeyja um haustit, ok Þuríðr, kona hans, með honum, ok Þóra, dóttir hans.

Er nú kyrt í eyjunum um vetrinn.

At vári fara menn til þings í Straumsey; kemr þar fjǫlmennt, Sigmundr ok sveit manna með honum. Þrándr kemr þar, ok heimtir Sigmundr fé sitt at Þrándi þriðjung annan, en kveðsk þó allt eiga at hafa, nema hann gerði fyrir bœn manna.

Þrándr svarar: "svá er háttat, frændi," sagði hann, "at sá maðr, er Leifr heitir, ok er Ǫssurarson, er með mér, ok bauð ek honum heim, er vit várum sáttir." "Nú vil ek biðja þik, frændi," sagði Þrándr, "at þú unnir Leifi nǫkkura sœmda eptir fǫður sinn Ǫssur, er þú drapt, ok mætta ek gjalda honum þat fé, er þú átt hjá mér."

"Þat gerir ek eigi," sagði Sigmundr, "ok skaltu gjalda mér fé mitt."

"Þetta mun þér sýnask sannligt," segir Þrándr.

Sigmundr svarar: "gjalt þú féð," sagði hann; "annar mun verri!"

Þrándr greiddi nú helming af þeim þriðjungi, ok kveðsk þá eigi viðlátinn at greiða þá meira. Sigmundr gekk þá at Þrándi, ok hafði øxi í hendi þá hina silfrreknu, er hann vá Ǫssur með; hann setti øxarhyrnuna fyrir brjóst Þrándi, ok kveðsk mundu þrýsta svá, at hann kendi útæpiliga, nema greiddi hann þegar féð.

Þrándr sagði þá: "vandræðamaðr ertu," segir hann, ok bað mann sinn ganga inn í búð eptir fésjóð, er þar lá, ok vita, hvárt nokkut væri eptir af silfri. Sá fór, ok rétti sjóðinn at Sigmundi, ok var þá vegit féð, ok stóðsk þat á endum, ok þat er Sigmundr átti; skilja nú við svá búit.

Þetta sumar fór Sigmundr til Noregs með skatta Hákonar jarls, ok er þar við honum vel tekit, dvelsk nú skamma hríð með jarli, ok ferr út til Færeyja, ok sitr þar um vetrinn.

Þórir, frændi hans, er jafnan með honum.

Sigmundr var vinsæll þar í eyjunum. Þeir Svíneyjar-Bjarni heldu vel sætt sína, ok kom Bjarni jafnan sama á með þeim Þrándi ok Sigmundi, ella mundi verr farit hafa.

Um várit fara menn til Straumseyjarþings, kemr þar fjǫlmennt; heimti Sigmundr fé sitt at Þrándi, en Þrándr beiðir fǫðurbóta fyrir hǫnd Leifs Ǫssurarsonar, ok margir menn leggja nú orð til, at þeir skuli vel semja.

Sigmundr svarar: "eigi geldr Þrándr heldr Leifi féð enn mér, en fyrir orð góðra manna skal fé þetta standa, en eigi gef ek þat upp, ok eigi geld ek þat svá búit."

Ok skilja nú við þetta, ok fara heim af þingi.

Sigmundr bjósk enn at fara til Noregs um sumarit með skatta Hákonar jarls, ok verðr síðbúinn. Siglir í haf, er hann er búinn. Þuríðr, kona hans, er eptir, en Þórir, frændi hans, ferr með honum. Fersk þeim vel, koma norðr við Þrándheim síð um haustit; fór Sigmundr þá til Hákonar jarls, ok er honum þar vel fagnat.

Sigmundr hefir þá sjau vetr ok tuttugu, er þetta var, ok var síðan með Hákoni jarli.

Þann vetr komu Jómsvíkingar til Noregs, ok bǫrðusk við þá Hákon jarl ok sonu hans. Þeir frændr Sigmundr ok Þórir váru í bardaga með jǫrlum Hákoni ok Eiríki, ok er svá sagt, at Sigmundr gengi furstr manna upp á skeið Búa digra, þá er hann barðisk sem ákafast, ok Þórir þar næstr með þrjátigi manna.

En er þeir Sigmundr ok Búi áttusk vápnaskipti við, þá sá Sigmundr, at hann mátti eigi jafnbjóða Búa um afl ok stór hǫgg, tók hann þá til vígfimi sinnar, ok kastaði upp í lopt skildi sínum ok sverði, ok skipti svá um í hǫndum sér, sem hann var opt vanr; við því átti Búi eigi gert, ok hjó Sigmundr með vinstri hendi af Búa hendr í úlfliðunum; eptir þat stǫkk Sigmundr aptr á sitt skip við sjau menn, en allir aðrir váru drepnir, þeir er upp hǫfðu gengit eptir þeim Þóri; steig Búi þá fyrir borð, ok var hroðit skip hans.

