Bókastaðir

Litlu eptir þetta ferr Hafgrímr heiman, ok sex menn með honum, ok Guðríðr, kona hans, með honum, ok hafa eitt skip, fóru til Sandeyjar. Þar bjó Snæúlfr, mágr hans, faðir Guðríðar, konu hans; ok er þeir kvomu at eyjunni, sá þeir ekki manna úti á bænum, ok ekki úti á eyjunni; gánga nú upp til bæjarins ok inn í húsin, ok verða ekki við menn varir; til stofu gánga þau, ok er þar sett upp borð, ok bæði á matr ok drykkr, en við menn verða þau ekki vör. Þetta þótti þeim undarligt, ok eru þar um nóttina.

En um morgininn eptir búast þeir í brott, ok fóru með eyjunni. Þá reri skip í móti þeim annan veg með eyjunni, hlaðit af mönnum, ok kendu þar Snæúlf bónda ok hjón hans öll.Þá rèri skip í móti þeim annan veg með eyjunni, hlaðit af mönnum, ok kendu þar Snæúlf bónda ok hjón hans öll. Hafgrímr reri þá fyrir þá, ok heilsaði Snæúlfi, mági sínum, en hann þagði við.Hafgrímr rèri þá fyrir þá, ok heilsaði Snæúlfi, mági sínum, en hann þagði við. Þá spurði Hafgrímr, hver ráð hann legði til með honum um mál þeirra Brestis, at hann mætti fá sæmd sína. Snæúlfr svarar: illa er þér farit, segir hann, leitar á þér betri menn um sakleysi, en berr þó ofalt lægra hlut.Snæúlfr svarar: illa er þèr farit, segir hann, leitar á þèr betri menn um sakleysi, en berr þó ofalt lægra hlut.

Annars þóttumst ek meirr þurfi enn ávíta af þér, segir hann, ok vil ek eigi heyra þik.

Snæúlfr þreif upp spjót, ok skaut til Hafgríms; Hafgrímr kom fyrir sik skildi, ok stóð þar fast í spjótit, en hann varð ekki sár; skilja þeir við svá búit, ok ferr Hafgrímr heim í Suðrey, ok unir illa sínum hluta.skilja þeir við svâ búit, ok ferr Hafgrímr heim í Suðrey, ok unir illa sínum hluta.

Þau Hafgrímr ok Guðríðr, kona hans, áttu son, er Össor hét, hann var þá níu vetra, er þetta var tíðinda, ok hinn efniligsti maðr;Þau Hafgrímr ok Guðríðr, kona hans, áttu son, er Össor hèt, hann var þá níu vetra, er þetta var tíðinda, ok hinn efniligsti maðr; ok nú líða stundir; ferr Hafgrímr heiman, ok í Austrey til Þrándar, og fagnar Þrándr honum vel; ok nú leitar Hafgrímr ráða við Þránd, hvat hann legði til með honum um mál þeirra Skúfeyínga Brestis ok Beinis; kvað hann mann vitrastan í eyjunum, ok kveðst gjarna vilja við hann nokkut tilvinna. Þrándr kvað slíks undarliga leitat, at hann mundi vilja vera í nokkurum vélræðum við frændr sína: enda mun þér eigi alvara vera;Þrándr kvað slíks undarliga leitat, at hann mundi vilja vera í nokkurum vèlræðum við frændr sína: enda mun þèr eigi alvara vera; skil ek ok, at þér er svá háttat, at þú vildir aðra menn hafa í ráðum með þér, en tímir ekki til at vinna, at þú fáir nokkura framkvæmd.skil ek ok, at þèr er svâ háttat, at þú vildir aðra menn hafa í ráðum með þèr, en tímir ekki til at vinna, at þú fáir nokkura framkvæmd.

Svá er eigi, sagði Hafgrímr, ok vil ek þar mikit tilvinna, at þú sér í ráðum með mér, at ek næða lífi þeirra bræðra.Svâ er eigi, sagði Hafgrímr, ok vil ek þar mikit tilvinna, at þú sèr í ráðum með mèr, at ek næða lífi þeirra bræðra.

