Bókastaðir

The Icelandic Sagas, glossed
Chapter 36

Þorleifur hét maður. Þorleifur hét maðr. Hann var austfirskur og hafði orðið sekur um konumál. Hann var austfirzkr ok hafði orðit sekr um konumál. Hann kom til Helgafells um haustið og beiddi Snorra goða viðtöku en hann veik honum af höndum og töluðu þeir mjög lengi áður hann fór á brott. Hann kom til Helgafells um haustit ok beiddi Snorra goða viðtǫku en hann veik honum af hǫndum ok tǫluðu þeir mjǫk lengi áðr hann fór á brott. Eftir það fór Þorleifur inn á Bólstað og kom þar um kveldið og var þar aðra nótt. Eftir þat fór Þorleifr inn á Bólstað ok kom þar um kveldit ok var þar aðra nótt.

Arnkell stóð upp snemma um morguninn og negldi saman útihurð sína. Arnkell stóð upp snemma um morguninn ok negldi saman útihurð sína. En er Þorleifur reis upp gekk hann til Arnkels og beiddi hann viðtöku. En er Þorleifr reis upp gekk hann til Arnkels ok beiddi hann viðtǫku. Hann svarar heldur seinlega og spyr ef hann hefir fundið Snorra goða. Hann svarar heldr seinlega ok spyrr ef hann hefir fundit Snorra goða.

" Fann eg hann, " segir Þorleifur, " og vildi hann engan kost á gera að taka við mér enda er mér lítið um, " segir Þorleifur, " að veita þeim manni fylgd er jafnan vill sinn hlut láta undir liggja við hvern mann sem um er að eiga. " " Fann ek hann, " segir Þorleifr, " ok vildi hann engan kost á gera at taka við mér enda er mér lítit um, " segir Þorleifr, " at veita þeim manni fylgd er jafnan vill sinn hlut láta undir liggja við hvern mann sem um er at eiga. "

" Eigi kemur mér það í hug, " segir Arnkell, " að Snorri kaupi sínu kaupi betur þótt hann gefi þér mat til fylgdar. " " Eigi kemr mér þat í hug, " segir Arnkell, " at Snorri kaupi sínu kaupi betr þótt hann gefi þér mat til fylgdar. "

" Hér vil eg á halda um viðtökuna Arnkell sem þú ert, " segir Þorleifur. " Hér vil ek á halda um viðtökuna Arnkell sem þú ert, " segir Þorleifr.

" Eigi er eg vanur, " segir Arnkell, " að taka við utanhéraðsmönnum. " " Eigi er ek vanr, " segir Arnkell, " at taka við utanhéraðsmönnum. "

Áttust þeir þar við um hríð. Áttusk þeir þar við um hríð. Hélt Þorleifur á um málið en Arnkell veik af höndum. Helt Þorleifr á um málit en Arnkell veik af hǫndum. Þá boraði Arnkell hurðarokann og lagði niður meðan tálguöxina. Þá boraði Arnkell hurðarokann ok lagði niðr meðan tálguöxina. Þorleifur tók hana upp og reiddi skjótt yfir höfuð sér og hugði að setja í höfuð Arnkatli. Þorleifr tók hana upp ok reiddi skjótt yfir hǫfuð sér ok hugði at setja í hǫfuð Arnkatli. En er Arnkell heyrði hvininn hljóp hann undir höggið og hóf Þorleif upp á bringu sér og kenndi þar aflsmunar því að Arnkell var rammur að afli. En er Arnkell heyrði hvininn hljóp hann undir hǫggit ok hóf Þorleif upp á bringu sér ok kenndi þar aflsmunar því at Arnkell var rammr at afli. Felldi hann Þorleif svo mikið fall að honum hélt við óvit en öxin hraut úr hendi honum og fékk Arnkell hana tekið og setti í höfuð Þorleifi og veitti honum banasár. Felldi hann Þorleif svá mikit fall at honum helt við óvit en øxin hraut ór hendi honum ok fekk Arnkell hana tekit ok setti í hǫfuð Þorleifi ok veitti honum banasár.

Sá orðrómur lagðist á að Snorri goði hefði þenna mann sendan til höfuðs Arnkatli. Sá orðrómr lagðisk á at Snorri goði hefði þenna mann sendan til hǫfuðs Arnkatli. Snorri lét þetta mál eigi til sín taka og lét hér ræða um hvern það er vildi og liðu svo þau misseri að eigi varð til tíðinda. Snorri lét þetta mál eigi til sín taka ok lét hér rǿða um hvern þat er vildi ok liðu svá þau misseri at eigi varð til tíðenda.

Chapter 37

Annað haust eftir að veturnóttum hafði Snorri goði haustboð mikið og bauð til vinum sínum. Annat haust eftir at veturnóttum hafði Snorri goði haustboð mikit ok bauð til vinum sínum. Þar var öldrykkja og fast drukkið. Þar var öldrykkja ok fast drukkit.