En um várit eptir gaf Hákon jarl Sigmundi stórgjafir, áðr þeir skildu. Sigldu þeir frændr þá út til Færeyja, ok settusk um kyrt, ok réð Sigmundr þar þá einn ǫllu.

Nú er þar til at taka, at Ólafr konungr hafði verit tvá vetr í Noregi, ok kristnat um vetrinn allan Þrándheim; þá gerði konungr orðsendingar út til Færeyja til Sigmundar Brestissonar, ok boðaði honum á sinn fund, lét hann ok þat fylgja orðsendingu, at Sigmundr skyldi fá sæmdir, ok verða mestr maðr í Færeyjum, ef hann vildi gerask hans maðr.

Ólafr konungr fór norðan or Þrándheimi, er áleið sumarit, en er hann kom á Sunnmœri, ok þá þar veizlur með einum ríkum bónda, þá kom utan af Færeyjum at orðsendingu konungs Sigmundr Brestisson ok Þórir, frændi hans.

En er Sigmundr fann konungi, þá tók konungr við honum allblíðliga, ok áttusk þeir brátt tal við.

Konungr mælti þá: "vel hefir þú gert, Sigmundr, at þú lagðisk eigi þessa ferð undir hǫfuð; bauð ek þér af því mest á minn fund, at mér er mikit sagt af frœkleik þínum ok atgervi; vil ek gjarna vera þinn vin fullkominn, ef þú vill hlýðnask mér um þá hluti, er mér þykkir mestu varða. Er þat ok mál sumra manna, at okkar félagskapr sé eigi óviðrkæmiligr, sakir þess at vit erum nú báðir kallaðir eigi óhreystiligir, en þolat lengi áðr vás ok vandræði, enn vit fengim okkrar eiginligar sæmdir, þvíat okkr hafa sumir hlutir eigi ólíkt atborizk í útlegð ok ánauð: þú vart barn, ok sátt uppá, er faðir þinn var drepinn saklaus; en ek var í móður kviði, er minn faðir var sviksamliga drepinn utan alla sǫk, nema illsku ok ágirnd sinna frænda. Svá er mér ok sagt, at þér væri því síðr boðnar fǫðurbœtr, at frændr þínir báðu eigi síðr drepa þik enn fǫður þinn; ok vart síðan seldr mansali, eða enn heldr gefit fé til, at þú værir þjáðr ok þrælkaðr, ok með því móti flæmdr ok fluttr frá þínum eignum ok óðaljǫrðu, ok hafðir ekki til hjálpar í ókunnu landi langan tíma, utan þat er vandalausir menn veittu þér miskun með þess fulltingi, er alla hluti má. En þessu eigi ólíkt, er ek hefi tínt af þér, hefir mér farit; þegar ek var fœddr, var mér veitt umsát ok ofsókn, hugat lífát af mínum samlendum, svá at móðir mín varð fátækliga at flýja með mik fǫður sinn ok frændr ok allar eignir, liðu svá fram þrír vetr æfi minnar; þvínæst váru við bæði hertekin af víkingum, ok skilda ek þá við móður mína, svá at ek sá hana aldri síðan, var ek þrisvar seldr mansali, var ek þá á Eistlandi með ǫllum ókunnum mǫnnum, til þess er ek var níu vetra; þá kom þar einn frændi minn, sá er viðkannaðisk ætt mína, leysti hann mik or ánauð, ok flutti mik með sér austr í Garðaríki, ok var ek þar aðra níu vetr enn í útlegð, þó at ek væri þá kallaðr frjáls maðr; fekk ek þá þroska nǫkkurn, ok þaðan af meiri sæmdir ok virðing af Valdimar konungi, enn líkligt mætti þykkja um einn útlendan mann, enn á þá mynd ok þú fekkt af Hákoni jarli. Nú er svá komit um síðir, at hvárrtveggi okkar hefir ǫðlazk sína fǫðurleifð ok fóstrland, eptir langan missi sálu ok sæmdar. Nú allra helzt fyrir þá skyld, er ek hefi spurt, at þú hafir aldri blótat skúrgoð eptir hætti annarra heiðinna manna, þá hefi ek góða von á, at hinn háleiti himnakonungr, skapari allra hluta, muni þik leiða til kynningar síns helga nafns ok heilagrar trúar af mínum fortǫlum; ok gera þik mér samfélaga í réttum átrúnaði, svá sem jafnan at afli ok allri atgervi, ok ǫðrum sínum miskunnargjǫfum, er hann hefir þér veitt sem mér, lǫngum tíma fyrr enn ek hafði nokkura vissu af dýrð hans. Nú veiti þat sá hinn sami allsvaldandi guð, at ek geti þik leidt til sannrar trúar, ok undir hans þjónustu, svá at þaðan af megir þú með hans miskun ok mínu eptirdæmi ok áeggjan leiða til hans dýrðar alla þína undirmenn, sem ek vænti at verða skal. Skaltu ok, ef þú vill svá hlýðnask mínum fortǫlum, sem nú hefi ek sagt, at þjóna trúliga guði með staðfesti, ǫðlask af mér vináttu ok virðing, þóat þat sé einkis vert hjá þeirri sœmd ok sælu, er almáttigr guð mun þér veita, sem hverjum annarra, þeim er geyma hans boðorða fyrir ást hans hins helga anda: at samríkja sínum sæta syni, konungi allra konunga eilífliga í hinni hæstu himnaríkis dýrð."

