Bókastaðir

Enn er vára tók, geta þeir at líta einn morgin snemma, at fjǫlði húðkeipa reri sunnan fyrir nesit, sva margir, sem kolum væri sáit, ok var þó veift á hverju skipi trjánum. Þeir brugðu þá skjǫldum upp, ok tóku kaupstefnu sín á millum, ok vildi þat fólk helzt kaupa rautt klæði; þeir vildu ok kaupa sverð ok spjót, enn þat bǫnnuðu þeir Karlsefni ok Snorri. Þeir hǫfðu ófǫlvan belg fyrir klæðit, ok toku spannar langt klæði fyrir belg ok bundu um hǫfuð sér, ok fór svá um stund. Enn er minka tók klæðit, þá skáru þeir í sundr, svá at eigi var breiðara enn þvers fingrar breitt. Gáfu þeir Skrælingar jafnmikit fyrir eða meira.

Þat bar til, at griðungr hljóp ór skógi, er þeir Karlsefni átti, ok gall hátt við. Þeir fælask við Skrælingar ok hlaupa út á keipana ok reru suðr fyrir land. Varð þá ekki vart við þá þrjár vikur í samt.

Enn er sjá stund var liðin, sjá þeir sunnan fara mikinn fjǫlða skipa Skrælinga, svá sem straumr stœði. Var þá veift trjánum ǫllum rangsœlis, ok ýla allir Skrælingar hátt upp. Þá tóku þeir rauða skjǫldu ok báru ímót. Gengu þeir þá saman ok bǫrðusk, varð þar skothríð hǫrð. Þeir hǫfðu ok valslǫngur, Skrælingar.

Þat sjá þeir Karlsefni ok Snorri, at þeir fœrðu upp á stǫngum, Skrælingarnir, knǫtt mikinn ok blán at lit, ok fló upp á land yfir liðit ok lét illiliga við, þar er niðr kom. Við þetta sló ótta miklum yfir Karlsefni ok á lið hans, svá at þá fýsti enskis annars enn hallda undan ok upp með ánni, því at þeim þótti lið Skrælinga drífa at ser ǫllum megin, ok létta eigi fyrr, enn þeir koma til hamra nǫkkura. Veittu þeir þar viðtǫku harða.

Freydís kom út ok sá, er þeir helldu undan. Hon kallaði: "Hví renni þér undan slíkum auvirðis mǫnnum svá gildir menn, er mér þœtti líkligt at þér mættit drepa þá svá sem búfé, ok ef ek hefða vápn, þœtti mér sem ek munda betr berjask enn einnhverr yðvar."

Þeir gáfu ǫngvan gaum hvat sem hon sagði. Freydís vildi fylgja þeim, ok varð hon helldr sein, því at hon var eigi heil. Gekk hon þá eptir þeim í skoginn, enn Skrælingar sœkja at henni. Hon fann fyrir sér mann dauðan, Þorbrand Snorrason, ok stóð hellusteinn i hǫfði honum. Sverðit lá hjá honum, ok hon tók þat upp ok býsk at verja sik með. Þá koma Skrælingar at henni. Hon tekr brjóstit upp ór serkinum ok slettir á sverðit. Þeir fælask við ok hlaupa undan ok á skip sín ok helldu á brottu. Þeir Karlsefni finna hana ok lofa happ hennar.

Tveir menn fellu af Karlsefni, enn fjórir af Skrælingum; enn þó urðu þeir Karlsefni ofrliði bornir. Fara þeir nu til búða sinna ok íhuga, hvat fjǫlmenni þat var, er at þeim sótti á landinu. Sýndisk þeim nú, at þat eina mun liðit hafa verit, er á skipunum kom, enn annat liðit mun hafa verit þversýningar.

