Bókastaðir

Sumar var heldur óþerrisamt en um haustið komu þerrar góðir. Sumar var heldr óþerrisamt en um haustit kómu þerrar góðir. Var þá svo komið heyverkum að Fróðá að taða öll var slegin en fullþurr nær helmingurinn. Var þá svá komit heyverkum at Fróðá at taða ǫll var slegin en fullþurr nǽr helmingrinn. Kom þá góður þerridagur og var veður kyrrt og þunnt svo að hvergi sá ský á himni. Kom þá góðr þerridagur ok var veðr kyrrt ok þunnt svá at hvergi sá ský á himni.

Þóroddur bóndi stóð upp snemma um morguninn og skipaði til verks. Þóroddur bóndi stóð upp snemma um morguninn ok skipaði til verks. Tóku þá sumir til ekju en sumir hlóðu heyinu en bóndi skipaði konum til að þurrka heyið og var skipt verkum með þeim og var Þórgunnu ætlað nautsfóður til atverknaðar. Tóku þá sumir til ekju en sumir hlóðu heyinu en bóndi skipaði konum til at þurrka heyit ok var skipt verkum með þeim ok var Þórgunnu ǽtlat nautsfóðr til atverknaðar. Gekk mikið verk fram um daginn. Gekk mikit verk fram um daginn.

En er mjög leið að nóni kom skýflóki svartur á himininn norður yfir Skor og dró skjótt yfir himin og þangað beint yfir bæinn. En er mjǫk leið at nóni kom skýflóki svartr á himininn norðr yfir Skor ok dró skjótt yfir himin ok þangat beint yfir bǿinn. Þóttust menn sjá að regn mundi í skýinu. Þóttust menn sjá at regn myndi í skýinu. Þóroddur bað menn raka upp heyið en Þórgunna rifjaði þá sem óðast sitt hey. Þóroddr bað menn raka upp heyit en Þórgunna rifjaði þá sem óðast sitt hey. Tók hún eigi að raka upp þótt það væri mælt. Tók hon eigi at raka upp þótt þat vǽri mǽlt.

Skýflókann dró skjótt yfir. Skýflókann dró skjótt yfir. Og er hann kom yfir bæinn að Fróðá fylgdi honum myrkur svo mikið að menn sáu eigi úr túninu á brott og varla handa sinna skil. Ok er hann kom yfir bǿinn at Fróðá fylgði honum myrkr svá mikit at menn sá eigi ór túninu á brott ok varla handa sinna skil. Úr skýinu kom svo mikið regn að heyið varð allt vott það er flatt lá. Ór skýinu kom svá mikit regn at heyit varð allt vott þat er flatt lá. Flókann dró og skjótt af og lýsti veðrið. Flókann dró ok skjótt af ok lýsti veðrit. Sáu menn að blóði hafði rignt í skúrinni. Sá menn at blóði hafði rignt í skúrinni.

Um kveldið gerði þerri góðan og þornaði blóðið skjótt á heyinu öllu öðru en því er Þórgunna þurrkaði. Um kveldit gerði þerri góðan ok þornaði blóðit skjótt á heyinu ǫllu ǫðru en því er Þórgunna þurrkaði. Það þornaði eigi og aldrei þornaði hrífan er hún hafði haldið á. Þat þornaði eigi ok aldrei þornaði hrífan er hon hafði haldit á.

Þóroddur spurði hvað Þórgunna ætlar að undur þetta muni benda. Þóroddr spurði hvat Þórgunna ǽtlar at undr þetta muni benda. Hún kvaðst eigi það vita " en það þykir mér líklegast, " segir hún, " að þetta muni furða nokkurs þess manns er hér er. " Hon kvazk eigi þat vita " en þat þykkir mér líklegast, " segir hon, " at þetta muni furða nokkurs þess manns er hér er. "

Þórgunna gekk heim of kveldið og til rúms síns og lagði af sér klæðin þau hin blóðgu. Þórgunna gekk heim of kveldit ok til rúms síns ok lagði af sér klǽðin þau in blóðgu. Síðan lagðist hún niður í rekkjuna og andvarpaði mjög. Síðan lagðisk hon niðr í rekkjuna ok andvarpaði mjǫk. Fundu menn að hún hafði sótt tekið. Fundu menn at hon hafði sótt tekit.

Skúr þessi hafði hvergi víðar komið en að Fróðá. Skúr þessi hafði hvergi víðar komit en at Fróðá.

Þórgunna vildi engum mat bergja um kveldið. Þórgunna vildi engum mat bergja um kveldit. En um morguninn kom Þóroddur bóndi til hennar og spurði að um sótt hennar hvern enda hún hyggur að eiga mundi. En um morguninn kom Þóroddr bóndi til hennar ok spurði at um sótt hennar hvern enda hon hyggr at eiga myndi.

Hún kvaðst það ætla að hún mundi eigi taka fleiri sóttir. Hon kvazk þat ætla at hon mundi eigi taka fleiri sóttir.

