Bókastaðir

Haraldr Gormsson hafði þá tekit við ríki í Danmǫrk, en Gormr, faðir hans, var þá dauðr. Landit var þá herskatt. Lágu víkingar mjǫk úti fyrir Danmǫrku. Áka var kunnigt í Danmǫrku bæði á sjó ok landi. Spurði Egill hann mjǫk eftir, hvar þeir staðir væri, er stór féfǫng mundu fyrir liggja.

En er þeir kómu í Eyrarsund, þá sagði Áki, at þar var á land upp kaupstaðr mikill, er hét í Lundi, sagði, at þar var féván, en glíkligt, at þar mundi vera viðtaka, er bœjarmenn væri. Þat mál var upp borit fyrir liðsmenn, hvárt þar skyldi ráða til uppgǫngu eða eigi. Menn tóku þar allmisjafnt á, fýstu sumir, en sumir lǫttu. Var því máli skotit til stýrimanna. Þórolfr fýsti heldr uppgǫngu. Þá var rœtt við Egil, hvat honum þótti ráð. Hann kvað vísu:

Síðan bjuggusk menn til uppgǫngu ok fóru til kaupstaðarins. En er bœjarmenn urðu varir við ófrið, þá stefndu þeir í mót. Var þar tréborg um staðinn, settu þeir þar menn til at verja. Tóksk þar bardagi. Egill gengr fyrstr inn um borgina. Síðan flýðu bœjarmenn. Varð þar mannfall mikit. Ræntu þeir kaupstaðinn, en brenndu, áðr þeir skilðusk við. Fóru síðan ofan til skipa sinna.

Þórolfr, helt liði sínu norðr fyrir Halland ok lǫgðu þar til hafnar, er þeim bægði veðr. Ræntu þar ekki. Þar var skammt á land upp jarl sá, er Arnfinnr er nefndr. En er hann spurði at víkingar váru þar komnir við land, þá sendi hann menn sína á fund þeirra þess ørendis at vita, hvárt þeir vildi þar friðland hafa eða hernuð.

En er sendimenn váru komnir á fund Þórolfs með sín ørendi, þá sagði hann, at þeir mundu þar ekki herja, sagði, at þeim var engi nauðsyn til at herja þar ok fara herskildi, sagði, at þar var land ekki auðigt.

Sendimenn fara aftr til jarlsins ok sǫgðu honum ørendislok sín. En er jarlinn varð þess varr, at hann þurfti ekki liði at safna fyrir þá sǫk, þá reið hann ofan með ekki lið til fundar við víkinga. En er þeir fundusk, þá fóru þar allt vel rœður með þeim. Jarl bauð Þórolfi til veizlu með sér ok liði hans, því er hann vildi. Þórolfr hét ferðinni.

En þá er á var kveðit, lét jarlinn senda reiðskjóta ofan móti þeim. Réðusk þeir til ferðar, bæði Þórolfr ok Egill, ok hǫfðu með sér þrjá tigu manna. En er þeir kómu til jarlsins, fagnaði hann þeim vel. Var þeim fylgt inn í stofu. Var þar þegar inni mungát ok gefit þeim at drekka. Sátu þeir þar til kvelds.

En áðr borð skuldu upp fara, þá sagði jarl, at þar skyldi sæti hluta, skyldi drekka saman karlmaðr ok kona, svá sem til ynnisk, en þeir sér, er fleiri væri. Menn báru þá hluti sína í skaut, ok tók jarlinn upp. Jarl átti dóttur allfríða ok þá vel frumvaxta. Svá sagði hlutr til, at Egill skyldi sitja hjá jarlsdóttur um kveldit. Hon gekk um golf ok skemmti sér. Egill stóð upp ok gekk til rúms þess, er dóttir jarlsins hafði setit um daginn. En er menn skipuðusk í sæti sín, þá gekk jarlsdóttir at rúmi sínu. Hon kvað:

Egill tók til hennar ok setti hana niðr hjá sér. Hann kvað:

Þá drukku þau saman um kveldit ok váru allkát. Var þar veizla hin bezta ok svá um daginn eftir. Fóru þá víkingar til skipa sinna. Skilðusk þeir jarl með vináttu, ok skiftusk gjǫfum við. Heldu þeir Þórolfr liðinu til Brenneyja. Þar var í þann tíma víkingabœli mikit, því at þar sigldu kaupskip mjǫk í gegnum eyjarnar.