En er konungr lauk sinni tǫlu, svarar Sigmundr: "þat er yðr kunnugt, herra, sem þér komut við áðan í yðru máli, at ek var þjónustubundinn Hákoni jarli, veitti hann mér gott yfirlæti, ok unda ek þá allvel mínu ráði; þvíat hann var hollr ok heilráðr, ok ástúðligr vinum sínum, þó at hann væri grimmr ok svikall óvinum sínum; en langt er á milli ykkars átrúnaðar; en svá sem ek skil af yðrum fagrligum fortǫlum, at þessi átrúnaðr, er þér hafit, er í alla staði fegri ok fagrligri, enn hinn er heiðnir menn hafa, þá er ek fús at fylgja yðrum ráðum ok eignask yðra vináttu; ok því vilda ek eigi blóta skúrgoð, at ek sá lǫngu, at sá siðr var øngvu nýtr, þóat ek kynni øngvan betra."

Ólafr konungr varð glaðr við orð Sigmundar, er hann tók svá skynsamliga undir hans rœðu; var Sigmundr þá skírðr, ok allt hans fǫruneyti; ok lét konungr þá kenna honum heilǫg frœði; var Sigmundr þá með konungi um vetrinn í mikilli virðingu.

Svá sem vára tók, kom konungr einn dag at máli við Sigmund, ok sagði at hann vildi senda hann út til Færeyja ok kristna þat fólk, er þar bygði. Sigmundr mæltisk undan því starfi, en játtaði þó um síðir konungs vilja. Skipaði konungr hann þá valdsmann yfir allar eyjar, ok fekk honum kennimenn, at skíra fólkit, ok kenna þeim skyld frœði. Sigldi Sigmundr, þegar hann var búinn, ok greiddisk hans ferð vel.

En er hann kom til Færeyja, stefndi hann þing í Straumsey við bœndr, kom þar fjǫlmennt. En er þing var sett, stóð Sigmundr upp, ok skaut á lǫngu ørendi, ok sagði frá því, er hann hafði verit austr í Noregi á fund Ólafs konungs Tryggvasonar; sagði ok, at konungr hafði skipat í hans vald allar eyjarnar; ok tóku flestir bœndr því vel.

Þá mælti Sigmundr: "þat vil ek yðr ok kunnigt gera, at ek hefi tekit siðaskipti, em ek orðinn maðr kristinn; hefi ek ok þat ørendi Ólafs konungs ok boðskap, at snúa hér ǫllu fólki í eyjunum til réttrar trúar."

Þrándr svarar máli hans, ok sagði þat tilheyriligt, at bœndr talaði með sér þetta vandamál.

Bœndr sǫgðu, at þat var vel mælt.

Gengu þeir þá annan veg á vǫllinn; telr Þrándr þá um fyrir bœndum, at einsætt sé at neita skjótt þessum boðskap, ok lýkr svá með hans fortǫlum, at þeir verða allir á eitt sáttir.

En er Sigmundr sér, at allt fólkit er drifit til þeirra Þrándar, svá at ekki var eptir hjá honum utan hans menn, þeir er kristnir váru, þá mælti hann: "of mikit vald hefi ek nú fengit Þrándi."

Því næst drifu menn þangat, er þeir Sigmundr sátu; hǫfðu þegar vápnin á lopti, ok létu ekki friðsamliga. Þeir Sigmundr spruttu upp í móti.

Þá mælti Þrándr: "setisk menn niðr, ok láti ekki svá óðliga; en þér er þat at segja, Sigmundr frændi, at vér bœndr verðum allir á eitt sáttir um þat ørendi, er þú fluttir, at vér viljum með øngu móti taka siðaskipti, ok munu vér veita þér atgǫngu á þinginu, ok drepa þik, nema þú léttir af, ok heitir því til fasts, at flytja aldri síðan þenna boðskap hér í eyjunum."

En er Sigmundr sér, at hann kemr øngu til vegar at sinni um trúna, en hafði øngvan styrk til at deila af kappi við allt fólk, þat er þar var samankomit, þá varð þat, at hann hét þessu við vitni ok handfestu, ok slíta við þat þingit.

Sigmundr sat heima um vetrinn í Skúfey, ok líkaði allþungt, er bœndr hǫfðu kúgat hann, en lét þat þó ekki á sér finna.