Bókastaðir

Bjǫrn hlaut annan bústað, góðan ok virðiligan. Gerðisk hann ekki handgenginn konungi. Því var hann kallaðr Bjǫrn hǫlðr. Var hann maðr vellauðigr ok stórmenni mikit.

Þórolfr fór brátt á fund Bjarnar, þegar er hann kom af hafi ok fylgði heim Ásgerði dóttur hans. Varð þar fagnafundr. Ásgerðr var hin vǽnsta kona ok hin gerviligsta, vitr kona ok allvel kunnandi.

Þórolfr fór á fund Eiríks konungs. En er þeir hittusk, bar Þórolfr Eiríki konungi kveðju Skalla-Gríms ok sagði, at hann hafði þakksamliga tekit sending konungs. Bar fram síðan langskipssegl gott, er hann sagði, er Skalla-Grímr hefði sent konungi. Eiríkr konungr tók vel við gjǫf þeirri ok bauð Þórolfi at vera með sér um vetrinn.

Þórolfr þakkaði konungi boð sitt: Ek mun nú fyrst fara til Þóris. Á ek við hann nauðsynjaøren di.

Síðan fór Þórolfr til Þóris, sem hann hafði sagt, ok fekk þar allgóðar viðtǫkur. Bauð Þórir honum at vera með sér.

Þórolfr sagði, at hann mundi þat þekkjask, Ok er sá maðr með mér, at þar skal vist hafa, sem ek em. Hann er bróðir minn, ok hefir hann ekki fyrr heiman gengit, ok þarf hann, at ek veita honum umsjá.

Þórir segir, at þat var heimilt, þó at Þórolfr vildi fleiri menn hafa með sér þangat. Þykkir oss. segir hann, sveitarbót at bróður þínum, ef hann er nokkut þér glíkr.

Síðan fór Þórolfr til skips síns ok lét þat upp setja ok um búa. En hann fór ok Egill til Þóris hersis.

Þórir átti son, er hét Arinbjǫrn. Hann var nokkuru ellri en Egill. Arinbjǫrn var þegar snemma skǫruligr maðr ok hinn mesti íþróttamaðr. Egill gerði sér títt við Arinbjǫrn ok var honum fylgjusamr, en heldr var fátt með þeim brǿðrum.

Þórolfr Skalla-Grímsson hóf rǿðu þá við Þóri, hvernig hann mundi taka því máli, ef Þórolfr bǽði Ásgerðar, frǽndkonu hans. Þórir tók því léttliga, sagði, at hann mundi flytjandi þess máls. Síðan fór Þórolfr norðr í Sogn ok hafði með sér gott fǫruneyti. Þórolfr kom til bús Bjarnar ok fekk þar góðar viðtǫkur. Bauð Bjǫrn honum at vera með sér, svá lengi sem hann vildi. Þórolfr bar brátt upp ørendi sitt við Bjǫrn. Hóf þá bónorð sitt ok bað Ásgerðar, dóttur Bjarnar. Hann tók því máli vel, ok var þat auðsótt við hann, ok rézk þat af, at þar fóru festar fram ok kveðit á brúðhlaupsstefnu. Skyldi veizla sú vera at Bjarnar þá um haustit. Síðan fór Þórolfr aftr til Þóris ok sagði honum þat, sem til tíðenda hafði gǫrsk í fǫr hans. Þórir lét vel yfir, er þau ráð skuldu takask.

En er at þeirri stefnu kom, er Þórolfr skyldi sǿkja til veizlunnar, þá bauð hann mǫnnum til farar með sér, bauð fyrst Þóri ok Arinbirni ok húskǫrlum þeirra ok ríkum búendum, ok var til þeirrar ferðar fjǫlmennt ok góðmennt. En þá er mjǫk var komit at stefnudegi, þeim er Þórolfr skyldi heiman fara, ok brúðmenn váru komnir, þá tók Egill sótt, svá at hann var eigi fǿrr. Þeir Þórolfr hǫfðu langskip eitt mikit, alskipat, ok fóru ferðar sinnar, svá sem ákveðit var.

