Bókastaðir

Óláfr rauði hét konungr á Skotlandi. Hann var skozkr at fǫðurkyni, en danskr at móðurkyni ok kominn af ǽtt Ragnars loðbrókar. Hann var ríkr maðr. Skotland var kallat þriðjungr ríkis við England.

Norðimbraland er kallat fimmtungr Englands, ok er þat norðast nǽst Skotlandi fyrir austan. Þat hǫfðu haft at fornu Danakonungar. Jórvík er þar hǫfuðstaðr. Þat ríki átti Aðalsteinn ok hafði sett yfir jarla tvá. Hét annarr Alfgeirr, en annarr Guðrekr. Þeir sátu þar til landvarnar, bǽði fyrir ágangi Skota ok Dana eða Norðmanna, er mjǫk herjuðu á landit ok þóttusk eiga tilkall mikit þar til lands, því at á Norðimbralandi váru þeir einir menn, ef nokkut var til, at danska ǽtt átti at faðerni eða móðerni, en margir hvárirtveggju.

Fyrir Bretlandi réðu brǿðr 2, Hringr ok Aðils, ok váru skattgildir undir Aðalstein konung, ok fylgði þat, þá er þeir váru í her með konungi, at þeir ok þeirra lið skuldu vera í brjósti í fylkingu fyrir merkjum konungs. Váru þeir brǿðr hinir mestu hermenn ok eigi allungir menn.

Elfráðr hinn ríki hafði tekit alla skattkonunga af nafni ok veldi. Hétu þeir þá jarlar, er áðr váru konungar eða konungasynir. Helzk þat allt um hans ǽvi ok Játvarðar sonar hans, en Aðalsteinn kom ungr til ríkis, ok þótti af honum minni ógn standa. Gerðusk þá margir ótryggvir, þeir er áðr váru þjónustufullir

Óláfr Skotakonungr dró saman her mikinn ok fór síðan suðr á England. En er hann kom á Norðimbraland, fór hann allt herskildi. En er þat spurðu jarlarnir, er þar réðu fyrir, stefna þeir saman liði ok fara móti konungi. En er þeir finnask, varð þar orrusta mikil, ok lauk svá, at Óláfr konungr hafði sigr, en Goðrekr jarl fell, en Alfgeirr flýði undan ok mestr hluti liðs þess, er þeim hafði fylgt ok brott komsk ór bardaga. Fekk Alfgeirr þá enga viðstǫðu. Lagði Óláfr konungr þá allt Norðimbraland undir sik. Alfgeirr fór á fund Aðalsteins konungs ok sagði honum ófarar sínar.

En þegar er Aðalsteinn konungr spurði, at herr svá mikill var kominn í land hans, þá gerði hann þegar menn frá sér ok stefndi at sér liði, gerði orð jǫrlum sínum ok ǫðrum ríkismǫnnum. Sneri konungr þegar á leið með þat lið, er hann fekk, ok fór í mót Skotum.

En er þat spurðisk, at Óláfr Skotakonungr hafði fengit sigr ok hafði lagt undir sik mikinn hluta af Englandi, hafði hann þá her miklu meira en Aðalsteinn, en þá sótti til hans margt ríkismanna. En er þetta spyrja þeir Hringr ok Aðils, hǫfðu þeir saman dregit lið mikit, þá snúask þeir í lið með Óláfi konungi. Hǫfðu þeir þá ógrynni liðs.

En er Aðalsteinn spurði þetta allt, þá átti hann stefnu við hǫfðingja sína ok ráðamenn, leitaði þá eftir hvat tiltǿkiligast vǽri, sagði þá allri alþýðu greiniliga þat, er hann hafði frétt um athǫfn Skotakonungs ok fjǫlmenni hans. Allir mǽltu þar eitt um, at Alfgeirr jarl hafði hinn versta hlut af, ok þótti þat til liggja at taka af honum tignina. En sú ráðagerð staðfestisk, at Aðalsteinn konungr skyldi fara aftr ok fara á sunnanvert England ok hafa þá fyrir sér liðsǫfnuð norðr eftir landi ǫllu, því at þeir sá elli gar mundi seint safnask fjǫlmennit, svá mikit sem þyrfti, ef eigi drǿgi konungr sjalfr at liðit.

