Maðr er nefndr Grímr kamban, hann bygði fyrstr Færeyjar á dǫgum Haralds hins hárfagra; þá flýðu fyrir hans ofríki fjǫldi manna, settusk sumir í Færeyjum, ok byggðu þar, en sumir leituðu til annarra eyðilanda.
Auðr hin djúpauðga fór til Íslands, ok kom við Færeyjar, ok gipti þar Ólǫfu, dóttur Þorsteins rauðs, ok er þaðan kominn hinn mesti kynþáttr Færeyinga, er þeir kalla Gǫtuskeggja, er byggðu í Austrey.
Þorbjǫrn hét maðr, hann var kallaðr Gǫtuskegg, hann bjó í Austrey í Færeyjum. Guðrún hét kona hans; þau áttu tvá sonu, hét Þorlákr hinn ellri, en Þrándr hinn yngri; þeir váru efniligir menn. Þorlákr var bæði mikill ok sterkr; Þrándr var ok með því móti, þá er hann þroskaðisk; en misheldi þeirra brœðra var mikit.
Þrándr var rauðr á hár ok freknóttr í andliti, greppligr sýnum.
Þorbjǫrn var auðigr maðr, ok var þá gamall, er þetta var tíðinda. Þorlákr kvændisk þar í eyjunum, ok var þó heima með fǫður sínum í Gǫtu. Ok bráðliga, er Þorlákr var kvæntr, andaðisk Þorbjǫrn Gǫtuskegg, ok var hann heygðr ok útborinn at fornum sið; þvíat þá váru heiðnar allar Færeyjar. Synir hans skiptu arfi með sér, ok vildi hvárrtveggi hafa heimabólit í Gǫtu, þvíat þat var hin mesta gersemi. Þeir lǫgðu hluti á, ok hlaut Þrándr.
Þorlákr beiddi Þránd eptir skiptit, at hann mundi hafa heimabólit, en hann lausafé meira, en Þrándr vildi þat eigi; fór Þorlákr þá í brott, ok fekk sér annan bústað þar í eyjunum.
Þrándr seldi á leigu landit í Gǫtu mǫrgum mǫnnum, ok tók leigu sem mesta; en hann réðsk til skips um sumarit, ok hafði lítinn kaupeyri, ok fór til Noregs, ok hafði bœjarsetu um vetrinn, ok þótti jafnan myrkr í skapi. Þá réð fyrir Noregi Haraldr gráfeldr.
Um sumarit eptir fór Þrándr með byrðingsmǫnnum suðr til Danmerkr, ok kom á Haleyri um sumarit. Þar var þá fjǫlmenni sem mest, ok svá er sagt, at þar kemr mest fjǫlmenni hingat á Norðrlǫnd, meðan stendr markaðrinn. Þá réð fyrir Danmǫrk Haraldr konungr Gormsson, er kallaðr var blátǫnn. Haraldr konungr var á Haleyri um sumarit, ok fjǫlmenni mikit með honum.
Tveir hirðmenn konungsins eru nefndir, er þar váru þá með honum, hét annar Sigurðr, en annar Hárekr; þessir brœðr gengu um kaupstaðinn jafnan, ok vildu kaupa sér gullhring þann, er beztan fengi þeir ok mestan. Þeir kómu í eina búð, þar er harðla vel var umbúizk; þar sat maðr fyrir, ok fagnaði þeim vel, ok spurði, hvat þeir vildi kaupa. Þeir sǫgðusk vilja kaupa gullhring mikinn ok góðan. Hann kvað ok gott val mundu á vera. Þeir spyrja hann at nafni, en hann nefndisk Hólmgeir auðgi; brýtr hann nú upp gersimar sínar, ok sýnir þeim einn digran gullhring, ok var þat gersimi sem mest, ok mat svá dýrt, at þeir þóttusk eigi sjá, hvárt þeir munu allt þat silfr fá, er hann mælti fyrir, þegar í stað, ok beiddu hann fresta til morgins, en hann játtaði því. Nú gengu þeir í brott við svábúit; ok leið af sú nótt.
En um morguninn gengr Sigurðr í brott or búðinni, en Hárekr var eptir.
Ok litlu síðar kemr Sigurðr utan at tjaldskǫrum, ok mælti: "Hárekr frændi," sagði hann, "seldu mér sjóðinn skjótt, þann er silfrit er í, þat er vér ætlǫðum til hringskaupsins, þvíat nú er samit kaupit, en þú bíð hér meðan, ok gæt hér búðarinnar!"
Nú fær hann honum silfrit út í gegnum tjaldskarirnar.
Nú litlu síðar kemr Sigurðr í búðina til bróður síns, ok mælti: "tak þú nú silfrit, nú er samit kaupit."
Hann svarar: "ek fekk þér silfrit fyrir skǫmmu."
"Nei," segir Sigurðr, "ek hefi ekki á því tekit."
Nú þræta þeir um þetta. Eptir þat segja þeir konungi til; konungr skilr nú, ok aðrir menn, at þeir eru stolnir fénu. Nú leggr konungr farbann, svá at engi skip skulu sigla brott svá búit. Þetta þótti mǫrgum manni vanhagr mikill, sem var, at sitja um þat fram, er markaðrinn stóð.