Þrándr svarar: koma man ek þér í færi við þá bræðr, sagði hann, en þú skalt þat tilvinna við mik, at fá mér tvö kúgildi hvert vor, og tvö hundruð hvert haust, ok skal sjá skyld vera æfinlig, ok svá eigi síðr eptir þinn dag, ok er ek þó eigi þessa buinn, nema fleiri bindist í;Þrándr svarar: koma man ek þèr í færi við þá bræðr, sagði hann, en þú skalt þat tilvinna við mik, at fá mèr tvö kúgildi hvert vor, og tvö hundruð hvert haust, ok skal sjá skyld vera æfinlig, ok svâ eigi síðr eptir þinn dag, ok er ek þó eigi þessa buinn, nema fleiri bindist í; vil ek at þú finnir Bjarna, móðurbróður minn, í Svíney, ok haf hann í ráðum með þér!vil ek at þú finnir Bjarna, móðurbróður minn, í Svíney, ok haf hann í ráðum með þèr!

Hafgrímr játtar þessu, ok ferr þaðan til Svíneyjar, ok finnr Bjarna, ok beiðir hann þessa hins sama, sem Þrándr hafði tillagt með honum. Bjarni svarar svá, at hann mun ekki í þat gánga, nema hann hafi nokkur gæði í aðra hönd.Bjarni svarar svâ, at hann mun ekki í þat gánga, nema hann hafi nokkur gæði í aðra hönd. Hafgrímr bað hann segja sér sitt skaplyndi.Hafgrímr bað hann segja sèr sitt skaplyndi. Bjarni mælti: Þú skalt fá mér hvert vor Þrjú kúgildi, ok hvert haust þrjú hundruð í slátrum.Bjarni mælti: Þú skalt fá mèr hvert vor Þrjú kúgildi, ok hvert haust þrjú hundruð í slátrum.

Hafgrímr játtar þessu, ok ferr nú heim við svá buit.Hafgrímr játtar þessu, ok ferr nú heim við svâ buit.

Nú er at segja frá þeim brædrum Bresti ok Beini; þeir áttu tvö bú, annat í Skúfey, en annat í Dímun. Brestir átti konu, þá er Cecilía hét;Brestir átti konu, þá er Cecilía hèt; hún var norræn (at) ætt. Son áttu þau, er Sigmundr hét, ok var þá níu vetra gamall, er þetta var, ok var bæði mikill ok sköruligr.Son áttu þau, er Sigmundr hèt, ok var þá níu vetra gamall, er þetta var, ok var bæði mikill ok sköruligr. Beinir átti friðlu, er Þóra hét, ok son við henni, er Þórir hét, hann var þá ellifu vetra gamall ok hinn efniligsti.Beinir átti friðlu, er Þóra hèt, ok son við henni, er Þórir hèt, hann var þá ellifu vetra gamall ok hinn efniligsti.

Þat er at segja eitthvert sinn, þá er þeir bræðr voru at húi sínu, Brestir ok Beinir, í Dímun, at þeir fóru í eyna Dímun hina litlu, hún er úbygð; þar létu þeir gánga sauðfé sitt, ok naut þau er þeir ætluðu til slátrs.þar lètu þeir gánga sauðfè sitt, ok naut þau er þeir ætluðu til slátrs. Sveinarnir beiddu at fara með þeim, Sigmundr ok Þorir, þeir bræðr létu þat eptir þeim, ok fara nú til eyjarinnar.Sveinarnir beiddu at fara með þeim, Sigmundr ok Þorir, þeir bræðr lètu þat eptir þeim, ok fara nú til eyjarinnar. Þeir bræðr höfðu nú öll vopn sín.

Svá er frá Bresti sagt, at hann var bæði mikill ok sterkr, ok hverjum manni betr vopnfær, vitr maðr ok vinsæll við alla sína vini.Svâ er frá Bresti sagt, at hann var bæði mikill ok sterkr, ok hverjum manni betr vopnfær, vitr maðr ok vinsæll við alla sína vini. Beinir, bróðir hans, var ok vel at sér gjörr, ok komst þó eigi til jafns við bróður sinn.Beinir, bróðir hans, var ok vel at sèr gjörr, ok komst þó eigi til jafns við bróður sinn.