En sá herr, er þá var þar saman kominn, þá setti konungr þar yfir hǫfðingja Þórolf ok Egil. Skuldu þeir ráða fyrir því liði, er víkingar hǫfðu þangat haft til konungs, en Alfgeirr sjalfr hafði þá enn forráð síns liðs. Þá fekk konungr enn sveitarhǫfðingja þá, er honum sýndisk. En er Egill kom heim af stefnunni til félaga sinna, þá spurðu þeir, hvat hann kynni at segja þeim tíðenda frá Skotakonungi. Hann kvað:

Síðan gera þeir sendimenn til Óláfs konungs ok finna þat til ørenda, at Aðalsteinn konungr vill hasla honum vǫll ok bjóða orrustustað á Vínheiði við Vínuskóga, ok hann vill, at þeir heri eigi á land hans, en sá þeirra ráði ríki á Englandi, er sigr fǽr í orrustu, lagði til vikustef um fund þeirra. en sá bíðr annars viku, er fyrr kemr. En þat var þá siðr, þegar konungi var vǫllr haslaðr, at hann skyldi eigi herja at skammlausu, fyrr en orrustu vǽri lokit. Gerði Óláfr konungr svá, at hann stǫðvaði her sinn ok herjaði ekki ok beið til stefnudags. Þá flutti hann her sinn til Vínheiðar.

Borg ein stóð fyrir norðan heiðina. Settisk Óláfr konungr þar í borgina ok hafði þar mestan hlut liðs síns, því at þar var út í frá heruð stór, ok þótti honum þar betra til atflutninga um fǫng þau, er herrinn þurfti at hafa. En hann sendi menn sína upp á heiðina, þar sem orrustustaðrinn var ákveðinn. Skuldu þeir taka þar tjaldstaði ok búask þar um, áðr herrinn kǿmi. En er þeir menn kómu í þann stað, er vǫllrinn var haslaðr, þá váru þar settar upp heslistengr allt til ummerkja, þar er sá staðr var, er orrustan skyldi vera. Þurfti þann stað at vanda, at hann vǽri sléttr, er miklum her skyldi fylkja. Var þar ok svá, er orrustustaðrinn skyldi vera, at þar var heiðr slétt, en annan veg frá fell á ein, en á annan veg frá var skógr mikill.

En þar er skemmst var milli skógarins ok árinnar, ok var þat mjǫk lǫng leið, þar hǫfðu tjaldat menn Aðalsteins konungs. Stóðu tjǫld þeirra allt milli skógarins ok árinnar, ok var þat mjǫk lǫng leið. Þeir hǫfðu svá tjaldat, at eigi váru menn í hinu þriðja hverju tjaldi, ok þó fáir í einu.

En menn Óláfs konungs kómu til þeirra, þá hǫfðu þeir fjǫlmennt fyrir framan tjǫldin ǫll, ok náðu þeir ekki inn at ganga. Sǫgðu menn Aðalsteins, at tjǫld þeirra vǽri ǫll full af mǫnnum, svá at hvergi nǽr hefði þar rúm lið þeirra. En tjǫldin stóðu svá hátt, at ekki mátti yfir upp sjá, hvárt þau stóðu mǫrg eða fá á þykkðina. Þeir hugðu, at þar mundi vera herr manns.

Óláfs konungs menn tjǫlduðu fyrir norðan hǫslurnar, ok var þangat allt nokkut afhallt. Aðalsteins menn sǫgðu ok annan dag frá ǫðrum, at konungr þeirra mundi þá koma eða vera kominn í borg þá, er var sunnan undir heiðinni. Lið drósk til þeirra bǽði dag ok nótt.

En er stefna sú var liðin, er ákveðit var, þá senda menn Aðalsteins ørendreka á fund Óláfs konungs með þeim orðum, at Aðalsteinn konungr er búinn til orrustu, ok hefir her allmikinn, en hann sendir Óláfi konungi þau orð, at hann vill eigi, at þeir geri svá mikit mannspell, sem þá horfðisk til, bað hann heldr fara heim í Skotland, en Aðalsteinn. vill fá honum at vingjǫf skilling silfrs af plógi hverjum um allt ríki sitt ok vill, at þeir leggi með sér vináttu.