Áki fór heim til búa sinna ok synir hans. Hann var maðr vellauðigr ok átti mǫrg bú á Jótlandi. Skilðusk þeir með kærleik ok mæltu til vináttu mikillar milli sín.

En er haustaði, sigldu þeir Þórolfr norðr fyrir Noreg ok koma fram í Fjǫrðum, fara á fund Þóris hersis. Tók hann vel við þeim, en Arinbjǫrn sonr hans miklu betr. Býðr hann, at Egill skal þar vera um vetrinn. Egill tók þat með þǫkkum.

En er Þórir vissi boð Arinbjarnar, þá kallaði hann þat heldr bráðmælt. "Veit ek eigi," sagði hann, "hversu þat glíkar Eiríki konungi, því at hann mælti svá eftir aftǫku Bárðar, at hann vildi ekki, at Egill væri hér í landi."

"Ráða máttu vel, faðir," segir Arinbjǫrn, "því við konung, at hann teli ekki at um vist Egils. Þú munt bjóða Þórolfi, mági þínum, hér at vera, en vit Egill munum hafa eitt vetrgrið báðir."

En af þessi rœðu, sá Þórir, at Arinbjǫrn mundi þessu ráða. Buðu þeir feðgar þá Þórolfi þar vetrgrið, en hann þekkðisk þat. Váru þeir þar við tólf menn um vetrinn.

Brœðr tveir eru nefndir Þorvaldr ofsi ok Þorfinnr strangi. Þat váru náfrændr Bjarnar hǫlðs ok hǫfðu með honum fœzk. Þeir váru menn miklir ok sterkir, kappsmenn miklir ok framgjarnir. Þeir fylgðu Birni, þá er hann var í víkingu, en síðan er hann settisk um kyrrt, þá fóru þeir brœðr til Þórolfs ok váru með honum í hernaði. Þeir váru í stafni á skipi hans. En þá er Egill tók skipstjórn, þá var Þorfinnr hans stafnbúi. Þeir brœðr fylgðu Þórolfi jafnan ok mat hann þá mest skipverja sinna. Þeir brœðr váru þann vetr í hans sveit ok sátu næst þeim brœðrum. Þórolfr sat í ǫndvegi ok át ti drykkju við Þóri, en Egill sat fyrir ádrykkju Arinbjarnar. Skyldi þar um golf ganga at minnum ǫllum.

Þórir hersir fór um haustit á fund Eiríks konungs. Tók konungr við honum forkunnar vel. En er þeir tóku rœður sínar, þá bað Þórir konung, at hann skyldi eigi fyrirkunna hann þess, er hann hafði Egil með sér um vetrinn.

Konungr svaraði því vel, sagði, at Þórir mátti þiggja af honum slíkt, er hann vildi. "En ekki mundi þetta svá fara, ef annarr maðr hefði við Agli tekit."

En er Gunnhildr heyrði, hvat þeir rœddu, þá mælti hon: "Þat ætla ek, Eiríkr, at nú fari enn sem oftar, at þú sér mjǫk talhlýðinn, ok mant þat eigi lengi, er illa er gǫrt til þín, enda muntu til þess draga fram sonu Skalla-Gríms, at þeir munu enn drepa niðr nokkura náfrændr þína. En þó at þú látir þér engis þykkja vert um dráp Bárðar, þá þykki mér eigi svá þó." Konungr segir:

"Meirr frýr þú mér, Gunnhildr, grimmleiks en aðrir menn. En verit hefir kærra við Þórolf af þinni hendi en nú er. En ekki mun ek orð mín aftr taka við þá brœðr."

"Vel var Þórolfr hér," sagði hon, "áðr Egill spillti fyrir honum, en nú ætla ek engi mun."

Þórir fór heim, þá er hann var búinn, ok sagði þeim brœðrum orð konungs ok dróttningar.

Eyvindr skreyja ok Alfr hétu brœðr Gunnhildar, synir Ǫzurar tota. Þeir váru menn miklir ok allsterkir ok kaupmenn miklir. Þeir hǫfðu þá mest yfirlát af Eiríki konungi ok Gunnhildi. Ekki váru þeir menn þokkasælir af alþýðu, váru þá á ungum aldri ok þó fullkomnir at þroska.

