Bókastaðir

Þorsteinn stóð upp einn morgin við sól, ok gekk upp á borg; hann sá, hvar naut Steinars váru; síðan gekk Þorsteinn út á mýrar, til þess er hann kom til nautanna. Þar stendr skógarklettr við Háfslœk, en uppi á klettinum svaf Þrándr, ok hafði leyst af sér skúa sína; Þorsteinn gekk upp á klettinn, ok hafði øxi í hendi ekki mikla ok engi fleiri vápn. Þorsteinn stakk øxarskaptinu á Þrándi ok bað hann vaka; hann spratt upp skjótt ok hart ok greip tveim hǫndum øxina ok reiddi upp; hann spurði, hvat Þorsteinn vildi.

Hann segir: "Ek vil segja þér, at ek á land þetta, en þér eiguð hagabeit fyrir útan lœkinn; er þat eigi undarligt, þóttu vitir eigi landamerki hér".

Þrándr segir: "Engu þykki mér skipta, hverr land á; mun ek þar láta naut vera, er þeim þykkir bezt".

"Hitt er líkligra", segir Þorsteinn, "at ek muna nú ráða vilja fyrir landi mínu, en eigi þrælar Steinars".

Þrándr segir: "Miklu ertu, Þorsteinn! óvitrari maðr, en ek hugða, ef þú vilt eiga náttból undir øxi minni ok hætta til þess virðingu þinni; mér sýniz, at ætla til, sem ek muna hafa tvau ofl þín, en mik skortir eigi hug; ek em ok vápnaðr betr en þú".

Þorsteinn mælti: "Á þá hættu mun ek leggja, ef þú gerir eigi at um beitina; vænti ek, at mikit skili hamingju okkra, svá sem málaefni eru ójǫfn".

Þrándr segir: "Nú skaltu sjá, Þorsteinn! hvárt ek hræðumz nǫkkut hót þín".

Síðan settiz Þrándr niðr ok batt skó sinn, en Þorsteinn reiddi upp øxina hart ok hjó á háls Þrándi, svá at hǫfuðit fell á bringuna; síðan bar Þorsteinn grjót at honum ok hulði hræ hans, gekk síðan heim til Borgar.

En þann dag kómu seint heim naut Steinars, ok er þrotin ván þótti þess, þá tók Steinarr hest sinn ok lagði á sǫðul; hann hafði alvæpni sitt. Hann reið suðr til Borgar, ok er hann kom þar, hitti hann menn at máli; hann spurði, hvar Þorsteinn væri; honum var sagt, at hann sat inni; þá bað Steinarr, at Þorsteinn kœmi út, kvaz eiga ørendi við hann; ok er Þorsteinn heyrði þetta, tók hann vápn sín ok gekk út í dyrr. Síðan spurði hann Steinar, hver ørendi hans væri.

"Hefir þú drepit Þránd, þræl minn?" segir Steinarr.

"Svá er víst", segir Þorsteinn, "þarftu þat ekki ǫðrum mǫnnum at ætla".

"Þá sé ek, at þú munt þykkjaz harðhendliga verja land þitt, er þú hefir drepit þræla mína tvá; en mér þykkir þat ekki svá mikit framaverk. Nú mun ek gera þér á þessu miklu betra kost, ef þú vilt með kappi verja landit þitt, ok skal ekki ǫðrum mǫnnum nú at hlíta, at reka nautin, en vita skaltu þat, at nautin skulu bæði dag ok nótt í þínu landi vera".

"Svá er", segir Þorsteinn, "at ek drap fyrr í sumar þræl þinn, þann er þú fekt til at beita nautunum í land mitt, en síðan lét ek yðr hafa beit, sem þér vilduð, alt til vetrar. Nú hefi ek drepit annan þræl þinn fyrir þér; gaf ek þessum ena sǫmu sǫk sem enum fyrra. Nú skaltu hafa beit heðan í frá í sumar, sem þú vill, en at sumri, ef þú beitir land mitt ok fær menn til þess, at reka hingat fé þitt, þá mun ek enn drepa fyrir þér einn hvern mann, þann er fénu fylgir, svá þó at þú fylgir sjálfr; mun ek svá gera á hverju sumri, meðan þú heldr teknum hætti um beitina".