Nú fóru þeir frá eyjunni Dímun hinni litlu, ok er þeir sóttu mjök at eyjunni Dímun hinni bygðu, þá sá þeir þrjú skip fara í mót sér hlaðin af mönnum ok vopnum, ok voru tólf menn á hverju skipi.Nú fóru þeir frá eyjunni Dímun hinni litlu, ok er þeir sóttu mjök at eyjunni Dímun hinni bygðu, þá sá þeir þrjú skip fara í mót sèr hlaðin af mönnum ok vopnum, ok voru tólf menn á hverju skipi. Þeir kendu þessa menn, ok var þar Hafgrímr or Suðrey, ok Þrándr or Götu á öðru skipi, Bjarni or Svíney á hinu þriðja skipi. Þeir kvomust á milli þeirra bræðra ok eyjarinnar, ok náðu þeir eigi lendíngu sinni, ok kvomu upp skipi sínu í fjöruna einshversstaðar; en þar var hamarklettr einn upp frá þeim bræðrum, ok hlupu þeir upp á með vopnum sínum, ok sveinana settu þeir þar niðr hjá sér á klettinn.en þar var hamarklettr einn upp frá þeim bræðrum, ok hlupu þeir upp á með vopnum sínum, ok sveinana settu þeir þar niðr hjá sèr á klettinn. Klettrinn var víðr ofan, ok vígi gott.

Nú koma þeir Hafgrímr at, ok þessi þrjú skip, ok hlaupa þegar af skipunum ok upp í fjöruna at klettinum, ok veita þeir Hafgrímr ok Svíneyjar-Bjarni þegar atsókn at þeim bræðrum, en þeir verjast vel ok dreingiliga. Þrandr reikaði eptir fjörunni ok skipverjar hans, ok voru eigi í atsókn. Brestir varði þar klettinn, er hægra var til atsóknar, en verra til varnar. Nú áttust þeir við um stund, ok vannst eigi skjótt með þeim.

Þá mælti Hafgrímr: þat átta ek skilit við þik, Þrándr! at þú veittir mér lið, ok til þess gaf ek þér fé mitt, sagði hann.Þá mælti Hafgrímr: þat átta ek skilit við þik, Þrándr! at þú veittir mèr lið, ok til þess gaf ek þèr fè mitt, sagði hann.

Þrándr svarar: þú ert skauð at meiri, at þú getr eigi sótt tvo menn við tvennar tylftir manna, ok er þat háttr þinn, at hafa jafnan aðra á skotspæni fyrir þér, ok þorir lítt í nánd at koma, þegar nokkur er mannraun í;Þrándr svarar: þú ert skauð at meiri, at þú getr eigi sótt tvo menn við tvennar tylftir manna, ok er þat háttr þinn, at hafa jafnan aðra á skotspæni fyrir þèr, ok þorir lítt í nánd at koma, þegar nokkur er mannraun í; væri þat ráð, ef nokkur dáð er í þér, at ráðast fyrstr upp at Bresti, en aðrir fylgði þér eptir;væri þat ráð, ef nokkur dáð er í þèr, at ráðast fyrstr upp at Bresti, en aðrir fylgði þèr eptir; ella sé ek þat, at þú ert öngu nýtr;ella sè ek þat, at þú ert öngu nýtr; ok eggjar nú sem ákafligast.

Ok eptir þetta hleypr Hafgrímr upp í klettinn at Bresti, ok leggr til hans með spjóti, ok rekr á honum miðjum, ok í gegnum hann. Ok er Brestir skilr, at þetta er hans banasár, þá gengr hann á lagit, ok at honum Hafgrími, ok höggr til hans með sverði, ok kemr höggit á vinstri öxl Hafgrími, ok klauf ofan öxlina ok síðuna, svá at höndin fell frá í burt, ok fell Hafgrímr dauðr ofan fyrir klettinn, ok þar Brestir á hann ofan;Ok er Brestir skilr, at þetta er hans banasár, þá gengr hann á lagit, ok at honum Hafgrími, ok höggr til hans með sverði, ok kemr höggit á vinstri öxl Hafgrími, ok klauf ofan öxlina ok síðuna, svâ at höndin fèll frá í burt, ok fèll Hafgrímr dauðr ofan fyrir klettinn, ok þar Brestir á hann ofan; ok lét þar hvorrtveggi líf sitt.ok lèt þar hvorrtveggi líf sitt.