Þat var um várit at blót mikit skyldi vera at sumri á Gaulum. Þat var ágæzt hǫfuðhof. Sótti þangat fjǫlmenni mikit ór Fjǫrðum ok af Fjǫlum ok ór Sogni ok flest allt stórmenni. Eiríkr konungr fór þangat.

Þá mælti Gunnhildr við brœðr sína. "Þat vil ek, at þit hagið svá til í fjǫlmenni þessu, at þit fáið drepit annan hvárn þeirra sona Skalla-Gríms, ok bezt at báðir væri."

Þeir sǫgðu at svá skyldi vera.

Þórir hersir bjósk til ferðar þeirrar. Hann kallaði Arinbjǫrn til máls við sik. "Nú mun ek," sagði hann, "fara til blótsins, en ek vil ekki, at Egill fari þangat. Ek kann rœðum Gunnhildar, en kappsemð Egils, en ríki konungs, at þess mun eigi hœgt at gæta alls saman. En Egill mun ekki letjask láta, nema þú sér eftir. En Þórolfr skal fara með mér," sagði hann, "ok aðrir þeir fǫrunautar. Skal Þórolfr blóta ok leita heilla þeim brœðrum."

Síðan sagði Arinbjǫrn Agli, at hann mun heima vera "ok vit báðir" sagði hann. Egill kvað svá vera skuldu.

En þeir Þórir fóru til blótsins ok var þar allmikit fjǫlmenni ok drykkjur miklar. Þórolfr fór með Þóri, hvar sem hann fór, ok skilðusk aldrigi dag né nótt.

Eyvindr sagði Gunnhildi, at hann fekk ekki fœri við Þórolf. Hon bað hann þá drepa einnhvern manna hans, "heldr en allt beri undan."

Þat var eitt kveld, þá er konungr var til svefns genginn ok svá þeir Þórir ok Þórolfr, en þeir sátu eftir Þorfinnr ok Þorvaldr, þá kómu þeir þar brœðr, Eyvindr ok Alfr, ok settusk hjá þeim ok váru allkátir. Drukku fyrst sveitardrykkju. Þá kom þar, er horn skyldi drekka til halfs. Drukku þeir saman Eyvindr ok Þorvaldr, en Alfr ok Þorfinnr. En er á leið kveldit, þá var drukkit við sleitur ok því næst orðahnippingar ok þá stóryrði. Þá hljóp Eyvindr upp ok brá saxi einu ok lagði á Þorvaldi, svá at þat var œrit banasár. Síðan hljópu upp hvárirtveggju, konungsmenn ok húskarlar Þóris, en menn váru allir vápnlausir inni, því at þar var hofshelgi, ok gengu menn í milli ok skilðu þá, er óðastir váru. Varð þá ekki fleira til tíðenda þat kveld.

Eyvindr hafði vegit í véum, ok var hann vargr orðinn, ok varð hann þegar brott at fara. Konungr bauð bœtr fyrir manninn, en Þórolfr ok Þorfinnr sǫgðu, at þeir hǫfðu aldrigi tekit mannbœtr ok þeir vildu ekki þær taka. Skilðusk at svá búnu. Fóru þeir Þórir heim.

Eiríkr konungr ok þau Gunnhildr sendu Eyvind suðr til Danmerkr til Haralds konungs Gorms sonar, því at hann mátti þá eigi vera í norrœnum lǫgum. Konungrinn tók vel við honum ok fǫruneyti hans. Eyvindr hafði til Danmarkar langskip allmikit. Síðan setti konungr Eyvind þar til landvarnar fyrir víkingum. Eyvindr vár hermaðr hinn mesti.

En er vár kom eftir vetr þann, þá búask þeir Þórolfr ok Egill enn at fara í víking. En er þeir váru búnir, þá halda þeir enn í Austr veg. En er þeir koma í Víkina, þá sigla þeir suðr fyrir Jótland ok herja þar, ok þá fara þeir til Fríslands ok dveljask mjǫk lengi um sumarit. En þá halda þeir enn aftr til Danmerkr.