Síðan reið Steinarr í brott ok heim til Brekku, ok lítlu síðarr reið Steinarr upp í Stafaholt; þar bjó þá Einarr; hann var goðorðsmaðr; Steinarr bað hann liðs ok bauð honum fé til.

Einarr segir: "Þik mun lítlu skipta um mína liðsemð, nema fleiri virðingamenn veiti at þessu máli".

Eptir þat reið Steinarr upp í Reykjardal á fund Tungu-Odds ok bað hann liðs ok bauð honum fé til; Oddr tók við fénu ok hét liðveizlu sinni, at hann skyldi efla Steinar at koma framm lǫgum við Þorstein; Steinarr reið síðan heim.

En um várit fóru þeir Oddr ok Einarr með Steinari stefnufǫr, ok hǫfðu fjǫlmenni mikit; stefndi Steinarr Þorsteini um þræladráp ok lét varða fjǫrbaugsgarð um hvárt vígit; því at þat váru lǫg, þar er þrælar váru drepnir fyrir manni, enda væri eigi fœrð þrælsgjǫldin fyrir ena þriðju sól, en jafnt skyldu metaz tvær fjǫrbaugssakar ok ein skóggangssǫk.

Þorsteinn stefndi engum sǫkum í mót, ok lítlu síðarr sendi Þorsteinn menn suðr á Nes; kómu þeir til Mosfells til Gríms ok sǫgðu þar þessi tíðendi. Egill lét sér fátt um finnaz, ok spurði þó at í hljóði vandliga um skipti þeira Þorsteins ok Steinars ok svá at þeim mǫnnum, er Steinar hǫfðu styrkt til þessa máls; síðan fóru sendimenn heim, ok lét Þorsteinn vel yfir þeira ferð.

Þorsteinn Egilsson fjǫlmenti mjǫk til várþings ok kom þar nótt fyrr en aðrir menn, ok tjǫlduðu búðir sínar, ok þingmenn hans, er þar áttu búðir. Ok er þeir hǫfðu um búiz, þá lét Þorsteinn ganga til þingmannalið sitt, ok gerðu þar búðarveggi mikla; síðan lét hann búð tjalda miklu meiri, en aðrar búðir, þær er þar váru; í þeiri búð váru engir menn.

Steinarr reið til þings ok fjǫlmenti mjǫk þar réð Tungu-Oddr fyrir liði ok var allfjǫlmennr; Einarr ór Stafaholti var ok fjǫlmennr; tjǫlduðu þeir búðir sínar; var þingit fjǫlment; fluttu menn framm mál sín. Þorsteinn bauð engar sættir fyrir sik, en svaraði því þeim mǫnnum, er um sættir leituðu, at hann ætlaði, at láta dóms bíða, sagði, at honum þóttu mál lítils verð, þau er Steinarr fór með um dráp þræla hans, en taldi þræla Steinars hafa gnógar sakar til gǫrt. Steinarr lét stórliga yfir málum sínum; þóttu honum sakar lǫgligar, en liðsafli gnógr at koma lǫgum framm; var hann því frammgjarn um sín mál.

Þann dag gengu menn í þingbrekku ok mæltu menn málum sínum, en um kveldit skyldu dómar út fara til sóknar; var Þorsteinn þar með flokk sinn; hann réð þar þingskǫpum mest, þvíat svá hafði verit, meðan Egill fór með goðorð ok mannaforráð; þeir hǫfðu hvárirtveggju alvæpni.

Menn sá af þinginu, at flokkr manna reið neðan með Gljúfrá, ok blikuðu þar skildir við; ok er þeir riðu á þingit, þá reið þar maðr fyrir í blári kápu, hafði hjálm á hǫfði gullroðinn, en skjǫld á hlið gullbúinn, í hendi krókaspjót, var þar gullrekinn falrinn, hann var sverði gyrðr. Þar var kominn Egill Skallagrímsson með átta tigu manna, alla vel vápnaða, svá sem til bardaga væri búnir; þat lið var valit mjǫk; hafði Egill haft með sér ena beztu bóndasonu af Nesjum sunnan, þá er honum þóttu vígligstir. Egill reið með flokkinn til búðar þeirar, er Þorsteinn hafði tjalda látit ok áðr var auð; stigu þeir af hestum sínum.

