Bókastaðir

The Icelandic Sagas, glossed
Chapter 61

Eiríkr konungr sat uppréttr, meðan meðan Egill kvað kvǽðit, ok hvessti augun á hann. Ok er lokit var drápunni, þá mǽlti konungr:

Bezta er kvǽðit fram flutt, en nú hefi ek hugsat, Arinbjǫrn, um mál várt Egils, hvar koma skal. Þú hefir flutt mál Egils með ákafa miklum, er þú býðr at etja vandrǽðum við mik. Nú skal þat gera fyrir þínar sakir, sem þú hefir beðit, at Egill skal fara frá mínum fundi heill ok ósakaðr. En þú, Egill, hátta svá ferðum þínum, at síðan, er þú kemr frá mínum fundi af þessi stofu, þá kom þú aldrigi í augsýn mér ok sonum mínum ok verð aldri fyrir mér né mínu liði. En ek gef þér nú hǫfuð þitt at sinni. Fyrir þá sǫk, er þú gekkt á mitt vald, þá vil þá vil ek eigi gera níðingsverk á þér. En vita skaltu þat til sanns, at þetta er engi sǽtt við mik né sonu mína ok enga frǽndr vára, þá sem réttar vilja reka Þá kvað Egill:

Erumka leitt,
þótt ljótt of sé,
hjalma kletti
hvessi at þiggja;
hvar er sá, er gat
af gǫfuglyndum
ǿðri gjǫf
allvalds syni.

Arinbjǫrn þakkaði konungi með fǫgrum orðum þá sǿmð ok vináttu, er konungr hefir veitt honum. Þá ganga þeir Arinbjǫrn ok Egill heim í garð Arinbjarnar. Síðan lét Arinbjǫrn búa reiðskjóta liði sínu. Reið hann brott með Agli ok 100 manna alvápnaðra með honum. Arinbjǫrn reið með lið þat, til þess er þeir kómu til Aðalsteins konungs, ok fengu þar góðar viðtǫkur. Bauð konungr Agli með sér at vera ok spurði, hvernig farit hafði með þeim Eiríki konungi.

Þá kvað Egill:

Svartbrúnum lét sjónum
sannsparr Hugins varra,
hugr tjáðum mjǫk mága,
magnaðr Egil fagna;
arfstóli kná ek ala
áttgǫfguðum hattar
fyrir regnaðar regni
ráða nú sem áðan.

En at skilnaði þeirra Arinbjarnar ok Egils, þá gaf Egill Arinbirni gullhringa þá tvá, er Aðalsteinn konungr gaf honum, ok stóð mǫrk hvárr, en Arinbjǫrn gaf Agli sverð þat, er Dragvandill hét. Þat hafði gefit Arinbirni Þórolfr Skalla-Grímsson, en áðr hafði Skalla-Grímr þegit af Þórolfi, bróður sínum, en Þórolfi gaf sverðit Grímr loðinkinni, sonr Ketils hǿngs. Þat sverð hafði átt Ketill hǿngr ok haft í holmgǫngum, ok var þat allra sverða bitrast. Skilðusk þeir með kǽrleik hinum mesta. Fór Arinbjǫrn heim í Jórvík til Eiríks konungs. En fǫrunautar Egils ok skipverjar hans hǫfðu þar frið góðan ok vǫrðu varningi sínum í trausti Arinbjarnar. En er á leið vetrinn, fluttusk þeir suðr til Englands ok fóru á fund Egils.

Chapter 62

Eiríkr alspakr hét lendr maðr í Noregi. Hann átti Þóru, dóttur Þóris hersis, systur Arinbjarnar. Hann átti eignir í Vík austr. Hann var maðr stórauðigr ok hinn mesti virðingamaðr, spakr at viti. Þorsteinn hét sonr þeirra. Hann fǿddisk upp með Arinbirni ok var þá vaxinn mjǫk, ok þó á ungum aldri. Hann hafði farit vestr til Englands með Arinbirni.