Síðan mælti hún: " Þig kalla eg vitrastan mann hér á bæ, " segir hún. Síðan mǽlti hon: " Þik kalla ek vitrastan mann hér á bǿ, " segir hon. " Vil eg því þér segja mína tilskipan hverja eg vil á hafa um fé það er eg á eftir og um sjálfa mig því að það mun svo fara sem eg segi, " sagði hún, " þó að yður þyki fátt merkilegt um mig að eg get lítt duga munu af því að bregða sem eg segi fyrir. " Vil ek því þér segja mína tilskipan hverja ek vil á hafa um fé þat er ek á eftir ok um sjálfa mik því at þat mun svá fara sem ek segi, " sagði hon, " þó at yðr þyki fátt merkilegt um mik at ek get lítt duga munu af því at bregða sem ek segi fyrir. Hefir þetta þann veg upp hafist að eg get eigi til mjórra enda þoka munu ef eigi eru rammar skorður við reistar. " Hefir þetta þann veg upp hafist at ek get eigi til mjórra enda þoka mun ef eigi eru rammar skorður við reistar. "

Þóroddur svarar: " Eigi þykir mér lítil von að þú verðir nærgæt um þetta. Þóroddr svarar: " Eigi þykkir mér lítil ván at þú verðir nærgæt um þetta. Vil eg og því heita þér, " sagði hann, " að bregða eigi af þínum ráðum. " Vil ek ok því heita þér, " sagði hann, " at bregða eigi af þínum ráðum. "

Þórgunna mælti: " Það er skipan mín að eg vil láta færa mig í Skálaholt, ef eg andast úr þessi sótt, því að mér segir svo hugur um að sá staður muni nokkura hríð verða mest dýrkaður á þessu landi. Þórgunna mǽlti: " Þat er skipan mín at ek vil láta færa mik í Skálaholt, ef ek ǫndumk ór þessi sótt, því at mér segir svá hugr um at sá staðr muni nǫkkura hríð verða mest dýrkaðr á þessu landi. Veit eg og, " segir hún, " að þar munu nú vera kennimenn að veita mér yfirsöngva. Veit ek ok, " segir hon, " at þar munu nú vera kennimenn at veita mér yfirsöngva. Vil eg þess biðja þig að þú látir mig þangað flytja. Vil ek þess biðja þik at þú látir mik þangat flytja. Skaltu þar fyrir hafa af minni eign svo að þig skaði eigi í. Skalt þar fyrir hafa af minni eign svá at þik skaði eigi í. En af óskiptri minni eigu skal Þuríður hafa skarlatsskikkju þá er eg á. En af óskiptri minni eigu skal Þuríðr hafa skarlatsskikkju þá er ek á. Geri eg það til þess að hún skuli létta á leggja þótt eg sjái fyrir öðru mínu fé slíkt er mér líkar. Geri ek þat til þess at hon skyli létta á leggja þótt ek sjáa fyrir ǫðru mínu fé slíkt er mér líkar. En eg vil að þú takir í kostnað þann er þú hefir fyrir mér það er þú vilt eða henni líkar af því er ég læt til. En ek vil at þú takir í kostnað þann er þú hefir fyrir mér þat er þú vill eða henni líkar af því er ég lǽt til. Gullhring á eg og hann skal fara til kirkju með mér en rekkju mína og rekkjutjald vil eg láta brenna í eldi því að það mun engum manni að nytjum verða. Gullhring á ek ok hann skal fara til kirkju með mér en rekkju mína ok rekkjutjald vil ek láta brenna í eldi þeim at þat mun engum manni at nytjum verða. Og mæli eg þetta eigi fyrir því að eg unni engum að njóta gripanna ef eg vissi að að nytjum mætti verða. Ok mǽli ek þetta eigi fyrir því at ek unna engum at njóta gripanna ef ek vissa at at nytjum mǽtti verða. En nú mæli eg því svo mikið um, " segir hún, " að mér þykir illt að menn hljóti svo mikil þyngsl af mér sem eg veit að verða mun ef af er brugðið því sem eg segi fyrir. " En nú mǽli ek því svá mikit um, " segir hon, " at mér þykkir illt at menn hljóti svá mikil þyngsl af mér sem ek veit at verða mun ef af er brugðit því sem ek segi fyrir. "

Þóroddur hét að gera eftir því sem hún beiddi. Þóroddr hét at gera eftir því sem hon beiddi. Eftir þetta megnaðist sóttin við Þórgunnu. Eftir þetta megnaðist sóttin við Þórgunnu. Lá hún eigi mörg dægur áður hún andaðist. Lá hon eigi mǫrg dǿgr áðr hon andaðisk. Líkið var fyrst borið í kirkju og lét Þóroddur gera kistu að líkinu. Líkit var fyrst borit í kirkju ok lét Þóroddr gera kistu at líkinu.

Um daginn eftir lét Þóroddur bera út rekkjuklæðin í veður og færði til viðu og lét hlaða þar bál hjá. Um daginn eftir lét Þóroddr bera út rekkjuklæðin í veðr ok fǿrði til viðar ok lét hlaða þar bál hjá. Þá gekk að Þuríður húsfreyja og spyr hvað hann ætlar að gera af rekkjuklæðunum. Þá gekk at Þuríðr húsfreyja ok spyrr hvat hann ǽtlar at gera af rekkjuklæðunum. Hann kveðst ætla að brenna þau í eldi sem Þórgunna hafði fyrir mælt. Hann kvezk ætla at brenna þau í eldi sem Þórgunna hafði fyrir mǽlt.