Nú sækja þeir at Beini í annan stað, ok verst hann vel, ok lauk svá, at Beinir lét þar líf sitt.Nú sækja þeir at Beini í annan stað, ok verst hann vel, ok lauk svâ, at Beinir lèt þar líf sitt.

Svá segja menn, at Brestir yrði þriggja manna bani, áðr hann drap Hafgrím, en Beinir tveggja manna bani.Svâ segja menn, at Brestir yrði þriggja manna bani, áðr hann drap Hafgrím, en Beinir tveggja manna bani.

Ok eptir þessi tíðindi þá mælti Þrándr, at drepa skyldi sveinana Sigmund ok Þóri. Bjarni svarar: eigi skal þá drepa, sagði hann.

Þrándr svarar: því er at skipta þó, sagði hann, at þeir verða banar þeirra manna flestra, er hér eru, ef þeir gánga undan.Þrándr svarar: því er at skipta þó, sagði hann, at þeir verða banar þeirra manna flestra, er hèr eru, ef þeir gánga undan.

Bjarni svarar: eigi skal þá heldr drepa enn mik, sagði hann.

Eigi var mér ok þetta alvara, sagði Þrándr;Eigi var mèr ok þetta alvara, sagði Þrándr; vilda ek gjöra tilraun við yðr, hversu þér tækit undir Þetta;vilda ek gjöra tilraun við yðr, hversu þèr tækit undir Þetta; skal ek nú bæta þetta sveinunum, er ek hefi verit staddr á fundi þessum, ok bjóða þeim til fóstrs.

Sveinarnir sátu á klettinum, ok sá uppá þessi tíðindi; ok grét Þórir, en Sigmundr mælti: grátum eigi, frændi, en munum leingr;ok grèt Þórir, en Sigmundr mælti: grátum eigi, frændi, en munum leingr; ok eptir þat fóru þeir í burt; ok lét Þrándr sveinana fara heim í Götu;ok lèt Þrándr sveinana fara heim í Götu; lík Hafgríms var flutt til Suðreyjar, ok þar jarðat at fornum sið; en vinir þeirra Brestis ok Beinis fluttu lík þeirra heim til Skúfeyjar, ok grófu þar enn at fornum sið.

Nú spurðust þessi tíðindi um allar Færeyjar, ok harmaði hverr maðr þá bræðr.

Þetta sumar kom skip af Noregi til Færeyja, ok hét Rafn styrimaðr, víkverskr at ætt, ok átti garð í Túnsbergi;Þetta sumar kom skip af Noregi til Færeyja, ok hèt Rafn styrimaðr, víkverskr at ætt, ok átti garð í Túnsbergi; hann sigldi jafnan til Hólmgarðs, ok var hann kallaðr Hólmgarðsfari. Skip þat kom í Þórshöfn; en er þeir voru búnir, kaupmennirnir, þá er þat at segja einn morgin, at þar kemr Þrándr or Götu á skútu einni, ok leiðir Rafn stýrimann á eintal, ok kveðst hafa at selja honum þrælaefni tvö. Hann kveðst eigi kaupa vilja, fyrr enn hann sæi. Þrándr leiðir þar fram sveina tvá kollótta í hvítum kuflum;Þrándr leiðir þar fram sveina tvâ kollótta í hvítum kuflum;

Þeir voru fríðir sjónum, en þrútnir í andliti af harmi.

Rafn mælti, þá er hann sá sveinana: er eigi þat, Þrándr! at sveinar þessir sé synir þeirra Brestis ok Beinis, er þér dráput fyrir skömmu? hygg víst svá vera, sagði Þrándr.Rafn mælti, þá er hann sá sveinana: er eigi þat, Þrándr! at sveinar þessir sè synir þeirra Brestis ok Beinis, er þèr dráput fyrir skömmu? hygg víst svâ vera, sagði Þrándr.

Eigi koma þeir í mitt vald, sagði Rafn, svá at ek gefa fé fyrir þá.Eigi koma þeir í mitt vald, sagði Rafn, svâ at ek gefa fè fyrir þá.