En er sendimenn koma til Óláfs konungs, þá tók hann at búa her sinn ok ǽtlaði at at ríða. En er sendimenn báru upp ørendi, þá stǫðvaði konungr ferð sína þann dag. Sat þá í ráðagerð ok hǫfðingjar hers með honum. Lǫgðu menn þar allmisjafnt til. Sumir fýstu mjǫk, at þenna kost skyldi taka, sǫgðu at þat var þá orðin hin mesta fremðarferð, at þeir fǿri heim ok hefði tekit gjald svá mikit af Aðalsteini. Sumir lǫttu ok sǫgðu, at Aðalsteinn mundi bjóða miklu meira í annat sinn, ef þetta vǽri eigi tekit, ok var sú ráðagerð staðfest.

Þá báðu sendimenn Óláf konung at gefa sér tóm til, at þeir hitti enn Aðalstein konung ok freistaði, ef hann vildi enn meira gjald af hendi reiða, til þess at friðr vǽri. Þeir beiddu griða einn dag til heimreiðar, en annan til umráða, en hinn þriðja til aftrferðar. Konungr játtaði þeim því. Fara sendimenn heim ok koma aftr hinn þriðja dag, sem ákveðit var, segja Óláfi konungi, at Aðalsteinn vill gefa allt slíkt, sem hann bauð fyrr, ok þar um fram til hlutskiftis liði Óláfs konungs skilling manni hverjum frjálsbornum, en mǫrk sveitarhǫfðingja hverjum þeim. er réði fyrir 12 mǫnnum eða fleirum, en mǫrk gulls hirðstjóra hverjum, en 5 merkr gulls jarli hverjum.

Síðan lét konungr þetta upp bera fyrir lið sitt. Var enn sem fyrr, at sumir lǫttu, en sumir fýstu. En at lyktum veitti konungr órskurð, segir, at þenna kost vill hann taka, ef þat fylgir, at Aðalsteinn konungr lǽtr hann hafa Norðimbraland allt með þeim skǫttum ok skyldum, er þar liggja.

Sendimenn biðja enn fresta um þrjá daga ok þess með, at Óláfr konungr sendi þá menn sína at heyra orð Aðalsteins konungs, hvárt hann vill eða eigi þenna kost, segja, at þeir hyggja, at Aðalsteinn konungr mundi láta fátt við nema, at sǽttin tǿkisk. Óláfr konungr játtir því ok sendir menn sína til Aðalsteins konungs. Ríða þá sendimenn allir saman ok hitta Aðalstein konung í borg þeirri, er var nǽst heiðinni fyrir sunnan.

Sendimenn Óláfs konungs bera upp ørendi sín fyrir Aðalstein konung ok sǽttaboð. Aðalsteins konungs menn sǫgðu ok, með hverju þeir hǫfðu farit til Óláfs konungs, ok þat með, at þat var ráðagerð vitra manna, at dvelja svá orrustu, meðan konungr kǿmi eigi.

En Aðalsteinn konungr veitti skjótan órskurð um þetta mál ok sagði sendimǫnnum svá: Berið þau orð mín Óláfi konungi, at ek vil gefa honum orlof til þess at fara heim til Skotlands með lið sitt, ok gjaldi hann aftr fé þat allt, er hann tók upp at rǫngu hér í landi. Setjum hér síðan frið í millum landa várra ok heri hvárigir á aðra. Þat skal ok fylgja, at Óláfr konungr skal gerask minn maðr ok halda Skotland af mér ok vera undirkonungr minn. Farið nú, segir hann, aftr ok segið honum svá búit.

Sendimenn sneru aftr leið sína þegar um kveldit ok kómu til Óláfs konungs nǽr miðri nótt. Vǫktu þá upp konung ok sǫgðu honum þegar orð Aðalsteins konungs. Konungr lét þegar kalla til sín jarlana ok aðra hǫfðingja, lét þá sendimenn koma til ok segja upp ørendislok sín ok orð Aðalsteins konungs. En er þetta var kunnigt gǫrt fyrir liðsmǫnnum, þá var eitt orðtak allra, at þat mundi fyrir liggja, at búask til orrustu. Sendimenn sǫgðu ok þat með, at Aðalsteinn hafði fjǫlða liðs, ok hann hafði þann dag komit til borgarinnar, sem sendimenn kómu.