Ǫlvir hét maðr. Hann var húskarl Þóris ok var forstjóri ok ráðamaðr fyrir búi hans. Hafði hann skuldaheimtur ok var féhirðir. Ǫlvir var af ǿskvaldri ok þó maðr hinn hressasti.

Svá bar til, at Ǫlvir átti heimanferð at heimta landskyldir Þóris, þǽr er eftir hǫfðu staðit um várit. Hafði hann róðrarferju, ok váru þar á 12 húskarlar Þóris. Þá tók Egill at hressask ok reis hann þá upp. Honum þótti þá gerask daufligt heima, er alþýða manna var á brott farin. Kom hann at máli við Ǫlvi ok sagði, at hann vildi fara með honum. En Ǫlvi þótti eigi góðum liðsmanni ofaukit, því at skipkostr var ǿrinn. Rézk Egill til ferðar þeirrar. Egill hafði vápn sín, sverð ok kesju ok buklara. Fara þeir ferðar sinnar, er þeir váru búnir, ok fengu veðrabǫlk harðan, hvǫss veðr ok óhagstǿð, en þeir sóttu ferðina knáliga, tóku róðrarleiði.

Svá bar til ferð þeirra, at þeir kómu aftan dags til Atlaeyjar ok lǫgðu þar at landi. En þar var í eyjunni skammt upp bú mikit, er átti Eiríkr konungr. En þar réð fyrir maðr sá, er Bárðr hét. Hann var kallaðr Atleyjarbarðr ok var sýslumaðr mikill ok starfsmaðr góðr. Ekki var hann kynstórr maðr, en kǽrr mjǫk Eiríki konungi ok Gunnhildi dróttningu.

Þeir Ǫlvir drógu upp skip sitt ór flǿðarmáli, gengu síðan til bǿjar ok hittu Bárð úti ok sǫgðu honum um ferð sína, svá þat, at þeir vildu þar vera um nóttina. Bárðr sá, at þeir váru vátir mjǫk, ok fylgði hann þeim til eldahús nokkurs. Var þat brott frá ǫðrum húsum. Hann lét gera eld mikinn fyrir þeim, ok váru þar þurrkuð klǽði þeirra.

En er þeir hǫfðu tekit klǽði sín, þá kom Bárðr þar. Nú munum vér, segir hann, hér setja yðr borð. Ek veit, at yðr mun vera títt at sofa. Þér eruð menn móðir af vási.

Ǫlvi glíkaði þat vel. Síðan var sett borð ok gefinn þeim matr, brauð ok smjǫr, ok settir fram skyraskar stórir. Bárðr sagði:

Harmr er þat nú mikill, er ǫl er ekki inni, þat er ek mega yðr fagna sem ek vilda. Verðið þér nú at bjargask við slíkt, sem til er.

Þeir Ǫlvir váru þyrstir mjǫk ok supu skyrit. Síðan lét Bárðr bera inn afr, ok drukku þeir þat, ok þá enn enn eftir lagar.

Fúss munda ek, kvað Bárðr, at gefa yðr betra drykk, ef til vǽri.

Halm skorti þar eigi inni. Bað hann þá þar niðr leggjask til svefns.

Eiríkr konungr ok Gunnhildr kómu þat sama kveld í Atley, ok hafði Bárðr þar búit veizlu móti honum ok skyldi þar vera dísablót, ok var þar veizla hin bezta ok drykkja mikil inni í stofunni.

Konungr spurði hvar Bárðr vǽri, er ek sé hann hvergi. Maðr segir:

Bárðr er úti ok greiðir fyrir gestum sínum.

Hverir eru gestir þeir, segir konungr, er hann lǽtr sér þat skyldara en vera inni hér hjá oss?

Maðrinn sagði honum, at þar váru komnir húskarlar Þóris hersis. Konungr mǽlti:

Gangið eftir þeim sem tíðast ok kallið þá inn hingat. Ok var gǫrt, sagt, at konungr vill hitta þá.

Síðan ganga þeir. Fagnaði konungr vel Ǫlvi ok bað hann sitja gagnvert sér í ǫndvegi ok þar fǫrunauta hans útar frá. Þeir gerðu svá. Sat Egill nǽstr Ǫlvi.