Þar var ölteiti mörg. Þar var ǫlteiti mǫrg. Var þar talað um mannjöfnuð hver þar væri göfgastur maður í sveit eða mestur höfðingi. Var þar talat um mannjǫfnuð hver þar vǽri gǫfgastr maðr í sveit eða mestr hǫfðingi. Og urðu menn þar eigi á eitt sáttir sem oftast er ef um mannjöfnuð er talað. Ok urðu menn þar eigi á eitt sáttir sem oftast er ef um mannjǫfnuð er talat. Voru þeir flestir að Snorri goði þótti göfgastur maður en sumir nefndu til Arnkel. Váru þeir flestir at Snorri goði þótti gǫfgastr maðr en sumir nefndu til Arnkel. Þeir voru enn sumir er nefndu til Styr. Þeir váru enn sumir er nefndu til Styr.

En er þeir töluðu þetta þá svarar þar til Þorleifur kimbi: " Hví þræta menn um slíka hluti er allir menn mega sjá hversu er? " En er þeir tǫluðu þetta þá svarar þar til Þorleifr kimbi: " Hví þrǽta menn um slíka hluti er allir menn megu sjá hversu er? "

" Hvað viltu til segja Þorleifur, " sögðu þeir, " er þú deilir þetta mál svo mjög brotum? " " Hvat vill til segja Þorleifr, " sǫgðu þeir, " er þú deilir þetta mál svá mjǫk brotum? "

" Miklu mestur þykir mér Arnkell, " segir hann. " Miklu mestr þykkir mér Arnkell, " segir hann.

" Hvað finnur þú til þess? " segja þeir. " Hvat finnr þú til þess? " segja þeir.

" Það er satt er, " segir hann. " Þat er satt er, " segir hann. " Eg kalla að þar sé sem einn maður er þeir eru Snorri goði og Styr fyrir tengda sakir, en engir liggja heimamenn Arnkels ógildir hjá garði hans þeir er Snorri hefir drepið, sem Haukur fylgdarmaður Snorra liggur hér hjá garði hans er Arnkell hefir drepið. " " Ek kalla at þar sé sem einn maðr er þeir eru Snorri goði ok Styr fyrir tengda sakir, en engir liggja heimamenn Arnkels ógildir hjá garði hans þeir er Snorri hefir drepit, sem Haukr fylgdarmaður Snorra liggr hér hjá garði hans er Arnkell hefir drepit. "

Þetta þótti mönnum mjög mælt og þó satt þar sem þeir voru komnir og féll niður þetta tal. Þetta þótti mǫnnum mjǫk mǽlt ok þó satt þar sem þeir váru komnir ok fell niðr þetta tal.

En er menn fóru í brott frá boðinu valdi Snorri gjafir vinum sínum. En er menn fóru í brott frá boðinu valði Snorri gjafir vinum sínum. Hann leiddi Þorbrandssonu til skips inn til Rauðavíkurhöfða. Hann leiddi Þorbrandssonu til skips inn til Rauðavíkurhöfða.

Og er þeir skildu gekk Snorri að Þorleifi kimba og mælti: " Hér er öx Þorleifur er eg vil gefa þér og á eg þessa háskeftasta og mun hún eigi taka til höfuðs Arnkatli, þá er hann býr um hey sitt á Örlygsstöðum, ef þú reiðir heiman til úr Álftafirði. " Ok er þeir skilðu gekk Snorri at Þorleifi kimba ok mǽlti: " Hér er øx Þorleifr er ek vil gefa þér ok á ek þessa háskeftasta ok mun hon eigi taka til hǫfuðs Arnkatli, þá er hann býr um hey sitt á Örlygsstöðum, ef þú reiðir heiman til ór Álftafirði. "

Þorleifur tók við öxinni og mælti: " Hugsa þú svo, " segir hann, " að eg mun eigi dvelja að reiða öxina að honum Arnkatli þá er þú ert búinn að hefna Hauks fylgdarmanns þíns. " Þorleifr tók við øxinni ok mǽlti: " Hugsa þú svá, " segir hann, " at ek mun eigi dvelja at reiða øxina at honum Arnkatli þá er þú ert búinn at hefna Hauks fylgdarmanns þíns. "

Snorri svarar: " Það þykist eg eiga að yður Þorbrandssonum að þér haldið njósnum nær færi gefur á Arnkatli en ámælið mér þá ef eg kem eigi til móts við yður, ef nokkuð má að skapast, ef þér gerið mig varan við. " Snorri svarar: " Þat þykisk ek eiga at yðr Þorbrandssonum at þér haldið njósnum nǽr fǿri gefr á Arnkatli en ámǽlið mér þá ef ek kem eigi til móts við yðr, ef nǫkkut má at skapast, ef þér gerið mik varan við. "

Skildu þeir við það að hvorirtveggju létust búnir að ráða Arnkel af lífi en Þorbrandssynir skyldu halda njósn um ferðir hans. Skilðu þeir við þat at hvárirtveggju létusk búnir at ráða Arnkel af lífi en Þorbrandssynir skuldu halda njósn um ferðir hans.

Snemma vetrar gerði íslög mikil og lagði fjörðu alla. Snemma vetrar gerði íslǫg mikil ok lagði fjǫrðu alla. Freysteinn bófi gætti sauða í Álftafirði. Freysteinn bófi gǽtti sauða í Álftafirði. Hann var settur til að halda njósnum ef færi gæfi á Arnkatli. Hann var settr til at halda njósnum ef fǿri gǽfi á Arnkatli.

