Bókastaðir

Maðr er nefndr Grímr kamban, hann bygði fyrstr Færeyjar á dögum Haralds hins hárfagra; þá flýðu fyrir hans ofríki fjöldi manna, settust sumir í Færeyjum, ok bygðu þar, en sumir leituðu til annarra eyðilanda.

Auðr hin djúpauðga fór til Íslands, ok kom við Færeyjar, ok gipti þar Ólöfu, dóttur Þorsteins rauðs, ok er þaðan kominn

Þorbjörn hét maðr, hann var kallaðr Götuskegg, hann bjó í Austrey í Færeyjum.Þorbjörn hèt maðr, hann var kallaðr Götuskegg, hann bjó í Austrey í Færeyjum. Guðrún hét kona hans;Guðrún hèt kona hans; þau áttu tvo sonu, hét Þorlákr hinn ellri, en Þrándr hinn yngri;þau áttu tvo sonu, hèt Þorlákr hinn ellri, en Þrándr hinn yngri; þeir voru efniligir menn. Þorlákr var bæði mikill ok sterkr; Þrándr var ok með því móti, þá er hann þroskaðist; en mishelldi þeirra bræðra var mikit.

Þrándr var rauðr á hár ok freknóttr í andliti, greppligr sýnum.

Þorbjörn var auðigr maðr, ok var þá gamall, er Þetta var tíðinda. Ok bráðliga, er Þorlákr var kvæntr, andaðist Þorbjörn Götuskegg, ok var hann heygðr ok útborinn at fornum sið; þvíat þá voru heiðnar allar Færeyjar. Synir hans skiptu arfi með sér, ok vildi hvorrtveggi hafa heimabólit í Götu, þvíat þat var hin mesta gersemi.Synir hans skiptu arfi með sèr, ok vildi hvorrtveggi hafa heimabólit í Götu, þvíat þat var hin mesta gersemi. Þeir lögðu hluti á, ok hlaut Þrándr.

Þorlákr beiddi Þránd eptir skiptit, at hann mundi hafa heimabólit, en hann lausafé meira, en Þrándr vildi þat eigi;Þorlákr beiddi Þránd eptir skiptit, at hann mundi hafa heimabólit, en hann lausafè meira, en Þrándr vildi þat eigi; fór Þorlákr þá í burt, ok fekk sér annan bústað þar í eyjunum.fór Þorlákr þá í burt, ok fèkk sèr annan bústað þar í eyjunum.

Þrándr seldi á leigu landit í Götu mörgum mönnum, ok tók leigu sem mesta; en hann réðst til skips um sumarit, ok hafði lítinn kaupeyri, ok fór til Noregs, ok hafði bæjarsetu um vetrinn, ok þótti jafnan myrkr í skapi.en hann rèðst til skips um sumarit, ok hafði lítinn kaupeyri, ok fór til Noregs, ok hafði bæjarsetu um vetrinn, ok þótti jafnan myrkr í skapi. Þá réð fyrir Noregi Haraldr gráfeldr.Þá rèð fyrir Noregi Haraldr gráfeldr.

Um sumarit eptir fór Þrándr með byrðíngsmönnum suðr til Danmerkr, ok kom á Haleyri um sumarit. Þar var þá fjölmenni sem mest, ok svá er sagt, at þar kemr mest fjölmenni híngat á Norðrlönd, meðan stendr markaðrinn. fyrir Danmörk Haraldr konúngr Gormsson, er kallaðr var blátönn.Þar var þá fjölmenni sem mest, ok svâ er sagt, at þar kemr mest fjölmenni híngat á Norðrlönd, meðan stendr markaðrinn. fyrir Danmörk Haraldr konúngr Gormsson, er kallaðr var blátönn. Haraldr konúngr var á Haleyri um sumarit, ok fjölmenni mikit með honum.