" Það vil eg eigi, " segir hún, " að þvílíkar gersemar séu brenndar. " " Þat vil ek eigi, " segir hon, " at þvílíkar gersemar sé brenndar. "

Þóroddur svarar: " Hún mælti mikið um að eigi mundi duga að bregða af því er hún mælti fyrir. " Þóroddr svarar: " Hon mǽlti mikit um at eigi myndi duga at bregða af því er hon mǽlti fyrir. "

Þuríður mælti: " Slíkt er eigi nema öfundarmál eitt. Þuríðr mǽlti: " Slíkt er eigi nema öfundarmál eitt. Unni hún engum manni að njóta, hefir hún því svo fyrir mælt. Unni hon engum manni at njóta, hefir hon því svá fyrir mǽlt. En þar munu engi býsn eftir koma hversu sem slíku er breytt. " En þar munu engi býsn eftir koma hversu sem slíku er breytt. "

" Eigi veit eg, " segir hann, " að þetta takist annan veg en hún hefir fyrir sagt. " " Eigi veit ek, " segir hann, " at þetta teksk annan veg en hon hefir fyrir sagt. "

Síðan lagði hún hendur yfir háls honum og bað að hann skyldi eigi brenna rekkjubúnaðinn. Síðan lagði hon hendr yfir háls honum ok bað at hann skyldi eigi brenna rekkjubúnaðinn. Sótti hún þá svo fast að honum gekkst hugur við og kom þessu máli svo að Þóroddur brenndi dýnur og hægindi en hún tók til sín kult og blæjur og ársalinn allan og líkaði þó hvorigu vel. Sótti hon þá svá fast at honum gekksk hugr við ok kom þessu máli svá at Þóroddr brenndi dýnur ok hægindi en hon tók til sín kult ok blǽjur ok ársalinn allan ok líkaði þó hvorigu vel.

Eftir þetta var búin líkferð og fengnir til skilgóðir menn að fara með líkinu og góðir hestar er Þóroddur átti. Eftir þetta var búin líkferð ok fengnir til skilgóðir menn at fara með líkinu ok góðir hestar er Þóroddr átti. Líkið var sveipað líndúkum en saumað eigi um og síðan lagt í kistu. Líkit var sveipat líndúkum en saumat eigi um ok síðan lagt í kistu. Fóru þeir síðan suður um heiði svo sem leiðir liggja. Fóru þeir síðan suðr um heiði svá sem leiðir liggja. Og er eigi sagt af þeirra ferð áður þeir fóru suður um Valbjarnarvöllu. Ok er eigi sagt af þeira ferð áðr þeir fóru suðr um Valbjarnarvöllu. Þar fengu þeir keldur blautar mjög og lá oft ofan fyrir þeim, fóru síðan suður til Norðurár og yfir ána að Eyjarvaði og var djúp áin. Þar fengu þeir keldur blautar mjǫk ok lá oft ofan fyrir þeim, fóru síðan suðr til Norðurár ok yfir ána at Eyjarvaði ok var djúp áin. Var bæði hregg og allmikið regn. Var bǽði hregg ok allmikit regn.

Þeir komust að lyktum á bæ þann í Stafholtstungum er í Nesi heitir hinu neðra, kvöddu þar gistingar en bóndi vildi engan greiða gera þeim. Þeir kómusk at lyktum á bǿ þann í Stafholtstungum er í Nesi heitir inu neðra, kvǫddu þar gistingar en bóndi vildi engan greiða gera þeim. En með því að þá var komið að nótt þóttust þeir eigi mega fara lengra því að þeim þótti eigi friðlegt að eiga við Hvítá um nótt. En með því at þá var komit at nótt þóttust þeir eigi mega fara lengra því at þeim þótti eigi friðlegt at eiga við Hvítá um nótt. Þeir tóku þar af hestum sínum og báru líkið í hús eitt fyrir dyrum úti, gengu síðan til stofu og fóru af klæðum sínum og ætluðu að vera þar um nótt matlausir en heimamenn fóru í dagsljósi í rekkju. Þeir tóku þar af hestum sínum ok báru líkit í hús eitt fyrir dyrum úti, gengu síðan til stofu ok fóru af klǽðum sínum ok ǽtluðu at vera þar um nótt matlausir en heimamenn fóru í dagsljósi í rekkju.

Og er menn komu í rekkjur heyrðu þeir hark mikið í búrið. Ok er menn kómu í rekkjur heyrðu þeir hark mikit í búrit. Var þá farið að forvitnast hvort eigi væru þjófar inn komnir. Var þá farit at forvitnast hvárt eigi vǽri þjófar inn komnir. Og er menn komu til búrsins var þar sén kona mikil. Ok er menn kómu til búrsins var þar sén kona mikil. Hún var nökvin svo að hún hafði engan hlut á sér. Hon var nökvin svá at hon hafði engan hlut á sér. Hún starfaði að matseld. Hon starfaði at matseld. En þeir menn er hana sáu urðu svo hræddir að þeir þorðu hvergi nær að koma. En þeir menn er hana sá urðu svá hrǽddir at þeir þorðu hvergi nǽr at koma.

En er líkmenn vissu þetta fóru þeir til og sáu hversu háttað var. En er líkmenn vissu þetta fóru þeir til ok sá hversu háttat var. Þar var Þórgunna komin og sýndist það ráð öllum að fara eigi til með henni. Þar var Þórgunna komin ok sýndisk þat ráð ǫllum at fara eigi til með henni. Og er hún hafði þar unnið slíkt er hún vildi, þá bar hún mat í stofu. Ok er hon hafði þar unnit slíkt er hon vildi, þá bar hon mat í stofu. Eftir það setti hún borð og bar þar á mat. Eftir þat setti hon borð ok bar þar á mat.