Þá mǽlti Aðils jarl: Nú mun þat fram komit, konungr, sem ek sagða, at yðr mundu þeir reynask brǫgðóttir, hinir ensku. Hǫfum vér hér setit langa stund ok beðit þess, er þeir hafa dregit at sér allt lið sitt, en konungr þeirra mun verit hafa hvergi nǽr, þá er vér kómum hér. Munu þeir nú hafa safnat liði miklu, síðan vér settumsk. Nú er þat ráð mitt, konungr, at vit brǿðr ríðim þegar í nótt fyrir með okkru liði. Má þat vera, at þeir óttisk nú ekki at sér, er þeir hafa spurt, at konungr þeirra er nǽr með her mikinn. Skulum vit þá veita þeim áhlaup, en er þeir verða forflótta, þá munu þeir láta lið sitt, en ódjarfari síðan í atgǫngu at móti oss.

Konungi þótti þetta ráð vel fundit. Munum vér búa her várn, þegar er lýsir, ok fara til móts við yðr.

Staðfestu þeir þetta ráð ok luku svá stefnunni.

Hringr jarl ok Aðils bróðir hans bjuggu her sinn ok fóru þegar um nóttina suðr á heiðina. En er ljóst var, þá sá varðmenn þeirra Þórolfs, hvar herrinn fór. Var þá blásinn herblastr ok herklǽddusk menn, tóku síðan at fylkja liðinu ok hǫfðu 2 fylkingar. Réð Alfgeirr jarl fyrir annarri fylkingu, ok var merki borit fyrir honum. Var í þeirri fylkingu lið þat, er honum hafði fylgt ok svá þat lið, er þar hafði til safnazk ór heruðum. Var þat miklu fleira lið en þat, er þeim Þórolfi fylgði.

Þórolfr var svá búinn. Hann hafði skjǫld víðan ok þykkvan, hjalm á hǫfði allsterkan, gyrðr sverði því, er hann kallaði Lang, mikit vápn ok gott. Kesju hafði hann í hendi. Fjǫðrin var tveggja alna lǫng ok sleginn fram broddr ferstrendr, en upp var fjǫðrin breið, falrinn bǽði langr ok digr, skaftit var eigi hǽra, en taka mátti hendi til fals, ok furðuliga digrt. Járnteinn var í falnum ok skaftit allt járnvafit. Þau spjót váru kǫlluð brynþvarar.

Egill hafði hinn sama búnuð sem Þórolfr. Hann var gyrðr sverði því, er hann kallaði Naðr. Þat sverð hafði hann fengit á Kúrlandi. Var þat it bezta vápn. Hvárrgi þeirra hafði brynju.

Þeir settu merki upp ok bar þat Þorfinnr strangi. Allt lið þeirra hafði norrǿna skjǫldu ok allan norrǿnan herbúnuð. Í þeirri fylkingu váru allir norrǿnir menn, þeir er þar váru. Fylktu þeir Þórolfr nǽr skóginum, en Alfgeirs fylking fór með ánni.

Aðils jarl ok þeir brǿðr sá þat, at þeir mundu ekki koma þeim Þórolfi á óvart. Þá tóku þeir at fylkja sínu liði. Gerðu þeir ok 2 fylkingar ok hǫfðu 2 merki. Fylkti Aðils móti Alfgeiri jarli, en Hringr móti víkingum. Síðan tóksk þar orrusta. Gengu hvárirtveggju vel fram.

Aðils jarl sótti hart fram, þar til er Alfgeirr lét un dan sígask. En Aðils menn sóttu þá hǫlfu djarfligar. Var þá ok eigi lengi áðr en Alfgeirr flýði. Ok er þat frá honum at segja, at hann reið undan suðr á heiðina ok sveit manna með honum. Reið hann, þar til er hann kom nǽr borg þeirri, er konungr sat.