En þat sama haust, sem Egill hafði komit til Englands, spurðusk af Noregi þau tíðendi. at Eiríkr alspakr var andaðr, en arf hans hǫfðu tekit ármenn konungs ok kastat á konungs eign. Ok er Arinbjǫrn ok Þorsteinn spurðu þessi tíðendi, þá gerðu þeir þat ráð, at Þorsteinn skyldi fara austr ok vitja arfsins.

Ok er várit leið fram ok menn bjuggu skip sín, þeir er fara ǽtluðu landa í millum, þá fór Þorsteinn suðr til Lundúna ok hitti þar Aðalstein konung. Bar hann fram jarteignir ok orðsending Arinbjarnar til konungs, ok svá til Egils, at hann vǽri flutningsmaðr við konung, at Aðalsteinn. konungr. gerði orðsending sína til Hákonar konungs, fóstra síns, at Þorsteinn nǽði arfi ok eignum í Noregi. Aðalsteinn konungr var þess auðbeðinn, því at Arinbjǫrn var honum kunnigr at góðu.

Þá kom ok Egill at máli við Aðalstein konung ok sagði honum fyrirǽtlun sína: Vil ek í sumar, segir hann, fara austr til Noregs at vitja fjár þess, er Eiríkr konungr rǽnti mik ok þeir Berg-Ǫnundr. Sitr nú yfir því fé Atli inn skammi, bróðir Berg-Ǫnundar. Veit ek, ef orðsendingar yðrar koma til, at ek mun ná lǫgum af því máli.

Konungr segir, at Egill skal ráða ferðum sínum. En bezt þǿtti mér, at þú vǽrir með mér ok gerðisk landvarnarmaðr minn ok réðir fyrir herliði mínu. Mun ek fá þér veizlur stórar. Egill segir:

Þessi kostr þykki mér allfýsiligr at taka. Vil ek því játa, en eigi níta. En þó verð ek fyrst at fara til Íslands ok vitja konu minnar ok fjár þess, er ek á þar.

Aðalsteinn konungr gaf Agli kaupskip gott ok þar með farminn. Var þar á til þunga hveiti ok hunang ok enn mikit fé annat í ǫðrum varningi. Ok er Egill bjó skip sitt til hafs, þá rézk til farar með honum Þorsteinn Eiríksson, er fyrr var getit, er síðan var kallaðr Þóru son. Ok er þeir váru búnir, þá sigldu þeir. Skilðusk þeir Aðalsteinn konungr ok Egill með hinni mestu vináttu.

Þeim Agli greiddisk vel ferðin, kómu at Noregi. í Vík austr ok heldu skipinu inn allt í Óslóarfjǫrð. Þar átti Þorsteinn bú á land upp ok svá inn allt á Raumaríki. Ok er Þorsteinn kom þar til lands, þá veitti hann tilkall um fǫðurarf sinn við ármennina, er sezk hǫfðu í bú hans. Veittu Þorsteini margir lið at þessu. Váru þar stefnur til lagðar. Átti Þorsteinn þar marga frǽndr gǫfga. Lauk þar svá, er skotit var til konungs órskurðar, en Þorsteinn tók við varðveizlu fjár þess, er faðir hans hafði átt.

Egill fór til vetrvistar með Þorsteini ok þeir 12 saman. Var þangat flutt heim til Þorsteins. hveiti ok hunang. Var þar um vetrinn gleði mikil, ok bjó Þorsteinn rausnar samliga, því at nóg váru fǫng til.

Chapter 63

Hákon konungr Aðalsteinsfóstri réð þá fyrir Noregi, sem fyrr var sagt. Konungr sat þann vetr norðr í Þrándheimi.