Ok er Þorsteinn kendi ferð fǫður síns, þá gekk hann í móti honum með allan flokk sinn ok fagnaði honum vel; létu þeir Egill bera inn fargørvi sína í búð, en reka hesta í haga. Ok er þetta var sýslat, gekk Egill ok Þorsteinn með flokkinn allan upp í þingbrekku, ok settuz þar, sem þeir váru vanir at sitja.

Síðan stóð Egill upp ok mælti hátt; "Hvárt er Ǫnundr sjóni hér í þingbrekkunni?"

Ǫnundr kvaz þar vera — "ek em feginn orðinn, Egill! er þú ert kominn; mun þat alt bœta til um þat, er hér stendr milli máls manna".

"Hvárt ræðr þú því, er Steinarr, sonr þinn, sœkir sǫkum Þorstein, son minn, ok hefir dregit saman fjǫlmenni til þess, at gera Þorstein at urðarmanni?"

"Því veld ek eigi", segir Ǫnundr, "er þeir eru ósáttir; hefi ek þar til lagt mǫrg orð ok beðit Steinar sættaz við Þorstein, þvíat mér hefir verit í hvern stað Þorsteinn, sonr þinn, sparari til ósœmðar, ok veldr því sú en forna ástvinátta, er með okkr hefir verit, Egill! síðan er vit fœddumz hér upp samtýnis".

"Brátt mun þat", segir Egill, "ljóst verða, hvárt þú mælir þetta af alvǫru eða af hégóma, þótt ek ætla þat síðr vera munu. Man ek þá daga, at hvárumtveggja okkrum mundi þykkja óglíkligt, at vit mundim sǫkum sœkjaz eða stilla eigi sonu okkra, at þeir fari eigi með fíflsku slíkri, sem ek heyri at hér horfiz til. Sýniz mér þat ráð, meðan vit erum á lífi ok svá nærr staddir deilu þeira, at vit takim mál þetta undir okkr ok setim niðr, en látim eigi þá Tungu-Odd ok Einar etja saman sonum okkrum sem kapalhestum; látum þá hafa annat heðan í frá til févaxtar sér, en taka á slíku".

Þá stóð Ǫnundr upp ok mælti: "Rétt segir þú, Egill! ok þat er okkr ófallit, at vera á því þingi, er synir okkrir deila. Skal okkr ok aldri þá skǫmm henda, at vera þeir vanskǫrungar, at sætta þá eigi; nú vil ek Steinarr, at þú selir mér mál þessi í hendr ok látir mik með fara, sem mér líkar".

"Eigi veit ek þat", segir Steinarr, "hvárt ek vil svá kasta niðr málum mínum, þvíat ek hefi áðr leitat mér liðsemðar af stórmenni; vil ek nú svá at einu lúka málum mínum, at þat líki vel Oddi ok Einari".

Síðan rœddu þeir Oddr ok Steinarr sín í milli; sagði Oddr svá: "Efna vil ek, Steinarr! liðsemð við þik, þá er ek hét at veita þér til laga eða þeira málalykða, er þú vilt taka þér til handa; muntu mest í ábyrgjaz, hvernig mál þín eru til komin, ef Egill skal um dœma".

Þá mælti Ǫnundr: "Ekki þarf ek at eiga þetta undir tungurótu Odds; hefi ek af honum haft hvárki gott né ilt, en Egill hefir mart stórvel gǫrt til mín. Trúi ek honum miklu betr en ǫðrum, enda skal ek þessu ráða; mun þér þat hœfa, at hafa eigi alla oss í fangi þér; hefi ek enn hér til ráðit fyrir okkr, ok skal enn svá vera".

"Ákafr ertu um þetta mál, faðir! en opt ætla ek at vit iðrimz þessa".

Síðan seldi Steinarr í hendr Ǫnundi málit, ok skyldi hann þá sœkja eða sættaz á, svá sem lǫg kendu til; ok þegar er Ǫnundr réð fyrir málum þessum, þá gekk hann til fundar við þá feðga, Þorstein ok Egil.