Síðan var þeim borit ǫl at drekka. Fóru minni mǫrg, ok skyldi horn drekka í minni hvert. En er á leið um kveldit, þá kom svá, at fǫrunautar Ǫlvis gerðusk margir ófǿrir. Sumir spjó þar inni í stofunni, en sumir kómusk út fyrir dyrr. Bárðr gekk þá at fast at bera þeim drykk.

Þá tók Egill við horni því, er Bárðr hafði fengit Ǫlvi, ok drakk af. Bárðr sagði, at hann þyrsti mjǫk, ok fǿrði honum þegar hornit fullt ok bað hann af drekka. Egill tók við horninu ok kvað vísu:

Bárðr bað hann drekka ok hǽtta flimtun þeirri. Egill drakk full hvert, er at honum kom, ok svá fyrir Ǫlvi. Þá gekk.

Bárðr til dróttningar ok sagði henni, at þar var maðr sá, er skǫmm fǿrði at þeim ok aldrigi drakk svá, at eigi segði hann sik þyrsta. Dróttning ok Bárðr blǫnduðu þá drykkinn ólyfjani ok báru þá inn. Signdi Bárðr fullit, fekk síðan ǫlseljunni. Fǿrði hon Agli ok bað hann drekka. Egill brá þá knífi sínum ok stakk í lófa sér. Hann tók við horninu ok reist á rúnar ok reið á blóðinu. Hann kvað:

