Bókastaðir

Nú er frá því at segja, at Þorsteinn Eiríksson vakði bónorð við Guðríði, ok var því máli vel svarat bæði af henni ok af föður hennar. Er þetta at ráði gert. Þorsteinn gengr at eiga Guðríði, ok var þetta brúðkaup í Brattahlíð um haustit. Fór sjá veizla vel fram, ok var allfjölmennt.

Þorsteinn átti bú í Vestribyggð á bæ þeim, er heitir í Lýsufirði. En sá maðr átti þar helming í búi, er Þorsteinn hét. Sigríðr hét kona hans. Fór Þorsteinn í Lýsufjörð um haustit til nafna síns ok þau Guðríðr bæði. Var þar við þeim vel tekit. Váru þau þar um vetrinn.

Þat gerðist til tíðenda, at sótt kom í bæ þeira, er lítit var af vetri. Garðarr hét þar verkstjóri. Hann var ekki vinsæll maðr. Hann tók fyrst sótt ok andaðist. Síðan var skammt at bíða, at hverr lézt at öðrum.

Þá tók sótt Þorsteinn Eiríksson ok Sigríðr, kona Þorsteins, nafna hans. Ok eitt kveld fýstist Sigríðr at ganga til náðahúss, er stóð í gegnt útidurum. Guðríðr fylgði henni, ok horfðu þær móti útidurunum. Þá kvað hon við hátt, Sigríðr.

Guðríðr mælti: " Vit höfum óvarliga farit, ok áttu engan stað við, at kalt komi á þik, ok förum vit heim sem skjótast. "

Sigríðr svarar: " Eigi er fært at svá búnu. Hér er nú liðit þat allt it dauða fyrir durunum ok Þorsteinn, bóndi þinn, ok þar kenni ek mik. Ok er slíkt hörmung at sjá. "

Ok er þetta leið af, mælti hon: " Förum vit nú, Guðríðr. Nú sé ek ekki liðit. "

Var þá Þorsteinn horfinn. Henni þótti hann áðr haft hafa svipu í hendi ok vilja berja liðit.

Síðan gengu þær inn, ok áðr morginn kæmi, þá var hon látin, ok var ger kista at líkinu.

Ok þenna sama dag ætluðu menn at róa, ok leiddi Þorsteinn þá til vara, ok í annan lit fór hann at sjá veiðiskap þeira. Þá sendi Þorsteinn Eiríksson nafna sínum orð, at hann kæmi til hans, ok sagði svá, at þar væri varla kyrrt ok húsfreyja vildi færast á fætr ok vildi undir klæðin hjá honum. Ok er hann kom inn, var hon komin upp á rekkjustokkinn. Þá tók hann hana höndum ok lagði bolöxi fyrir brjóst henni.

Þorsteinn Eiríksson andaðist nær dagsetri. Þorsteinn bóndi bað Guðríði leggjast niðr ok sofa, en hann kveðst vaka mundu um nóttina yfir líkinu. Hon gerir svá.

Ok er skammt leið á nóttina, settist Þorsteinn Eiríksson upp ok mælti, kveðst vilja, at Guðríðr væri þangat kölluð, ok kveðst vilja tala við hana: " Guð vill, at þessi stund sé mér gefin til leyfis ok umbótar míns ráðs. "

Þorsteinn bóndi gengr á fund Guðríðar ok vakði hana, biðr hana signa sik ok biðja sér guð hjálpar ok segir, hvat Þorsteinn Eiríksson hafði talat við hann, - " ok hann vill finna þik. Verðr þú ráð fyrir at sjá, hvat þú vill upp taka, því at ek kann hér um hvárkis at fýsa. "

Hon svaraði: " Vera kann, at þetta sé ætlat til nökkurra þeira hluta, er síðan sé í minni hafðir, þessi inn undarligi hlutr, en ek vænti, at guðs gæzla mun yfir mér standa. Mun ek ok á hætta með guðs miskunn at fara til móts við hann ok vita, hvat hann vill tala, því at ek mun eigi forðast mega, ef mér skal mein at verða. Vil ek síðr, at hann gangi víðara. En mik grunar, at þat mun á liggja. "

Nú fór Guðríðr ok hittir Þorstein. Sýndist henni sem hann felldi tár. Hann mælti í eyra henni nökkur orð hljótt, svá at hon ein vissi, en þat mælti hann, svá at allir heyrðu, at þeir menn væri sælir, er trúna heldu, ok henni fylgði öll hjálp ok miskunn, ok sagði þó, at margir heldi hana illa. " Er þat engi háttr, sem hér hefir verit á Grænlandi, síðan kristni kom hér, at setja menn niðr í óvígða mold við litla yfirsöngva. Vil ek mik láta flytja til kirkju ok aðra þá menn, sem hér hafa andazt, en Garðar vil ek brenna láta á báli sem skjótast, því at hann veldr öllum aftrgöngum þeim, sem hér hafa verit í vetr. " Hann sagði henni ok um sína hagi ok kvað hennar forlög mikil mundu verða, en bað hana varast at giftast grænlenzkum mönnum, bað, at hon legði fé þeira til kirkju ok sumt fátækum mönnum. Ok þá hné hann aftr öðru sinni.