Þá mælti Ǫnundr: "Nú vil ek, Egill! at þú skapir einn ok skerir um þessi mál, svá sem þú vill, þvíat ek trúi þér bezt til at skipa þessum mínum málum ok ǫllum ǫðrum".

Síðan tókuz þeir Ǫnundr ok Þorsteinn í hendr ok nefndu sér vátta ok þat með váttnefnunni, at Egill Skallagrímsson skyldi einn gera um mál þessi, svá sem hann vill alt óskorat þar á þingi, ok lauk svá þessum málum; gengu menn svá heim til búða. Þorsteinn lét leiða til búðar Egils þrjá yxn ok lét hǫggva til þingnests honum.

Ok er þeir Tungu-Oddr ok Steinarr kómu heim til búðar, þá mælti Oddr: "Nú hefir þú, Steinarr! ok þit feðgar ráðit fyrir lykð mála ykkarra. Nú teljumz ek ór lauss við þik, Steinar! um liðveizlu þá, er ek hét þér, þvíat svá var mælt með okkr, at ek skylda veita þér svá, at þú kœmir málum þínum framm eða til þeira lykða, er þér hugnaði, hvernig sem þér gefz sættargorð Egils".

Steinarr segir, at Oddr hefir honum vel veitt ok drengiliga, ok þeira vinátta skal nú vera miklu betri, en áðr — "vil ek kalla, at þú sér ór lauss við mik um þat, er þú vart í bundinn".

Um kveldit fóru dómar út, ok er ekki getit, at þar yrði til tíðenda.

Egill Skallagrímsson gekk í þingbrekku um daginn eptir, ok með honum Þorsteinn ok allr flokkr þeira; þar kom þá ok Ǫnundr ok Steinarr; Tungu-Oddr var ok þar kominn ok þeir Einarr.

Ok er menn hǫfðu þar mælt lǫgmálum sínum, þá stóð Egill upp ok mælti svá: "Hvárt eru þeir Steinarr ok Ǫnundr feðgar hér, svá at þeir megi skilja mál mitt?"

Ǫnundr segir, at þeir váru þar.

"Þá vil ek lúka upp sættargørð milli þeira Steinars ok Þorsteins; hef ek þar upp þat mál, er Grímr faðir minn kom hingat til lands ok nam hér lǫnd ǫll um Mýrar ok víða herað ok tók sér bústað at Borg ok ætlaði þar landeign til, en gaf vinum sínum landakosti þar út í frá, svá sem þeir byggðu síðan; hann gaf Ána bústað at Ánabrekku, þar sem Ǫnundr ok Steinarr hafa hér til búit. Vitu vér þat allir, Steinarr! hvar landamerki eru milli Borgar ok Ánabrekku, at þar ræðr Háfslœkr. Nú var eigi þat, Steinarr! at þú gerðir þér óvitandi at beita land Þorsteins ok lagðir undir þik eign hans ok ætlaðir, at hann mundi vera svá mikill ættleri, at hann mundi vera vilja ræningi þinn, — þvíat þú, Steinarr! ok þit Ǫnundr meguð þat vita, at Áni þá land at Grími feðr mínum —, en Þorsteinn drap fyrir þér þræla tvá. Nú er þat ǫllum mǫnnum auðsýnt, at þeir hafa fallit á verkum sínum, ok eru þeir óbótamenn. ok at heldr, þótt þeir væri frjálsir menn, þá væri þeir þó óbótamenn. En fyrir þat, Steinarr! er þú hugðiz ræna mundu Þorstein, son minn, landeign sinni, þeiri er hann tók með mínu ráði ok ek tók í arf eptir fǫður minn, þar fyrir skaltu láta laust þitt land at Ánabrekku ok hafa eigi fyrir fé. Þat skal ok fylgja, at þú skalt eigi hafa bústað né vistafar hér í heraði fyrir sunnan Langá, ok vera brottu frá Ánabrekku, áðr fardagar sé liðnir, en falla óheilagr fyrir ǫllum þeim mǫnnum, er Þorsteini vilja lið veita, þegar eptir fardaga, ef þú vill eigi brott fara eða nǫkkurn hlut eigi halda, þann er ek hefi á lagt við þik".

