Bókastaðir

Skalla-Grímr ok þau Bera áttu bǫrn mjǫk mǫrg ok var þat fyrst, at ǫll ǫnduðusk. Þá gátu þau son, ok var vatni ausinn ok hét Þórolfr. En er hann fǿddisk upp þá var hann snemma mikill vexti ok hinn vǽnsti sýnum. Var þat allra manna mál, at hann mundi vera hinn glíkasti Þórolfi Kveld-Ulfssyni, er hann var eftir heitinn. Þórolfr var langt um fram jafnaldra sína at afli. En er hann óx upp, gerðisk hann íþróttamaðr um flesta þá hluti, er þá var mǫnnum títt at fremja, þeim er vel váru at sér gǫrvir. Þórolfr var gleðimaðr mikill. Snemma var hann svá fullkominn at afli, at hann þóttiz, at hann þótti vel liðfǿrr með ǫðrum mǫnnum. Varð hann brátt vinsǽll af alþýðu. Unni honum ok vel faðir ok móðir.

Þau Skalla-Grímr áttu dǿtr 2. Hét ǫnnur Sǽunnr, en ǫnnur Þórunn. Váru þǽr ok efniligar í uppvexti.

Enn áttu þau Skalla-Grímr son. Var sá vatni ausinn ok nafn gefit ok kallaðr Egill. En er hann óx upp, þá mátti þat brátt sjá á honum, at hann mundi verða mjǫk ljótr ok glíkr feðr sínum. svartr á hár. En þá er hann var þrévetr, þá var hann mikill ok sterkr, svá sem þeir sveinar aðrir, er váru 6 vetra eða 7. Hann var brátt málugr ok orðvíss. Heldr var hann illr viðreignar, er hann var í leikum með ǫðrum ungmennum.

Þat vár fór Yngvarr til Borgar, ok var þat at ørendum, at hann bauð Skalla-Grími til boðs út þangat til sín ok nefndi til þeirrar ferðar Beru, dóttur sína, ok Þórolf, son hennar, ok þá menn aðra, er þau Skalla-Grímr vildu at fǿri. Skalla-Grímr hét fǫr sinni. Fór Yngvarr þá heim ok bjó til veizlunnar ok lét þá ǫl heita.

En er at þeirri stefnu kemr, er Skalla-Grímr skyldi til boðsins fara ok þau Bera, þá bjósk Þórolfr til ferðar með þeim ok húskarlar, svá at þau váru 15 saman.

Egill rǿddi um við fǫður sinn, at hann vildi fara. Á ek þar slíkt kynni sem Þórolfr, segir hann.

Ekki skaltu fara, segir Skalla-Grímr, því at þú kannt ekki fyrir þér at vera í fjǫlmenni, þá er drykkjur eru miklar, er þú þykkir ekki góðr viðskiftis, at þú sér ódrukkinn.

Sté þá Skalla-Grímr á hest sinn ok reið í brott. En Egill undi illa við sinn hlut. Hann gekk ór garði. ok hitti eykhest, einn er Skalla-Grímr átti, fór á bak ok reið eftir þeim Skalla-Grími. Honum varð honum varð ógreiðfǿrt um mýrarnar, því at hann kunni enga leið, en hann sá þó mjǫk oft reið þeirra Skalla-Gríms, þá er eigi bar fyrir holt eða skóga. Er þat at segja frá hans ferð, at síð um kveldit kom hann á Alftanes, þá er menn sátu þar at drykkju. Gekk hann inn í stofu. En er Yngvarr sá Egil, þá tók hann við honum feginsamliga ok spurði, hví hann hefði svá síð komit. Egill sagði, hvat þeir Skalla-Grímr hǫfðu við mǽlzk. Yngvarr setti Egil hjá sér. Sátu þeir gagnvert þeim Skalla-Grími ok Þórolfi.

Þat var þar haft ǫlteiti. at menn kváðu vísur. Þá kvað Egill vísu:

Yngvarr helt upp vísu þeirri ok þakkaði vel Agli vísuna. En um daginn eftir þá fǿrði Yngvarr Agli at skáldskapar launum kúfunga 3 ok andaregg. En um daginn eftir við drykkju kvað Egill vísu aðra um bragarlaun:

Vel lagði Egill í í þǫkk skáldskap sinn við marga menn.

Ekki varð þá fleira til tíðenda í ferð þeirra. Fór Egill heim með Skalla-Grími.

Bjǫrn hét hersir ríkr í Sogni, er bjó á Aurlandi. Hans sonr var Brynjolfr, er arf allan tók eftir fǫður sinn. Synir Brynjolfs váru þeir Bjǫrn ok Þórðr. Þeir váru menn á ungum aldri er þetta var tíðenda. Bjǫrn var farmaðr mikill var stundum í víkingu, en stundum í kaupferðum. Bjǫrn var hinn gerviligsti maðr.