Arnkell var starfsmaður mikill og lét þræla sína vinna alla daga milli sólsetra. Arnkell var starfsmaðr mikill ok lét þrǽla sína vinna alla daga milli sólsetra. Arnkell hafði undir sig bæði löndin, Úlfarsfell og Örlygsstaði, því að engir urðu til að taka löndin fyrir ófrelsi Þorbrandssona. Arnkell hafði undir sik bǽði lǫndin, Úlfarsfell ok Örlygsstaði, því at engir urðu til at taka lǫndin fyrir ófrelsi Þorbrandssona.

En um veturinn var það siður Arnkels að flytja heyið af Örlygsstöðum um nætur er nýlýsi voru því að þrælarnir unnu alla daga. En um vetrinn var þat siðr Arnkels at flytja heyit af Örlygsstöðum um nætur er nýlýsi váru því at þrǽlarnir unnu alla daga. Hirti hann og eigi þó að Þorbrandssynir yrðu eigi varið við þá er heyið var flutt. Hirði hann ok eigi þó at Þorbrandssynir yrði eigi varit við þá er heyit var flutt.

Það var eina nótt um veturinn fyrir jól að Arnkell stóð upp um nótt og vakti þræla sína þrjá og hét einn Ófeigur. Þat var eina nótt um vetrinn fyrir jól at Arnkell stóð upp um nótt ok vakti þrǽla sína þrjá ok hét einn Ófeigr. Arnkell bóndi fór með þeim inn á Örlygsstaði. Arnkell bóndi fór með þeim inn á Örlygsstaði. Þeir höfðu fjóra yxn og tvo sleða með. Þeir hǫfðu fjóra yxn ok tvá sleða með.

Þorbrandssynir urðu varir við ferð þeirra og fór Freysteinn bófi þegar um nótt út til Helgafells eftir ísnum og kom þar er menn höfðu í rekkju verið um hríð. Þorbrandssynir urðu varir við ferð þeira ok fór Freysteinn bófi þegar um nótt út til Helgafells eftir ísnum ok kom þar er menn hǫfðu í rekkju verit um hríð. Hann vakti upp Snorra goða. Hann vakti upp Snorra goða.

Snorri spyr hvað hann vill. Snorri spyrr hvat hann vill. Hann svarar: " Nú er örninn gamli floginn á æslið á Örlygsstaði. " Hann svarar: " Nú er ǫrninn gamli floginn á æslið á Örlygsstaði. "

Snorri stóð upp og bað menn klæðast. Snorri stóð upp ok bað menn klǽðast. Og er þeir voru klæddir þá tóku þeir vopn sín og fóru níu saman inn eftir ísnum til Álftafjarðar. Ok er þeir váru klǽddir þá tóku þeir vápn sín ok fóru níu saman inn eftir ísnum til Álftafjarðar. Og er þeir komu inn í fjarðarbotninn komu Þorbrandssynir til móts við þá, sex saman. Ok er þeir kómu inn í fjarðarbotninn kómu Þorbrandssynir til móts við þá, sex saman. Fóru þeir síðan upp til Örlygsstaða. Fóru þeir síðan upp til Örlygsstaða. Og er þeir komu þar þá hafði þrællinn einn heim farið með heyhlassið en þeir Arnkell voru þá að gera annað. Ok er þeir kómu þar þá hafði þrǽllinn einn heim farit með heyhlassit en þeir Arnkell váru þá at gera annat. Þá sáu þeir Arnkell að vopnaðir menn fóru frá sæ neðan. Þá sá þeir Arnkell at vopnaðir menn fóru frá sǽ neðan.

Ræddi Ófeigur um að ófriður mundir vera " og er sá einn til að vér förum heim. " Rǿddi Ófeigr um at ófriðr myndir vera " ok er sá einn til at vér fǫrum heim. "

Arnkell svarar: " Hér kann eg gott ráð til því að hér skulu gera hvorir það er betra þykir. Arnkell svarar: " Hér kann ek gott ráð til því at hér skulu gera hvorir þat er betra þykkir. Þið skuluð hlaupa heim og vekja upp fylgdarmenn mína og munu þeir koma skjótt til móts við mig en hér er vígi gott í stakkgarðinum og mun eg héðan verjast ef þetta eru ófriðarmenn því að mér þykir það betra en renna. Þit skuluð hlaupa heim ok vekja upp fylgdarmenn mína ok munu þeir koma skjótt til móts við mik en hér er vígi gott í stakkgarðinum ok mun ek héðan verjast ef þetta eru ófriðarmenn því at mér þykkir þat betra en renna. Mun eg eigi skjótt verða sóttur. Mun ek eigi skjótt verða sóttr. Munu mínir menn koma skjótt til móts við mig ef þið rekið drengilega erindið. " Munu mínir menn koma skjótt til móts við mik ef þit rekið drengilega erindit. "