Sá hafði háttr verit á Grænlandi, síðan kristni kom þangat, at menn váru grafnir á bæjum, þar sem önduðust, í óvígðri moldu. Skyldi setja staur upp af brjósti inum dauða, en síðan, er kennimenn kómu til, þá skyldi upp kippa staurinum ok hella þar í vígðu vatni ok veita þar yfirsöngva, þótt þat væri miklu síðar.

Lík þeira Þorsteins váru færð til kirkju í Eiríksfjörð ok veittir þar yfirsöngvar af kennimönnum. Tók Eiríkr við Guðríði ok var henni í föður stað.

Litlu síðar andaðist Þorbjörn. Bar þá fé allt undir Guðríði. Tók Eiríkr hana til sín ok sá vel um hennar kost.

Þórðr hét maðr, er bjó at Höfða á Höfðaströnd. Hann átti Þorgerði, dóttur Þóris hímu ok Friðgerðar, dóttur Kjarvals Írakonungs. Þórðr var sonr Bjarnar byrðusmjörs Hróaldssonar hryggs, Áslákssonar, Bjarnarsonar járnsíðu, Ragnarssonar loðbrókar. Þau áttu son, er Snorri hét. Hann átti Þórhildi rjúpu, dóttur Þórðar gellis. Þeira sonr var Þórðr hesthöfði. Þorfinnr karlsefni hét sonr Þórðar. Móðir Þorfinns hét Þórunn. Þorfinnr var í kaupferðum ok þótti góðr fardrengr.

Eitt sumar býr Karlsefni skip sitt ok ætlar til Grænlands. Snorri Þorbrandsson ferr með honum, ór Álftafirði, ok váru fjórir tigir manna á skipi.

Maðr hét Bjarni Grímólfsson, breiðfirzkr at ætt. Annarr hét Þórhallr Gamlason, austfirzkr maðr. Þeir bjuggu it sama sumar skip sitt ok ætluðu til Grænlands. Þeir váru ok fjórir tigir manna á skipi.

Láta þeir Karlsefni í haf þessum tveim skipum, þegar þeir váru búnir. Ekki er um þat getit, hversu langa útivist þeir höfðu, en frá því er at segja, at bæði þessi skip kómu á Eríksfjörð um haustit.

Eiríkr reið til skips ok aðrir landsmenn. Tókst með þeim greiðlig kaupstefna. Buðu stýrimenn Eiríki at hafa slíkt af varningi sem hann vildi. En Eiríkr sýnir þeim stórmennsku af sér í móti, því at hann bauð þessum tveim skipshöfnum til sín heim um vetrinn í Brattahlíð. Þetta þágu kaupmenn ok þökkuðu honum. Síðan var fluttr heim varningr þeira í Brattahlíð. Skorti þar eigi útibú stór til at varðveita í varning þeira. Skorti þar ekki margt þat, er hafa þurfti, ok líkaði kaupmönnum vel um vetrinn.

En er dró at jólum, tók Eiríkr fæð mikla ok var óglaðari en hann átti vana til.

Eitt sinn kom Karlsefni at máli við Eirík ok mælti: " Er þér þungt, Eiríkr bóndi? Menn þykkjast finna, at þú ert óglaðari en þú átt vana til. Þú hefir veitt oss með inni mestu rausn, ok erum vér skyldir til at launa þér slíku góðu sem vér höfum föng á. Nú segðu, hvat ógleði þinni veldr. "

Eiríkr svarar: " Þér þiggið vel ok góðmannliga. Nú leikr mér þat eigi í hug, at á yðr verði hallat um vár skipti. Hitt er heldr, at mér þykkir uggligt, þá er þér komið annars staðar, at þat flytist, at þér hafið engi jól verri haft en þessi, er nú koma ok Eiríkr inn rauði veitti yðr í Brattahlíð á Grænlandi. "

" Þat mun eigi svá fara, bóndi, " segir Karlsefni. Vér höfum á skipi váru bæði malt ok korn, hafið þar af slíkt er þér vilið ok gerið veizlu svá stórmannliga sem yðr líkar fyrir því. "

Þetta þiggr Eiríkr, ok var þá búit til jólaveizlu, ok var hon in sæmiligsta, svá at menn þóttust trautt þvílíka rausn sét hafa í fátæku landi.