Tveir hirðmenn konúngsins eru nefndir, er þar voru þá með honum, hét annar Sigurðr, en annar Hárekr;Tveir hirðmenn konúngsins eru nefndir, er þar voru þá með honum, hèt annar Sigurðr, en annar Hárekr; þessir bræðr gengu um kaupstaðinn jafnan, ok vildu kaupa sér gullhríng þann, er beztan feingi þeir ok mestan.þessir bræðr gengu um kaupstaðinn jafnan, ok vildu kaupa sèr gullhríng þann, er beztan feingi þeir ok mestan. Þeir kvomu í eina búð, þar er harðla vel var umbúizt; þar sat maðr fyrir, ok fagnaði þeim vel, ok spurði, hvat þeir vildi kaupa. Þeir sögðust vilja kaupa gullhríng mikinn ok góðan. Hann kvað ok gott val mundu á vera. Þeir spyrja hann at nafni, en hann nefndist Hólmgeir auðgi; brýtr hann nú upp gersimar sínar, ok sýnir þeim einn digran gullhríng, ok var þat gersimi sem mest, ok mat svá dýrt, at þeir þóttust eigi sjá, hvort þeir munu allt þat silfr fá, er hann mælti fyrir, þegar í stað, ok beiddu hann fresta til morgins, en hann játtaði því.brýtr hann nú upp gersimar sínar, ok sýnir þeim einn digran gullhríng, ok var þat gersimi sem mest, ok mat svâ dýrt, at þeir þóttust eigi sjá, hvort þeir munu allt þat silfr fá, er hann mælti fyrir, þegar í stað, ok beiddu hann fresta til morgins, en hann játtaði því. Nú gengu þeir í burt við svábúit;Nú gengu þeir í burt við svâbúit; ok leið af sú nótt.

En um morguninn gengr Sigurðr í brott or búðinni, en Hárekr var eptir; ok litlu síðar kemr Sigurðr utan at tjaldskörum, ok mælti: Hárekr frændi! sagði hann, seldu mér sjóðinn skjótt, þann er silfrit er í, þat er vér ætlöðum til hríngskaupsins, þvíat nú er samit kaupit, Þú bíð hér meðan, ok gæt hér búðarinnar!ok litlu síðar kemr Sigurðr utan at tjaldskörum, ok mælti: Hárekr frændi! sagði hann, seldu mèr sjóðinn skjótt, þann er silfrit er í, þat er vèr ætlöðum til hríngskaupsins, þvíat nú er samit kaupit, Þú bíð hèr meðan, ok gæt hèr búðarinnar!

Nú fær hann honum silfrit út í gegnum tjaldskarirnar.

Nú litlu síðar kemr Sigurðr í búðina til bróður síns, ok mælti: tak þú nú silfrit, nú er samit kaupit.

Hann svarar: ek fekk þér silfrit fyrir skömmu.Hann svarar: ek fèkk þèr silfrit fyrir skömmu.

Nei, segir Sigurðr, ek hefi ekki á því tekit.

Nú þræta þeir um þetta. Eptir þat segja þeir konúngi til; konúngr skilr nú, ok aðrir menn, at þeir eru stolnir fénu.konúngr skilr nú, ok aðrir menn, at þeir eru stolnir fènu. Nú leggr konúngr farbann, svá at engi skip skulu sigla burt svá búit.Nú leggr konúngr farbann, svâ at engi skip skulu sigla burt svâ búit. Þetta þótti mörgum manni vanhagr mikill, sem var, at sitja um þat fram, er markaðrinn stóð.

Þa áttu Norðmenn stefnu sín á milli um ráðagjörðir. Þrándr var á þeirri stefnu, ok mælti svá: hér eru menn mjök ráðlausir.Þrándr var á þeirri stefnu, ok mælti svâ: hèr eru menn mjök ráðlausir.

Þeir spyrja hann: kantu hér ráð til?Þeir spyrja hann: kantu hèr ráð til?

Svá er víst, segir hann.Svâ er víst, segir hann.

Lát fram þá þína ráðagjörð! sögðu þeir.

Eigi mun þat kauplaust, segir hann.

Þeir spyrja, hvat er hann mælir til.

Hann svarar: hverr yðar skal fá mér eyri silfrs, segir hann.Hann svarar: hverr yðar skal fá mèr eyri silfrs, segir hann.

Þeir kvoðu þat mikit; en þat varð kaup þeirra, at hverr maðr fekk honum hálfan eyri, ok þá í hönd, en annan hálfan eyri, ef þetta yrði framgeingt.en þat varð kaup þeirra, at hverr maðr fèkk honum hálfan eyri, ok þá í hönd, en annan hálfan eyri, ef þetta yrði framgeingt.

Ok hinn næsta dag eptir átti konúngr þíng, ok talaði svá, at menn skyldu aldri þaðan lausir, meðan eigi yrði víst um töku þessa.Ok hinn næsta dag eptir átti konúngr þíng, ok talaði svâ, at menn skyldu aldri þaðan lausir, meðan eigi yrði víst um töku þessa.

Þá tekr til orða einn úngr maðr, vaxit hár af kolli, rauðr á hárslit ok freknóttr, ok heldr greppligr í ásjónu, ok mælti svá: hér eru menn heldr ráðlausir mjök, segir hann.Þá tekr til orða einn úngr maðr, vaxit hár af kolli, rauðr á hárslit ok freknóttr, ok heldr greppligr í ásjónu, ok mælti svâ: hèr eru menn heldr ráðlausir mjök, segir hann.