Þá áttu Norðmenn stefnu sín á milli um ráðagjørðir. Þrándr var á þeirri stefnu, ok mælti svá: "hér eru menn mjǫk ráðlausir."
Þeir spyrja hann: "kantu hér ráð til?"
"Svá er víst," segir hann.
"Lát fram þá þína ráðagjǫrð," sǫgðu þeir.
"Eigi mun þat kauplaust," segir hann.
Þeir spyrja, hvat er hann mælir til.
Hann svarar: "hverr yðar skal fá mér eyri silfrs," segir hann.
Þeir kváðu þat mikit; en þat varð kaup þeirra, at hverr maðr fekk honum hálfan eyri þá í hǫnd, en annan hálfan eyri, ef þetta yrði framgengt.
Ok hinn næsta dag eptir átti konungr þing, ok talaði svá, at menn skyldu aldri þaðan lausir, meðan eigi yrði víst um tǫku þessa.
Þá tekr til orða einn ungr maðr, vaxit hár af kolli, rauðr á hárslit ok freknóttr, ok heldr greppligr í ásjónu, ok mælti svá: "hér eru menn heldr ráðlausir mjǫk," segir hann.
Ráðgiafar konungsins spyrja, hvert ráð hann sæi til.
Hann svarar: "þat er mitt ráð, at hverr maðr, sá er hér er kominn, leggi fram silfr slíkt, sem konungr kveðr á, ok er þat fé kemr saman í einn stað, þá bœti þeim, er fyrir skaðanum er orðinn; en konungr hafi þat sér til sæmdar, er af fram gengr; veit ek at hann mun vel fyrir sjá því, er hann hlýtr; en menn liggi hér eigi veðrfastir, múgr manns sem hér er samankomit, til svá mikils vanhags."
Hér var skjótt undir tekit af alþýðu, ok sǫgðusk gjarna vilja fé fram leggja konungi til sæmdar, heldr enn sitja þar sér í vanhag; ok þetta var ráðs tekit; ok var þessu fé samankomit. Var þat of fjár.
Ok þegar eptir þetta sigldi í brottu mikill fjǫldi skipa. Konungr átti þá þing, ok var þá litit á hit mikla fé, ok var þá brœðrum bœttr skaði sinn af þessu fé.
Þá talaði konungr um við menn sína, hvat af skyldi gera þessu hinu mikla fé.
Þá tekr til orða einn maðr, ok mælti: "herra minn," sagði hann, "hvers þykkir yðr sá verðr, er þetta ráð gaf til?" segir hann.
Þeir sjá nú, at sjá hinn ungi maðr hafði þetta ráð til gefit, er þá var þar fyrir konungi.
Þá mælti Haraldr konungr: "þessu fé skal ǫllu skipta í helminga; skulu mínir menn hafa helming annan, en þá skal enn skipta ǫðrum helmingi í tvá staði, ok skal þessi ungi maðr hafa annan hlut þessa helmings, en ek skal enn sjá fyrir ǫðrum."
Þrándr þakkaði þetta konunginum með fǫgrum orðum ok blíðum; varð þat svá mikit ofa fé, er Þrándr hlaut, at trautt kom markatali á. Sigldi Haraldr konungr í brott, ok allr sá mannamúgr, er þar hafði verit.
Þrándr fór til Noregs með kaupmǫnnum þeim hinum norrœnum, er hann hafði þangat meðfarit, ok greiddu þeir honum þat fé, er hann hafði mælt, ok keypti hann sér þar einn byrðing mikinn ok góðan, leggr þar á hit mikla fé, er hann hafði fengit í þessi ferð; heldr nú þessu skipi til Færeyja; kemr þar með heilu ok hǫldnu ǫllu fé sínu, ok setr nú bú saman í Gǫtu um várit, ok skortir nú eigi fé. Þrándr var mikill maðr vexti, rauðr á hár, ok rauðskeggjaðr, freknóttr, greppligr í ásjónu, myrkr í skapi, slœgr ok ráðugr til allra véla, ódæll ok illgjarn við alþýðu, blíðmæltr við hina meiri menn, en hugði jafnan flátt.
Hafgrímr hét maðr, hann bjó í Suðrey í Færeyjum; hann var ríkr maðr ok harðfengr, auðigr at fé. Guðríðr hét kona hans, ok var Snæúlfs dóttir. Hafgrímr var hǫfðingi yfir helming eyjanna, ok helt þeim helmingi í lén af Haraldi konungi gráfeld, er þá réð fyrir Noregi. Hafgrímr var ákafamaðr mikill í skaplyndi, ok ekki kallaðr vitr maðr.
Einar hét heimamaðr hans, ok var kallaðr suðreyingr; annar maðr hét Eldjárn kambhǫttr, er þar var enn með Hafgrími; hann var margorðr ok illorðr, heimskr ok illgjarn, dáðlaus ok tilleitinn, lýginn ok rógsamr.