Og er Arnkell hafði þetta mælt hófu þrælarnir á rás. Ok er Arnkell hafði þetta mǽlt hófu þrǽlarnir á rás. Varð Ófeigur skjótari. Varð Ófeigr skjótari. Hann varð svo hræddur að hann gekk nálega af vitinu og hljóp í fjall upp og þaðan í foss einn og týndist og heitir þar Ófeigsfoss. Hann varð svá hrǽddr at hann gekk nálega af vitinu ok hljóp í fjall upp ok þaðan í foss einn ok týndisk ok heitir þar Ófeigsfoss. Annar þræll hljóp heim á bæinn og er hann kom til hlöðunnar var þar fyrir félagi hans og bar inn heyið. Annarr þrǽll hljóp heim á bǿinn ok er hann kom til hlöðunnar var þar fyrir félagi hans ok bar inn heyit. Hann kallar á þann þrælinn er hljóp að hann skyldi leggja inn heyið með honum en það fannst á að þrælnum var verkið eigi leitt og fór hann til með honum. Hann kallar á þann þrǽlinn er hljóp at hann skyldi leggja inn heyit með honum en þat fannsk á at þrǽlnum var verkit eigi leitt ok fór hann til með honum.

Nú er að segja frá Arnkatli að hann kenndi ferð þeirra Snorra goða. Nú er at segja frá Arnkatli at hann kenndi ferð þeira Snorra goða. Þá reif hann meiðinn undan sleðanum og hafði upp í garðinn með sér. Þá reif hann meiðinn undan sleðanum ok hafði upp í garðinn með sér. Garðurinn var hár utan en vaxinn mjög upp innan og var það gott vígi. Garðrinn var hár útan en vaxinn mjǫk upp innan ok var þat gott vígi. Hey var í garðinum og voru teknir á garðsetar. Hey var í garðinum ok váru teknir á garðsetar.

En er þeir Snorri komu að garðinum þá er eigi getið að þeir hefðust orð við og veittu þeir honum þegar atgöngu og mest með spjótalögum en Arnkell laust af sér með meiðnum og gengu mjög í sundur spjótsköftin fyrir þeim en Arnkell varð eigi sár. En er þeir Snorri kómu at garðinum þá er eigi getit at þeir hefðust orð við ok veittu þeir honum þegar atgǫngu ok mest með spjótalögum en Arnkell laust af sér með meiðnum ok gengu mjǫk í sundr spjótsköftin fyrir þeim en Arnkell varð eigi sár. En er þeir höfðu látið skotvopnin þá rann Þorleifur kimbi að garðinum og hljóp upp á garðinn með brugðið sverð en Arnkell laust sleðmeiðnum í mót honum og lét Þorleifur þá fallast undan högginu öfugur út af garðinum en meiðurinn koma á garðinn og gekk úr garðinum upp fyrir jarðartorfa frosin en sleðmeiðurinn brotnaði í fjötraraufinni og hraut annar hluturinn út af garðinum. En er þeir hǫfðu látit skotvopnin þá rann Þorleifr kimbi at garðinum ok hljóp upp á garðinn með brugðit sverð en Arnkell laust sleðmeiðnum í mót honum ok lét Þorleifr þá fallast undan hǫgginu ǫfugr út af garðinum en meiðrinn koma á garðinn ok gekk ór garðinum upp fyrir jarðartorfa frosin en sleðmeiðrinn brotnaði í fjötraraufinni ok hraut annarr hlutrinn út af garðinum. Arnkell hafði reist við heyið sverð sitt og skjöld. Arnkell hafði reist við heyit sverð sitt ok skjǫld. Tók hann þá upp vopnin og varðist með þeim. Tók hann þá upp vopnin ok varðisk með þeim. Varð honum þá skeinisamt. Varð honum þá skeinisamt. Komust þeir þá upp í garðinn að honum en Arnkell hljóp upp á heyið og varðist þaðan um hríð. Kómusk þeir þá upp í garðinn at honum en Arnkell hljóp upp á heyit ok varðisk þaðan um hríð. En þó urðu þær málalyktir að Arnkell féll og huldu þeir hann í garðinum með heyi. En þó urðu þǽr málalyktir at Arnkell fell ok hulðu þeir hann í garðinum með heyi. Eftir þetta fóru þeir Snorri heim til Helgafells. Eftir þetta fóru þeir Snorri heim til Helgafells.

Um dráp Arnkels kvað Þormóður Trefilsson vísu þessa: Um dráp Arnkels kvað Þormóðr Trefilsson vísu þessa:

Nú er að segja frá þrælum Arnkels að þeir gengu inn þá er þeir höfðu inn borið heyið og fóru af skinnstökkum sínum. Nú er at segja frá þrǽlum Arnkels at þeir gengu inn þá er þeir hǫfðu inn borit heyit ok fóru af skinnstökkum sínum. Þá vöknuðu fylgdarmenn Arnkels og spurðu hvar hann var. Þá vǫknuðu fylgdarmenn Arnkels ok spurðu hvar hann var.

