Bókastaðir

The Icelandic Sagas, glossed
Chapter 31

Þenna vetur um jól hafði Þórólfur drykkju mikla og veitti kappsamlega þrælum sínum. Þenna vetr um jól hafði Þórólfr drykkju mikla ok veitti kappsamlega þrǽlum sínum. En er þeir voru drukknir eggjar hann þá að fara inn til Úlfarsfells og brenna Úlfar inni og hét að gefa þeim þar til frelsi. En er þeir váru drukknir eggjar hann þá at fara inn til Úlfarsfells ok brenna Úlfar inni ok hét at gefa þeim þar til frelsi. Þrælarnir sögðust þetta mundu vinna til frelsis sér ef hann efndi orð sín. Þrǽlarnir sǫgðusk þetta myndi vinna til frelsis sér ef hann efndi orð sín. Síðan fóru þeir sex saman inn til Úlfarsfells. Síðan fóru þeir sex saman inn til Úlfarsfells. Tóku þeir viðköst og drógu að bænum og slógu eldi í. Tóku þeir viðköst ok drógu at bǿnum ok slógu eldi í.

Í þenna tíma sátu þeir Arnkell við drykkju á Bólstað. Í þenna tíma sátu þeir Arnkell við drykkju á Bólstað. Og er þeir gengu til svefns sáu þeir eld til Úlfarsfells, fóru þá þegar til og tóku þrælana en slökktu eldinn. Ok er þeir gengu til svefns sá þeir eld til Úlfarsfells, fóru þá þegar til ok tóku þrǽlana en sløkktu eldinn. Voru þá enn lítt brennd húsin. Váru þá enn lítt brennd húsin.

Um morguninn eftir lét Arnkell flytja þrælana inn í Vaðilshöfða og voru þeir þar hengdir allir. Um morguninn eftir lét Arnkell flytja þrǽlana inn í Vaðilshöfða ok váru þeir þar hengdir allir. Eftir það handsalaði Úlfar Arnkatli fé sitt allt og gerðist hann þá varnaðarmaður Úlfars. Eftir þat handsalaði Úlfar Arnkatli fé sitt allt ok gerðisk hann þá varnaðarmaður Úlfars.

Þetta handsal líkaði illa Þorbrandssonum því að þeir þóttust eiga allt fé eftir Úlfar, leysingja sinn, og tókst af þessu fæð mikil með þeim Arnkatli og Þorbrandssonum og máttu þeir þaðan af eigi leika saman eiga. Þetta handsal líkaði illa Þorbrandssonum því at þeir þóttust eiga allt fé eftir Úlfar, leysingja sinn, ok tóksk af þessu fǽð mikil með þeim Arnkatli ok Þorbrandssonum ok máttu þeir þaðan af eigi leika saman eiga. En áður höfðu þeir leikist við og var Arnkell þó sterkastur að leikum. En áðr hǫfðu þeir leikist við ok var Arnkell þó sterkastr at leikum. En sá maður tók best í móti honum og var annar sterkastur er hét Freysteinn bófi og var fóstri Þorbrands og kenningarson því að það var flestra manna sögn að hann væri hans son en ambátt var móðir hans. En sá maðr tók bezt í móti honum ok var annarr sterkastr er hét Freysteinn bófi ok var fóstri Þorbrands ok kenningarson því at þat var flestra manna sǫgn at hann vǽri hans son en ambátt var móðir hans. Hann var dregilegur maður og mikill fyrir sér. Hann var dregilegr maðr ok mikill fyrir sér.

Þórólfi bægifót líkaði stórilla við Arnkel er þrælarnir voru drepnir og beiddi bóta fyrir en Arnkell synjaði þverlega að gjalda fyrir þá nokkurn pening. Þórólfi bægifót líkaði stórilla við Arnkel er þrǽlarnir váru drepnir ok beiddi bóta fyrir en Arnkell synjaði þverlega at gjalda fyrir þá nokkurn pening. Líkaði Þórólfi nú verr en áður. Líkaði Þórólfi nú verr en áðr.

Það var einn dag að Þórólfur reið út til Helgafells að finna Snorra goða og bauð Snorri honum þar að vera en Þórólfur kvaðst eigi þurfa að eta mat hans " er eg því hér kominn að eg vil að þú réttir hlut minn því að eg kalla þig héraðshöfðinja og skyldan að rétta þeirra manna hlut er áður eru vanhluta. " Þat var einn dag at Þórólfr reið út til Helgafells at finna Snorra goða ok bauð Snorri honum þar at vera en Þórólfr kvazk eigi þurfa at eta mat hans " em ek því hér kominn at ek vil at þú réttir hlut minn því at ek kalla þik héraðshöfðinja ok skyldan at rétta þeira manna hlut er áðr eru vanhluta. "

" Fyrir hverjum liggur hlutur þinn undir, bóndi? " sagði Snorri. " Fyrir hverjum liggr hlutr þinn undir, bóndi? " sagði Snorri.

" Fyrir Arnkatli syni mínum, " segir Þórólfur. " Fyrir Arnkatli syni mínum, " segir Þórólfr.

Snorri mælti: " Það skaltu eigi kæra því að þér á svo hver hlutur að þykja sem honum því að hann er betri maður en þú. " Snorri mǽlti: " Þat skalt eigi kǽra því at þér á svá hverr hlutr at þykkja sem honum því at hann er betri maðr en þú. "

" Þann veg er eigi, " segir hann, " því að hann veitir mér nú mestan ágang. " Þann veg er eigi, " segir hann, " því at hann veitir mér nú mestan ágang. Vil eg nú gerast vinur þinn fullkominn, Snorri, en þú tak við eftirmálum um þræla mína er Arnkell hefir drepa látið og mun eg eigi mæla mér allar bæturnar. " Vil ek nú gerast vin þinn fullkominn, Snorri, en þú tak við eftirmálum um þrǽla mína er Arnkell hefir drepa látit ok mun ek eigi mǽla mér allar bæturnar. "

Snorri svarar: " Eigi vil eg ganga í deilu með ykkur feðgum. " Snorri svarar: " Eigi vil ek ganga í deilu með ykkr feðgum. "