Þá mǽlti jarlinn: Ekki ǽtla ek oss fara til borgarinnar. Vér fengum mikit orðaskak nǽst, er vér kómum til konungs. þá er vér hǫfðum farit ósigr fyrir Óláfi konungi, ok ekki mun honum þykkja batnat hafa várr kostr í þessi ferð. Mun nú ekki þurfa at ǽtla til sǿmða, þar sem hann er.

Síðan reið jarl suðr á landit, ok er frá hans ferð þat at segja, at hann reið dag ok nótt, þar til er þeir kómu vestr á Jarlsnes. Fekk jarl sér sér þar far suðr um sjó ok kom fram á Vallandi. Þar átti hann kyn halft. Kom hann aldrigi síðan til Englands.

Aðils rak fyrst flóttann ok eigi langt, áðr hann snýr aftr ok þar til, er orrustan var, ok veitti þá atgǫngu.

En er Þórolfr sá þat, sneri hann í mót jarli ok bað þangat bera merkit, bað menn sína fylgjask vel ok standa þykkt Þokum at skóginum, sagði hann, ok látum hann hlífa á bak oss, svá at þeir megi eigi ǫllum megum at oss ganga.

Þeir gerðu svá, fylgðu fram skóginum. Varð þá hǫrð orrusta. Sótti Egill móti Aðilsi, ok áttusk þeir við hǫrð skifti. Liðsmunr var allmikill, ok þó fell meirr lið þeirra Aðils.

Þórolfr gerðisk þá svá óðr, at hann kastaði skildinum á bak sér, en tók spjótit tveim hǫndum. Hljóp hann þá fram ok hjó eða lagði til beggja handa. Stukku menn þá frá tveggja vegna, en hann drap marga. Ruddi hann svá stíginn fram at merki jarlsins Hrings ok helzk þá ekki við honum. Hann drap þann mann, er bar merki Hrings jarls, ok hjó niðr merkistǫngina. Síðan lagði hann spjótinu fyrir brjóst jarlinum, í gegnum brynjuna ok búkinn, svá at út gekk um herðarnar, ok hóf hann upp á kesjunni yfir hǫfuð sér ok skaut niðr spjótshalanum í jǫrðina, en jarlinn sǿfðisk á spjótinu, ok sá þat allir, bǽði hans menn ok svá hans óvinir. Síðan brá Þórolfr sverðinu, ok hjó hann þá til beggja handa. Sóttu þá ok at hans menn. Fellu þá mjǫk Bretar ok Skotar, en sumir snerusk á flótta.

En er Aðils jarl sá fall bróður síns ok mannfall mikit af liði hans, en su mir flýðu, en hann þóttisk hart niðr koma, þá sneri hann á flótta ok rann til skógarins. Hann flýði í skóginn ok hans sveit. Tók þá at flýja allt lið þat, er þeim hafði fylgt. Gerðisk þá mannfall mikit af flóttamǫnnum, ok dreifðisk þá flóttinn víða um heiðina. Aðils jarl hafði niðr drepit merki sínu, ok vissi þá engi, hvárt hann fór eða aðrir menn. Tók þá brátt at myrkva af nótt, en þeir Þórolfr ok Egill sneru aftr til herbúða sinna, ok þá jafnskjótt kom þar Aðalsteinn konungr með allan her sinn ok slógu þá landtjǫldum sínum ok bjuggusk um.

Lítlu síðar kom Óláfr konungr með sinn her. Tjǫlduðu þeir ok bjuggusk um, þar sem þeirra menn hǫfðu tjaldat. Var Óláfi konungi þá sagt at fallnir váru þeir báðir jarlar hans Hringr ok Aðils. ok mikill fjǫlði annarra manna hans.

Aðalsteinn konungr hafði verit áðr hina nǽstu nótt í borg þeirri, er fyrr var frá sagt. Ok þar spurði hann, at bardagi hafði verit á heiðinni, bjósk þá þegar ok allr herrinn ok sótti norðr á heiðina. Spurði þá ǫll tíðendi gløggliga, hvernig orrusta sú hafði farit. Kómu þá til fundar við konung þeir brǿðr, Þórolfr ok Egill. Þakkaði hann þeim vel framgǫngu sína ok sigr þann, er þeir hǫfðu unnit, hét þeim vináttu sinni fullkominni. Dvǫlðusk þeir þar allir samt um nóttina.