Við skulum þá sveigja til svá, sagði Þrándr, ok eig hér tvær merkr silfrs, er ek vil gefa þér, til at þú flytir þá í brott með þér, svá at aldri komi þeir síðan til Færeyja;Við skulum þá sveigja til svâ, sagði Þrándr, ok eig hèr tvær merkr silfrs, er ek vil gefa þèr, til at þú flytir þá í brott með þèr, svâ at aldri komi þeir síðan til Færeyja; nú silfrinu í kné honum stýrimanninum, telr nú, ok tjár fyrir honum;nú silfrinu í knè honum stýrimanninum, telr nú, ok tjár fyrir honum; lízt Rafni fagrt silfrit, ok verðr þetta af, at hann tekr við sveinunum, ok siglir hann nú á haf, þegar honum gefr byr, ok kemr þar at Noregi, sem hann mundi kjósa, austr við Túnsberg, ok er hann þar um vetrinn, ok sveinarnir með honum, ok eru vel haldnir.

Um vorit bjó hann skip sitt til austrferðar, ok spyrr þá sveinana, hversu þeir þættist þá komnir. Sigmundr svarar: vel hjá því, sem þá er við vorum í valdi Þrándar.

Rafn spyrr: viti þit sammæli okkar Þrándar? sagði hann.

Vitu við víst, sagði Sigmundr.

Ek ætla þat ráð, sagði Rafn, at þit farit, hvert er þit vilit fyrir mér, ok svá silfr þat, er Þrándr fekk mér í hendr með ykkr, þá ætla ek svá bezt komit, at þit hafit þat til atvinnu ykkr, ok eru þit þó helztí fáráðir í úkunnu landi.Ek ætla þat ráð, sagði Rafn, at þit farit, hvert er þit vilit fyrir mèr, ok svâ silfr þat, er Þrándr fèkk mèr í hendr með ykkr, þá ætla ek svâ bezt komit, at þit hafit þat til atvinnu ykkr, ok eru þit þó helztí fáráðir í úkunnu landi.

Sigmundr þakkaði honum, og kvað honum vel fara, þar sem þá var komit þeirra máli.

Nú er at segja frá Þrándi, at hann tekr undir sik ríki allt í Færeyjum, ok allt fé þat ok eignir, er þeir hafa átt bræðr, Beinir ok Brestir, frændr hans;Nú er at segja frá Þrándi, at hann tekr undir sik ríki allt í Færeyjum, ok allt fè þat ok eignir, er þeir hafa átt bræðr, Beinir ok Brestir, frændr hans; ok hann tekr til sín sveininn Össur Hafgrímsson, ok fóstraði hann. Össur var þá tíu vetra gamall. Réð nú Þrándr einn öllu í Færeyjum, ok treystist eingi honum þá í móti at mæla.Rèð nú Þrándr einn öllu í Færeyjum, ok treystist eingi honum þá í móti at mæla.

Þat sumar, er þeir brædr Brestir ok Beinir voru drepnir, varð höfðíngjaskipti í Noregi, var feldr frá landi Haraldr gráfeldr, en Hákon jarl kom í staðinn, ok var þá fyrst skattjarl Haralds konúngs Gormssonar, ok helt ríki af honum;Þat sumar, er þeir brædr Brestir ok Beinir voru drepnir, varð höfðíngjaskipti í Noregi, var feldr frá landi Haraldr gráfeldr, en Hákon jarl kom í staðinn, ok var þá fyrst skattjarl Haralds konúngs Gormssonar, ok hèlt ríki af honum; var þá eydt öllu ríki þeirra Gunnhildarsona, sumir voru drepnir, en sumir flýðu or landi.