Þá var sem þrællinn vaknaði af svefni og svarar: " Það er satt, " segir hann, " hann mun berjast inn á Örlygsstöðum við Snorra goða. " Þá var sem þrǽllinn vaknaði af svefni ok svarar: " Þat er satt, " segir hann, " hann mun berjast inn á Örlygsstöðum við Snorra goða. "

Þá hljópu menn upp og klæddust og fóru sem skyndilegast inn á Örlygsstaði og fundu Arnkel bónda sinn dauðan og var hann öllum mönnum harmdauði því að hann hefir verið allra menna best að sér um alla hluti í fornum sið og manna vitrastur, vel skapi farinn, hjartaprúður og hverjum manni djarfari, einarður og allvel stilltur. Þá hljópu menn upp ok klǽddusk ok fóru sem skyndilegast inn á Örlygsstaði ok fundu Arnkel bónda sinn dauðan ok var hann ǫllum mǫnnum harmdauði því at hann hefir verit allra manna bezt at sér um alla hluti í fornum sið ok manna vitrastr, vel skapi farinn, hjartaprúðr ok hverjum manni djarfari, einarðr ok allvel stilltr. Hafði hann og jafnan hinn hærra hlut í málaferlum við hverja sem skipta var. Hafði hann ok jafnan inn hǽra hlut í málaferlum við hverja sem skipta var. Fékk hann af því öfundsamt sem nú kom fram. Fekk hann af því öfundsamt sem nú kom fram.

Tóku þeir nú lík Arnkels og bjuggu um og færðu til graftar. Tóku þeir nú lík Arnkels ok bjuggu um ok fǿrðu til graftar. Arnkell var lagður í haug við sæinn út við Vaðilshöfða og er það svo víður haugur sem stakkgarður mikill. Arnkell var lagðr í haugi við sjóinn út við Vaðilshöfða ok er þat svá víðr haugr sem stakkgarður mikill.

Chapter 38

Eftir víg Arnkels voru konur til erfðar og aðildar og var fyrir því eigi svo mikill reki að ger um vígið sem von mundi þykja um svo göfgan mann. Eftir víg Arnkels váru konur til erfðar ok aðildar ok var fyrir því eigi svá mikill reki at ger um vígit sem ván myndi þykkja um svá gǫfgan mann. En þó var sæst á vígið á þingi og urðu þær einar mannsektir að Þorleifur kimbi skyldi vera utan þrjá vetur því að honum var kennt banasár Arnkels. En þó var sǽst á vígit á þingi ok urðu þǽr einar mannsektir at Þorleifr kimbi skyldi vera útan þrjá vetr því at honum var kennt banasár Arnkels.

En með því að eftirmálið varð eigi svo sæmilegt sem líklegt þótti um svo mikinn höfðingja sem Arnkell var þá færðu landsstjórnarmenn lög á því að aldrei síðan skyldi kona vera vígsakaraðili né yngri karlmaður en sextán vetra og hefir það haldist jafnan síðan. En með því at eftirmálit varð eigi svá sæmilegt sem líklegt þótti um svá mikinn hǫfðingja sem Arnkell var þá fǿrðu landsstjórnarmenn lǫg á því at aldrei síðan skyldi kona vera vígsakaraðili né yngri karlmaðr en sextán vetra ok hefir þat haldist jafnan síðan.

Chapter 39

Þorleifur kimbi tók sér fari um sumarið með kaupmönnum þeim er bjuggust í Straumfirði og var hann í sveit með stýrimönnum. Þorleifr kimbi tók sér fari um sumarit með kaupmǫnnum þeim er bjuggusk í Straumfirði ok var hann í sveit með stýrimönnum.

Það var þá kaupmanna siður að hafa eigi matsveina en sjálfir mötunautar hlutuðu með sér hverjir búðarvörð skyldu halda dag frá degi. Þat var þá kaupmanna siðr at hafa eigi matsveina en sjálfir mötunautar hlutuðu með sér hverir búðarvörð skuldu halda dag frá degi. Þá skyldu og allir skiparar eiga drykk saman og skyldi ker standa við siglu er drykkur var í og lok yfir kerinu en sumur drykkur var í verplum og var þaðan bætt í kerið svo sem úr var drukkið. Þá skuldu ok allir skiparar eiga drykk saman ok skyldi ker standa við siglu er drykkur var í ok lok yfir kerinu en sumurr drykkur var í verplum ok var þaðan bǿtt í kerit svá sem ór var drukkit.

En er þeir voru mjög búnir þá kom þar maður á Búðarhamar. En er þeir váru mjǫk búnir þá kom þar maðr á Búðarhamar. Þessi maður var mikill vexti og hafði byrði á baki. Þessi maðr var mikill vexti ok hafði byrði á baki. Sýndist mönnum hann nokkuð undarlegur. Sýndisk mǫnnum hann nǫkkut undarlegr. Hann spyr að stýrimanni og var honum vísað til hans búðar. Hann spyrr at stýrimanni ok var honum vísat til hans búðar. Hann lagði af sér baggann hjá búðardyrum og gekk síðan inn í búðina. Hann lagði af sér baggann hjá búðardyrum ok gekk síðan inn í búðina.