Aðalsteinn konungr vakti upp her sinn þegar um morgininn árdegis. Hann átti tal við hǫfðingja sína ok sagði, hver skipun vera skyldi fyrir liði hans. Skipaði hann fylking sína fyrst, ok þá setti hann í brjósti þeirrar fylkingar sveitir þǽr, er snarpastar váru. Þá mǽlti hann, at fyrir því liði skyldi vera Egill, en Þórolfr, sagði hann, skal vera með liði sínu. ok ǫðru því liði, er ek set þar. Skal sú vera ǫnnur fylking í liði váru, er hann skal vera hǫfðingi fyrir. því at Skotar eru jafnan lausir í fylkingu, hlaupa þeir til ok frá ok koma í ýmsum stǫðum fram. Verða þeir oft skeinusamir, ef menn varask eigi, en eru lausir á velli, ef við þeim er horft.

Egill segir konungi: Ekki vil ek, at vit Þórolfr skilimsk í orrustu, en vel þykki mér, at okkr sé þar skipat, er mest þykkir þurfa ok harðast er fyrir. Þórolfr mǽlti:

Látum vit konung ráða, hvat hann vill okkr skipa. Veitum honum svá, at honum glíki. Mun ek vera heldr, ef þú vill, þar er þér er skipat. Egill segir:

Þér munuð nú ráða, en þessa skiftis mun ek oft iðrask.

Gengu menn þá í fylkingar, svá sem konungr hafði skipat, ok váru sett upp merki. Stóð konungs fylking á víðlendit til árinnar, en Þórolfs fylking fór it efra með skóginum.

Óláfr konungr tók þá at fylkja liði sínu, þá er hann sá, at Aðalsteinn hafði fylkt. Hann gerði ok 2 fylkingar, ok lét hann fara sitt merki ok þá fylking, er hann réð sjalfr fyrir, móti Aðalsteini konungi ok hans fylkingu. Hǫfðu þá hvárirtveggju her svá mikinn, at engi var munr, hvárir fjǫlmennri váru, en ǫnnur fylking Óláfs konungs fór nǽr skóginum móti liði því, er Þórolfr réð fyrir. Váru þar hǫfðingjar jarlar skozkir. Váru þat Skotar flest, ok var þat fjǫlmenni mikit.

Síðan gangask á fylkingar, ok varð þar brátt orrusta mikil. Þórolfr sótti fram hart ok lét bera merki sitt fram með skóginum ok ǽtlaði þar svá fram at ganga, at hann kǿmi í opna skjǫldu konungs fylkinginni. Hǫfðu þeir skjǫlduna fyrir sér, en skógrinn var til hǿgra vegs. Létu þeir hann þar hlífa. Þórolfr gekk svá fram, at fáir váru menn hans fyrir honum, en þá er hann varði minnst, þá hlaupa þar ór skóginum Aðils jarl ok sveit sú, er honum fylgði. Lǫgðu þegar mǫrgum kesjum senn á Þórolf, ok fell hann þar við skóginn, en Þorfinnr, er merkit bar, hopaði aftr, þar er liðit stóð þykkra, en Aðils sótti þá at þeim, ok var þar þá orrusta mikil. ǿptu Skotar þá sigróp, er þeir hǫfðu felldan hǫfðingjann.

En er Egill heyrði óp þat ok sá, at merki Þórolfs fór á hǽl, þá þóttisk hann vita, at Þórolfr mundi eigi sjalfr fylgja. Síðan hleypr hann til þangat fram í milli fylkinganna. Hann varð skjótt varr þeirra tíðenda, er þar váru orðin, þegar hann fann sína menn. Hann eggjar þá liðit mjǫk til framgǫngu. Var hann fremstr í brjóstinu. Hann hafði sverðit Naðr í hendi. Hann sótti þá fram ok hjó til beggja handa ok felldi marga menn. Þorfinnr bar merkit þegar eftir honum, en annat lið fylgði merkinu. Var þar hin snarpasta orrusta. Egill gekk fram, til þess er hann mǿtti Aðilsi jarli. Áttusk þeir fá hǫgg við, áðr Aðils jarl fell ok margt manna um hann, en eftir fall hans, þá flýði lið þat, er honum honum hafði fylgt. En Egill ok hans lið fylgðu þeim ok drápu allt þat, er þeir náðu, því at ekki þurfti þá griða at biðja. En jarlar þeir hinir skozku stóðu þá ekki lengi, þegar er þeir sá, at aðrir flýðu þeirra félagar. Tóku þegar á rás undan.