Ok eftir jólin vekr Karlsefni bónorð fyrir Eiríki um Guðríði, því at honum leizt sem hann mundi forræði á hafa. Eiríkr svaraði vel ok segir, at hon mun sínum forlögum verða at fylgja, ok kveðst góða eina frétt af honum hafa. Ok lauk svá, at Þorfinnr festi Guðríði, ok var þá aukin veizlan ok drukkit brullaup þeira, ok váru þau í Brattahlíð um vetrinn.

Í Brattahlíð hófust miklar umræður, at menn skyldi leita Vínlands ins góða, ok var sagt, at þangat myndi vera at vitja góðra landkosta. Ok þar kom, at Karlsefni ok Snorri bjuggu skip sitt at leita landsins um várit. Til þeirar ferðar réðust þeir Bjarni ok Þórhallr með skip sitt ok þat föruneyti, er þeim hafði fylgt.

Maðr hét Þorvarðr. Hann átti Freydísi, dóttur Eiríks rauða, laungetna. Hann fór ok með þeim ok Þorvaldr, sonr Eiríks, ok Þórhallr, er kallaðr var veiðimaðr. Hann hafði lengi verit með Eiríki, veiðimaðr hans um sumrum, en bryti um vetrum. Hann var mikill maðr ok sterkr ok svartr ok þursligr, hljóðlyndr ok illorðr, þat er hann mælti, ok eggjaði jafnan Eirík ins verra. Hann var illa kristinn. Honum var víða kunnigt í óbyggðum. Hann var á skipi með Þorvarði ok Þorvaldi. Þeir höfðu þat skip, er Þorbjörn hafði út haft.

Þeir höfðu alls fjóra tigu manna ok hundrað, er þeir sigldu til Vestribyggðar ok þaðan til Bjarneyjar. Þaðan sigldu þeir tvau dægr suðr. Þá sá þeir land ok skutu báti ok könnuðu landit, fundu þar hellur stórar ok margar tólf álna víðar. Fjölði var þar melrakka. Þeir gáfu þar nafn ok kölluðu Helluland.

Þaðan sildu þeir tvau dægr, ok brá þá landsuðrs ór suðri, ok fundu land skógvaxit ok mörg dýr á. Ey lá þar undan í landsuðr. Þar drápu þeir einn björn ok kölluðu þar síðan Bjarney, en landit Markland.

Þaðan silgdu þeir suðr með landinu langa stund ok kómu at nesi einu. Lá landit á stjórn. Váru þar strandir langar ok sandar. Þeir reru til lands ok fundu þar á nesinu kjöl af skipi ok kölluðu þar Kjalarnes. Þeir kölluðu ok strandirnar Furðustrandir, því at langt var með at sigla. Þá gerðist landit vágskorit. Þeir heldu skipunum í einn vág.

Óláfr konungr Tryggvason hafði gefit Leifi tvá menn skozka. Hét karlmaðrinn Haki, en konan Hekja. Þau váru dýrum skjótari. Þessir menn váru á skipi með Karlsefni.

En er þeir höfðu siglt fyrir Furðustrandir, þá létu þeir ina skozku menn á land ok báðu þau hlaupa suðr á landit at leita landskosta ok koma aftr, áðr þrjú dægr væru liðin.

Þau höfðu þat klæði, er þau kölluðu kjafal. Þat var svá gert, at höttr var á upp ok opit at hliðunum ok engar ermar á ok kneppt saman milli fóta með knappi ok nezlu, en ber váru þau annars staðar.

Þeir biðuðu þar þá stund. En er þau kómu aftr, hafði annat í hendi vínbejaköngul, en annat hveitiax sjálfsáit. Gengu þau á skip út, ok silgdu þeir síðan leiðar sinnar.

Þeir silgdu inn á fjörð einn. Þar lá ein ey fyrir útan. Þar um váru straumar miklir. Því kölluðu þeir hana Straumey. Svá var mörg æðr í eynni, at varla mátti ganga fyrir eggjum. Þeir kölluðu þar Straumfjörð.