Þórólfur svarar: " Engi ertu vinur Arnkels. Þórólfr svarar: " Engi ert vinr Arnkels. En það kann vera að þér þyki eg féglöggur en nú skal eigi það. En þat kann vera at þér þyki ek féglöggur en nú skal eigi þat. Eg veit, " sagði hann, " að þú vilt eiga Krákunes og skóginn með er mest gersemi er hér í sveit. Ek veit, " sagði hann, " at þú vill eiga Krákunes ok skóginn með er mest gersemi er hér í sveit. Nú mun eg þetta allt handsala þér en þú mæl eftir þræla mína og fylg því svo skörulega að þú vaxir af en þeir þykist ofgert hafa er mig svívirtu. Nú mun ek þetta allt handsala þér en þú mǽl eftir þrǽla mína ok fylg því svá skörulega at þú vaxir af en þeir þykisk ofgert hafa er mik svívirtu. Vil eg og engum manni hlífa láta þeim er hér hafa hlut í átt hvort sem hann er meiri eða minni minn vandamaður. " Vil ek ok engum manni hlífa láta þeim er hér hafa hlut í átt hvárt sem hann er meiri eða minni minn vandamaður. "

Snorri þóttist mjög þurfa skóginn. Snorri þóttist mjǫk þurfa skóginn. Og er svo sagt að hann tók handsölum á landinu og tók við eftirmáli þrælanna. Ok er svá sagt at hann tók handsǫlum á landinu ok tók við eftirmáli þrǽlanna. Reið Þórólfur síðan heim og undi vel við en þetta mæltist lítt fyrir af öðrum mönnum. Reið Þórólfr síðan heim ok undi vel við en þetta mǽltisk lítt fyrir af ǫðrum mǫnnum.

Um vorið lét Snorri búa mál til Þórsnessþings á hendur Arnkatli um þræladrápið. Um várit lét Snorri búa mál til Þórsnessþings á hendr Arnkatli um þrǽladrápit. Fjölmenntu þeir báðir til þingsins og hélt Snorri fram málum. Fjǫlmenntu þeir báðir til þingsins ok helt Snorri fram málum.

Og er mál koma í dóm kvaddi Arnkell sér bjargkviðar og færði það til varna að þrælarnir voru teknir með kveiktum eldi til bæjarbrennu. Ok er mál koma í dóm kvaddi Arnkell sér bjargkviðar ok fǿrði þat til varna at þrǽlarnir váru teknir með kveiktum eldi til bæjarbrennu.

Þá færði Snorri það fram að þrælarnir voru óhelgir á þeim vettvangi " en það að þér færðuð þá inn í Vaðilshöfða og drápuð þá þar, það hygg eg að þeir væru þar eigi óhelgir. " Þá fǿrði Snorri þat fram at þrǽlarnir váru óhelgir á þeim vettvangi " en þat at þér fǿrðuð þá inn í Vaðilshöfða ok drápuð þá þar, þat hygg ek at þeir vǽri þar eigi óhelgir. "

Hélt þá Snorri fram málinu og eyddi bjargkviðnum Arnkels. Helt þá Snorri fram málinu ok eyddi bjargkviðnum Arnkels. Eftir það áttu menn hlut í að sætta þá og var sættum á komið. Eftir þat áttu menn hlut í at sǽtta þá ok var sǽttum á komit. Skyldu þeir bræður gera um málið, Styr og Vermundur. Skuldu þeir brǿðr gera um málit, Styr ok Vermundr. Þeir dæmdu fyrir þrælana tólf aura fyrir hvern, gjaldist féið þegar á þinginu. Þeir dǿmðu fyrir þrǽlana tólf aura fyrir hvern, gjaldist féit þegar á þinginu. Og er féið var goldið fékk Snorri Þórólfi sjóðinn. Ok er fénu var goldit fekk Snorri Þórólfi sjóðinn.

Hann tók við og mælti: " Eigi ætlaði eg til þess þá er eg fékk þér land mitt að þú mundir þessu svo lítilmannlega fylgja og það veit eg að eigi mundi Arnkell þessa hafa varnað mér að eg hefði slíkar bætur fyrir þræla mína ef eg hefði undir hann lagið. " Hann tók við ok mǽlti: " Eigi ǽtlaða ek til þess þá er ek fekk þér land mitt at þú myndir þessu svá lítilmannlega fylgja ok þat veit ek at eigi myndi Arnkell þessa hafa varnat mér at ek hefða slíkar bǿtr fyrir þrǽla mína ef ek hefða undir hann lagit. "

Snorri svarar: " Það kalla eg að þú sért skammlaus af þessu en eigi vil eg veðsetja virðing mína til móts við illgirni þína og ranglæti. " Snorri svarar: " Þat kalla ek at þú sér skammlaus af þessu en eigi vil ek veðsetja virðing mína til móts við illgirni þína ok ranglǽti. "

Þórólfur svarar: " Það er og mest von að eg sæki þig eigi oftar að málum og sofi yður þó eigi öll vá héraðsmönnum. " Þórólfr svarar: " Þat er ok mest ván at ek sǿka þik eigi oftar at málum ok sofi yðr þó eigi ǫll vá héraðsmönnum. "

Eftir þetta fóru menn af þinginu og undu þeir Arnkell og Snorri illa við þessar málalyktir en Þórólfur þó verst. Eftir þetta fóru menn af þinginu ok undu þeir Arnkell ok Snorri illa við þessar málalyktir en Þórólfr þó verst.

Chapter 32

Svo er sagt að það gerðist nú til tíðinda að Örlygur á Örlygsstöðum tók sótt. Svá er sagt at þat gerðisk nú til tíðenda at Ørlygr á Örlygsstöðum tók sótt. Og er að honum tók að líða sat Úlfar bróðir hans yfir honum. Ok er at honum tók at líða sat Úlfar bróðir hans yfir honum. Hann andaðist af þessi sótt. Hann andaðisk af þessi sótt.