Ráðgiafar konúngsins spyrja, hvert ráð hann sæi til.

Hann svarar: þat er mitt ráð, at hverr maðr, sá er hér er kominn, leggi fram silfr slíkt, sem konúngr kveðr á, ok er þat fé kemr saman í einn stað, þá bæti þeim, er fyrir skaðanum er orðinn;Hann svarar: þat er mitt ráð, at hverr maðr, sá er hèr er kominn, leggi fram silfr slíkt, sem konúngr kveðr á, ok er þat fè kemr saman í einn stað, þá bæti þeim, er fyrir skaðanum er orðinn; en konúngr hafi þat sér til sæmdar, er af fram geingr;en konúngr hafi þat sèr til sæmdar, er af fram geingr; veit ek at hann mun fik önskelig Fremgang. vel fyrir sjá því, er hann hlýtr; en menn liggi hér eigi veðrfastir, múgr manns sem hér er samankomit, til svá mikils vanhags.en menn liggi hèr eigi veðrfastir, múgr manns sem hèr er samankomit, til svâ mikils vanhags.

Hér var skjótt undir tekit af alþýðu, ok sögðust gjarna vilja fé fram leggja konúngi til sæmdar, heldr enn sitja þar sér í vanhag;Hèr var skjótt undir tekit af alþýðu, ok sögðust gjarna vilja fè fram leggja konúngi til sæmdar, heldr enn sitja þar sèr í vanhag; ok þetta var ráðs tekit; ok var þessu fé samankomit.ok var þessu fè samankomit. Var þat of fjár.

Ok þegar eptir þetta sigldi í brottu mikill fjöldi skipa. Konúngr átti þá þíng, ok var þá litit á hit mikla fé, ok var þá bræðrum bættr skaði sinn af þessu fé.Konúngr átti þá þíng, ok var þá litit á hit mikla fè, ok var þá bræðrum bættr skaði sinn af þessu fè.

Þá talaði konúngr um við menn sína, hvat af skyldi gjöra þessu hinu mikla fé.Þá talaði konúngr um við menn sína, hvat af skyldi gjöra þessu hinu mikla fè. Þá tekr til orða einn maðr, ok mælti: herra minn! sagði hann, hvers þikir yðr sá verðr, er þetta ráð gaf til? segir hann.

Þeir sjá nú, at sjá hinn úngi maðr hafði þetta ráð til gefit, er þá var þar fyrir konúngi.

Þá mælti Haraldr konúngr: þessu fé skal öllu skipta í helmínga;Þá mælti Haraldr konúngr: þessu fè skal öllu skipta í helmínga; skulu mínir menn hafa helmíng annan, en ' þá skal enn skipta öðrum helmíngi í tvá staði, ok skal þessi úngi maðr hafa annan hlut þessa helmíngs, en ek skal enn sjá fyrir öðrum.skulu mínir menn hafa helmíng annan, en ' þá skal enn skipta öðrum helmíngi í tvâ staði, ok skal þessi úngi maðr hafa annan hlut þessa helmíngs, en ek skal enn sjá fyrir öðrum.

Þrándr þakkaði þetta konúnginum með fögrum orðum ok blíðum; varð þat svá mikit ofa fé, er Þrándr hlaut, at trautt kom markatali á.varð þat svâ mikit ofa fè, er Þrándr hlaut, at trautt kom markatali á. Sigldi Haraldr konúngr í brott, ok allr sá mannamúgr, er þar hafði verit.

Þrándr fór til Noregs með kaupmönnum þeim hinum norrænum, er hann hafði þángat meðfarit, ok greiddu þeir honum þat fé, er hann hafði mælt, ok keypti hann sér þar einn byrðíng mikinn ok góðan, leggr þar á hit mikla fé, er hann hafði feingit í þessi ferð;Þrándr fór til Noregs með kaupmönnum þeim hinum norrænum, er hann hafði þángat meðfarit, ok greiddu þeir honum þat fè, er hann hafði mælt, ok keypti hann sèr þar einn byrðíng mikinn ok góðan, leggr þar á hit mikla fè, er hann hafði feingit í þessi ferð; heldr nú þessu skipi til Færeyja; kemr þar með heilu ok höldnu öllu fé sínu, ok setr nú bú saman í Götu um vorit, ok skortir nú eigi fé.kemr þar með heilu ok höldnu öllu fè sínu, ok setr nú bú saman í Götu um vorit, ok skortir nú eigi fè. Þrándr var mikill maðr vexti, rauðr á hár, ok rauðskeggjaðr, freknóttr, greppligr í ásjónu, myrkr í skapi, slægr ok ráðugr til allra véla, údæll ok illgjarn við alþýðu, blíðmæltr við hina meiri menn, en hugði jafnan flátt.Þrándr var mikill maðr vexti, rauðr á hár, ok rauðskeggjaðr, freknóttr, greppligr í ásjónu, myrkr í skapi, slægr ok ráðugr til allra vèla, údæll ok illgjarn við alþýðu, blíðmæltr við hina meiri menn, en hugði jafnan flátt.