Hann spyr ef stýrimaður vildi veita honum far um hafið. Hann spyrr ef stýrimaðr vildi veita honum far um hafit. Þeir spurðu hann að nafni en hann nefndist Arnbjörn, sonur Ásbrands frá Kambi, og kvaðst vilja fara utan og leita Bjarnar bróður síns er utan hafði farið fyrir nokkurum vetrum og hafði eigi til hans spurst síðan hann fór til Danmerkur. Þeir spurðu hann at nafni en hann nefndisk Arnbjǫrn, son Ásbrands frá Kambi, ok kvazk vilja fara útan ok leita Bjarnar bróður sinn er útan hafði farit fyrir nokkurum vetrum ok hafði eigi til hans spurst síðan hann fór til Danmerkr. Austmenn sögðu að þá var bundinn búlki og þóttust eigi leysa mega. Austmenn sǫgðu at þá var bundinn búlki ok þóttust eigi leysa mega. Hann lést eigi hafa fararefni meiri en liggja megi á búlka. Hann lézk eigi hafa fararefni meiri en liggja megi á búlka. En með því að þeim þótti honum nauðsyn á ferðinni þá tóku þeir við honum og var hann einn saman í mötuneyti og bjó á þiljum fram. En með því at þeim þótti honum nauðsyn á ferðinni þá tóku þeir við honum ok var hann einn saman í mǫtuneyti ok bjó á þiljum fram. Í bagga hans voru þrjú hundruð vaðmála og tólf vararfeldir og farnest hans. Í bagga hans váru þrjú hundruð vaðmála ok tólf vararfeldir ok farnest hans. Arnbjörn var liðgóður og ofléttur og virðist kaupmönnum hann vel. Arnbjǫrn var liðgóðr ok ofléttr ok virðisk kaupmǫnnum hann vel.

Þeir fengu hæga útivist og komu við Hörðaland og tóku þar útsker eitt. Þeir fengu hǿgja útivist ok kómu við Hǫrðaland ok tóku þar útsker eitt. Þeir bjuggu þar mat sinn á landi. Þeir bjuggu þar mat sinn á landi.

Þorleifur kimbi hlaut búðarvörð og skyldi gera graut. Þorleifr kimbi hlaut búðarvörð ok skyldi gera graut. Arnbjörn var á landi og gerði sér graut. Arnbjǫrn var á landi ok gerði sér graut. Hafði hann búðarketil þann er Þorleifur skyldi hafa síðan. Hafði hann búðarketil þann er Þorleifr skyldi hafa síðan. Gekk Þorleifur þá á land upp og bað Arnbjörn fá sér ketilinn en hann hafði þá enn eigi þafðan sinn graut og hrærði þá enn í katlinum. Gekk Þorleifr þá á land upp ok bað Arnbjǫrn fá sér ketilinn en hann hafði þá enn eigi þafðan sinn graut ok hrǿrði þá enn í katlinum. Stóð Þorleifur yfir honum uppi. Stóð Þorleifr yfir honum uppi.

Þá kölluðu Austmenn af skipinu að Þorleifur skyldi matbúa og sögðu hann vera mjög íslenskan fyrir tómlæti sitt. Þá kǫlluðu Austmenn af skipinu at Þorleifur skyldi matbúa ok sǫgðu hann vera mjǫk íslenskan fyrir tómlæti sitt. Þá varð Þorleifi skapfátt og tók ketilinn en steypti niður grautinum Arnbjarnar og sneri á brott síðan. Þá varð Þorleifi skapfátt ok tók ketilinn en steypti niðr grautinum Arnbjarnar ok sneri á brott síðan. Arnbjörn sat eftir og hélt á þvörunni og laust með henni til Þorleifs og kom á hálsinn. Arnbjǫrn sat eftir ok helt á þvörunni ok laust með henni til Þorleifs ok kom á hálsinn. Það var lítið högg en með því að grauturinn var heitur þá brann Þorleifur á hálsinum. Þat var lítit hǫgg en með því at grautrinn var heitr þá brann Þorleifr á hálsinum.

Hann mælti: " Eigi skulu Noregsmenn að því hlæja, með því að við erum hér komnir tveir samlendir, að þeir þurfi að draga okkur í sundur sem hunda en minnast skal þessa þá er við erum á Íslandi. Hann mǽlti: " Eigi skulu Noregsmenn at því hlǽja, með því at við erum hér komnir tveir samlendir, at þeir þurfi at draga okkr í sundr sem hunda en minnast skal þessa þá er við erum á Íslandi. Arnbjörn svarar engu. Arnbjörn svarar engu.

Lágu þeir þar fár nætur áður þeim byrjaði að landi inn og skipuðu þar upp. Lágu þeir þar fár nætur áðr þeim byrjaði at landi inn ok skipuðu þar upp. Vistaðist Þorleifur þar en Arnbjörn tók sér fari með byrðingsmönnum nokkurum austur til Víkur og þaðan til Danmerkur að leita Bjarnar bróður síns. Vistaðisk Þorleifr þar en Arnbjǫrn tók sér fari með byrðingsmönnum nokkurum austr til Víkur ok þaðan til Danmerkr at leita Bjarnar bróður síns.

Chapter 40

Þorleifur kimbi var tvo vetur í Noregi og fór síðan til Íslands með sömu kaupmönnum og hann fór utan. Þorleifr kimbi var tvá vetr í Noregi ok fór síðan til Íslands með sǫmu kaupmǫnnum ok hann fór útan. Komu þeir í Breiðafjörð og tóku Dögurðarnes. Kómu þeir í Breiðafjǫrð ok tóku Dǫgurðarnes. Fór Þorleifur heim í Álftafjörð um haustið og lét vel yfir sér sem vandi hans var til. Fór Þorleifr heim í Álftafjörð um haustit ok lét vel yfir sér sem vandi hans var til.