Þeir Skrælingar fundu ok mann dauðan, ok lá øx hjá honum: einn þeirra tók upp øxina ok hǫggr með tré, ok þá hverr at ǫðrum, ok þótti þeim vera gersimi ok bíta val. Síðan tók einn ok hjó í stein ok brotnaði øxin, þótti honum þá ǫngu nýt, er eigi stóð við grjótinu, ok kastaði niðr.

Þeir þóttusk nú sjá, þótt þar væri landskostir góðir, at þar mundi jafnan ófriðr ok ótti á liggja af þeim, er fyrir bjuggu.

Síðan bjuggusk þeir á brott ok ætluðu til síns lands. Sigldu þeir norðr fyrir ok fundu fimm Skrælinga í skinnhjúpum sofanda ok hǫfðu með ser skrokka ok í dýramerg dreyra blandinn. Virtu þeir svá, at þeir mundu gervir af landinu: þeir drápu þá. Síðan fundu þeir nes eitt ok fjolða dýra, ok þann veg var nesit at sjá, sem mykiskán væri af því, at dýrin lágu þar um nætrnar. Nú koma þeir í Straumsfjǫrð, ok váru þar alls gnóttir.

Er þat sumra manna sǫgn, at þau Bjarni ok Guðríðr hafi þar eptir verit ok tíutigir manna með þeim ok hafi eigi farit lengra: enn þeir Karlsefni ok Snorri hafi suðr farit ok fjórir tigir manna ok hafi eigi lengr verit í Hópi enn vart tvá mánuði ok hafi hit sama sumar aptr komit.

Karlsefni fór á einu skipi at leita Þórhalls veiðimanns, enn annat liðit var eptir, ok fóru þeir norðr fyrir Kjalarnes, ok ber þá fyrir vestan fram, ok var landit á bakborða þeim. Þar váru eyðimerkr einar, ok er þeir hǫfðu lengi farit, fellr á af landi ofan ór austri ok í vestr. Þeir lǫgðu inn í árósinn ok lágu við hinn syðra bakkann.

Þat var einn morginn, er þeir Karlsefni sá fyrir ofan rjóðrit flekk nǫkkurn, svá sem glitaði við þeim, ok œptu þeir á. Þat hrœrðisk, ok var þat einfœtingr, ok skýzk ofan þangat sem þeir lágu. Þorvalldr son Eiríks rauða sat við stýri. Þá mælti Þorvalldr: "Gott land hǫfum vér fengit."

Þa hleypr einfœtingrinn á brott ok norðr aptr, ok skaut áðr í smáþarma á Þorvalld. Hann dró út ørina. Þa mælti Þorvalldr: "feitt er um ístruna." Þeir hljópu eptir einfœtingi ok sáu hann stundum, ok þótti sem hann leitaði undan, hljóp hann út á vág einn. Þá hurfu þeir aptr.

Þá kvað einn maðr kviðling þenna:

Þeir fóru þá í brott ok norðr aptr ok þóttusk sjá Einfœtingaland. Vildu þeir þá eigi lengr hætta liði sínu. Þeir ætluðu ǫll ein fjǫll þau, er í Hópi váru, ok þau, er þeir fundu, ok þat stœðisk mjǫk svá á, ok væri jafnlangt ór Straumsfirði beggja vegna.

Fóru þeir aptr ok váru í Straumsfirði hinn þriðja vetr. Gengu menn þá mjǫk sleitum. Sóttu þeir, er kvánlausir váru, í hendr þeim, er kvángaðir varu. Þar kom til hit fyrsta haust Snorri son Karlsefnis, ok var hann þá þrívetr, er þeir fóru á brott.

Hǫfðu þeir sunnanveðr ok hittu Markland, ok fundu Skrælinga fimm; var einn skeggjaðr ok tvær konur, bǫrn tvau. Tóku þeir Karlsefni til sveinana, enn hitt komsk undan ok sukku í jǫrð niðr. En sveinana hǫfðu þeir með sér, ok kendu þeim mál, ok váru skírðir.