En er þeir koma til landamœris, þar er mœtisk Danmǫrk ok Frísland, ok lágu þá við land, þá var þat eitt kveld, er menn bjuggusk til svefns á skipum, at menn tveir kómu á skip Egils ok sǫgðu, at þeir áttu við hann ørendi. Var þeim fylgt til hans. Þeir segja, at Áki hinn auðgi hafði sent þá þangat með þeim ørendum at "Eyvindr skreyja liggr úti fyrir Jótlandssíðu ok ætlar at sæta yðr, þá er þér farið sunnan ok hefir hann lið mikit saman dregit, svá at þér hafið engi áhǫld við, ef þér hittið lið hans allt. En hann sjalfr ferr með léttiskipum tveim ok er nú hér skammt frá yðr."

En er tíðendi þessi kómu fyrir Egil, þá láta þeir þegar af sér tjǫldin. Bað þá fara hljóðliga. Þeir gerðu svá. Þeir kómu í dǫgun at þeim Eyvindi, þar er þeir lágu um akkeri. Lǫgðu þegar at þeim, létu ganga bæði grjót ok vápn. Fell þar lið margt af Eyvindi, en hann sjalfr hljóp fyrir borð ok komsk með sundi til lands ok svá allt þat lið er undan komsk.

En þeir Egill tóku skipin ok fǫt þeirra ok vápn. Fóru þá aftr um daginn til liðs síns, hittu þá Þórolf. Spyrr hann, hvert Egill hafði farit, eða hvar hann hafði fengit skip þau, er þeir fara með. Egill segir, at Eyvindr skreyja hafði haft skipin ok þeir hǫfðu af honum tekit. Þá kvað Egill:

Þórolfr segir:

"Þetta ætla ek yðr svá hafa gǫrt, at oss mun ekki haustlangt ráð at fara til Noregs."

Egill sagði, at þat var vel, þó at þeir leitaði þá í annan stað.

Alfráðr hinn ríki réð fyrir Englandi. Hann var fyrstr einvaldskonungr yfir Englandi sinna kynsmanna. Þat var á dǫgum Haralds hins hárfagra, Noregskonungs. Eftir hann var konungr í Englandi sonr hans Játvarðr. Hann var faðir Aðalsteins hins sigrsæla, fóstra Hákonar hins góða. Í þenna tíma tók Aðalsteinn konungdóm í Englandi eftir fǫður sinn. Þeir váru fleiri brœðr, synir Játvarðs.

En er Aðalsteinn hafði tekit konungdóm, þá hófusk upp til ófriðar þeir hǫfðingjar, er áðr hǫfðu látit ríki sín fyrir þeim langfeðgum, þótti nú sem dælst mundi til at kalla, er ungr konungr réð fyrir ríki. Váru þat bæði Bretar ok Skotar ok Írar. En Aðalsteinn konungr safnaði herliði at sér ok gaf mála þeim mǫnnum ǫllum, er þat vildu hafa til féfangs sér, bæði útlenzkum ok innlenzkum.

Þeir brœðr, Þórolfr ok Egill, heldu suðr fyrir Saxland ok Flæmingjaland. Þá spurðu þeir at Englandskonungr þóttisk liðs þurfa ok þar var ván féfangs mikils. Gera þeir þá þat ráð at halda þangat liði sínu. Fóru þeir þá um haustit, til þess er þeir kómu á fund Aðalsteins konungs. Tók hann vel við þeim, ok leizk svá á, at liðsemð mikil mundi vera at fylgð þeirra. Verðr þat brátt í rœðum Englandskonungs, at hann býðr þeim til sín at taka þar mála ok gerask landvarnarmenn hans. Semja þeir þat sín í milli, at þeir gerask menn Aðalsteins.

England var kristit ok hafði lengi verit, þá er þetta var tíðenda. Aðalsteinn konungr var vel kristinn. Hann var kallaðr Aðalsteinn hinn trúfasti. Konungr bað Þórolf ok þá brœðr, at þeir skuldu láta prímsignask, því at þat var þá mikill siðr, bæði með kaupmǫnnum ok þeim mǫnnum, er á mála gengu með kristnum mǫnnum, því at þeir menn, er prímsignaðir váru, hǫfðu allt samneyti við kristna menn ok svá heiðna, en hǫfðu þat at átrúnaði, er þeim var skapfelldast. Þeir Þórolfr ok Egill gerðu þat eftir bœn konungs ok létu prímsignask báðir. Þeir hǫfðu þar þrjú hundruð sinna manna, þeirra er mála tóku af konungi.