Þeir báru þar farm af skipum sínum ok bjuggust þar um. Þeir höfðu með sér alls konar fénað. Þar var fagrt landsleg. Þeir gáðu einskis útan at kanna landit. Þeir váru þar um vetrinn, ok var ekki fyrir unnit um sumarit. Tókust af veiðarnar, ok gerðist illt til matar.

Þá hvarf brott Þórhallr veiðimaðr. Þeir höfðu áðr heitit á guð til matar, ok varð eigi við svá skjótt sem sem þeir þóttust þurfa. Þeir leituðu Þórhalls um þrjú dægr ok fundu hann á hamargnípu einni. Hann lá þar ok horfði í loft upp ok gapði bæði munni ok nösum ok þulði nökkut. Þeir spurðu, hví hann var þar kominn. Hann kvað þá engu þat varða. Þeir báðu hann fara heim með sér, ok hann gerði svá.

Litlu síðar kom þar hvalr, ok fóru þeir til ok skáru, ok kenndi engi maðr, hvat hvala var. Ok er matsveinar suðu, þá átu þeir, ok varð öllum illt af.

Þá mælti Þórhallr: " Drjúgari varð inn rauðskeggjaði nú en Kristr yðvarr. Hefi ek þetta nú fyrir skáldskap minn, er ek orta um Þór, fulltrúann. Sjaldan hefir hann mér brugðizt. "

Ok er menn vissu þetta, báru þeir hvalinn allan á kaf ok skutu sínu máli til guðs. Batnaði þá veðrátta, ok gaf þeim útróðra, ok skorti þá síðan eigi föng, því at þá var dýraveiðr á landinu, en eggver í eynni, en fiski ór sjónum.

Svá er sagt, at Þórhallr veiðimaðr vill fara norðr fyrir Furðustrandir ok fyrir Kjalarnes at leita Vínlands, en Karlsefni vill fara suðr fyrir landit. Býst Þórhallr út undir eynni, ok verða þeir eigi fleiri saman en níu menn, en allt annat lið fór með Karlsefni. En er Þórhallr bar vatn á skip sitt ok drakk, þá kvað hann vísu:

Ok er þeir váru búnir, undu þeir upp segl. Þá kvað Þórhallr:

Síðan sigldu þeir norðr fyrir Furðustrandir ok Kjalarnes ok vildu beita vestr fyrir. Þá kom móti þeim vestanveðr, ok rak þá upp á Írlandi, ok váru þeir þar barðir ok þjáðir, ok lét Þórhallr þar líf sitt, eftir því sem kaupmenn hafa sagt.

Nú er at segja af Karlsefni, at hann fór suðr fyrir landit ok Snorri ok Bjarni með sínu fólki. Þeir fóru lengi ok allt þar til, er þeir kómu at á einni, er fell af landi ofan ok í vatn eitt til sjóvar. Eyrar váru þar miklar, ok mátti eigi komast inn í ána útan at háflæðum.

Þeir Karlsefni silgdu í ósinn ok kölluðu í Hópi. Þeir fundu þar á landi sjálfsána hveitiakra, þar sem lægðir váru, en vínvið allt þar, sem holta vissi. Hverr lækr var þar fullr af fiskum. Þeir gerðu grafar, þar sem mættist landit ok flóðit gekk ofast, ok þá er út fell sjórinn, váru helgir fiskar í gröfunum. Þar var mikill fjölði dýra á skóginum með öllu móti. Þeir váru þar hálfan mánuð ok skemmtuðu sér ok urðu við ekki varir. Fé sitt höfðu þeir með sér.

Ok einn morgin snemma, er þeir lituðust um, sá þeir mikinn fjölða húðkeipa, ok var veift trjám á skipunum, ok lét því líkast sem í hálmþúst, ok var veift sólarsinnis.

Þá mælti Karlsefni: " Hvað mun þetta hafa at teikna? "

Snorri Þorbrandsson svaraði honum: " Vera kann, at þetta sé friðarmark, ok tökum skjöld hvítan ok berum at móti. "

Ok svá gerðu þeir. Þá reru þeir í mót ok undruðust þá, sem fyrir váru, ok gengu á land upp. Þeir váru svartir menn ok illiligir ok höfðu illt hár á höfði. Þeir váru mjök eygðir ok breiðir í kinnum. Dvölðust þeir of stund ok undruðust þá, sem fyrir váru, ok reru síðan brott ok suðr fyrir nesit.

Þeir Karlsefni höfðu gert búðir sínar upp frá vatninu, ok váru sumir skálarnir nær vatninu, en sumir firr. Nú váru þeir þar þann vetr. Þar kom enginn snjór, ok allt gekk fé þeira sjálfala fram.