Þeir nefndu móður sína Vætilldi ok Vægi. Þeir sǫgðu, at konungar stjórnuðu Skrælinga landi, hét annarr Avalldamon, enn annarr hét Valldidida. Þeir kváðu þar engi hús, ok lágu menn í hellum eða holum. Þeir sǫgðu land þar ǫðru megin gagnvart sínu landi, ok gengu menn þar í hvítum klæðum ok œptu hátt ok báru stangir ok fóru með flíkur. Þat ætla menn Hvítramannaland.

Nú kómu þeir til Grœnlands ok eru með Eiríki rauða um vetrinn.

Þá Bjarna Grímólfsson bar í Grœnlandshaf, ok kómu í maðksjá; fundu þeir eigi fyrr, enn skipit gerisk maðksmogit undir þeim. Þá tǫluðu þeir um, hvert ráð þeir skyldu taka. Þeir hǫfðu eptirbát þann, er bræddr var seltjǫru. Þat segja menn, at skelmaðkrinn smjúgi eigi þat tré, er seltjǫrunni er brætt. Var þat flestra manna sǫgn ok tillaga, at skipa mǫnnum bátinn, svá sem hann tœki upp. Enn er þat var reynt, þá tók bátrinn eigi meirr upp enn helming manna.

Bjarni mælti þá, at menn skyldi fara í bátinn, ok skyldi þat fara at hlutfǫllum, enn eigi at mannvirðingum. Enn hverr þeirra manna vildi fara í bátinn, sem þar váru. Þá mátti hann eigi við ǫllum taka; fyrir því tóku þeir þetta ráð, at hluta menn í bátinn ok af kaupskipinu. Hlutaðisk þar svá til, at Bjarni hlaut at fara í bátinn, ok nær helmingr manna með honum. Þá gengu þeir af skipinu ok í bátinn, er til þess hǫfðu hlotizk.

Þá er menn váru komnir í bátinn, mælti einn ungr maðr íslendskr, sá er verit hafði fǫrunautr Bjarna: "ætlar þú, Bjarni, at skiljask hér við mik?"

Bjarni svarar: "svá verðr nú at vera."

Hann segir: "svá með því at þú hétz mér eigi því, þá er ek fór með þér frá Íslandi frá búi fǫður míns."

Bjarni segir: "eigi sé ek hér þó annat ráð til, eða hvat leggr þú hér til ráðs?"

Hann segir: "sé ek ráðit til, at vit skiptumsk í rúmunum ok farir þú hingat, enn ek mun þangat."

Bjarni svarar: "svá skal vera, ok þat sé ek, at þú vinnr gjarna til lífs, ok þykkir mikit fyrir at deyja." Skiptusk þeir þá í rúmunum, gekk þessi maðr í bátinn, enn Bjarni upp í skipit, ok er þat sǫgn manna, at Bjarni létisk þar í maðkahafinu ok þeir menn, sem í skipinu váru með honum. Enn bátrinn ok þeir, er þar váru á, fóru leiðar sinnar til þess, er þeir tóku land, ok sǫgðu þessa sǫgu síðan.

Annat sumar eptir fór Karlsefni til Íslands ok Guðríðr með honum, ok fór hann heim til bús síns í Reynines. Móður hans þótti, sem hann hefði lítt til kostar tekit, ok var hon eigi heima þar hinn fyrsta vetr, enn er hon reyndi, at Guðríðr var skǫrungr mikill, fór hon heim, ok váru samfarar þeirra góðar.

Dóttir Snorra Karlsefnissonar var Hallfríðr, móðir Thorláks byskups Runólfssonar. Þau áttu son, er Þorbjǫrn het, hans dóttir hét Þórunn, móðir Bjarnar byskups. Þorgeirr hét sonr Snorra Karlsefnissonar, faðir Yngvilldar, móður Brands byskups hins fyrra.

Ok lýkr her þessi sǫgu.