En er Egill settiz niðr, þá nefndi Þorsteinn vátta at gørð hans.

Þá mælti Ǫnundr sjóni: "Þat mun mál manna, Egill! at gørð sjá, er þú hefir gǫrt ok upp sagt, sé heldr skǫkk; nú er þat frá mér at segja, at ek hefi allan mik við lagt at skirra vandræðum þeira, en heðan af skal ek ekki af spara, þat er ek má gera til óþurftar Þorsteini".

"Hitt mun ek ætla", segir Egill, "at hlutr ykkarr feðga mun æ því verri, er deildir várar standa lengr; hugða ek, Ǫnundr! at þú mundir þat vita, at ek hefi haldit hlut mínum fyrir þvílíkum svá mǫnnum, sem þit eruð feðgar. En Oddr ok Einarr, er dregiz hafa svá mjǫk til þessa máls, hafa hér af fengit skapnaðarvirðing".

Þorgeirr blundr var þar á þinginu, systursonr Egils, ok hafði mikit lið veitt Þorsteini í þessum málum. Hann bað þá feðga gefa sér land nǫkkut út þar á mýrunum; hann bjó áðr fyrir sunnan Hvítá fyrir neðan Blundsvatn. Egill tók vel á því ok fýsti Þorstein, at hann léti hann þangat fara; þeir settu Þorgeir niðr at Ánabrekku, en Steinarr fœrði bústað sinn út yfir Langá ok settiz niðr at Leirulœk; en Egill reið heim suðr á Nes, ok skilðuz þeir með blíðskap feðgar.

Maðr sá var með Þorsteini, er Íri hét, hverjum manni fóthvatari ok allra manna skygnastr, hann var útlendr ok lausingi Þorsteins, en þó hafði hann fjárgæzlur, ok þær mest, at safna geldfé upp til fjalls á várum, en á haust ofan til réttar. En nú eptir fardaga lét Þorsteinn safna geldfé því, er eptir hafði verit um várit, ok ætlaði at láta reka þat til fjalls. Íri var þá í fjárréttinum, en Þorsteinn, ok húskarlar hans, reið upp til fjalls, ok váru þeir átta saman.

Þorsteinn lét gera garð um þvera Grísartungu milli Langavats ok Gljúfrár, lét hann þar at vera marga menn um várit. Ok er Þorsteinn hafði litit yfir verk húskarla sinna, þá reið hann heim, ok er hann kom gegnt þingstǫð, þá kom Íri þar hlaupandi í móti þeim ok sagði, at hann vill mæla við Þorstein einmæli; Þorsteinn mælti, at fǫrunautar hans skyldu ríða fyrir, meðan þeir talaði.

Íri segir Þorsteini, at hann hefði farit upp á Einkunnir um daginn ok sét til sauða — "en ek sá", segir hann, "í skóginum fyrir ofan vetrgǫtu, at skinu við tólf spjót ok skildir nǫkkurir".

Þorsteinn segir hátt, svá at fǫrunautar hans heyrðu svá beint: "Hví mun honum svá annt at hitta mik, at ek mega eigi ríða heim leiðar minnar, en þó mun Ǫlvaldi þykkja ósannligt, at ek synja honum máls, ef hann er sjúkr".

Íri hljóp þá, sem mest mátti hann, til fjalls upp.

Þorsteinn segir fǫrunautum sínum: "Lengja ætla ek nú leiðina, ef vér skulum fyrst ríða suðr til Ǫlvaldsstaða; Ǫlvaldr sendi mér orð, at ek skylda finna hann; mun honum þó eigi miklu þykkja launaðr oxinn, er hann gaf mér í fyrra haust, at ek hitta hann, ef honum þykkir máli skipta".

Síðan riðu þeir Þorsteinn suðr um mýrar fyrir ofan Stangarholt ok svá suðr til Gufár ok ofan með ánni reiðgǫtur. Ok er hann kom niðr frá Vatni, þá sá þeir fyrir sunnan ána naut mǫrg ok mann hjá; var þar húskarl Ǫlvalds; spurði Þorsteinn, hvernig þar væri heilt; hann sagði, at þar var vel heilt ok Ǫlvaldr var í skógi at viðarhǫggvi.