Þá mæltu líkmenn við bónda: " Vera má að svo lúki við áður vér skiljum að þér þyki alkeypt að þú vildir engan greiða gera oss. " Þá mǽltu líkmenn við bónda: " Vera má at svá lúki við áðr vér skiljum at þér þyki alkeypt at þú vildir engan greiða gera oss. "

Þá mæltu bæði bóndi og húsfreyja: " Við viljum víst gefa yður mat og gera yður annan greiða þann er þér þurfið. " Þá mǽltu bǽði bóndi ok húsfreyja: " Við viljum víst gefa yðr mat ok gera yðr annan greiða þann er þér þurfið. "

Og þegar er bóndi hafði boðið þeim greiða gekk Þórgunna fram úr stofunni og út eftir það og sýndist hún eigi síðan. Ok þegar er bóndi hafði boðit þeim greiða gekk Þórgunna fram ór stofunni ok út eftir þat ok sýndisk hon eigi síðan.

Eftir þetta var gert ljós í stofu og dregin af gestum klæði þau er vot voru en fengin önnur þurr í staðinn. síðan gengu þeir undir borð og signdu mat sinn en bóndi lét stökkva vígðu vatni um öll hús. Eftir þetta var gert ljós í stofu ok dregin af gestum klǽði þau er vot váru en fengin ǫnnur þurr í staðinn. síðan gengu þeir undir borð ok signdu mat sinn en bóndi lét støkkva vígðu vatni um ǫll hús. Átu gestir mat sinn og sakaði engan mann þótt Þórgunna hefði matbúið, sváfu af þá nótt og voru þar í allbeinum stað. Átu gestir mat sinn ok sakaði engan mann þótt Þórgunna hefði matbúit, sváfu af þá nótt ok váru þar í allbeinum stað.

Um morguninn bjuggu þeir ferð sína og tókst þeim allgreitt en hvar sem þessi atburður spurðist sýndist flestum það ráð að vinna þeim þann beina er þeir þurftu. Um morguninn bjuggu þeir ferð sína ok tóksk þeim allgreitt en hvar sem þessi atburðr spurðisk sýndisk flestum þat ráð at vinna þeim þann beina er þeir þurftu. Var þaðan af allt tíðindalaust um þeirra ferð. Var þaðan af allt tíðindalaust um þeira ferð.

Og er þeir komu í Skálaholt voru fram greiddir gripir þeir er Þórgunna hafði þangað gefið. Ok er þeir kómu í Skálaholt váru fram greiddir gripir þeir er Þórgunna hafði þangat gefit. Tóku þá kennimenn glaðlega við öllu saman. Tóku þá kennimenn glaðlega við ǫllu saman. Var Þórgunna þar jörðuð en líkmenn fóru heim og tókst þeim allt greitt um sína ferð og komu með öllu heilu heim. Var Þórgunna þar jörðuð en líkmenn fóru heim ok tóksk þeim allt greitt um sína ferð ok kómu með ǫllu heilu heim.

Að Fróðá var eldaskáli mikill og lokrekkja innar af eldaskálanum sem þá var siður. At Fróðá var eldaskáli mikill ok lokrekkja innar af eldaskálanum sem þá var siðr. Utar af eldaskálanum voru klefar tveir, sinn á hönd hvorri. Utar af eldaskálanum váru klefar tveir, sinn á hendi hvorri. Var hlaðið skreið í annan en mjölvi í annan. Var hlaðit skreið í annan en mjǫlvi í annan. Þar voru gervir máleldar hvert kveld í eldaskála sem siður var til. Þar váru gervir máleldar hvert kveld í eldaskála sem siðr var til. Sátu menn löngum við eldana áður menn gengu til matar. Sátu menn lǫngum við eldana áðr menn gengu til matar.

Það kveld er líkmenn komu heim, þá er menn sátu við málelda að Fróðá, þá sáu menn á veggþili hússins að komið var tungl hálft. Þat kveld er líkmenn kómu heim, þá er menn sátu við málelda at Fróðá, þá sá menn á veggþili hússins at komit var tungl hálft. Það máttu allir menn sjá þeir er í húsinu voru. Þat máttu allir menn sjá þeir er í húsinu váru. Það gekk öfugt um húsið og andsælis. Þat gekk öfugt um húsit ok andsælis. Það hvarf eigi á brott meðan menn sátu við elda. Þat hvarf eigi á brott meðan menn sátu við elda.

Þóroddur spurði Þóri viðlegg hvað þetta mundi boða. Þóroddr spurði Þóri viðlegg hvat þetta myndi boða. Þórir kvað það vera urðarmána " mun hér eftir koma manndauður. " segir hann. Þórir kvað þat vera urðarmána " mun hér eftir koma manndauður. " segir hann.

Þessi tíðindi bar þar við viku alla að urðarmáni kom inn hvert kveld sem annað. Þessi tíðendi bar þar við viku alla at urðarmáni kom inn hvert kveld sem annat.

Það bar hér næst til tíðinda að sauðamaður kom inn með hljóðleikum miklum. Þat bar hér nǽst til tíðenda at sauðamaðr kom inn með hljóðleikum miklum. Hann mælti fátt en af styggð það er var. Hann mǽlti fátt en af styggð þat er var. Sýndist mönnum þann veg helst sem hann mundi leikinn því að hann fór hjá sér og talaði við sjálfan sig og fór svo fram um hríð. Sýndisk mǫnnum þann veg helzt sem hann myndi leikinn því at hann fór hjá sér ok talaði við sjálfan sik ok fór svá fram um hríð.