En er á leið vetrinn, byrjaði Þorsteinn ferð sína ok Egill með honum. Þeir hǫfðu nǽr 30 manna. Ok er þeir váru búnir, fóru þeir fyrst til Upplanda, þaðan norðr um Dofrafjall til Þrándheims. ok kómu þar á fund Hákonar konungs. Báru þeir upp ørendi sín við konung. Sagði Þorsteinn skyn á máli sínu ok kom fram vitnum með sér, at hann átti arf þann allan. er hann kallaði til. Konungr tók því máli vel, lét hann Þorstein ná eignum sínum. Ok þar með gerðisk hann lendr maðr konungs, svá sem faðir hans. hafði verit.

Egill gekk á fund Hákonar konungs ok bar fyrir hann sín ørendi ok þar með orðsending Aðalsteins konungs ok jarteignir hans. Egill talði til fjár þess, er átt hafði Bjǫrn hǫlðr, landa ok lausaaura. Talði hann sér helming fjár þess ok Ásgerði, konu sinni, bauð þar fram vitni ok eiða með máli sínu, sagði ok, at hann hafði þat allt fram borit fyrir Eiríki konungi, lét þat fylgja, at hann hafði þá eigi nát lǫgum fyrir ríki Eiríks konungs, en eggjun Gunnhildar. Egill innti upp allan þann málavǫxt, er fyrr hafði í gǫrsk á Gulaþingi. Beiddi hann þá konung unna sér laga á því máli. Hákon konungr svarar:

Svá hefi ek spurt, at Eiríkr, bróðir minn, muni þat kalla, ok þau Gunnhildr bǽði, at þú, Egill, munir hafa kastat steini um megn þér í yðrum skiftum. Þǿtti mér þú vel mega yfir láta, Egill, at ek legða ekki til þessa máls, þó at vit Eiríkr bǽrim eigi gǽfu til samþykkis Egill mǽlti:

Ekki máttu, konungr, þegja yfir svá stórum málum, því at allir menn hér í landi, innlenzkir ok útlenzkir, skulu hlýða yðru boði. Ek hefi spurt, at þér setið lǫg hér í landi ok rétt hverjum manni. Nú veit ek, at þér munuð mik láta þeim ná, sem aðra menn. Þykkjumk ek hafa til þess burði ok frǽndastyrk hér í landi, at hafa við Atla inn skamma. En um mál Eiríks konungs er yðr þat at segja, at ek var á hans fund, ok skilðumsk vit svá, at hann bað mik í friði fara, hvert er ek vilda Vil ek bjóða yðr, herra, mína fylgð ok þjónustu. Veit ek at vera munu hér með yðr þeir menn, er ekki munu þykkja vígligri á velli at sjá en ek em. Er þat mitt hugboð, at eigi líði langt, áðr fundi ykkra Eiríks konungs muni saman bera, ef ykkr endisk aldr til. Þykki mér þat undarligt, ef eigi skal þar koma, at þér þykki Gunnhildr eiga sona uppreist marga. Konungr segir:

Ekki muntu, Egill, gerask mér handgenginn. Miklu hafið þér frǽndr meira skarð hǫggvit í ǽtt vára en þér muni duga at staðfestask hér í landi. Far þú til Íslands út ok ver þar at fǫðurarfi þínum. Mun þér þá verða ekki mein at oss frǽndum, en hér í landi er þess ván um alla þína daga, at várir frǽndr sé ríkastir. En fyrir sakir Aðalsteins konungs, fóstra míns, þá skaltu hafa hér frið í landi ok ná lǫgum ok landsrétti, því at ek veit, at Aðalsteinn konungr hefir mikla elsku á þér.

Egill þakkaði konungi orð sín ok beiddisk þess, at konungr skyldi fá honum sannar jarteignir sínar til Þórðar á Aurland eða annarra lendra manna í Sogni ok á Hǫrðalandi. Konungr segir, at svá skyldi vera.