"Þá skaltu", segir Þorsteinn, "segja honum, ef hann á við mik skylt ørendi, at hann komi til Borgar, en ek mun nú ríða heim". Ok svá gerði hann; en þat spurðiz þó síðan, at Steinarr Sjónason hafði þann sama dag setit uppi við Einkunnir með tólfta mann; Þorsteinn lét, sem hann hefði ekki spurt, ok var þat kyrt síðan.

Þorgeirr er maðr nefndr; hann var frændi Þorsteins ok enn mesti vinr; hann bjó í þenna tíma á Álptanesi; Þorgeirr var vanr at hafa haustboð hvert haust. Þorgeirr fór til fundar við Þorstein Egilsson, ok bauð honum til sín; Þorsteinn hét ferðinni, ok fór Þorgeirr heim.

En at ákveðnum degi bjóz Þorsteinn til farar, ok váru þá fjórar vikur til vetrar; með Þorsteini fór austmaðr hans ok húskarlar hans tveir. Grímr hét sonr Þorsteins; hann var þá tíu vetra ok fór ok með Þorsteini, ok váru þeir fimm saman, ok riðu út til fors ok þar yfir Langá, síðan út, sem leið lá, til Aurriðaár.

En fyrir útan ána var Steinarr at verki ok Ǫnundr ok húskarlar þeira; ok er þeir kendu Þorstein, þá hljópu þeir til vápna sinna ok síðan eptir þeim Þorsteini. Ok er Þorsteinn sá eptirfǫr Steinars, þá riðu þeir út af Langaholti; þar er hóll einn hár ok óvíðr; þar stíga þeir Þorsteinn af hestunum ok sœkja upp á hólinn; Þorsteinn mælti, at sveinninn Grímr skyldi fara í skóginn, ok verða eigi við staddr fundinn. Ok þegar er þeir Steinarr koma at hólnum, þá sœkja þeir at þeim Þorsteini, ok varð þar bardagi; þeir Steinarr váru sex saman vaxnir menn, en enn sjaundi sonr Steinars tíu vetra gamall. Þenna fund sá þeir menn, er váru á engiteigum, af ǫðrum bœjum, ok runnu til at skilja þá; ok er þeir váru skilðir, þá váru látnir húskarlar Þorsteins báðir; fallinn var ok einn húskarl Steinars, en sárir sumir.

Ok er þeir váru skilðir, leitar Þorsteinn at, hvar Grímr var, ok finna þeir hann; var Grímr þá sárr mjǫk, ok sonr Steinars lá þar hjá honum dauðr.

Ok er Þorsteinn hljóp á hest sinn, þá kallaði Steinarr á hann ok mælti: "Rennr þú nú, Þorsteinn hvíti!" segir hann.

Þorsteinn segir: "Lengra skaltu renna, áðr vika sé liðin".

Síðan riðu þeir Þorsteinn út yfir mýrina ok hǫfðu með sér sveininn Grím; ok er þeir kómu út í holt þat, er þar verðr, þá andaz sveinninn, ok grófu þeir hann þar í holtit, ok er þat kallat Grímsholt, en þar heitir Orrostuhváll, sem þeir bǫrðuz.

Þorsteinn reið á Álptanes um kveldit, sem hann hafði ætlat, ok sat þar at boði þrjár nætr, en síðan bjóz hann til heimferðar; menn buðuz til at fara með honum, en hann vildi eigi; riðu þeir tveir saman.

Ok þann sama dag, er Steinarr vissi ván, at Þorsteinn mundi heim ríða, þá reið Steinarr út með sjó. Ok er hann kom á mela þá, er verða fyrir neðan Lambastaði, þá settiz hann þar á melinn; hann hafði sverð þat, er Skrýmir hét, allra vápna bezt; hann stóð þar á melnum með sverðit brugðit ok horfði þá á einn veg, þvíat hann sá þá reið Þorsteins útan um sandinn.