En er liðnar voru af vetri tvær vikur kom sauðamaður heim eitt kveld, gekk þá til rekkju sinnar og lagðist þar niður. En er liðnar váru af vetri tvǽr vikur kom sauðamaðr heim eitt kveld, gekk þá til rekkju sinnar ok lagðisk þar niðr. En um morguninn var hann dauður er menn komu til hans og var hann grafinn þar að kirkju. En um morguninn var hann dauðr er menn kómu til hans ok var hann grafinn þar at kirkju.

Brátt eftir þetta gerðust reimleikar miklir. Brátt eftir þetta gerðusk reimleikar miklir.

Það var eina nótt að Þórir viðleggur gekk út nauðsynja sinna og frá dyrunum annan veg. Þat var eina nótt at Þórir viðleggur gekk út nauðsynja sinna ok frá dyrunum annan veg. Og er hann vildi inn ganga sá hann að sauðamaður var kominn fyrir dyrnar. Ok er hann vildi inn ganga sá hann at sauðamaðr var kominn fyrir dyrnar. Vildi Þórir inn ganga en sauðamaður vildi það víst eigi. Vildi Þórir inn ganga en sauðamaðr vildi þat víst eigi. Þá vildi Þórir undan leita en sauðamaður sótti eftir og fékk tekið hann og kastaði honum heim að dyrunum. Þá vildi Þórir undan leita en sauðamaðr sótti eftir ok fekk tekit hann ok kastaði honum heim at dyrunum. Honum varð illt við þetta og komst þó til rúms síns og var víða orðinn kolblár. Honum varð illt við þetta ok komsk þó til rúms síns ok var víða orðinn kolblár. Af þessu tók hann sótt og andaðist. Af þessu tók hann sótt ok andaðisk. Var hann og grafinn þar að kirkju. Var hann ok grafinn þar at kirkju. Sýndust þeir báðir jafnan síðan í einni ferð, sauðamaður og Þórir viðleggur. Sýnðusk þeir báðir jafnan síðan í einni ferð, sauðamaðr ok Þórir viðleggur. Og af þessu varð fólkið allt óttafullt sem von var. Ok af þessu varð fólkit allt óttafullt sem ván var.

Eftir andlát Þóris tók sótt húskarl Þórodds og lá þrjár nætur áður hann andaðist. Eftir andlát Þóris tók sótt húskarl Þórodds ok lá þrjár nætur áðr hann andaðisk. Síðan dó hver að öðrum þar til er sex voru látnir. Síðan dó hverr at ǫðrum þar til er sex váru látnir. Var þá komið að jólaföstu en þó var þann tíma eigi fastað á Íslandi. Var þá komit at jólaföstu en þó var þann tíma eigi fastat á Íslandi.

Skreiðinni var svo hlaðið í klefann að hann var svo fullur að eigi mátti hurðinni upp lúka og tók hlaðinn upp undir þvertré og varð stiga til að taka að rjúfa hlaðann ofan. Skreiðinni var svá hlaðit í klefann at hann var svá fullr at eigi mátti hurðunni upp lúka ok tók hlaðinn upp undir þvertré ok varð stiga til at taka at rjúfa hlaðann ofan. Það var til tíðinda um kveldum, er menn sátu við málelda, að heyrt var í klefann að rifin var skreiðin en þá er til var leitað fannst þar eigi kvikt. Þat var til tíðenda um kveldum, er menn sátu við málelda, at heyrt var í klefann at rifin var skreiðin en þá er til var leitat fannsk þar eigi kvikt.

Það var um veturinn litlu fyrir jól að Þóroddur bóndi fór út á Nes eftir skreið sinni. Þat var um vetrinn litlu fyrir jól at Þóroddr bóndi fór út á Nes eftir skreið sinni. Þeir voru sex saman á teinæringi og voru út þar um nóttina. Þeir váru sex saman á teinæringi ok váru út þar um nóttina.

Það var tíðinda að Fróðá það sama kveld, er Þóroddur hafði heiman farið, að máleldar voru gervir og er menn komu fram sáu þeir að selshöfuð kom upp úr eldgrófinni. Þat var tíðenda at Fróðá þat sama kveld, er Þóroddur hafði heiman farit, at máleldar váru gervir ok er menn kómu fram sá þeir at selshöfuð kom upp ór eldgrófinni. Heimakona ein kom fyrst fram og sá þessi tíðindi. Heimakona ein kom fyrst fram ok sá þessi tíðendi. Hún tók lurk einn er lá í dyrunum og laust í höfuð selnum. Hon tók lurk einn er lá í dyrunum ok laust í hǫfuð selnum. Hann gekk upp við höggið og gægðist upp á ársalinn Þórgunnu. Hann gekk upp við hǫggit ok gægðist upp á ársalinn Þórgunnu. Þá gekk til húskarl og barði selinn. Þá gekk til húskarl ok barði selinn. Gekk hann upp við hvert högg þar til að hann kom upp yfir hreifana, þá féll húskarl í óvit. Gekk hann upp við hvert hǫgg þar til at hann kom upp yfir hreifana, þá fell húskarl í óvit. Urðu þá allir óttafullir þeir er við voru. Urðu þá allir óttafullir þeir er við váru.