Það saman sumar komu þeir bræður út í Hraunhafnarósi, Björn og Arnbjörn. Þat saman sumar kómu þeir brǿðr út í Hraunhafnarósi, Bjǫrn ok Arnbjǫrn. Björn var síðan kallaður Breiðvíkingakappi. Bjǫrn var síðan kallaðr Breiðvíkingakappi. Hafði Arnbjörn þá góða peninga út haft og keypti hann þegar um sumarið er hann kom út land á Bakka í Hraunhöfn og gerði þar bú um vorið eftir. Hafði Arnbjǫrn þá góða peninga út haft ok keypti hann þegar um sumarit er hann kom út land á Bakka í Hraunhöfn ok gerði þar bú um várit eftir. Hann var um veturinn á Knerri með Þórði blíg mági sínum Hann var um vetrinn á Knerri með Þórði blíg mági sínum

Arnbjörn var engi áburðarmaður og fámálugur um flesta hluti en hann var þó hinn gildasti karlmaður um alla hluti. Arnbjǫrn var engi áburðarmaðr ok fámálugr um flesta hluti en hann var þó inn gildasti karlmaðr um alla hluti.

Björn bróðir hans var áburðarmaður mikill er hann kom út og hélt sig vel því að hann hafði samið sig eftir sið útlenskra höfðingja. Bjǫrn bróðir hans var áburðarmaðr mikill er hann kom út ok helt sik vel því at hann hafði samit sik eftir sið útlenskra hǫfðingja. Var hann maður miklu fríðari en Arnbjörn en í engu var hann ógildari maður en reyndur mjög í framgöngu er hann hafði framið sig utanlands. Var hann maðr miklu fríðari en Arnbjǫrn en í engu var hann ógildari maðr en reyndr mjǫk í framgǫngu er hann hafði framit sik utanlands.

Um sumarið þá er þeir voru nýkomnir út var stefnt fjölmennt mannamót fyrir norðan heiðina undir Haugabrekkum, inn frá Fróðárósi, og riðu þeir til kaupmennirnir allir í litklæðum. Um sumarit þá er þeir váru nýkomnir út var stefnt fjǫlmennt mannamót fyrir norðan heiðina undir Haugabrekkum, inn frá Fróðárósi, ok riðu þeir til kaupmennirnir allir í litklǽðum. Og er þeir komu til mannamótsins var þar mart manna fyrir. Ok er þeir kómu til mannamótsins var þar margt manna fyrir. Þar var Þuríður húsfreyja frá Fróðá og gekk Björn til tals við hana og lagði engi maður það til orðs. Þar var Þuríðr húsfreyja frá Fróðá ok gekk Bjǫrn til tals við hana ok lagði engi maðr þat til orðs. Þótti mönnum að vonum að þeim yrði hjaldrjúgt svo langt sem í milli funda hafði verið. Þótti mǫnnum at vonum at þeim yrði hjaldrjúgt svá langt sem í milli funda hafði verit.

Þar urðu áverkar með mönnum um daginn. Þar urðu áverkar með mǫnnum um daginn. Þar var særður til ólífis maður þeirra norðanmanna og var hann borinn undir hrísrunn einn er stóð á eyrinni og hljóp blóð mikið úr sárinu og stóð blóðtjörn í runninum. Þar var sǽrðr til ólífis maðr þeira norðanmanna ok var hann borinn undir hrísrunn einn er stóð á eyrinni ok hljóp blóð mikit ór sárinu ok stóð blóðtjörn í runninum.

Þar var sveinninn Kjartan, sonur Þuríðar frá Fróðá. Þar var sveinninn Kjartan, son Þuríðar frá Fróðá. Hann hafði öxi litla í hendi. Hann hafði øxi lítla í hendi. Hann hljóp að runninum og laugaði öxina í blóðinu. Hann hljóp at runninum ok laugaði øxina í blóðinu.

En er þeir Heiðsynningar riðu suður af mannamótinu spyr Þórður blígur hversu á horfist um tal með þeim Þuríði að Fróðá. En er þeir Heiðsynningar riðu suðr af mannamótinu spyrr Þórðr blígr hversu á horfisk um tal með þeim Þuríði at Fróðá. Björn lét vel yfir. Bjǫrn lét vel yfir.

Þá spurði Þórður hvort hann hefði séð um daginn sveininn Kjartan son þeirra Þórodds allra saman. Þá spurði Þórðr hvárt hann hefði sét um daginn sveininn Kjartan son þeira Þórodds allra saman.

" Sá eg hann, " segir Björn. " Sá ek hann, " segir Bjǫrn.

" Hvern veg leist þér á hann? " sagði Þórður. " Hvern veg leizk þér á hann? " sagði Þórðr.