Lambi bjó á Lambastǫðum, ok sá, hvat Steinarr hafðiz at; hann gekk heiman ok ofan á bakkann, ok er hann kom at Steinari, þá greip hann aptan undir hendr honum. Steinarr vildi slíta hann af sér; Lambi helt fast, ok fara þeir nú af melunum á sléttuna, en þá ríða þeir Þorsteinn et neðra gǫtuna. Steinarr hafði riðit stóðhesti sínum, ok hljóp hann inn með sjó; þat sá þeir Þorsteinn ok undruðuz, þvíat þeir hǫfðu ekki varir orðit við fǫr Steinars. Þá þveraðiz Steinarr framm á bakkann, þvíat hann sá eigi, at Þorsteinn hefði um riðit. Ok er þeir kómu á bakkann framanverðan, þá hratt Lambi honum fyrir melinn ofan, en þat varaðiz Steinarr ekki; hann rasaði ofan á sandinn, en Lambi hljóp heim. Ok er Steinarr komz á fœtr, þá rann hann eptir Lamba; en er Lambi kom at durum, þá hljóp hann inn, en rak aptr hurðina; Steinarr hjó eptir honum, svá at sverðit stóð fast í vindskeiðunum; skilðuz þeir þar; gekk Steinarr heim.

En er Þorsteinn kom heim, þá sendi hann um daginn eptir húskarl sinn út til Leirulœkjar at segja Steinari, at hann fœrði bústað sinn um Borgarhraun, en at ǫðrum kosti mundi hann njóta þess við Steinar, ef hann ætti fleira mannaforráð — "ok mun þá eigi kostr brottferðar".

En Steinarr bjó ferð sína út á Snæfellsstrǫnd, ok þar setti hann bú saman, er heitir at Elliða, ok lýkr þar viðskiptum þeira Þorsteins Egilssonar.

Þorgeirr blundr bjó at Ánabrekku; hann veitti Þorsteini illar búsifjar í ǫllu því, er hann mátti.

Þat var eitt sinn, er þeir hittuz Egill ok Þorsteinn, at þeir rœddu mart um Þorgeir blund, frænda sinn, ok kómu allar rœður ásamt með þeim. Þá kvað Egill:

Þorgeirr blundr fór í brott frá Ánabrekku ok fór suðr í Flókadal, þvíat Þorsteinn þóttiz ekki mega við hann eiga, en hann vildi þó vægjaz þar við.

Þorsteinn var maðr órefjusamr ok réttlátr ok óáleitinn við menn, en helt hlut sínum, ef aðrir menn leituðu á hann, enda veitti þat heldr þungt flestum at etja kappi við hann.

Oddr var þá hǫfðingi í Borgarfirði fyrir sunnan Hvítá; hann var hofsgoði ok réð fyrir hofi því, er allir menn guldu hoftoll til fyrir innan Skarðsheiði.

Egill Skallagrímsson varð maðr gamall, en í elli hans gerðiz hann þungfœrr, ok glapnaði honum bæði heyrn ok sýn; hann gerðiz ok fótstirðr; Egill var þá at Mosfelli með Grími ok Þórdísi.

Þat var einn dag, er Egill gekk úti með vegg ok drap fœti ok fell; konur nǫkkurar sá þat ok hlógu at ok mæltu: "Farinn ertu nú, Egill! með ǫllu, er þú fellr einn saman".

Þá segir Grímr bóndi: "Miðr hæddu konur at okkr, þá er vit várum yngri".

Þá kvað Egill:

Egill varð með ǫllu sjónlauss; þat var einn hvern dag, er veðr var kalt um vetrinn, at Egill fór til elds at verma sik; matseljan rœddi um, at þat var undr mikit, slíkr maðr sem Egill hafði verit, at hann skyldi liggja fyrir fótum þeim, svá at þær mætti eigi vinna verk sín.

"Ver þú vel við", segir Egill, "þótt ek bǫkumz við eldinn, ok mýkjumz vér við um rúmin".

"Statt þú upp", segir hon, "ok gakk til rúms þíns ok lát oss vinna verk vár".

Egill stóð upp ok gekk til rúms síns ok kvað:

Þat var enn eitt sinn, er Egill gekk til elds at verma sik, þá spurði maðr hann, hvárt honum væri kalt á fótum, ok bað hann eigi rétta of nær eldinum.