Þá hljóp til sveinninn Kjartan og tók upp mikla járndrepsleggju og laust í höfuð selnum og varð það högg mikið en hann skók höfuðið og litaðist um. Þá hljóp til sveinninn Kjartan ok tók upp mikla járndrepsleggju ok laust í hǫfuð selnum ok varð þat hǫgg mikit en hann skók hǫfuðit ok litaðisk um. Lét Kjartan þá fara hvert að öðru en selurinn gekk þá niður við sem hann ræki hæl. Lét Kjartan þá fara hvert at ǫðru en selurinn gekk þá niðr við sem hann ræki hǽl. Hann barði þar til að selurinn gekk svo niður að hann landi saman gólfið fyrir ofan höfuð honum og svo fór jafnan um veturinn að allir fyrirburðir óttuðust mest Kjartan. Hann barði þar til at selrinn gekk svá niðr at hann landi saman gólfit fyrir ofan hǫfuð honum ok svá fór jafnan um vetrinn at allir fyrirburðir óttuðust mest Kjartan.

Um morguninn, er þeir Þóroddur fóru utan af Nesi með skreiðina, týndust þeir allir út fyrir Enni. Um morguninn, er þeir Þóroddr fóru útan af Nesi með skreiðina, týndusk þeir allir út fyrir Enni. Rak þar upp skipið og skreiðina undir Ennið en líkin fundust eigi. Rak þar upp skipit ok skreiðina undir Ennit en líkin fundusk eigi.

En er þessi tíðindi spurðust til Fróðár buðu þau Kjartan og Þuríður nábúum sínum þangað til erfis. En er þessi tíðendi spurðusk til Fróðár buðu þau Kjartan ok Þuríður nábúum sínum þangat til erfis. Var þá tekið jólaöl þeirra og snúið til erfisins. Var þá tekit jólaöl þeira ok snúit til erfisins.

En hið fyrsta kveld er menn voru að erfinu og menn voru í sæti komnir, þá gengur Þóroddur bóndi í skálann og förunautar hans allir alvotir. En it fyrsta kveld er menn váru at erfinu ok menn váru í sǽti komnir, þá gengr Þóroddr bóndi í skálann ok fǫrunautar hans allir alvotir. Menn fögnuðu vel Þóroddi því að þetta þótti góður fyrirburður því að þá höfðu menn það fyrir satt að þá væri mönnum vel fagnað að Ránar ef sædauðir menn vitjuðu erfis síns. Menn fǫgnuðu vel Þóroddi því at þetta þótti góðr fyrirburður því at þá hǫfðu menn þat fyrir satt at þá vǽri mǫnnum vel fagnat at Ránar ef sædauðir menn vitjuðu erfis síns. En þá var enn lítt af numin forneskjan þó að menn væru skírðir og kristnir að kalla. En þá var enn lítt af numin forneskjan þó at menn vǽri skírðir ok kristnir at kalla.

Þeir Þóroddur gengu eftir endilöngum setaskálanum en hann var tvídyrður. Þeir Þóroddr gengu eftir endilöngum setaskálanum en hann var tvídyrðr. Þeir gengu til eldaskála og tóku einskis manns kveðju. Þeir gengu til eldaskála ok tóku einskis manns kveðju. Settust þeir við eldinn en heimamenn stukku úr eldaskálanum en þeir Þóroddur sátu þar eftir þar til er eldurinn var fölskaður. Settusk þeir við eldinn en heimamenn stukku ór eldaskálanum en þeir Þóroddr sátu þar eftir þar til er eldrinn var fölskaður. Þá hurfu þeir á brott. Þá hurfu þeir á brott. Fór þetta svo hvert kveld, meðan erfið stóð, að þeir komu til eldanna. Fór þetta svá hvert kveld, meðan erfit stóð, at þeir kómu til eldanna. Hér var mart um rætt að erfinu. Hér var margt um rǿtt at erfinu. Gátu sumir að þetta mundi af taka er lokið væri erfinu. Gátu sumir at þetta mundi af taka er lokit vǽri erfinu. Fóru boðsmenn heim eftir veisluna en þar voru híbýli heldur daufleg eftir. Fóru boðsmenn heim eftir veisluna en þar váru híbýli heldr daufleg eftir.

Það kveld er boðsmenn voru brottu voru gervir máleldar að vanda. Þat kveld er boðsmenn váru brott váru gervir máleldar at vanda. En er eldar brunnu kom Þóroddur inn með sveit sína og voru allir votir. En er eldar brunnu kom Þóroddr inn með sveit sína ok váru allir votir. Settust þeir niður við eldinn og tóku að vinda sig. Settusk þeir niðr við eldinn ok tóku at vinda sik. Og er þeir höfðu niður sest kom inn Þórir viðleggur og hans sveitungar sex. Ok er þeir hǫfðu niðr sest kom inn Þórir viðleggur ok hans sveitungar sex. Voru þeir allir moldugir. Váru þeir allir moldugir. Þeir skóku klæðin og hreyttu moldinni á þá Þórodd. Þeir skóku klǽðin ok hreyttu moldinni á þá Þórodd. Heimamenn stukku úr eldhúsinu sem von var að og höfðu hvorki á því kveldi ljós né steina og enga þá hluti að þeir hefðu neina veru af eldinum. Heimamenn stukku ór eldhúsinu sem ván var at ok hǫfðu hvorki á því kveldi ljós né steina ok enga þá hluti at þeir hefði neina veru af eldinum.