Hafgrímr hét maðr, hann bjó í Suðrey í Færeyjum;Hafgrímr hèt maðr, hann bjó í Suðrey í Færeyjum; hann var ríkr maðr ok harðfengr, auðigr at fé.hann var ríkr maðr ok harðfengr, auðigr at fè. Guðríðr hét kona hans, ok var Snæúlfs dóttir.Guðríðr hèt kona hans, ok var Snæúlfs dóttir. Hafgrímr var höfðíngi yfir helmíng eyjanna, ok helt þeim helmíngi í lén af Haraldi konúngi gráfeld, er þá réð fyrir Noregi.Hafgrímr var höfðíngi yfir helmíng eyjanna, ok hèlt þeim helmíngi í lèn af Haraldi konúngi gráfeld, er þá rèð fyrir Noregi. Hafgrímr var ákafamaðr mikill í skaplyndi, ok ekki kallaðr vitr maðr.

Einar hét heimamaðr hans, ok var kallaðr suðreyíngr;Einar hèt heimamaðr hans, ok var kallaðr suðreyíngr; annar maðr hét Eldjárn kambhöttr, er þar var enn með Hafgrími;annar maðr hèt Eldjárn kambhöttr, er þar var enn með Hafgrími; hann var margorðr ok illorðr, heimskr ok illgjarn, dáðlaus ok tilleitinn, lýginn ok rógsamr.

Bræðr tveir eru nefndir til sögunnar, ok bjuggu í Skúfey, hét annar Brestir, en annar Beinir;Bræðr tveir eru nefndir til sögunnar, ok bjuggu í Skúfey, hèt annar Brestir, en annar Beinir; þeir voru Sigmundar synir. Sigmundr, faðir þeirra, ok Þórbjörn Götuskeggr, faðir Þrándar, voru bræðr.

Þeir Brestir ok Beinir voru ágætir menn; ok voru höfðíngjar yfir helmíngi eyjanna, ok heldu þann í lén af Hákoni jarli Sigurðarsyni, er þá hafði ríki nokkut inn í Þrándheimi ok voru þeir Brestir hirðmenn Hákonar jarls, ok hinir kærstu vinir.ok voru höfðíngjar yfir helmíngi eyjanna, ok hèldu þann í lèn af Hákoni jarli Sigurðarsyni, er þá hafði ríki nokkut inn í Þrándheimi ok voru þeir Brestir hirðmenn Hákonar jarls, ok hinir kærstu vinir. Brestir var allra manna mestr ok sterkastr, ok hverjum manni betr vígr, er þá var yfir eyjunum; hann var sjáligr maðr, fimr við alla leika. Beinir var ok líkr bróður sínum um marga hluti, ok komst þó eigi til jafns við hann.

Fátt var með þeim Þrándi, þó at frændsemi væri mikil.

Eigi voru þeir kvongaðir bræðr; friðlur áttu þeir; Cecilía hét friðla Brestis, en hin hét Þóra, er fylgði Beini.Cecilía hèt friðla Brestis, en hin hèt Þóra, er fylgði Beini. Sigmundr hét son Brestis, ok var snemma mannvænligr;Sigmundr hèt son Brestis, ok var snemma mannvænligr; Þórir hét son Beinis, ok var tveim vetrum ellri enn Sigmundr.Þórir hèt son Beinis, ok var tveim vetrum ellri enn Sigmundr.

Annat bú áttu Þeir bræðr í Dímun, ok var þat minna búit.

Synir þeirra bræðra voru þá úngir mjök, er þetta var.

Snæúlfr, mágr Hafgríms, bjó í Sandey, ok var suðreyskr maðr at ætt, ok flýði or Suðreyjum fyrir víga sakir ok údældar, ok til Færeyja; hann hafði verit í víkíngu hinn fyrra hluta æfi sinnar, hann var þá enn údæll ok harðr viðreignar.