Nú er at segja frá þeim Sigmundi ok Þóri, at þeir eru tvo vetr síðan í Víkinni, er Rafn lét þá lausa, ok er þá uppgeingit féð, þat er Rafn fekk þeim, ok er Sigmundr þá tólf vetra gamall, en Þórir fjórtan vetra;Nú er at segja frá þeim Sigmundi ok Þóri, at þeir eru tvo vetr síðan í Víkinni, er Rafn lèt þá lausa, ok er þá uppgeingit fèð, þat er Rafn fèkk þeim, ok er Sigmundr þá tólf vetra gamall, en Þórir fjórtan vetra; spyrja til ríkis Hákonar jarls, ok gera nú þat ráð fyrir sér at vitja hans, ef þeir mætti því viðkoma;spyrja til ríkis Hákonar jarls, ok gera nú þat ráð fyrir sèr at vitja hans, ef þeir mætti því viðkoma; þikir þeim sér þat líkligast til nokkurs góðs, er feðr þeirra höfðu honum þjónat;þikir þeim sèr þat líkligast til nokkurs góðs, er feðr þeirra höfðu honum þjónat; gánga nú or Víkinni til Upplanda, ok þann veg austr eptir Heiðmörk ok norðr til Dofrafjalls, ok koma þar við vetr sjálfan, ok snjófar þá á fyrir þeim ok vetrar; ráða þeir þó á fjallit með litlu ráði, fara villt ok liggja úti, svá at mörgum dægrum skipti, matarlausir, ok þá lagðist Þórir fyrir, ok bíðr Sigmund þá hjálpa sér ok leita af fjallinu;ráða þeir þó á fjallit með litlu ráði, fara villt ok liggja úti, svâ at mörgum dægrum skipti, matarlausir, ok þá lagðist Þórir fyrir, ok bíðr Sigmund þá hjálpa sèr ok leita af fjallinu; hann kvað, at þeir skyldu báðir afkoma, eðr hvorgi þeirra ella; en sá var munr krapta þeirra, at Sigmundr leggr Þóri á bak sér, ok veit þá heldr fyrir ofan;en sá var munr krapta þeirra, at Sigmundr leggr Þóri á bak sèr, ok veit þá heldr fyrir ofan; dasaðust nú mjök báðir; finna nú eitt kveld dalverpi nokkut á fjallinu, ok fóru nú eptir því, ok um síðir kenna þeir reykjarþef, ok því næst finna þeir bæ, ok gánga inn, ok finna stofu; þar sátu konur tvær, önnur við aldr, en (önnur) úng stúlka; báðar voru þær fríðar sjónum; þær heilsuðu vel sveinum þessum, ok drógu af þeim klæðin, en fá þeim þurr klæði í staðinn, ok brátt gefa þær þeim mat at eta, ok síðan fylgja þær þeim til svefns, ok búa um þá vel, ok segja at þær vilja, at þeir yrði eigi fyrir bónda, er hann kemr heim, kvað hann vera stygglyndan.

Nú vaknar Sigmundr við þat, at maðr kemr inn, mikill vexti, ok í hreinbjálba, ok hafði hreindýri á baki; hann hafði uppi nasarnar, ok var ýgldr, ok spurði, hvat komit væri. Húsfreyja sagði, at þar voru komnir sveinar tveir: veslíngar, kalnir ok máttdregnir mjök, svá at komnir eru at bana.Húsfreyja sagði, at þar voru komnir sveinar tveir: veslíngar, kalnir ok máttdregnir mjök, svâ at komnir eru at bana.

Hann svarar: svá máttu oss skjótast uppi hafa, at þit takit mennina í vor hús, ok hefi ek þat opt sagt þér.Hann svarar: svâ máttu oss skjótast uppi hafa, at þit takit mennina í vor hús, ok hefi ek þat opt sagt þèr.

Eigi nenta ek, sagði húsfreyja, at svá vænligir menn dæi hér hjá húsum vorum.Eigi nenta ek, sagði húsfreyja, at svâ vænligir menn dæi hèr hjá húsum vorum.

Bóndi lét þá vera kyrt, ok fóru þau til matar ok síðan til svefns.Bóndi lèt þá vera kyrt, ok fóru þau til matar ok síðan til svefns.

Tvær voru rekkjur í svefnhúsi, lágu þau bóndi ok húsfreyja í öðru, en dóttir bónda í annarri hvílu, en búit var um sveinana þar í húsinu; en um morgininn var bóndi snemma á fótum, ok mælti til sveinanna: þat þiki mér, sem þær vili, konurnar, at þit hvílizt hér í dag, ef ykkr þikir svá henta.en um morgininn var bóndi snemma á fótum, ok mælti til sveinanna: þat þiki mèr, sem þær vili, konurnar, at þit hvílizt hèr í dag, ef ykkr þikir svâ henta.

Þeir kvoðust þat gjarna vilja.