Þat barsk at á einuhverju sumri, at Bjǫrn var staddr í Fjǫrðum at veizlu nokkurri fjǫlmennri. Þar sá hann mey fagra, þá er honum fannsk mikit um. Hann spurði eftir hverrar ǽttar. Hon var honum var þat sagt, at hon var systir Þóris hersis Hróalds sonar ok hét Þóra hlaðhǫnd. Bjǫrn hóf upp bónorð sitt ok bað Þóru. en Þórir synjaði honum ráðsins, ok skilðusk þeir at svá gǫrvu.

En þat sama haust fekk Bjǫrn sér liðs ok fór með skútu alskipaða norðr í Fjǫrðu ok kom til Þóris ok svá, at hann var eigi heima. Bjǫrn nam Þóru á brott ok hafði heim með sér á Aurland. Váru þau þar um vetrinn, ok vildi Bjǫrn gera brúðhlaup til hennar. Brynjolfi, feðr hans, glíkaði þat illa, er Bjǫrn hafði gǫrt, þótti svívirðing í því, þar sem áðr hafði lǫng vinátta verit með Þóri ok Brynjolfi.

Því síðr skaltu. Bjǫrn. segir Brynjolfr, brúðhlaup til Þóru gera hér með mér at óleyfi Þóris, bróður hennar, at hon skal hér svá vel sett, sem hon vǽri mín dóttir, en systir þín.

En svá varð at vera allt, sem Brynjolfr kvað á, þar í hans hýbýlum. hvárt er Birni glíkaði vel eða illa.

Brynjolfr sendi menn til Þóris at bjóða honum sǽtt ok yfirbǿtr fyrir fǫr þá, er Bjǫrn hafði farit. Þórir bað Brynjolf senda heim Þóru. sagði, at ekki mundi af sǽtt verða ella. En Bjǫrn vildi fyrir engi mun láta hana í brott fara, þó at Brynjolfr beiddi þess. Leið svá af vetrinn.

En er vára tók. þá rǿddu þeir Brynjolfr ok Bjǫrn einn dag um ráðagerðir sínar. Spurði Brynjolfr, hvar hann ǽtlaðisk fyrir.

Bjǫrn sagði þat glíkast, at hann mundi fara af landi á brott. Er mér þat nǽst skapi, sagði hann, at þú fáir mér langskip ok þar lið með, ok fara ek í víking.

Engi ván er þess, sagði Brynjolfr, at ek fá þér í hendr herskip ok lið mikit, því at ek veit eigi, nema þá komir þú þar niðr, er mér er ǫll óaufúsa á, ok stendr þó nú áðr ǿrin óró af þér. Kaupskip mun ek fá þér í hendr ok þar með kaupeyri. Farðu síðan suðr til Dyflinnar. Sú er nú ferð frǽgst. Mun ek fá þér fǫruneyti gott.

Bjǫrn segir svá, at hann mundi þat verða upp at taka, sem Brynjolfr vildi. Lét hann þá búa kaupskip gott ok fekk menn til. Bjósk Bjǫrn þá til þeirrar ferðar ok varð ekki snemmbúinn.

En er Bjǫrn var albúinn ok byrr rann á, þá sté hann á bát með 12 menn ok reri inn á Aurland, ok gengu upp til bǿjar ok til dyngju þeirrar, er móðir hans átti. Sat hon þar inni ok konur mjǫk margar. Þar var Þóra. Bjǫrn sagði, at Þóra skyldi með honum fara. Leiddu þeir hana í brott, en móðir hans bað konurnar vera eigi svá djarfar, at þǽr gerði vart við inn í skálann, sagði, at Brynjolfr mundi illa í hǫndum hafa, ef hann vissi, ok sagði, at þá vǽri búit við geig miklum með þeim feðgum. En klǽðnuðr Þóru ok gripir váru þar allir lagðir til handargagns, ok hǫfðu þeir Bjǫrn þat allt með sér. Fóru þeir síðan um nóttina út til skips síns. drógu þegar segl sitt ok sigldu út eftir Sognsǽ ok síðan í haf.

Þeim byrjaði illa ok hǫfðu réttu stóra ok velkti lengi í hafi, því at þeir váru øruggir í því at firrask Noreg sem mest. Þat var einn dag, at þeir sigldu austan at Hjaltlandi hvasst veðr ok lestu skipit í landtǫku við Mósey, báru þar af farminn ok fóru í borg þá, er þar var, ok báru þangat allan varning sinn ok settu upp skipit ok bǿttu, er brotit var.