Þá kvað Björn vísu þessa: Þá kvað Bjǫrn vísu þessa:

Þórður mælti: " Hvað mun Þóroddur nú til segja hvor ykkar eiga mun sveininn? " Þórðr mǽlti: " Hvat mun Þóroddr nú til segja hvor ykkar eiga mun sveininn? "

Þá kvað Björn vísu: Þá kvað Bjǫrn vísu:

Þórður mælti: " Það mun þó vera yðart ráð að eigast fátt við og snúa frá hug sínum þar sem Þuríður er. " Þórðr mǽlti: " Þat mun þó vera yðart ráð at eigast fátt við ok snúa frá hug sínum þar sem Þuríðr er. "

" Það mun vera gott ráð, " segir Björn, " en firr er það mínu skapi þó að við nokkurn mannamun sé að eiga þar sem Snorri goði er, bróðir hennar. " " Þat mun vera gott ráð, " segir Bjǫrn, " en fjarri er þat mínu skapi þó at við nokkurn mannamun sé at eiga þar sem Snorri goði er, bróðir hennar. "

" Þú sérð nú ráð fyrir þér, " segir Þórður. " Þú sér nú ráð fyrir þér, " segir Þórðr. Og skildi þar talið með þeim. Ok skilði þar talit með þeim.

Björn fór nú heim til Kambs og tók þar bústjórn því að faðir hans var þá andaður. Bjǫrn fór nú heim til Kambs ok tók þar bústjórn því at faðir hans var þá andaðr. Hann hóf ferð sína um veturinn yfir heiði norður að hitta Þuríði. Hann hóf ferð sína um vetrinn yfir heiði norðr at hitta Þuríði. En þó að Þóroddi þætti það illa þá þótti honum sér óhægt vera bætur á að ráða, taldi það í hug sér hversu hart hann hafði af fengið þá er hann hafði um vandað hagi þeirra en hann sá að Björn var nú miklu kraftameiri en fyrr. En þó at Þóroddi þǿtti þat illa þá þótti honum sér óhǿgt vera bǿtr á at ráða, talði þat í hug sér hversu hart hann hafði af fengit þá er hann hafði um vandat hagi þeira en hann sá at Bjǫrn var nú miklu kraftameiri en fyrr.

Þóroddur keypti um veturinn að Þorgrímu galdrakinn að hún skyldi gera hríðviðri að Birni þá er hann færi um heiðina. Þóroddr keypti um vetrinn at Þorgrímu galdrakinn at hon skyldi gera hríðviðri at Birni þá er hann fǿri um heiðina.

Það var einn dag að Björn fór til Fróðár. Þat var einn dag at Bjǫrn fór til Fróðár. Og um kveldið er hann bjóst heim að fara var þykkt veður og regn nokkuð og var hann heldur síðbúinn. Ok um kveldit er hann bjósk heim at fara var þykkt veðr ok regn nǫkkut ok var hann heldr síðbúinn. En er hann kom upp á heiðina kólnaði veðrið og dreif. En er hann kom upp á heiðina kólnaði veðrit ok dreif. Var þá svo myrkt að hann sá eigi leiðina fyrir sér. Var þá svá myrkt at hann sá eigi leiðina fyrir sér. Eftir það laust á hríð með svo miklu hreggi að hann fékk varla stýrt sér. Eftir þat laust á hríð með svá miklu hreggi at hann fekk varla stýrt sér. Tók þá að frysta að honum klæðin er hann var áður alvotur. Tók þá at frysta at honum klǽðin er hann var áðr alvotr. Fór hann þá og svo villur að hann vissi eigi hvert hann horfði. Fór hann þá ok svá villr at hann vissi eigi hvert hann horfði. Hann hitti um nóttina hellisskúta einn og fór þar inn í og var þar um nóttina og hafði kalda búð. Hann hitti um nóttina hellisskúta einn ok fór þar inn í ok var þar um nóttina ok hafði kalda búð. Þá kvað Björn: Þá kvað Bjǫrn:

Og enn kvað hann: Ok enn kvað hann:

Sýlda skar eg svana fold súðum því að gæibrúðr ástum leiddi oss fast austan með hlaðið flaust. Sýlda skar ek svana fold súðum því at gæibrúðr ástum leiddi oss fast austan með hlaðit flaust. Víða gat eg vosbúð, víglundr nú um stund helli byggir hugfullr hingað fyr konu bing. Víða gat ek vosbúð, víglundr nú um stund helli byggir hugfullr hingat fyrir konu bing.

Björn var úti þrjú dægur í hellinum áður upp létti hríðinni en þá kom hann af heiðinni hið fjórða dægrið og kom þá heim til Kambs. Bjǫrn var úti þrjú dǿgr í hellinum áðr upp létti hríðinni en þá kom hann af heiðinni it fjórða dǿgrit ok kom þá heim til Kambs. Hann var þrekaður mjög. Hann var þrekaðr mjǫk. Spurðu heimamenn hann hvar hann hefði verið um veðrin. Spurðu heimamenn hann hvar hann hefði verit um veðrin. Björn kvað: Bjǫrn kvað:

Björn var nú heima um veturinn. Bjǫrn var nú heima um vetrinn. Um vorið gerði Arnbjörn bróðir hans bú á Bakka í Hraunhöfn en Björn bjó að Kambi og hafði rausnarbú mikið. Um várit gerði Arnbjǫrn bróðir hans bú á Bakka í Hraunhöfn en Bjǫrn bjó at Kambi ok hafði rausnarbú mikit.