"Svá skal vera", segir Egill, "en eigi verðr mér nú hógstýrt fótunum, er ek sé eigi, ok er ofdaufligt sjónleysit".

Þá kvað Egill:

Þat var á dǫgum Hákonar ens ríka ǫndverðum, þá var Egill Skallagrímsson á nínunda tigi, ok var hann þá hress maðr fyrir annars sakar en sjónleysis.

Þat var um sumarit, er menn bjogguz til þings, þá beiddi Egill Grím at ríða til þings með honum; Grímr tók því seinliga; ok er þau Grímr ok Þórdís tǫluðuz við, þá sagði Grímr henni, hvers Egill hafði beitt — "vil ek at þú forvitniz, hvat undir mun búa bœn þessi".

Þórdís gekk til máls við Egil, frænda sinn; var þá mest gaman Egils at rœða við hana; ok er hon hitti hann, þá spurði hon: "Er þat satt, frændi! er þú vilt til þings ríða? Vilda ek at þú segðir mér, hvat væri í ráðagørð þinni".

"Ek skal segja þér", kvað hann, "hvat ek hefi hugsat; ek ætla at hafa til þings með mér kistur þær tvær, er Aðalsteinn konungr gaf mér, er hvártveggja er full af ensku silfri. Ætla ek at láta bera kisturnar til lǫgbergs, þá er þar er fjǫlmennast; síðan ætla ek at sá silfrinu, ok þykki mér undarligt, ef allir skipta vel sín í milli; ætla ek at þar mundi vera þá hrundningar eða pústrar, eða bæriz at um síðir, at allr þingheimrinn berðiz".

Þórdís segir: "Þetta þykki mér þjóðráð, ok mun uppi meðan landit er byggt".

Síðan gekk Þórdís til tals við Grím ok sagði honum ráðagørð Egils.

"Þat skal aldri verða, at hann komi þessu framm, svá miklum firnum".

Ok er Egill kom á rœður við Grím um þingferðina, þá talði Grímr þat alt af, ok sat Egill heima um þingit; eigi líkaði honum þat vel; var hann heldr ófrýnn.

At Mosfelli var hǫfð selfǫr, ok var Þórdís í seli um þingit; þat var eitt kveld, þá er menn bjogguz til rekkna at Mosfelli, at Egill kallaði til sín þræla tvá, er Grímr átti; hann bað þá taka sér hest — "vil ek fara til laugar".

Ok er Egill var búinn, gekk hann út ok hafði með sér silfrkistur sínar, hann steig á hest; fór síðan ofan eptir túninu fyrir brekku þá, er þar verðr, er menn sá síðast.

En um morgininn, er menn risu upp, þá sá þeir, at Egill hvarflaði á holtinu fyrir austan garð ok leiddi eptir sér hestinn; fara þeir þá til hans ok fluttu hann heim.

En hvárki kom aptr síðan þrælarnir né kisturnar, ok eru þar margar gátur á, hvar Egill hafi fólgit fé sitt. Fyrir austan garð at Mosfelli gengr gil ofan ór fjalli; en þat hefir orðit þar til merkja, at í bráðaþeyjum er þar vatnfall mikit; en eptir þat er vǫtnin hafa framm fallit, hafa fundiz í gilinu enskir penningar; geta sumir menn þess, at Egill muni þar féit hafa fólgit. Fyrir neðan tún at Mosfelli eru fen stór ok furðuliga djúp; hafa þat margir fyrir satt, at Egill muni þar hafa kastat í fé sínu; fyrir sunnan ána eru laugar ok þar skamt frá jarðholur stórar, ok geta þess sumir, at Egill mundi þar hafa fólgit fé sitt, þvíat þangat er optliga sénn haugaeldr; Egill sagði, at hann hefði drepit þræla Gríms ok svá þat, at hann hafði fé sitt fólgit, en þat sagði hann engum manni, hvar hann hefði fólgit.

Egill tók sótt eptir um haustit, þá er hann leiddi til bana, en er hann var andaðr, þá lét Grímr fœra Egil í klæði góð; síðan lét hann flytja hann ofan í Tjaldanes ok gera þar haug, ok var Egill þar í lagðr ok vápn hans ok klæði.