En er Örlygur var látinn sendi Úlfar þegar eftir Arnkatli. En er Ørlygr var látinn sendi Úlfar þegar eftir Arnkatli. Fór Arnkell þegar á Örlygsstaði og tóku þeir Úlfar fé allt undir sig það er þar stóð saman. Fór Arnkell þegar á Örlygsstaði ok tóku þeir Úlfar fé allt undir sik þat er þar stóð saman. En er Þorbrandssynir spurðu andlát Örlygs fóru þeir á Örlygsstaði og veittu tilkall um fé það er þar stóð saman og kalla sína eign það er leysingi þeirra hafði átt en Úlfar kvaðst arf eiga eftir bróður sinn að taka. En er Þorbrandssynir spurðu andlát Ørlygs fóru þeir á Örlygsstaði ok veittu tilkall um fé þat er þar stóð saman ok kalla sína eign þat er leysingi þeira hafði átt en Úlfar kvazk arf eiga eftir bróður sinn at taka. Þeir spurðu hvern hlut Arnkell vildi að eiga. Þeir spurðu hvern hlut Arnkell vildi at eiga. Arnkell kvað Úlfar óræntan skyldu fyrir hverjum manni meðan félag þeirra væri ef hann mætti ráða. Arnkell kvað Úlfar órǽntan skyldu fyrir hverjum manni meðan félag þeira vǽri ef hann mǽtti ráða.

Fóru Þorbrandssynir þá í brott og fyrst út til Helgafells og segja Snorra goða og beiddu hann liðveislu en Snorri goði kvaðst eigi mundu þetta mál leggja í þrætur við Arnkel með því að þeim hafði svo sleppt til tekist í fyrstunni að þeir Arnkell höfðu fyrri komið höndum á féið. Fóru Þorbrandssynir þá í brott ok fyrst út til Helgafells ok segja Snorra goða ok beiddu hann liðveizlu en Snorri goði kvazk eigi mundu þetta mál leggja í þrǽtur við Arnkel með því at þeim hafði svá sleppt til tekist í fyrstunni at þeir Arnkell hǫfðu fyrr komit hǫndum á féit. Þorbrandssynir kváðu hann eigi mundu meira stjórna ef hann hirti eigi um slíkt. Þorbrandssynir kváðu hann eigi mundu meira stjórna ef hann hirði eigi um slíkt.

Þetta haust eftir hafði Arnkell inni haustboð mikið en það var vandi hans að bjóða Úlfari vin sínum til allra boða og leiða hann jafnan með gjöfum út. Þetta haust eftir hafði Arnkell inni haustboð mikit en þat var vandi hans at bjóða Úlfari vin sínum til allra boða ok leiða hann jafnan með gjǫfum út.

Þann dag er menn skyldu frá boðinu fara af Bólstað reið Þórólfur bægifótur heiman. Þann dag er menn skuldu frá boðinu fara af Bólstað reið Þórólfr bægifótur heiman. Hann fór að finna Spá-Gils vin sinn, hann bjó í Þórsárdal á Spá-Gilsstöðum, og bað hann ríða með sér inn á Úlfarsfellsháls. Hann fór at finna Spá-Gils vin sinn, hann bjó í Þórsárdal á Spá-Gilsstöðum, ok bað hann ríða með sér inn á Úlfarsfellsháls. Þræll Þórólfs fór með honum. Þrǽll Þórólfs fór með honum.

Og er þeir komu inn á hálsinn þá mælti Þórólfur: " Þar mun Úlfar fara frá boðinu og meiri von að hann hafi gjafir sæmilegar með að fara. Ok er þeir kómu inn á hálsinn þá mǽlti Þórólfr: " Þar mun Úlfar fara frá boðinu ok meiri ván at hann hafi gjafir sæmilegar með at fara. Nú vildi eg Spá-Gils, " segir hann, " að þú færir mót honum og sætir fyrir honum undir garðinum að Úlfarsfelli og vil eg að þú drepir hann. Nú vilda ek Spá-Gils, " segir hann, " at þú farir mót honum ok sǽtir fyrir honum undir garðinum at Úlfarsfelli ok vil ek at þú drepir hann. En þar til vil eg gefa þér þrjár merkur silfurs og eg skal bótum upp halda fyrir vígið. En þar til vil ek gefa þér þrjár merkr silfrs ok ek skal bótum upp halda fyrir vígit. En þá er þú hefir drepið Úlfar skaltu taka af honum gripi þá er hann hefir þegið af Arnkatli. En þá er þú hefir drepit Úlfar skalt taka af honum gripi þá er hann hefir þegit af Arnkatli. Þú skalt hlaupa út með Úlfarsfelli til Krákuness. Þú skalt hlaupa út með Úlfarsfelli til Krákuness. En ef nokkurir menn fara eftir þér, lát þá skóginn hlífa þér. En ef nokkurir menn fara eftir þér, lát þá skóginn hlífa þér. Far síðan á minn fund og svo skal eg til sjá að þig skal eigi saka. " Far síðan á minn fund ok svá skal ek til sjá at þik skal eigi saka. "

En með því að Spá-Gils var ómegðarmaður og mjög féþurfi þá tók hann við flugu þessi og fór utan undir túngarðinn að Úlfarsfelli. En með því at Spá-Gils var ómegðarmaður ok mjǫk féþurfi þá tók hann við flugu þessi ok fór útan undir túngarðinn at Úlfarsfelli. Sá hann þá að Úlfar gekk neðan frá Bólstað og hafði skjöld góðan er Arnkell hafði gefið honum og sverð búið. Sá hann þá at Úlfar gekk neðan frá Bólstað ok hafði skjǫld góðan er Arnkell hafði gefit honum ok sverð búit. Og er þeir fundust beiddist Spá-Gils að sjá sverðið. Ok er þeir fundusk beiddisk Spá-Gils at sjá sverðit. Hann hældi Úlfari mjög og kvað hann vera göfgan mann er hann þótti þess verður að þiggja hinar sæmilegustu gjafir af höfðingjum. Hann hǽldi Úlfari mjǫk ok kvað hann vera gǫfgan mann er hann þótti þess verðr at þiggja hinar sæmilegustu gjafir af hǫfðingjum. Úlfar vatt við skegginu og seldi honum sverðið og skjöldinn. Úlfar vatt við skegginu ok seldi honum sverðit ok skjǫldinn. Gils brá þegar sverðinu og lagði í gegnum Úlfar. Gils brá þegar sverðinu ok lagði í gegnum Úlfar. Eftir það hljóp hann út með Úlfarsfelli til Krákuness. Eftir þat hljóp hann út með Úlfarsfelli til Krákuness.