En þeir Egill stefndu þá þar til, er var konungs fylkingin, ok kómu þá í opna skjǫldu ok gerðu þar brátt mikill mannfall. Riðlaðisk þá fylkingin ok losnaði ǫll. Flýðu þá margir af Óláfs mǫnnum, en víkingar ǿptu þá sigróp. En er Aðalsteinn konungr þóttisk finna, at rofna tók fylking Óláfs konungs, þá eggjaði hann lið sitt ok lét fram bera merki. Gerði þá atgǫngu harða, svá at hrǫkk fyrir lið Óláfs ok gerðisk allmikit mannfall. Fell þar Óláfr konungr ok mestr hluti liðs þess, er Óláfr hafði haft, því at þeir, er á flótta snerusk, váru allir drepnir, er nát varð. Fekk Aðalsteinn konungr þar allmikinn sigr.

Aðalsteinn konungr sneri í brott frá orrustunni, en menn hans ráku flóttann. Hann reið aftr til borgarinnar ok tók eigi fyrr náttstað en í borginni, en Egill rak flóttann ok fylgði þeim lengi ok drap hvern mann, er hann náði. Síðan sneri hann aftr með sveitunga sína ok fór þar til, er orrustan hafði verit, ok hitti þar Þórolf bróður sinn látinn. Hann tók upp lík hans ok þó, bjó um síðan, sem siðvenja var til. Grófu þeir þar grǫf ok settu Þórolf þar í með vápnum sínum ǫllum ok klǽðum. Síðan spennti Egill gullhring á hvára hǫnd honum, áðr hann skilðisk við. Hlóðu síðan at grjóti ok jósu at moldu. Þá kvað Egill vísu:

Ok enn kvað hann:

Síðan fór Egill með sveit sína á fund Aðalsteins konungs ok gekk þegar fyrir konung, er hann sat við drykkju. Þar var glaumr mikill. Ok er konungr sá, at Egill var inn kominn, þá mǽlti hann, at rýma skyldi pallinn þann inn óǿðra fyrir þeim, ok mǽlti, at Egill skyldi sitja þar í ǫndvegi gegnt konungi.

Egill settisk þar niðr ok skaut skildinum fyrir fǿtr sér. Hann hafði hjalm á hǫfði ok lagði sverðit um kné sér ok dró annat skeið til halfs, en þá skelldi hann aftr í slíðrin. Hann sat uppréttr ok var gneyptr mjǫk. Egill var mikilleitr, ennibreiðr, brúnamikill, nefit ekki langt. en ákafliga digrt, granstǿðit vítt ok langt, hakan breið furðuliga, ok svá allt um kjalkana, halsdigr ok herðimikill, svá at þat bar frá því, sem aðrir menn váru, harðleitr ok grimmligr, þá er hann var reiðr. Hann var vel í vexti. ok hverjum manni hǽri, ulfgrátt hárit ok þykkt ok varð snemma skǫllóttr. En er hann sat, sem fyrr var ritat, þá hleypti hann annarri brúninni ofan á kinnina, en annarri upp í hárrǽtr. Egill var svarteygr ok skolbrúnn. Ekki vildi hann drekka, þó at honum vǽri borit, en ýmsum hleypti hann brúnunum ofan eða upp.