Annað kveld eftir var máleldur ger í öðru húsi. Annat kveld eftir var máleldur ger í ǫðru húsi. Var þá ætlað að þeir mundu síður þangað koma. Var þá ǽtlat at þeir mundu síðr þangat koma. En það fór eigi svo því að allt gekk með sama hætti og hið fyrra kveldið. En þat fór eigi svá því at allt gekk með sama hǽtti ok it fyrra kveldit. Komu þeir hvorirtveggju til eldanna. Kómu þeir hvárirtveggju til eldanna.

Hið þriðja kveld gaf Kjartan það ráð til að gera skyldi langeld mikinn í eldaskála en máleld skyldi gera í öðru húsi. It þriðja kveldit gaf Kjartan þat ráð til at gera skyldi langeld mikinn í eldaskála en máleld skyldi gera í ǫðru húsi. Og svo var gert. Ok svá var gert. Og þá endist með því móti að þeir Þóroddur sátu við langeld en heimamenn við hinn litla eld og svo fór fram um öll jólin. Ok þá enðisk með því móti at þeir Þóroddr sátu við langeld en heimamenn við inn lítla eldinn ok svá fór fram um ǫll jólin.

Þá var svo komið að meir og meir lét í skreiðarhlaðanum. Þá var svá komit at meir ok meir lét í skreiðarhlaðanum. Var þá svo að heyra nætur sem daga að skreiðin væri rifin. Var þá svá at heyra nætur sem daga at skreiðin vǽri rifin. Eftir það voru þær stundir að skreiðina þurfti að hafa. Eftir þat váru þǽr stundir at skreiðina þurfti at hafa. Var þá leitað til hlaðans og sá maður er upp kom á hlaðann sá þau tíðindi að upp úr hlaðanum kom rófa, vaxin sem nautsrófa sviðin. Var þá leitat til hlaðans ok sá maðr er upp kom á hlaðann sá þau tíðendi at upp ór hlaðanum kom rófa, vaxin sem nautsrófa sviðin. Hún var snögg og selhár. Hon var snøgg ok selhár. Sá maður er upp fór á hlaðann tók í rófuna og togaði og bað aðra menn til fara með sér. Sá maðr er upp fór á hlaðann tók í rófuna ok togaði ok bað aðra menn til fara með sér. Fóru menn þá upp á hlaðann, bæði karlar og konur, og toguðu rófuna og fengu eigi að gert. Fóru menn þá upp á hlaðann, bǽði karlar ok konur, ok toguðu rófuna ok fengu eigi at gert. Skildu menn eigi annað en rófan væri dauð. Skilðu menn eigi annat en rófan vǽri dauð. Og er þeir toguðu sem mest strauk rófan úr höndum þeim svo að skinnið fylgdi úr lófum þeirra er mest höfðu á tekið en varð eigi síðan vart við rófuna. Ok er þeir toguðu sem mest strauk rófan ór hǫndum þeim svá at skinnit fylgði ór lófum þeira er mest hǫfðu á tekit en varð eigi síðan vart við rófuna. Var þá skreiðin upp borin og var þar hver fiskur úr roði rifinn svo að þar beið engan fisk í þegar niður sótti í hlaðann en þar fannst engi hlutur kvikur í hlaðanum. Var þá skreiðin upp borin ok var þar hverr fiskur ór roði rifinn svá at þar beið engan fisk í þegar niðr sótti í hlaðann en þar fannsk engi hlutr kvikr í hlaðanum.

Næst þessum tíðindum tók sótt Þorgríma galdrakinn, kona Þóris viðleggs. Nǽst þessum tíðindum tók sótt Þorgríma galdrakinn, kona Þóris viðleggs. Hún lá litla hríð áður hún andaðist og hið sama kveld sem hún var jörðuð sást hún í liði með Þóri bónda sínum. Hon lá lítla hríð áðr hon andaðisk ok it sama kveld sem hon var jörðuð sásk hon í liði með Þóri bónda sínum. Þá endurnýjaði sóttina í annað sinn þá er rófan hafði sýnst og önduðust þá meir konur en karlar. Þá endurnýjaði sóttina í annat sinn þá er rófan hafði sýnst ok ǫnduðusk þá meir konur en karlar. Létust þá enn sex menn í hríðinni. Létust þá enn sex menn í hríðinni. En sumt fólk flýði fyrir reimleikum og afturgöngum. En sumt fólk flýði fyrir reimleikum ok afturgöngum.

Um haustið höfðu þar verið þrír tigir hjóna en átján önduðust en fimm stukku í brottu en sjö voru eftir að gói. Um haustit hǫfðu þar verit þrír tigir hjóna en átján ǫnduðusk en fimm stukku í brott en sjö váru eftir at gói.

En þá er svo var komið undrum þeim var það einn dag að Kjartan fór inn til Helgafells að finna Snorra goða móðurbróður sinn og leitaði ráðs við hann, hvað að skyldi gera undrum þeim er yfir voru komin. En þá er svá var komit undrum þeim var þat einn dag at Kjartan fór inn til Helgafells at finna Snorra goða móðurbróður sinn ok leitaði ráðs við hann, hvat at skyldi gera undrum þeim er yfir váru komin. Þá var kominn prestur sá til Helgafells er Gissur hvíti hafði sent Snorra goða. Þá var kominn prestr sá til Helgafells er Gissr hvíti hafði sent Snorra goða. Sendi Snorri prestinn út til Fróðár með Kjartani og Þórð kausa son sinn og sex menn aðra. Sendi Snorri prestinn út til Fróðár með Kjartani ok Þórð kausa son sinn ok sex menn aðra. Hann gaf þau ráð til að brenna skyldi ársal Þórgunnu en sækja þá menn alla í dyradómi er aftur gengu, bað prest veita þar tíðir, vígja vatn og skrifta mönnum. Hann gaf þau ráð til at brenna skyldi ársal Þórgunnu en sǿkja þá menn alla í dyradómi er aftr gengu, bað prest veita þar tíðir, vígja vatn ok skrifta mǫnnum.