Arnkell var úti staddur. Arnkell var úti staddr. Hann sá hvar maður hljóp og hafði skjöld og þóttist kenna skjöldinn. Hann sá hvar maðr hljóp ok hafði skjǫld ok þóttist kenna skjǫldinn. Kom honum í hug að Úlfar mundi eigi hafa skjöldinn látið sjálfráður. Kom honum í hug at Úlfar mundi eigi hafa skjǫldinn látið sjálfráðr.

Kvaddi Arnkell þá menn til að fara eftir manninum " en með því, " segir hann, " að hér hafa komið fram ráð föður míns og hafi þessi maður veitt Úlfari bana, þá skuluð þér þegar drepa hann hver sem hann er og látið hann eigi koma mér í augsýn. " Kvaddi Arnkell þá menn til at fara eftir manninum " en með því, " segir hann, " at hér hafa komit fram ráð fǫður míns ok hafi þessi maðr veitt Úlfari bana, þá skuluð þér þegar drepa hann hver sem hann er ok látið hann eigi koma mér í augsýn. "

Þá gekk Arnkell upp til Úlfarsfells. Þá gekk Arnkell upp til Úlfarsfells. Fundu þeir þar Úlfar dauðan. Fundu þeir þar Úlfar dauðan. Þórólfur bægifótur sá að Spá-Gils hljóp út með Úlfarsfelli og hafði skjöld. Þórólfr bægifótur sá at Spá-Gils hljóp út með Úlfarsfelli ok hafði skjǫld. Þóttist hann þá vita hversu farið hafði með þeim Úlfari. Þóttist hann þá vita hversu farit hafði með þeim Úlfari.

Þá mælti hann við þrælinn er honum fylgdi: " Nú skaltu fara inn á Kársstaði og segja Þorbrandssonum að þeir fari til Úlfarsfells og láti nú eigi ræna sig leysingjaarfinum sem fyrr því að nú er Úlfar drepinn. " Þá mǽlti hann við þrǽlinn er honum fylgði: " Nú skalt fara inn á Kársstaði ok segja Þorbrandssonum at þeir fari til Úlfarsfells ok láti nú eigi rǽna sik leysingjaarfinum sem fyrr því at nú er Úlfar drepinn. "

Eftir það reið Þórólfur heim og þóttist nú hafa vel sýslað. Eftir þat reið Þórólfr heim ok þóttist nú hafa vel sýslat. En þeir er eftir Spá-Gilsi hljópu fengu tekið hann út við klif er upp ríður úr fjörunni. En þeir er eftir Spá-Gilsi hljópu fengu tekit hann út við klif er upp ríðr ór fjörunni. Fengu þeir þá af honum sannar sögur. Fengu þeir þá af honum sannar sǫgur. Og er hann hafði sagt allt sem farið hafði tóku þeir hann af lífi og kösuðu hann þar við klifið en þeir tóku gripina og færðu Arnkatli. Ok er hann hafði sagt allt sem farit hafði tóku þeir hann af lífi ok kösuðu hann þar við klifit en þeir tóku gripina ok fǿrðu Arnkatli.

Þræll Þórólfs kom á Kársstaði og sagði Þorbrandssonum orðsending Þórólfs. Þrǽll Þórólfs kom á Kársstaði ok sagði Þorbrandssonum orðsending Þórólfs. Þá fóru þeir út til Úlfarsfells og er þeir komu þar var Arnkell þar fyrir og mart manna með honum. Þá fóru þeir út til Úlfarsfells ok er þeir kómu þar var Arnkell þar fyrir ok mart manna með honum. Þá veittu Þorbrandssynir tilkall um fé það er Úlfar hafði átt en Arnkell leiddi fram vottasögu þeirra er við voru handsal þeirra Úlfars og kvaðst það halda mundu því að hann kvað þar eigi ósáttir á hafa gengið að lögum, bað þá eigi ákall veita um fé þetta því að hann kvaðst halda mundu sem föðurarfi sínum. Þá veittu Þorbrandssynir tilkall um fé þat er Úlfar hafði átt en Arnkell leiddi fram vottasögu þeira er við váru handsal þeira Úlfars ok kvazk þat halda mundu því at hann kvað þar eigi ósáttir á hafa gengit at lǫgum, bað þá eigi ákall veita um fé þetta því at hann kvazk halda mundu sem fǫðurarfi sínum.

Sáu Þorbrandssynir þá sinn kost að hverfa frá. Sá Þorbrandssynir þá sinn kost at hverfa frá. Fóru þeir þá enn út til Helgafells og sögðu Snorra goða hvar þá var komið og báðu hann liðveislu. Fóru þeir þá enn út til Helgafells ok sǫgðu Snorra goða hvar þá var komit ok báðu hann liðveizlu.

Snorri kvað enn farið hafa sem fyrr að þeir höfðu orðið tafli seinni en Arnkell " og munuð þér ", sagði hann, " eigi þrífa í hendur honum eftir þessum peningum með því að hann hefir áður tekið undir sig lausafé en löndin liggja yður öllum jafnnær og munu þeir þau hafa sem handsterkari eru. Snorri kvað enn farit hafa sem fyrr at þeir hǫfðu orðit tafli seinni en Arnkell " ok munuð þér ", sagði hann, " eigi þrífa í hendr honum eftir þessum peningum með því at hann hefir áðr tekit undir sik lausafé en lǫndin liggja yðr ǫllum jafnnær ok munu þeir þau hafa sem handsterkari eru. En þess er þó meiri von að Arnkell hafi hér af meira hlut sem af öðrum yðrum skiptum. En þess er þó meiri ván at Arnkell hafi hér af meira hlut sem af ǫðrum yðrum skiptum. Er það og satt að segja að má yður það er yfir margan gengur því að Arnkell situr nú yfir hvers manns hlut hér í héraði og mun það svo vera meðan hann lifir hvort sem það er lengur eða skemur. " Er þat ok satt at segja at má yðr þat er yfir margan gengr því at Arnkell sitr nú yfir hvers manns hlut hér í héraði ok mun þat svá vera meðan hann lifir hvárt sem þat er lengr eða skemr. "