Chapter 64

Þorsteinn ok Egill bjuggu ferð sína, þegar þeir hǫfðu lokit ørendum sínum. Fara þeir þá aftr á leið. Ok er þeir koma suðr um Dofrafjall, þá segir Egill, at hann vill fara ofan til Raumsdals ok síðan suðr sundaleið. Vil ek, segir hann, lúka ørendum mínum í Sogni ok á Hǫrðalandi, því at ek vil búa skip mitt í sumar til Íslands út.

Þorsteinn bað hann ráða ferð sinni. Skiljask þeir Þorsteinn ok Egill. Fór Þorsteinn. suðr um Dali ok alla leið, til þess er hann kom til búa sinna. Bar hann þá fram jarteignir konungs ok orðsending fyrir ármennina, at þeir skuldu láta fé þat allt, er þeir hafa upp tekit ok Þorsteinn kallaði til.

Egill fór leiðar sinnar ok þeir 12 saman. Kómu þeir fram í Raumsdal. Fengu sér þá flutningar. Fóru síðan suðr á Mǿri. Er ekki sagt frá ferð þeirra, fyrr en þeir kómu í ey þá, er Hǫð heitir, ok fóru til gistingar á bǿ þann, er heitir á Blindheimi. Þat var gǫfugr bǿr. Þar bjó lendr maðr, er Friðgeirr hét. Hann var ungr at aldri, hafði nýtekit við fǫðurarfi sínum. Móðir hans hét Gyða. Hon var systir Arinbjarnar hersis, skǫrungr mikill ok gǫfug kona. Hon var at ráðum með syni sínum Friðgeiri. Hǫfðu þau þar rausnarbú mikit. Þar fengu þeir allgóðar viðtǫkur. Sat Egill um kveldit it nǽsta Friðgeiri ok fǫrunautar hans þar útar frá. Var þar drykkja mikil ok dýrlig veizla.

Gyða húsfreyja gekk um kveldit til tals við Egil. Hon spurði at Arinbirni, bróður sínum, ok enn at fleirum frǽndum sínum ok vinum, þeim er til Englands hǫfðu farit með Arinbirni. Egill sagði henni þat, sem hon spurði. Hon spurði, hvat til tíðenda hefði gǫrsk í ferðum Egils. Hann segir henni af it ljósasta. Þá kvað hann:

Urðumk leið in ljóta
landbeiðaðar reiði;
sígrat gaukr, of glamma
gamm veit um sik þramma;
þar naut ek sem oftar
armstalls sjǫtul bjarnar;
hnígrar hjallr, sá er holla
hjalpendr of fǫr gjalpar.

Egill var allkátr um kveldit, en Friðgeirr ok heimamenn váru heldr hljóðir. Egill sá þar mey fagra ok vel búna. Honum var sagt, at hon var systir Friðgeirs. Mǽrin var ókát ok grét einart um kveldit. Þat þótti þeim undarligt.

Þar váru þeir um kveldit. En um morgininn var veðr hvasst ok eigi sjófǿrt. Þar þurftu þeir far ór eyjunni. Þá gekk Friðgeirr, ok bǽði þau Gyða, til fundar við Egil. Buðu þau honum þar at sitja með fǫrunauta sína, til þess er gott vǽri fǿriveðr, ok hafa þaðan farabeina, þann sem þeir þyrfti. Egill þekkðisk þat. Sátu þeir þar veðrfastir 3 nǽtr, ok var þar hinn mesti mannfǫgnuðr. Eftir þat gerði veðr lygnt. Stóðu þeir Egill þá upp snemma um morgininn ok bjuggusk. Gengu þá til matar, ok var þeim gefit ǫl at drekka, ok sátu þeir um hríð. Síðan tóku þeir klǽði sín. Egill stóð upp ok þakkaði bónda ok húsfreyju beina sinn, ok gengu síðan út. Bóndi ok móðir hans gengu á gǫtu með þeim. Þá gekk Gyða til máls við Friðgeir, son sinn, ok talaði við hann lágt. Egill stóð meðan ok beið þeirra.