Lítlu fyrir vetr kom skip til Hjaltlands sunnan ór Orkneyjum. Sǫgðu þeir þau tíðendi, at langskip hafði komit um haustit til eyjanna. Váru þat sendimenn Haralds konungs með þeim ørendum til Sigurðar jarls, at konungr vildi drepa láta Bjǫrn Brynjolfsson, hvar sem hann yrði áhendr. Ok slíkar orðsendingar gerði hann til Suðreyja, allt til Dyflinnar. Bjǫrn spurði þessi tíðendi. ok þat með, at hann var útlǽgr í Noregi. En þegar er Bjǫrn hafði komit til Hjaltlands, gerði hann brúðhlaup til Þóru. Sátu þau um vetrinn í Móseyjarborg.

En þegar um várit, er sjó tók at lǽgja, setti Bjǫrn fram skip sitt ok bjó sem ákafligast. En er hann var búinn ok byr gaf. sigldi hann í haf. Fengu þeir veðr stór ok váru lítla stund úti, kómu sunnan at Íslandi. Gekk þá veðr á land, ok bar þá vestr fyrir landit ok þá í haf út. En er þeim gaf byr aftr, þá sigldu þeir at landinu. Engi var sá maðr þar innan borðs, er verit hefði fyrr á Íslandi.

Þeir sigldu inn á fjǫrð einn furðuliga mikinn, ok bar þá at hinni vestri strǫndinni, sá þar til lands inn ekki nema boða eina ok hafnleysur. Beittu þá sem þverast austr fyrir landit, allt til þess er fjǫrðr varð fyrir þeim, ok sigldu þeir inn eftir firðinum, til þess er lokit var skerjum ǫllum ok brimi. Þá lǫgðu þeir at nesi einu. Lá þar ey fyrir útan, en sund djúpt í milli. Festu þar skipit. Vík gekk upp fyrir vestan nesit, en upp af víkinni stóð borg mikil.

Bjǫrn gekk á bát einn ok menn með honum. Bjǫrn sagði fǫrunautum sínum, at þeir skuldu varask at segja þat ekki frá ferðum sínum, er þeim stǿði vandrǽði af því. Þeir Bjǫrn reru til bǿjarins ok hittu þar menn at máli. Spurðu þeir þat fyrst, hvar þeir váru at landi komnir. Menn sǫgðu, at þat hét at Borgarfirði, en bǿr sá, er þar var, hét at Borg, en Skalla-Grímr bón dinn. Bjǫrn kannaðisk brátt við hann ok gekk til móts við Skalla-Grím, ok tǫluðusk þeir við. Spurði Skalla-Grímr, hvat mǫnnum þeir vǽri. Bjǫrn nefndi sik ok fǫður sinn, en Skalla-Grími var allr kunnleiki á Brynjolfi, ok bauð Birni allan forbeina sinn, þann er hann þurfti. Bjǫrn tók því þakksamliga. Þá spurði Skalla-Grímr, hvat fleira vǽri þeirra manna á skipi, er virðingamenn vǽri. Bjǫrn sagði, at þar var Þóra Hróaldsdóttir, systir Þóris hersis. Skalla-Grímr varð við þat allglaðr ok sagði svá, at þat var skylt ok heimilt um systur Þóris, fóstbróður síns, at hann gerði slíkan forbeina, sem þurfti eða hann hefði fǫng til, ok bauð þeim Birni báðum til sín með alla skipverja sína. Bjǫrn þekkðisk þat. Var þá fluttr farmr af skipinu upp í tún at Borg. Settu þeir þar búðir sínar, en skipit var leitt upp í lǿk þann, er þar verðr. En þar er kallat Bjarnartǫður, sem þeir Bjǫrn hǫfðu búðir.

Bjǫrn ok þeir skipverjar allir fóru til vistar með Skalla-Grími. Hann hafði aldri fǽri menn með sér en 60. vígra karla.

Þat var um haustit, þá er skip hǫfðu komit til Íslands af Noregi, at sá kvittr kom yfir, at Bjǫrn mundi hafa hlaupizk á brott með Þóru ok ekki at ráði frǽnda hennar. Konungr hafði gǫrt hann útlaga fyrir þat ór Noregi.

En er Skalla-Grímr varð þess varr, þá kallaði hann Bjǫrn til sín ok spurði, hvernig farit vǽri um kvánfang hans, hvárt þat hefði gǫrt verit at ráði frǽnda. Var mér eigi þess ván, sagði hann, um son Brynjolfs, at ek munda eigi vita it sanna af þér. Bjǫrn sagði:

Satt eitt hefi ek þér sagt. Grímr, en eigi máttu ámǽla mér fyrir þat, þó at ek segða þér eigi lengra en þú spurðir. En þó skal nú við ganga því, er satt er, at þú hefir sannspurt, at ekki var þetta ráð gǫrt við samþykki Þóris, bróður hennar.