Þorleifur kimbi svarar: " Satt segir þú það Snorri. Þorleifr kimbi svarar: " Satt segir þú þat Snorri. Má það og kalla vorkunn að þú réttir eigi vorn hlut við Arnkel því að þú heldur engu máli til fulls við hann því er þið eigist við með ykkur að skipta. " Má þat ok kalla vorkunn at þú réttir eigi vorn hlut við Arnkel því at þú heldr engu máli til fulls við hann því er þit eigist við með ykkr at skipta. "

Eftir það fóru þeir Þorbrandssynir heim og líkaði þeim allþungt. Eftir þat fóru þeir Þorbrandssynir heim ok líkaði þeim allþungt.

Chapter 33

Snorri goði lét nú vinna Krákunesskóg og mikið að gera um skógarhöggið. Snorri goði lét nú vinna Krákunesskóg ok mikit at gera um skógarhǫggit. Þórólfi bægifót þótti spillast skógurinn. Þórólfi bægifót þótti spillast skógrinn. Reið Þórólfur þá út til Helgafells og beiddi Snorra að fá sér aftur skóginn og kveðst hafa léð honum en eigi gefið. Reið Þórólfr þá út til Helgafells ok beiddi Snorra at fá sér aftr skóginn ok kvezk hafa lét honum en eigi gefit. Snorri kvað það skyldu skýrra vera þá er þeir bera um er við handsalið voru, kvaðst og eigi skyldu skóginn láta nema þeir bæru af honum. Snorri kvað þat skyldu skýrra vera þá er þeir bera um er við handsalit váru, kvazk ok eigi skyldu skóginn láta nema þeir bǽri af honum. Þórólfur reið þá í brott og var í allillu skapi. Þórólfr reið þá í brott ok var í allillu skapi. Hann reið þá inn á Bólstað að finna Arnkel son sinn. Hann reið þá inn á Bólstað at finna Arnkel son sinn. Arnkell fagnar vel föður sínum og spyr að erindum hans. Arnkell fagnar vel fǫður sínum ok spyrr at erindum hans.

Þórólfur svarar: " Það er erindi mitt hingað að eg sé missmíði á að fæð er með okkur. Þórólfr svarar: " Þat er erendi mitt hingat at ek sjá missmíði á at fǽð er með okkr. Vildi eg að nú legðum við það niður og tækjum upp frændsemi okkra því að það er óskaplegt að við séum ósáttir því að mér þætti sem við mundum miklir verða hér í héraði við harðfengi þína en ráðagerðir mínar. " Vilda ek at nú legðim við þat niðr ok tǿkim upp frǽndsemi okkra því at þat er óskaplegt at við sém ósáttir því at mér þǿtti sem við myndim miklir verða hér í héraði við harðfengi þína en ráðagerðir mínar. "

" Því betur þætti mér, " segir Arnkell, " er fleira væri með okkur. " " Því betr þǿtti mér, " segir Arnkell, " er fleira vǽri með okkr. "

" Það vil eg, " sagði Þórólfur, " að við höfum upphaf að sættargerð okkarri og vináttu að við heimtum Krákunesskóg að Snorra goða því að mér þykir það verst er hann skal sitja yfir hlut okkrum en hann vill nú eigi lausan láta skóginn fyrir mér og kallar að eg hafi gefið honum en það er lygð, " segir hann. " Þat vil ek, " sagði Þórólfr, " at við hǫfum upphaf at sǽttargerð okkarri ok vináttu at við heimtum Krákunesskóg at Snorra goða því at mér þykkir þat verst er hann skal sitja yfir hlut okkrum en hann vill nú eigi lausan láta skóginn fyrir mér ok kallar at ek hafa gefit honum en þat er lygð, " segir hann.

Arnkell svarar: " Eigi gerðir þú það til vináttu við mig er þú fékkst Snorra skóginn og mun eg eigi gera það fyrir róg þitt að deila við Snorra um skóginn. Arnkell svarar: " Eigi gerðir þú þat til vináttu við mik er þú fekkt Snorra skóginn ok mun ek eigi gera þat fyrir róg þitt at deila við Snorra um skóginn. En veit eg að hann hefir eigi réttar heimildir á skóginum. En veit ek at hann hefir eigi réttar heimildir á skóginum. En eigi vil eg að þú hafir það fyrir illgirni þína að gleðjast af deilu okkarri. " En eigi vil ek at þú hafir þat fyrir illgirni þína at gleðjast af deilu okkarri. "

" Það hygg eg, " segir Þórólfur, " að meir komi þar til lítilmennska en þú sparir að eg hendi gaman að deilu ykkarri. " " Þat hygg ek, " segir Þórólfr, " at meir komi þar til lítilmennska en þú sparir at ek hendi gaman at deilu ykkarri. "

" Haf þú það fyrir satt sem þú vilt þar um, " segir Arnkell, " en eigi mun eg svo búið deila um skóginn við Snorra. " " Haf þú þat fyrir satt sem þú vill þar um, " segir Arnkell, " en eigi mun ek svá búit deila um skóginn við Snorra. "

Við þetta skildu þeir feðgar. Við þetta skilðu þeir feðgar. Fór Þórólfur heim og unir stórilla sínum hlut og þykist nú eigi sinni ár fyrir borð koma. Fór Þórólfr heim ok unir stórilla sínum hlut ok þykisk nú eigi sinni ár fyrir borð koma.

Þórólfur bægifótur kom heim um kveldið og mælti við engan mann. Þórólfr bægifótur kom heim um kveldit ok mǽlti við engan mann. Hann settist niður í öndvegi sitt og mataðist eigi um kveldið. Hann settisk niðr í ǫndvegi sitt ok mataðist eigi um kveldit. Sat hann þar eftir er menn fóru að sofa. Sat hann þar eftir er menn fóru at sofa. En um morguninn, er menn stóðu upp, sat Þórólfur þar enn og var dauður. En um morguninn, er menn stóðu upp, sat Þórólfr þar enn ok var dauðr.