Bjarni hét maðr, er bjó í Svíney, ok var kallaðr Svíneyjar-Bjarni, hann var einn gildr bóndi, ok hafði mikit fé, undirhyggjumaðr mikill;Bjarni hèt maðr, er bjó í Svíney, ok var kallaðr Svíneyjar-Bjarni, hann var einn gildr bóndi, ok hafði mikit fè, undirhyggjumaðr mikill; hann var móðurbróðir Þrándar or Götu.

Þíngstöð þeirra Færeyínga var í Straumsey, ok þar er höfn sú, er þeir kalla Þórshöfn.

Hafgrímr, er bjó í Suðrey, á þeim bæ er heitir at Hofi, hann var blótmaðr mikill, þvíat þá voru heiðnar allar Færeyjar.

Þat var eitt haust at Hafgríms bónda í Suðrey, at þeir sátu við sviðelda, Einar suðreyíngr ok Eldjárn kambhöttr; þeir fóru í mannjöfnuð, fylgði Einar þeim frændum sínum Bresti ok Beini, en Eldjárn fylgði Hafgrími, ok kallaði Hafgrím framar. Þessu kom svá, at Eldjárn hljóp upp, ok laust til Einars með tré því, er hann helt á;Þessu kom svâ, at Eldjárn hljóp upp, ok laust til Einars með trè því, er hann hèlt á; kom þat á öxl Einari, ok varð honum íllt við. Einar fekk eina öxi, ok laust í höfuð Kambhött, svá at hann lá í úviti, ok sprakk fyrir.Einar fèkk eina öxi, ok laust í höfuð Kambhött, svâ at hann lá í úviti, ok sprakk fyrir.

En er Hafgrímr varð þessa varr, rak hann Einar á brott, ok bað hann nú fara til Skúfeyínga, frænda sinna, er þó hafði hann þeim fylgt: ok svá mun fara, segir Hafgrímr, hvárt sem er fyrr eðr síðar, at vér munum til krækjast ok þeir Skúfeyíngar.En er Hafgrímr varð þessa varr, rak hann Einar á brott, ok bað hann nú fara til Skúfeyínga, frænda sinna, er þó hafði hann þeim fylgt: ok svâ mun fara, segir Hafgrímr, hvârt sem er fyrr eðr síðar, at vèr munum til krækjast ok þeir Skúfeyíngar.

Einar fór í brott, ok kom til þeirra bræðra, ok segir þeim til, hversu farit hafði. Þeir tóku við honum vel, ok var hann þar um vetrinn vel haldinn.

Einar biðr Bresti, frænda sinn, taka við máli sínu, ok svá gjörir hann.Einar biðr Bresti, frænda sinn, taka við máli sínu, ok svâ gjörir hann. Brestir var vitr maðr ok lögkænn.

Ok um vetrinn ferr Hafgrímr á skipi til Skúfeyjar, ok finnr þá bræðr, ok spurði, hverju þeir vildi umsvara vansa þann, er Einar hafði veitt Eldjárni kambhött. Brestir svarar, at þeir skulu leggja þat mál í hinna beztu manna dóm, svá at þat sé jafnsætti.Brestir svarar, at þeir skulu leggja þat mál í hinna beztu manna dóm, svâ at þat sè jafnsætti. Hafgrímr svarar: ekki mun af sættum vorum verða, nema ek ráða einn.

Brestir svarar: ekki er þat jafnsætti, ok mun ekki af því verða.

Þá stefndi Hafgrímr Einari til Straumseyjar þíngs, ok skildu við svá búit.Þá stefndi Hafgrímr Einari til Straumseyjar þíngs, ok skildu við svâ búit.

Brestir hafði lýst þegar frumhlaupi því, er Kambhöttr hafði veitt Einari, þá er nývorðit var.

Nú koma hvorirtveggju til þíngs, ok Hafgrímr mun mjök fjölmenna; en er Hafgrímr gekk at dómum, ok ætlaði at hafa fram málit á hendr Einari, þá geingu þeir bræðr at öðrumeginn, Brestir ok Beinir, með miklum flokki ok únýtti Brestir málit fyrir Hafgrími, ok óhelgaði Kambhött at fornum landslögum, er hann barði saklausan mann, ok hleypti upp dóminum fyrir Hafgrími, en þeir sóttu Eldjárn til útlegðar ok fullra sekta. Hafgrímr sagði, at þessa mundi hefnt verða. Brestir kveðst þess mundu búinn bíða, ok kvíða ekki hótum hans.

Skildu nú við svá búit.Skildu nú við svâ búit.