Hornit sprakk í sundr, en drykkrinn fór niðr í halm. Þá tók at líða at Ǫlvi á ok mátti eigi fram komask. Kúrir sóttu eftir þeim í kvína, en sumir sóttu útan at ok lǫgðu spjótum ok sverðum í gegnum garðana, en sumir báru klǽði á vápn þeirra. Urðu þeir sárir ok því nǽst handteknir ok allir bundnir. leiddir svá heim til bǿjarins. Maðr sá, er bǿ þann átti, ok var ríkr ok auðigr. Hann átti son roskinn. Síðan var um rǿtt, hvat við þá skyldi gera. Sagði bóndi, at honum þótti þat ráð, at drepinn vǽri hverr á fǿtr ǫðrum. Bóndasonr sagði, at þá gerði myrkt af nótt, ok mǽtti þá enga skemmtun af hafa at kvelja þá. Bað hann láta bíða morgins. Var þeim þá skotit í hús eitt ok bundnir rammliga. Egill var var bundinn við staf einn, bǽði hendr ok fǿtr. Síðan var húsit lǽst rammliga. En Kúrir gengu inn í stofu ok mǫtuðusk ok váru allkátir ok drukku. Egill fǿrðisk við ok treysti stafinn, til þess er upp losnaði ór golfinu. Síðan fell stafrinn. Smeygðisk Egill þá af stafnum. Síðan leysti hann hendr sínar með tǫnnum. En er hendr hans váru lausar, leysti hann bǫnd af fótum sér. Síðan leysti hann félaga sína. En er þeir váru allir lausir, leituðusk þeir um í húsin, hvar glíkast var út at komask. Húsit var gǫrt at veggjum af timbrstokkum stórum, en í annan enda hússins var skjaldþili flatt. Hljópu þeir þar at ok brutu þilit. Var þar hús annat, er þeir kómu í. Váru þar ok timbrveggir um. Þá heyrðu þeir mannamál undir fǿtr sér niðr. Leituðusk þeir þá um ok fundu hurð í golfinu. Luku þeir þar upp. Var þar undir grǫf djúp. Heyrðu þeir þangat mannamál. Síðan spurði Egill, hvat manna þar vǽri. Sá nefndisk Áki, er við hann mǽlti. Egill spurði, ef hann vildi upp ór grǫfinni. Áki segir, at þeir vildu þat gjarna. Síðan létu þeir Egill síga festi ofan í grǫfina, þá er þeir váru bundnir með, ok drógu þar upp 4 menn. Áki sagði, at þat váru synir hans 2 ok þeir váru menn danskir, hǫfðu þar orðit herteknir it fyrra sumar. Var ek, sagði hann, vel haldinn í vetr. Hafða ek mjǫk fjárvarðveizlur búanda, en sveinarnir váru þjáðir ok undu þeir illa. Í vár réðum vér til ok hlupum á brott ok urðum síðan fundnir. Várum vér þá hér settir í grǫf þessa. Þér mun hér kunnigt um húsaskipun, segir Egill. Hvar er oss vǽnst á brott at komask? Áki sagði, at þar var annat skjaldþili. Brjótið þér þat upp. Munuð þér þá koma fram í kornhlǫðu, en þar má út ganga sem vill. Þeir Egill gerðu svá, brutu upp þilit, gengu síðan í hlǫðuna ok þaðan út. Niðamyrkr var á. Þá mǽltu þeir fǫrunautar, at þeir skuldu skunda á skóginn. Egill mǽlti við Áka: Ef þér eru hér kunnig hýbýli, þá muntu vísa oss til féfanga nokkurra. Áki segir, at eigi mundi þar skorta lausafé. Hér er loft mikit, er bóndi sefr í. Þar skortir eigi vápn inni. Egill bað þá þangat fara til loftsins. En er þeir kómu upp í riðit, þá sá þeir at loftit var opit. Var þar ljós inni ok þjónustumenn ok bjuggu rekkjur manna. Egill bað þá suma úti vera ok gǽta, at engi kǿmisk út. Egill hljóp inn í loftit, greip þar vápn, því at þau skorti þar eigi inni. Drápu þar menn alla, þá er þar váru inni. Þeir tóku sér allir alvǽpni. Áki gekk til, þar er hlemmr var í golfþilinu, ok lauk upp, mǽlti, at þeir skuldu þar ofan ganga í undirskemmuna. Þeir tóku sér ljós ok gengu þangat. Váru þar féhirzlur bónda ok gripir góðir ok silfr mikit. Tóku menn sér þar byrðar ok báru út. Egill tók undir hǫnd sér mjǫðdrekku eina vel mikla ok bar undir hendi sér. Fóru þeir þá til skógar. En er þeir kómu í skóginn, þá nam Egill stað ok mǽlti: Þessi ferð er allill ok eigi hermannlig. Vér hǫfum stolit fé bónda, svá at hann veit ekki til. Skal oss aldrigi þá skǫmm henda. Fǫrum nú aftr til bǿjarins ok látum þá vita, hvat títt er. Allir mǽltu því í mót. Sǫgðu, at þeir vildu fara til skips. Egill setr niðr mjǫðdrekkuna. Síðan hefr hann á rás ok rann til bǿjarins. En er hann kom heim til bǿjarins, þá sá hann, at þjónustusveinar gengu frá eldaskála með skutildiska ok báru inn í stofuna. Egill sá at í eldahúsinu var eldr mikill ok katlar yfir. Gekk hann þangat til. Þar hǫfðu verit stokkar stórir fluttir heim, ok svá eldar gǫrvir, sem þar er siðvenja til, at eldinn skal leggja í stokks endann, ok brennr svá stokkrinn. Egill greip upp stokkinn ok bar heim til stofunnar ok skaut þeim endanum, er logaði, upp undir upsina ok svá upp í nǽfrina. Eldrinn las skjótt tróðviðinn. En þeir er við drykkjuna sátu, fundu eigi fyrr en loginn stóð inn um rǽfrit. Hljópu menn þá til dyranna, en þar var ekki greiðfǿrt út, bǽði fyrir viðunum, svá þat, at Egill varði dyrrnar. Felldi hann menn bǽði í dyrunum ok úti fyrir dyrunum. En þat var svipstund ein, áðr stofan brann, svá at hon fell ofan. Týndisk þar lið allt, er þar var inni, en Egill gekk aftr til skógarins, fann þar fǫrunauta sína. Fara þá allir saman til skips. Sagði Egill at mjǫðdrekku þá vill hann hafa at afnámsfé, er hann fór með, en hon var reyndar full af silfri. Þeir Þórolfr urðu allfegnir, er Egill kom ofan. Heldu þeir þá þegar frá landi, er morgnaði. Áki ok þeir feðgar váru í sveit Egils. Þeir sigldu um sumarit, er á leið, til Danmarkar ok lágu þar enn fyrir kaupskipum ok rǽntu þar, er þeir kómusk við.