Þá sendi húsfreyja mann til Arnkels og bað segja honum andlát Þórólfs. Þá sendi húsfreyja mann til Arnkels ok bað segja honum andlát Þórólfs. Reið þá Arnkell upp í Hvamm og nokkurir heimamenn hans. Reið þá Arnkell upp í Hvamm ok nokkurir heimamenn hans. Og er þeir komu í Hvamm varð Arnkell þess vís að faðir hans var dauður og sat í hásæti en fólk allt var óttafullt því að öllum þótti óþokki á andláti hans. Ok er þeir kómu í Hvamm varð Arnkell þess vís at faðir hans var dauðr ok sat í hásǽti en fólk allt var óttafullt því at ǫllum þótti óþokki á andláti hans. Gekk Arnkell nú inn í eldaskálann og svo inn eftir setinu á bak Þórólfi. Gekk Arnkell nú inn í eldaskálann ok svá inn eftir setinu á bak Þórólfi. Hann bað hvern að varast að ganga framan að honum meðan honum voru eigi nábjargir veittar. Hann bað hvern at varast at ganga framan at honum meðan honum váru eigi nábjargir veittar. Tók Arnkell þá í herðar Þórólfi og varð hann að kenn aflsmunar áður hann kæmi honum undir. Tók Arnkell þá í herðar Þórólfi ok varð hann at kenn aflsmunar áðr hann kǿmi honum undir. Síðan sveipaði hann klæðum að höfði Þórólfi og bjó um hann eftir siðvenju. Síðan sveipaði hann klǽðum at hǫfði Þórólfi ok bjó um hann eftir siðvenju. Eftir það lét hann brjóta vegginn á bak honum og draga hann þar út. Eftir þat lét hann brjóta vegginn á bak honum ok draga hann þar út. Síðan voru yxn fyrir sleða beittir. Síðan váru yxn fyrir sleða beittir. Var Þórólfur þar í lagður og óku honum upp í Þórsárdal og var það eigi þrautarlaust áður hann kom í þann stað sem hann skyldi vera. Var Þórólfr þar í lagðr ok óku honum upp í Þórsárdal ok var þat eigi þrautarlaust áðr hann kom í þann stað sem hann skyldi vera. Dysjuðu þeir Þórólf þar rammlega. Dysjuðu þeir Þórólf þar rammlega.

Eftir það reið Arnkell heim í Hvamm og kastaði sinni eign á fé það allt er þar stóð saman og faðir hans hafði átt. Eftir þat reið Arnkell heim í Hvamm ok kastaði sinni eign á fé þat allt er þar stóð saman ok faðir hans hafði átt. Var Arnkell þar þrjár nætur og var þessa stund tíðindalaust. Var Arnkell þar þrjár nætur ok var þessa stund tíðindalaust. Fór hann síðan heim. Fór hann síðan heim.

Chapter 34

Eftir dauða Þórólfs bægifóts þótti mörgum mönnum verra úti þegar er sólina lægði. Eftir dauða Þórólfs bægifóts þótti mǫrgum mǫnnum verra úti þegar er sólina lǽgði. En er á leið sumarið urðu menn þess varir að Þórólfur lá eigi kyrr. En er á leið sumarit urðu menn þess varir at Þórólfr lá eigi kyrr. Máttu menn þá aldrei í friði úti vera þegar er sól settist. Máttu menn þá aldrei í friði úti vera þegar er sól settisk. Það var og með að yxn þeir er Þórólfur var ekinn á urðu tröllriða, og allt fé það er nær kom dys Þórólfs ærðist og æpti til bana. Þat var ok með at yxn þeir er Þórólfr var ekinn á urðu tröllriða, ok allt fé þat er nǽr kom dys Þórólfs ǿrðist ok ǿpti til bana. Smalamaður í Hvammi kom svo oft heim að Þórólfur hafði eltan hann. Smalamaðr í Hvammi kom svá oft heim at Þórólfr hafði eltan hann.

Sá atburður varð um haustið í Hvammi að hvorki kom heim smalamaður né féið og um morguninn var leita farið og fannst smalamaður dauður skammt frá dys Þórólfs. Sá atburðr varð um haustit í Hvammi at hvorki kom heim smalamaðr né féit ok um morguninn var leita farit ok fannsk smalamaðr dauðr skammt frá dys Þórólfs. Var hann allur kolblár og lamið í hvert bein. Var hann allr kolblár ok lamit í hvert bein. Var hann dysjaður hjá Þórólfi en fénaður allur, sá er verið hafði í dalnum, fannst sumur dauður en sumur hljóp á fjöll og fannst aldrei. Var hann dysjaðr hjá Þórólfi en fénaður allr, sá er verit hafði í dalnum, fannsk sumurr dauðr en sumurr hljóp á fjǫll ok fannsk aldrei. En ef fuglar settust á dys Þórólfs féllu þeir niður dauðir. En ef fuglar settusk á dys Þórólfs fellu þeir niðr dauðir.

Svo gerðist mikill gangur að þessu að engi maður þorði að beita upp í dalinn. Svá gerðisk mikill gangur at þessu at engi maðr þorði at beita upp í dalinn. Oft heyrðu menn úti dunur miklar um nætur í Hvammi. Oft heyrðu menn úti dunur miklar um nætur í Hvammi. Urðu menn og þess varir að oft var riðið skálanum. Urðu menn ok þess varir at oft var riðit skálanum. Og er vetur kom sýndist Þórólfur oft heima á bænum og sótti mest að húsfreyju. Ok er vetr kom sýndisk Þórólfr oft heima á bǿnum ok sótti mest at húsfreyju. Varð og mörgum manni að þessu mein en henni sjálfri hélt við vitfirring. Varð ok mǫrgum manni at þessu mein en henni sjálfri helt við vitfirring. Svo lauk þessu að húsfreyja lést af þessum sökum. Svá lauk þessu at húsfreyja lézk af þessum sǫkum. Var hún og færð upp í Þórsárdal og var dysjuð hjá Þórólfi. Var hon ok fǿrð upp í Þórsárdal ok var dysjuð hjá Þórólfi.