Egill mǽlti við meyna: Hvat grǽtr þú, mǽr? Ek sé þik aldri káta.

Hon mátti engu svara ok grét at meirr. Friðgeirr svarar móður sinni hátt. Ekki vil ek nú biðja þess. Þeir eru nú búnir ferðar sinnar.

Þá gekk Gyða at Agli ok mǽlti: Ek mun segja þér, Egill, tíðendi þau, sem hér eru með oss. Maðr heitir Ljótr hinn bleiki. Hann er berserkr ok holmgǫngumaðr. Hann er óþokkasǽll. Hann kom hér ok bað dóttur minnar, en vér svǫruðum skjótt ok synjuðum honum ráðsins. Síðan skoraði hann til holmgǫngu á Friðgeir, son minn, ok skal á morgin koma til holmsins í ey þá, er Vǫrl heitir. Nú vilda ek, Egill, at þú fǿrir til holmsins með Friðgeiri. Mundi þat sannask, ef Arinbjǫrn vǽri hér í landi, at vér mundum eigi þola of ríki slíkum manni sem Ljótr er.

Skylt er þat, húsfreyja, fyrir sakir Arinbjarnar, frǽnda þíns, at ek fara, ef honum þykkir sér þat nokkut fullting.

Þá gerir þú vel, segir Gyða. Skulum vér þá ganga inn í stofu ok vera ǫll saman daglangt.

Ganga þeir Egill þá inn í stofu ok drukku. Sátu þeir þar um daginn, en um kveldit kómu vinir Friðgeirs, þeir er til ferðar váru ráðnir með honum, ok var þar fjǫlmennt um nóttina. Var þar þá veizla mikil.

En eftir um daginn bjósk Friðgeirr til ferðar ok margt manna með honum. Var þar Egill í fǫr. Þá var gott fǿriveðr. Fara þeir síðan ok koma í eyna Vǫrl. Þar var fagr vǫllr skammt frá sjónum, er holmstefnan skyldi vera. Var þar markaðr holmstaðr, lagðir steinar í hring útan um.

Nú kom þar Ljótr með lið sitt. Bjósk hann þá til holmgǫngu. Hann hafði skjǫld ok sverð. Ljótr var allmikill maðr ok sterkligr. Ok er hann gekk fram á vǫllinn at holmstaðnum, þá kom á hann berserksgangr. Tók hann þá at grenja illiliga ok beit í skjǫld sinn. Friðgeirr var maðr ekki mikill, grannligr ok fríðr sjónum ok ekki sterkr. Hafði hann ok ekki staðit í bardǫgum. Ok er Egill sá þat. þá kvað hann vísu:

ǪEra Friðgeiri fǿri,
fǫrum holms á vit, sǫrvar,
skulum banna mjǫk manni
mey, ørlygi at heyja
við þann, er bítr ok blótar
bǫnd élhvǫtuð Gǫndlar,
alfeigum skýtr ǿgir
avgum, skjǫld á baugi.

Ljótr sá, hvar Egill stóð, ok heyrði orð hans ok mǽlti.

Gakk þú hingat, hinn mikli maðr, á holminn ok bersk við mik, ef þú ert allfúss til, ok reynum með okkr. Er þat miklu jafnligra, en ek berjumk við Friðgeir, því at ek þykkjumk eigi at meiri maðr, þó at ek leggja hann at jǫrðu.

Þá kvað Egill:

Erat lítillar Ljóti,
leik ek við hal bleikan
við bifteini, bǿnar,
brynju, rétt at synja;
búumk til vígs, en vǽgðar
ván lǽtka ek hánum
skapa verðum við skjaldi
skǿru, drengr.
á Mǿri.