Aðalsteinn konungr sat í hásǽti. Hann lagði ok sverð um kné sér, ok er þeir sátu svá um hríð, þá dró konungr sverðit ór slíðrum ok tók gullhring af hendi sér, mikinn ok góðan, ok dró á blóðrefilinn, stóð upp ok gekk á golfit ok rétti yfir eldinn til Egils. Egill stóð upp ok brá sverðinu ok gekk á golfit. Hann stakk sverðinu í bug hringinum ok dró at sér, gekk aftr til rúms síns. Konungr settisk í hásǽti. En er Egill settisk niðr, dró hann hringinn á hǫnd sér, ok þá fóru brýnn hans í lag. Lagði hann þá niðr sverðit ok hjalminn ok tók við dýrshorni, er honum var borit, ok drakk af. Þá kvað hann:

Þaðan af drakk Egill at sínum hlut ok mǽlti við aðra menn.

Eftir þat lét konungr bera inn kistur tvǽr. Báru 2 menn hvára. Váru báðar fullar af silfri. Konungr mǽlti:

Kistur þessar, Egill, skaltu hafa, ok ef þú kemr til Íslands, skaltu fǿra þetta fé fǫður þínum. Í sonargjǫld sendi ek honum. En sumu fé skaltu skifta með frǽndum ykkrum Þórolfs, þeim er þér þykkja ágǽtastir. En þú skalt taka hér bróðurgjǫld hjá mér, lǫnd eða lausaaura, hvárt er þú vill heldr, ok ef þú vilt með mér dvelj ask lengðar, þá skal ek hér fá þér sǿmð ok virðing, þá er þú kannt mér sjalfr til segja.

Egill tók við fénu ok þakkaði konungi gjafar ok vinmǽli. Tók Egill þaðan af at gleðjask. Ok þá kvað hann:

Síðan váru grǿddir þeir menn, er sárir váru. ok lífs var auðit.

Egill dvalðisk með Aðalsteini konungi inn nǽsta vetr eftir fall Þórolfs, ok hafði hann allmiklar virðingar af konungi. Var þá með honum lið þat allt, er áðr hafði fylgt þeim báðum brǿðrum ok ór orrustu hǫfðu komizk. Þá orti Egill drápu um Aðalstein konung, ok er í því kvǽði þetta:

En þetta er stefit í drápunni:

Aðalsteinn gaf þá enn Agli at bragarlaunum gullhringa 2, ok stóð hvárr mǫrk, ok þar fylgði skikkja dýr, er konungr sjalfr hafði áðr borit.

En er váraði, lýsti Egill yfir því fyrir konungi, at hann ǽtlaði í brott um sumarit ok til Noregs ok vita, hvat títt er um hag Ásgerðar, konu þeirrar, er átt hefir Þórolfr, bróðir minn. Þar standa saman fé mikil. En ek veit eigi, hvárt bǫrn þeirra lifa nokkur. Á ek þar fyrir at sjá, ef þau lifa, en ek á arf allan, ef Þórolfr hefir barnlauss andazk. Konungr segir:

Þat mun vera, Egill, á þínu forráði. at fara heðan á brott, ef þú þykkisk eiga skyldarørendi. En hinn veg þykki mér bezt, at þú takir hér staðfestu með mér ok slíka kosti, sem þú vill beiðask.

Egill þakkaði konungi orð sín. Ek mun nú fara fyrst, svá sem mér berr skylda til, en þat er glíkara, at ek vitjag hingat þessa heita, þá er ek komumk við.

Konungr bað hann svá gera. Síðan bjósk Egill brott með liði sínu, en margt dvalðisk eftir með konungi. Egill hafði eitt langskip mikit ok þar á 100 manna eða vel svá. Ok er hann var búinn ferðar sinnar ok byr gaf, þá helt hann til hafs. Skilðusk þeir Aðalsteinn konungr með mikilli vináttu. Bað hann Egil koma aftr sem skjótast. Egill kvað svá vera skuldu.

Síðan helt Egill til Noregs, ok er hann kom við land, fór hann sem skyndiligast inn í Fjǫrðu. Hann spurði þau tíðendi, at andaðr var Þórir hersir, en Arinbjǫrn hafði tekit við arfi ok gǫrsk lendr maðr. Egill fór á fund Arinbjarnar ok fekk þar góðar viðtǫkur. Bauð Arinbjǫrn honum þar at vera. Egill þekkðisk þat. Lét hann setja upp skipit ok vista lið. En Arinbjǫrn tók við Agli við tolfta mann, ok var með honum um vetrinn.