Brœðr tveir eru nefndir til sǫgunnar, ok bjuggu í Skúfey, hét annar Brestir, en annar Beinir; þeir váru Sigmundar synir. Sigmundr, faðir þeirra, ok Þórbjǫrn Gǫtuskeggr, faðir Þrándar, váru brœðr.
Þeir Brestir ok Beinir váru ágætir menn; ok váru hǫfðingjar yfir helmingi eyjanna, ok heldu þann í lén af Hákoni jarli Sigurðarsyni, er þá hafði ríki nokkut inn í Þrándheimi ok váru þeir Brestir hirðmenn Hákonar jarls, ok hinir kærstu vinir. Brestir var allra manna mestr ok sterkastr, ok hverjum manni betr vígr, er þá var yfir eyjunum; hann var sjáligr maðr, fimr við alla leika. Beinir var ok líkr bróður sínum um marga hluti, ok komsk þó eigi til jafns við hann.
Fátt var með þeim Þrándi, þó at frændsemi væri mikil.
Eigi váru þeir kvángaðir brœðr; friðlur áttu þeir; Cecilía hét friðla Brestis, en hin hét Þóra, er fylgði Beini. Sigmundr hét son Brestis, ok var snemma mannvænligr; Þórir hét son Beinis, ok var tveim vetrum ellri enn Sigmundr.
Annat bú áttu þeir brœðr í Dímun, ok var þat minna búit.
Synir þeirra brœðra váru þá ungir mjǫk, er þetta var.
Snæúlfr, mágr Hafgríms, bjó í Sandey, ok var suðreyskr maðr at ætt, ok flýði or Suðreyjum fyrir víga sakir ok ódældar, ok til Færeyja; hann hafði verit í víkingu hinn fyrra hluta æfi sinnar, hann var þá enn ódæll ok harðr viðreignar.
Bjarni hét maðr, er bjó í Svíney, ok var kallaðr Svíneyjar-Bjarni, hann var einn gildr bóndi, ok hafði mikit fé, undirhyggjumaðr mikill; hann var móðurbróðir Þrándar or Gǫtu.
Þingstǫð þeirra Færeyinga var í Straumsey, ok þar er hǫfn sú, er þeir kalla Þórshǫfn.
Hafgrímr, er bjó í Suðrey, á þeim bœ er heitir at Hofi, hann var blótmaðr mikill, þvíat þá váru heiðnar allar Færeyjar.
Þat var eitt haust at Hafgríms bónda í Suðrey, at þeir sátu við sviðelda, Einar suðreyingr ok Eldjárn kambhǫttr; þeir fóru í mannjǫfnuð, fylgði Einar þeim frændum sínum Bresti ok Beini, en Eldjárn fylgði Hafgrími, ok kallaði Hafgrím framar. Þessu kom svá, at Eldjárn hljóp upp, ok laust til Einars með tré því, er hann helt á; kom þat á ǫxl Einari, ok varð honum íllt við. Einar fekk eina øxi, ok laust í hǫfuð Kambhǫtt, svá at hann lá í óviti, ok sprakk fyrir.
En er Hafgrímr varð þessa varr, rak hann Einar á brott, ok bað hann nú fara til Skúfeyinga, frænda sinna, er þó hafði hann þeim fylgt: "ok svá mun fara," segir Hafgrímr, "hvárt sem er fyrr eða síðar, at vér munum til krœkjask ok þeir Skúfeyingar."
Einar fór í brott, ok kom til þeirra brœðra, ok segir þeim til, hversu farit hafði. Þeir tóku við honum vel, ok var hann þar um vetrinn vel haldinn.
Einar biðr Bresti, frænda sinn, taka við máli sínu, ok svá gerir hann. Brestir var vitr maðr ok lǫgkœnn.
Ok um vetrinn ferr Hafgrímr á skipi til Skúfeyjar, ok finnr þá brœðr, ok spurði, hverju þeir vildi umsvara vansa þann, er Einar hafði veitt Eldjárni kambhǫtt. Brestir svarar, at þeir skulu leggja þat mál í hinna beztu manna dóm, svá at þat sé jafnsætti.
Hafgrímr svarar: "ekki mun af sættum várum verða, nema ek ráða einn."
Brestir svarar: "ekki er þat jafnsætti, ok mun ekki af því verða."
Þá stefndi Hafgrímr Einari til Straumseyjar þings, ok skildu við svá búit.
Brestir hafði lýst þegar frumhlaupi því, er Kambhǫttr hafði veitt Einari, þá er nývorðit var.
Nú koma hvárirtveggju til þings, ok fjǫlmenna; en er Hafgrímr gekk at dómum, ok ætlaði at hafa fram málit á hendr Einari, þá gengu þeir brœðr at ǫðrumegin, Brestir ok Beinir, með miklum flokki ok ónýtti Brestir málit fyrir Hafgrími, ok óhelgaði Kambhǫtt at fornum landslǫgum, er hann barði saklausan mann, ok hleypti upp dóminum fyrir Hafgrími, en þeir sóttu Eldjárn til útlegðar ok fullra sekta. Hafgrímr sagði, at þessa mundi hefnt verða. Brestir kveðsk þess mundu búinn bíða, ok kvíða ekki hótum hans.
Skildu nú við svá búit.