Síðan bjósk Egill til holmgǫngu við Ljót. Egill hafði skjǫld þann, sem hann var vanr at hafa, en hann var gyrðr sverði því, er hann kallaði Naðr, en hann hafði Dragvandil í hendi. Hann gekk inn yfir mark þat, er holmstefnan skyldi vera, en Ljótr var þá eigi búinn. Egill skók sverðit ok kvað vísu:

Hǫggum hjaltvǫnd skyggðum,
hǿfum rǫnd með brandi,
reynum randar mána,
rjóðum sverð í blóði,
stýfum Ljót af lífi,
leikum sárt við bleikan,
kyrrum kappa errinn,
komi ǫrn á hrǽ járnum.

Þá kom Ljótr fram á vígvǫllinn ok síðan rennask þeir at ok høggr Egill til Ljóts, en Ljótr brá við skildinum, en Egill hjó hvert hǫgg at ǫðru, svá at Ljótr fekk ekki hǫggvit í móti. Hann hopaði undan til hǫggrúmsins, en Egill fór jafnskjótt eftir ok hjó sem ákafast. Ljótr fór út um marksteinana ok víða um vǫllinn. Gekk svá hin fyrsta hríð. Þá beiddisk Ljótr hvíldar. Egill lét þat ok vera. Nema þeir þá stað ok hvíla sik. Þá kvað Egill:

Fyrir þykki mér fúra
fleinstøkkvandi nokkut
hrǽðiz hodda beiðir
happlauss, fara kappi;
vegrat fast, sá er frestar
flein ǫggar stafr, hǫggum
vábeiðan ferr viðan
vǫll fyrir rotnum skalla.

Þat váru holmgǫngulǫg í þann tíma, at sá er skorar á mann annan til einshvers hlutar, ok fengi sá sigr, er á skoraði, þá skyldi sá hafa sigrmál þat, er hann hafði til skorat, en ef hann fengi ósigr, þá skyldi hann leysa sik þvíglíku fé, sem ákveðit vǽri. En ef hann felli á holminum, þá hafði hann fyrirvegit allri sinni eigu, ok skyldi sá taka arf hans, er hann felldi á holmi. Þat váru ok lǫg, ef útlendr maðr andaðisk, sá er þar í landi átti engi erfingja, þá gekk sá arfr í konungsgarð.

Egill bað, at Ljótr skyldi búinn verða. Vil ek, at vér reynim nú holmgǫngu þessa.

Síðan hljóp Egill, at honum ok hjó til hans. Gekk hann þá svá nǽr honum, at hann hrǫkk fyrir, ok bar þá skjǫldinn af honum. Þá hjó Egill til Ljóts, ok kom á fyrir ofan kné ok tók af fótinn. Fell Ljótr þá ok var þegar ørendr.

Þá gekk Egill þar til, er þeir Friðgeirr váru. Var þetta verk honum allvel þakkat. Þá kvað Egill:

Fell sá er flest it illa,
fót hjó skald af Ljóti
ulfgrennir hefir unnit,
eir veitta ek Friðgeiri;
séka ek lóns til launa
logbrjótanda í móti,
jafnt var mér í gný geira
gamanleikr við hal bleikan.

Ljótr var lítt harmaðr af flestum mǫnnum, því at hann hafði verit hinn mesti óeirumaðr. Hann var sǿnskr at ǽtt ok átti enga frǽndr þar í landi. Hann hafði komit þangat ok aflat sér fjár á holmgǫngum. Hann hafði fellt marga góða bǿndr ok skorat áðr á þá til holmgǫngu ok til jarða þeirra ok óðala, var þá orðinn stórauðigr bǽði at lǫndum ok lausaaurum.

Egill fór heim með Friðgeiri af holmstefnunni. Dvalðisk hann þar þá lítla hríð, áðr hann fór suðr á Mǿri. Skilðusk þeir Egill ok Friðgeirr með miklum kǽrleik. Bauð Egill Friðgeiri um at heimta jarðir þǽr, er Ljótr hafði átt. Fór Egill sína leið, kom fram í Fjǫrðum. Þaðan fór hann inn í Sogn á fund Þórðar á Aurlandi. Tók hann vel við honum. Bar hann fram ørendi sín ok orðsendingar Hákonar konungs. Tók Þórðr vel rǿðum Egils ok hét honum liðveizlu sinni um þat mál. Dvalðisk Egill. þar lengi um várit með Þórði.