Eftir þetta stukku menn burt af bænum. Eftir þetta stukku menn brott af bǿnum. Tók Þórólfur nú að ganga svo víða um dalinn að hann eyddi alla bæi í dalnum. Tók Þórólfr nú at ganga svá víða um dalinn at hann eyddi alla bǿi í dalnum. Svo var og mikill gangur að afturgöngum hans að hann deyddi suma menn en sumir stukku undan. Svá var ok mikill gangur at afturgöngum hans at hann deyddi suma menn en sumir stukku undan. En allir menn þeir er létust voru sénir í ferð með Þórólfi. En allir menn þeir er létusk váru sénir í ferð með Þórólfi.

Kærðu menn nú þetta vandkvæði mjög. Kǽrðu menn nú þetta vandkvǽði mjǫk. Þótti mönnum Arnkell eiga að ráða bætur á. Þótti mǫnnum Arnkell eiga at ráða bǿtr á. Arnkell bauð þeim öllum til sín er það þótti vildara en vera annars staðar. Arnkell bauð þeim ǫllum til sín er þat þótti vildara en vera annars staðar. En hvar sem Arnkell var staddur varð aldrei þar mein að Þórólfi og sveitungum hans. En hvar sem Arnkell var staddr varð aldrei þar mein at Þórólfi ok sveitungum hans. Svo voru allir menn hræddir við afturgöngur Þórólfs að engir menn þorðu að fara ferða sinna, þó að erindi ættu, um veturinn. Svá váru allir menn hrǽddir við afturgöngur Þórólfs at engir menn þorðu at fara ferða sinna, þó at erendi ǽtti, um vetrinn.

En er af leið veturinn voraði vel. En er af leið vetrinn voraði vel. Og er þeli var úr jörðu sendi Arnkell mann inn á Kársstaði eftir Þorbrandssonum og bað þá fara til með sér að færa Þórólf brott úr Þórsárdal og leita annars legstaðar. Ok er þeli var ór jǫrðu sendi Arnkell mann inn á Kársstaði eftir Þorbrandssonum ok bað þá fara til með sér at færa Þórólf brott ór Þórsárdal ok leita annars legstaðar. Jafnskylt var öllum mönnum í lögum þeirra að færa dauða menn til graftrar sem nú ef þeir eru kvaddir. Jafnskylt var ǫllum mǫnnum í lǫgum þeira at færa dauða menn til graftrar sem nú ef þeir eru kvaddir.

En er Þorbrandssynir heyrðu þetta kváðu þeir sér enga nauðsyn til bera að leysa vandkvæði Arnkels eða manna hans. En er Þorbrandssynir heyrðu þetta kváðu þeir sér enga nauðsyn til bera at leysa vandkvǽði Arnkels eða manna hans.

Þá svarar Þorbrandur karl: " Það er nauðsyn, " segir hann, " að fara ferðir þær allar er mönnum eru lögskuldir til og eruð þér nú þess beiddir er þér eigið eigi að synja. " Þá svarar Þorbrandr karl: " Þat er nauðsyn, " segir hann, " at fara ferðir þǽr allar er mǫnnum eru lögskuldir til ok eruð þér nú þess beiddir er þér eiguð eigi at synja. "

Þá mælti Þóroddur við sendimanninn: " Far þú og seg Arnkatli að eg mun fara ferð þessa fyrir oss bræður og kem eg til Úlfarsfells og finnumst þar. " Þá mǽlti Þóroddr við sendimanninn: " Far þú ok seg Arnkatli at ek mun fara ferð þessa fyrir oss brǿðr ok kem ek til Úlfarsfells ok finnumsk þar. "

Nú fór sendimaðurinn og sagði Arnkatli. Nú fór sendimaðrinn ok sagði Arnkatli. Bjó hann nú ferð sína og voru þeir tólf saman. Bjó hann nú ferð sína ok váru þeir tólf saman. Höfðu þeir með sér eyki og graftól. Hǫfðu þeir með sér eyki ok graftól. Fóru þeir fyrst til Úlfarsfells og fundu þar Þórodd Þorbrandsson og voru þeir þrír saman. Fóru þeir fyrst til Úlfarsfells ok fundu þar Þórodd Þorbrandsson ok váru þeir þrír saman.

Þeir fóru upp yfir hálsinn og komu í Þórsárdal og til dysjar Þórólfs, brjóta dysina og finna Þórólf þar ófúinn og var hann nú hinn illilegasti. Þeir fóru upp yfir hálsinn ok kómu í Þórsárdal ok til dysjar Þórólfs, brjóta dysina ok finna Þórólf þar ófúinn ok var hann nú inn illilegasti. Þeir tóku hann upp úr gröfinni og lögðu hann í sleða og beittu fyrir tvo sterka yxn og drógu hann upp á Úlfarsfellsháls og voru þá þrotnir yxnirnir og teknir aðrir og drógu hann inn á hálsinn. Þeir tóku hann upp ór grǫfinni ok lǫgðu hann í sleða ok beittu fyrir tvá sterka yxn ok drógu hann upp á Úlfarsfellsháls ok váru þá þrotnir yxnirnir ok teknir aðrir ok drógu hann inn á hálsinn. Ætlaði Arnkell að færa hann inn á Vaðilshöfða og jarða hann þar. Ǽtlaði Arnkell at færa hann inn á Vaðilshöfða ok jarða hann þar. En er þeir komu inn á hálsbrúnina þá ærðust yxnirnir og urðu þegar lausir og hljópu þegar af hálsinum fram og stefndu út með hlíðinni fyrir ofan garð að Úlfarsfelli og þar út til sævar og voru þá sprungnir báðir. En er þeir kómu inn á hálsbrúnina þá ǿrðust yxnirnir ok urðu þegar lausir ok hljópu þegar af hálsinum fram ok stefndu út með hlíðinni fyrir ofan garð at Úlfarsfelli ok þar út til sjóvar ok váru þá sprungnir báðir. En Þórólfur var þá svo þungur að þeir fengu hvergi komið honum talsvert. En Þórólfr var þá svá þungr at þeir fengu hvergi komit honum talsvert. Færðu þeir hann þá á einn lítinn höfða er þar var hjá þeim og jörðuðu hann þar og heitir þar síðan Bægifótshöfði. Fǿrðu þeir hann þá á einn lítinn hǫfða er þar var hjá þeim ok jörðuðu hann þar ok heitir þar síðan Bægifótshöfði.