Þá mǽlti Skalla-Grímr, reiðr mjǫk: Hví vartu svá djarfr, at þú fórt á minn fund, eða vissir þú eigi, hver vinátta var með okkr Þóri? Bjǫrn segir:

Vissa ek, segir hann, at með ykkr var fóstbrǿðralag ok vinátta kǽr. En fyrir því sótta ek þik heim, at mik hafði hér at landi hér at landi borit ok ek vissa, at mér mundi ekki týja at forðask þik. Mun nú vera á þínu valdi, hverr minn hluti skal verða, en góðs vǽnti ek af. því at ek em heimamaðr þinn.

Síðan gekk fram Þórolfr, sonr Skalla-Gríms, ok lagði til mǫrg orð ok bað fǫður sinn, at hann gǽfi Birni eigi þetta at sǫk, er þó hafði hann tekit við Birni. Margir aðrir lǫgðu þar orð til.

Kom þá svá, at Grímr sefaðisk, sagði, at Þórolfr mundi þá ráða, ok tak þú við Birni, ef þú vilt, ver til hans svá vel sem þú vilt.

Þóra ól barn um sumarit, ok var þat mǽr. Var hon vatni ausin ok nafn gefit. ok hét Ásgerðr. Bera fekk til konu at gǽta meyjarinnar.

Bjǫrn var um vetrinn með Skalla-Grími ok allir skipverjar hans. Þórolfr gerði sér títt við Bjǫrn ok var honum fylgjusamr.

En er vár kom, þá var þat einnhvern dag, at Þórolfr gekk til máls við fǫður sinn ok spurði hann þess, hvert ráð hann vildi leggja til við Bjǫrn, vetrgest sinn. eða hverja ásjá hann vildi honum veita. Grímr spurði Þórolf, hvat hann ǽtlaðisk fyrir.

Þat ǽtla ek, segir Þórolfr, at Bjǫrn vildi helzt fara til Noregs, ef hann mǽtti þar í friði vera. Þǿtti mér þat ráð fyrir liggja, faðir, at þú sendir menn til Noregs at bjóða sǽttir fyrir Bjǫrn. ok mun Þórir mikils virða orð þín.

Svá kom Þórolfr fyrirtǫlum sínum, at Skalla-Grímr skipaðisk við ok fekk menn til útanferðar um sumarit. Fóru þeir menn með orðsendingar ok jarteignir til Þóris Hróaldssonar ok leituðu um sǽttir með þeim Birni. En þegar er Brynjolfr vissi þessa orðsending, þá lagði hann allan hug á at bjóða sǽttir fyrir Bjǫrn. Kom þá svá því máli, at Þórir tók sǽttir fyrir Bjǫrn, því at hann sá þat, at þá var svá komit, at Bjǫrn þurfti þá ekki at óttask um sik. Tók Brynjolfr þá sǽttum fyrir Bjǫrn. En sendimenn. Gríms váru um vetrinn með Þóri, en Bjǫrn var þann vetr með Skalla-Grími.

En eftir um sumarit fóru sendimenn Skalla-Gríms aftr. En er þeir kómu aftr um haustit, þá sǫgðu þeir þau tíðendi, at Bjǫrn var í sǽtt tekinn í Noregi. Bjǫrn var hinn þriðja vetr með Skalla-Grími. En eftir um várit bjósk hann til brautferðar ok sú sveit manna, er honum hafði þangat fylgt.

En er Bjǫrn var búinn ferðar sinnar, þá sagði Bera at hon vill, at Ásgerðr, fóstra hennar, sé eftir. En þau Bjǫrn þekkðusk þat, ok var mǽrin eftir ok fǿddisk þar upp með þeim Skalla-Grími.

Þórolfr, sonr Skalla-Gríms, rézk til ferðar með Birni, ok fekk Skalla-Grímr honum fararefni. Fór hann útan um sumarit með Birni. Greiddisk þeim vel ok kómu af hafi útan at Sognsǽ. Sigldi Bjǫrn þá inn í Sogn ok fór síðan heim til fǫður síns. Fór Þórolfr heim með honum. Tók Brynjolfr þá við þeim feginsamliga.

Síðan váru gǫr orð Þóri Hróaldssyni. Lǫgðu þeir Brynjolfr stefnu sín á milli. Kom þar ok Bjǫrn til þeirrar stefnu. Trygg ðu þeir Þórir þá sǽttir með sér. Síðan greiddi Þórir af hendi fé þat, er Þóra átti í hans garði. Ok síðan tóku þeir upp, Þórir ok Bjǫrn, vináttu með tengðum. Var Bjǫrn þá heima á Aurlandi með Brynjolfi. Þórolfr var ok þar í allgóðu yfirlǽti af þeim feðgum