Chapter 65

Egill gerði ferð sína suðr á Hǫrðaland. Hann hafði til þeirrar ferðar róðrarferju ok þar á 30 manna. Þeir koma einn dag í Fenhring á Ask. Gekk Egill þar til með 20 menn, en 10 gǽttu skips. Atli inn skammi var þar fyrir með nokkura menn. Egill lét hann út kalla ok segja, at Egill Skalla-Grímsson átti ørendi við hann. Atli tók vápn sín ok allir þeir menn, er þar váru vígir fyrir, ok gengu út síðan. Egill mǽlti:

Svá er mér sagt, Atli, at þú munir hafa at varðveita fé þat, er ek á at réttu ok Ásgerðr kona mín. Muntu heyrt hafa þar fyrr um rǿtt, at ek kallaða mér arf Bjarnar hǫlðs, er Berg-Ǫnundr, bróðir þinn, helt fyrir mér. Em ek nú kominn at vitja fjár þess, landa ok lausaaura, ok krefja þik, at þú látir laust ok greiðir mér í hendr. Atli segir:

Lengi hǫfum vér þat heyrt, Egill, at þú sér ójafnaðarmaðr, en nú mun ek at raun um koma, ef þú ǽtlar at kalla til þess fjár í hendr mér, er Eiríkr konungr dǿmði Ǫnundi, bróður mínum. Átti Eiríkr konungr þá at ráða boði ok banni hér í landi. Hugða ek nú, Egill, at þú mundir fyrir því hér kominn, at bjóða mér gjǫld fyrir brǿðr mína, er þú tókt af lífi, ok þú mundir bǿta vilja rán þat, er þú rǽntir hér á Aski. Munda ek þá veita svǫr þessu máli, ef þú flyttir þetta ørendi fram, en hér kann ek engu svara.

Þat vil ek, segir Egill, bjóða þér, sem ek bauð Ǫnundi, at Gulaþingslǫg skipi um mál okkur. Tel ek brǿðr þína hafa fallit ógilda á sjalfra sinna verkum, því at þeir hǫfðu áðr rǽnt mik lǫgum ok landsrétti ok tekit fé mitt at herfangi. Hefi ek til þessa konungsleyfi, at leita laga við þik um þetta mál. Vil ek stefna þér til Gulaþings ok hafa þar lagaorskurð um þetta mál.

Koma mun ek, segir Atli, til Gulaþings, ok megum vit þar rǿða um þessi mál.

Síðan fór Egill. í brott með fǫruneyti sitt. Fór hann þá norðr í Sogn ok inn á Aurland til Þórðar, mágs síns, ok dvalðisk þar til Gulaþings.

Ok er menn kómu til þings, þá kom Egill þar. Atli hinn skammi var ok þar kominn. Tóku þeir þá at tala sín mál ok fluttu fram fyrir þeim mǫnnum, er um skuldu dǿma. Flutti Egill fram fjárheimtu, en Atli bauð lǫgvǫrn í mót, tylftareiða, at hann hefði ekki fé þat at varðveita er Egill ǽtti.

Ok er Atli gekk at dómum með eiðalið sitt, þá gekk Egill mót honum ok segir, at eigi vill hann eiða hans taka fyrir fé sitt. Vil ek bjóða þér ǫnnur lǫg, þau, at vit gangim á holm hér á þinginu, ok hafi sá fé þetta er sigr fǽr.

Þat váru ok lǫg, er Egill mǽlti, ok forn siðvenja, at hverjum manni var rétt at skora á annan til holmgǫngu. hvárt er hann skyldi verja sakir fyrir sik eða sǿkja.