Lét Arnkell síðan leggja garð um þveran höfðann fyrir ofan dysina svo hávan að eigi komst yfir nema fugl fljúgandi og sér enn þess merki. Lét Arnkell síðan leggja garð um þveran hǫfðann fyrir ofan dysina svá hávan at eigi komsk yfir nema fugl fljúgandi ok sér enn þess merki. Lá Þórólfur þar kyrr alla stund meðan Arnkell lifði. Lá Þórólfr þar kyrr alla stund meðan Arnkell lifði.

Chapter 35

Snorri goði lét vinna Krákunesskóg allt að einu þó að Þórólfur bægifótur hefði um vandað en það fannst á Arnkatli goða að honum þótti eigi að lögum farið hafa heimildartakan á skóginum. Snorri goði lét vinna Krákunesskóg allt at einu þó at Þórólfr bægifótur hefði um vandat en þat fannsk á Arnkatli goða at honum þótti eigi at lǫgum farit hafa heimildartakan á skóginum. Þótti honum Þórólfur hafa gert arfskot í því er hann hafði fengið Snorra goða skóginn. Þótti honum Þórólfr hafa gert arfskot í því er hann hafði fengit Snorra goða skóginn.

Það var eitt sumar er Snorri sendi þræla sína að vinna skóginn og hjuggu þeir timbur mart og hlóðu saman og fóru heim eftir það. Þat var eitt sumar er Snorri sendi þrǽla sína at vinna skóginn ok hjuggu þeir timbr margt ok hlóðu saman ok fóru heim eftir þat. En er timbrið þornaði lét Arnkell sem hann mundi heim bera timbrið en það varð þó eigi en þó bað hann smalamann sinn verða varan við þá er Snorri léti sækja timbrið og segja sér. En er timbrit þornaði lét Arnkell sem hann myndi heim bera timbrit en þat varð þó eigi en þó bað hann smalamann sinn verða varan við þá er Snorri léti sǿkja timbrit ok segja sér. En er þurr var viðurinn sendi Snorri þræla sína þrjá að sækja viðinn. En er þurr var viðrinn sendi Snorri þrǽla sína þrjá at sǿkja viðinn. Hann fékk til Hauk, fylgdarmann sinn, að fylgja þrælunum til styrks við þá. Hann fekk til Hauk, fylgdarmann sinn, at fylgja þrǽlunum til styrks við þá. Fóru þeir síðan og bundu timbrið á tólf hesta, sneru síðan heim á leið. Fóru þeir síðan ok bundu timbrit á tólf hesta, sneru síðan heim á leið.

Smalamaður Arnkels varð var við ferð þeirra og segir Arnkatli. Smalamaðr Arnkels varð var við ferð þeira ok segir Arnkatli. Hann tók vopn sín og reið eftir þeim og gat farið þá út frá Svelgsá, milli og Hóla, og þegar hann kemur eftir þeim hljóp Haukur af baki og lagði til Arnkels með spjóti, kom það í skjöldinn og varð hann eigi sár. Hann tók vápn sín ok reið eftir þeim ok gat farit þá út frá Svelgsá, milli ok Hóla, ok þegar hann kemr eftir þeim hljóp Haukr af baki ok lagði til Arnkels með spjóti, kom þat í skjǫldinn ok varð hann eigi sár. Þá hljóp Arnkell af baki og lagði til Hauks með spjóti og kom það á hann miðjan og féll hann þar sem nú heitir Hauksá. Þá hljóp Arnkell af baki ok lagði til Hauks með spjóti ok kom þat á hann miðjan ok fell hann þar sem nú heitir Hauksá.

Og er þrælarnir sáu fall Hauks tóku þeir á rás og hljópu heim á leið og elti Arnkell þá allt um Öxnabrekkur. Ok er þrǽlarnir sá fall Hauks tóku þeir á rás ok hljópu heim á leið ok elti Arnkell þá allt um Öxnabrekkur. Hvarf þá Arnkell aftur og rak heim með sér viðarhestana, tók af þeim viðinn en lét lausa hestana og festi reipin upp á þá. Hvarf þá Arnkell aftr ok rak heim með sér viðarhestana, tók af þeim viðinn en lét lausa hestana ok festi reipin upp á þá. Var þeim síðan vísað út með fjalli. Var þeim síðan vísat út með fjalli. Ganga þá hestarnir til þess er þeir komu heim til Helgafells. Ganga þá hestarnir til þess er þeir kómu heim til Helgafells. Spurðust nú þessi tíðindi. Spurðusk nú þessi tíðendi. Stóð allt kyrrt þessi misseri. Stóð allt kyrrt þessi misseri.

En um vorið eftir bjó Snorri goði til vígsmálið Hauks til Þórsnessþings en Arnkell bjó frumhlaupið til óhelgi Hauki. En um várit eftir bjó Snorri goði til vígsmálit Hauks til Þórsnessþings en Arnkell bjó frumhlaupit til óhelgi Hauki. Og fjölmenntu mjög hvorirtveggju til þingsins og gengu með miklu kappi að þessum málum. Ok fjǫlmenntu mjǫk hvárirtveggju til þingsins ok gengu með miklu kappi at þessum málum. En þær urðu málalyktir að Haukur varð óheilagur að frumhlaupinu og ónýttust mál fyrir Snorra goða og riðu við það heim af þinginu. En þǽr urðu málalyktir at Haukr varð óheilagr at frumhlaupinu ok ónýttusk mál fyrir Snorra goða ok riðu við þat heim af þinginu. Voru þá dylgjur miklar með mönnum um sumarið. Váru þá dylgjur miklar með mǫnnum um sumarit.