Síðan riðu þeir út til Fróðár og kvöddu menn af næstum bæjum með sér um leið og komu til Fróðár um kveldið fyrir kyndilmessu í þann tíma er máleldar voru gervir. Síðan riðu þeir út til Fróðár ok kvǫddu menn af nǽstum bǿjum með sér um leið ok kómu til Fróðár um kveldit fyrir kyndilmessu í þann tíma er máleldar váru gervir. Þá hafði Þuríður húsfreyja tekið sótt með þeim hætti sem þeir er látist höfðu. Þá hafði Þuríðr húsfreyja tekit sótt með þeim hǽtti sem þeir er látist hǫfðu.

Kjartan gekk inn þegar og sá að þeir Þóroddur sátu við eld sem þeir voru vanir. Kjartan gekk inn þegar ok sá at þeir Þóroddr sátu við eld sem þeir váru vanir. Kjartan tók ofan ársalinn Þórgunnu, gekk síðan í eldaskála, tók glóð af eldi og gekk út með. Kjartan tók ofan ársalinn Þórgunnu, gekk síðan í eldaskála, tók glóð af eldi ok gekk út með. Var þá brenndur allur rekkjubúnaðurinn er Þórgunna hafði átt. Var þá brenndr allr rekkjubúnaðrinn er Þórgunna hafði átt.

Eftir það stefndi Kjartan Þóri viðlegg en Þórður kausi Þóroddi bónda um það að þeir gengju þar um híbýli ólofað og firrðu menn bæði lífi og heilsu. Eftir þat stefndi Kjartan Þóri viðlegg en Þórðr kausi Þóroddi bónda um þat at þeir gengi þar um híbýli ólofat ok firrði menn bǽði lífi ok heilsu. Öllum var þeim stefnt er við eldinn sátu. Ǫllum var þeim stefnt er við eldinn sátu.

Síðan var nefndur dyradómur og sagðar fram sakir og farið að öllum málum sem á þingadómum. Síðan var nefndr dyradómur ok sagðar fram sakir ok farit at ǫllum málum sem á þingadómum. Voru þar kviðir bornir, reifð mál og dæmd. Váru þar kviðir bornir, reifð mál ok dǿmd.

En síðan er dómsorði var á lokið um Þóri viðlegg stóð hann upp og mælti: " Setið er nú meðan sætt er. En síðan er dómsorði var á lokit um Þóri viðlegg stóð hann upp ok mǽlti: " Setit er nú meðan sǽtt er. " Eftir það gekk hann út þær dyr sem dómurinn var eigi fyrir settur. " Eftir þat gekk hann út þǽr dyr sem dómrinn var eigi fyrir settr.

Þá var lokið dómsorði á sauðamann. Þá var lokit dómsorði á sauðamann. En er hann heyrði það stóð hann upp og mælti: " Fara skal nú og hygg eg að þó væri fyrr sæmra. " En er hann heyrði þat stóð hann upp ok mǽlti: " Fara skal nú ok hygg ek at þó vǽri fyrr sǿmra. "

En er Þorgríma galdrakinn heyrði að dómsorði var á hana lokið stóð hún upp og mælti: " Verið er nú meðan vært er. " En er Þorgríma galdrakinn heyrði at dómsorði var á hana lokit stóð hon upp ok mǽlti: " Verit er nú meðan vǽrt er. "

Síðan var sóttur hver að öðrum og stóð svo hver upp sem dómur féll á og mæltu allir nokkuð er út gengu og fannst það á hvers orðum að nauðigur losnaði. Síðan var sóttr hverr at ǫðrum ok stóð svá hverr upp sem dómr fell á ok mǽltu allir nǫkkut er út gengu ok fannsk þat á hvers orðum at nauðigr losnaði.

Síðan var sókn felld á Þórodd bónda. Síðan var sókn felld á Þórodd bónda. Og er hann heyrði það stóð hann upp og mælti: " Fátt hygg eg hér friða enda flýjum nú allir. Ok er hann heyrði þat stóð hann upp ok mǽlti: " Fátt hygg ek hér friða enda flýjum nú allir. " Gekk hann þá út eftir það. " Gekk hann þá út eftir þat.

Síðan gengu þeir Kjartan inn. Síðan gengu þeir Kjartan inn. Bar prestur þá vígt vatn og helga dóma um öll hús. Bar prestr þá vígt vatn ok helga dóma um ǫll hús. Eftir um daginn syngur prestur tíðir allar og messu hátíðlega og eftir það tókust af allar afturgöngur að Fróðá og reimleikar en Þuríði batnaði sóttarinnar svo að hún varð heil. Eftir um daginn syngur prestur tíðir allar ok messu hátíðlega ok eftir þat tókust af allar afturgöngur at Fróðá ok reimleikar en Þuríði batnaði sóttarinnar svá at hon varð heil.

Um vorið eftir undur þessi tók Kjartan sér hjón og bjó að Fróðá lengi síðan og varð hinn mesti garpur. Um várit eftir undur þessi tók Kjartan sér hjón ok bjó at Fróðá lengi síðan ok varð inn mesti garpur.