Atli sagði, at hann mundi eigi synja at ganga á holm við Egil, því at þú mǽlir þat, er ek ǽtta at mǽla, því at ǿrinna harma á ek at hefna á þér. Þú hefir at jǫrðu lagt brǿðr mína 2, ok er mér mikilla muna vant, at ek halda réttu máli, ef ek skal heldr láta lausar eignir mínar aflaga fyrir þér en berjask við þik, er þú býðr mér þat.

Síðan taka þeir Atli ok Egill hǫndum saman. ok festa þat með sér, at þeir skulu á holm ganga ok sá, er sigr fǽr, skal eiga jarðir þǽr, er þeir deildu áðr um.

Eftir þat búask þeir til holmgǫngu. Gekk Egill fram ok hafði hjalm á hǫfði ok skjǫld fyrir sér ok kesju í hendi, en sverðit Dragvandil festi hann við hǿgri hǫnd sér. Þat var siðr holmgǫngumanna, at þurfa ekki at bregða sverði sínu á holmi, láta heldr sverðit hendi fylgja, svá at þegar vǽri sverðit tiltǿkt, er hann vildi. Atli hafði inn sama búnuð sem Egill. Hann var vanr holmgǫngum. Hann var sterkr maðr ok inn mesti fullhugi.

Þar var leiddr fram graðungr mikill ok gamall. Var þat kallat blótnaut. Þat skyldi sá hǫggva, er sigr hefði. Var þat stundum eitt naut, stundum lét sitt hvárr fram leiða, sá er á holm gekk.

Ok er þeir váru búnir til holmgǫngu, þá hlaupask þeir at ok skutu fyrst spjótum, ok festi hvárki spjótit í skildi, námu bǽði í jǫrðu staðar. Síðan taka þeir báðir til sverða sinna, gengusk þá at fast ok hjuggusk til. Gekk Atli ekki á hǽl. Þeir hjuggu títt ok hart ok ónýttusk skjótt skildirnir. Ok er skjǫldr Atla var mjǫk ónýttr, þá kastaði hann honum, tók þá sverðit tveim hǫndum ok hjó sem tíðast. Egill hjó til hans á ǫxlina, ok beit ekki sverðit. Hann hjó annat ok it þriðja. Var honum þá hǿgt at leita hǫggstaðar á Atla, at hann hafði enga hlíf. Egill reiddi sverðit af ǫllu afli, en ekki beit, hvar sem hann hjó til.

Sér þá Egill, at eigi mun hlýða svá búit, því at skjǫldr hans gerðisk þá ónýtr. Þá lét Egill laust sverðit ok skjǫldinn ok hljóp at Atla ok greip hann hǫndum. Kenndi þá aflsmunar, ok fell Atli á bak aftr, en Egill greyfðisk at niðr ok beit í sundr í honum barkann. Lét Atli þar líf sitt. Egill hljóp upp skjótt ok þar til, er blótnautit stóð, greip annarri hendi í granarnar, en annarri í hornit, ok snaraði svá, at fǿtr vissu upp, en í sundr halsbeinit. Síðan gekk Egill þar til, er stóð fǫruneyti hans. Þá kvað Egill:

Beittat nú sá brugðum
blár Dragvandill unda,
af því at eggjar deyfði
Atli framm inn skammi;
neytta ek afls við ýti
ǫrmalgastan hjǫrva:
jaxlbróður lét ek eyða,
ek bar sauð með nauðum.

Síðan eignaðisk Egill jarðir þǽr allar, er hann hafði til deilt ok hann kallaði, at Ásgerðr kona hans hefði átt at taka eftir fǫður sinn. Ekki er getit, at þá yrði fleira til tíðenda á því þingi. Egill fór þá fyrst inn í Sogn ok skipaði jarðir þǽr, er hann hafði þá fengit at eiginorði. Dvalðisk hann þar mjǫk lengi um várit. Síðan fór hann með fǫruneyti sitt austr í Vík. Fór hann þá á fund Þorsteins ok var þar um hríð.