Bókastaðir

Það hafði verið um sumarið að Kolli hinn prúði var ungur að Björn kom til leiðar en sveinninn rann þar nokkurra vetra gamall og hið fríðasta mannsefni. Björn spurði hvers son sveinninn væri en maður svaraði honum og kvað vera son Þórðar Kolbeinssonar og heita Kolla.

Björn kvað vísu:

Ekki varð breytt um faðerni Kolla þótt Björn þætti hríðum mæla um í vísum sínum hver von honum þótti á vera.

Einn vetur vart það sagt að Björn hafði skógarmenn nokkura með sér og lét þá virki gera um bæ sinn. Og um sömu skógarmannabjörg sótti Þórður Björn og hugðist að réttast ef hann mætti, er Björn hafði ónýtt mál fyrir honum, og hugðist nú vera mundu saksælli. Björn svarar fyrir þeim á alþingi og kvað Þórð nú með réttu ganga og satt mæla og kvaðst eigi vilja synja laga um þetta mál og kvaðst vilja bæta fé fyrir þetta mál. Þeir sættust hér um og galt Björn slíkt sem gert ver.

Svo bar að nokkuru síðar að Þórður Kolbeinsson barg tveimur skógarmönnum og fékk vist í Hraundal að Steinólfs er átti Þórhöllu Guðbrandsdóttur.

Björn spurði þetta, reið heiman og til sels Steinólfs og hitti mann þann í Grjótárdal er þar bjó og Eiríkur hét og gaf honum til kníf og belti að hann segði honum þá er skógarmenn færu til skips þeir er hjá Steinólfi voru. Hét hann honum því og hélt vörð á síðan. En Þórður ætlaði að koma þeim utan og fá þeim fé nokkuð, þóttist þá leysa þá best af hendi. Og það hafði Björn spurt að þann veg var til ætlað.

Nú kemur þar þeir fara á leið til skips, búast um kveldið og fara um nóttina. Og er Eiríkur varð var við ríður hann upp í Hólm og segir Birni en hann brá við þegar og reið eftir þeim en leið þeirra lá út yfir Hítará. Björn ríður eftir hart og hittir þá um nóttina áður en þeir koma yfir ána og er skammt frá að segja að Björn drap þá báða, dró þá síðan undir klett einn og kasaði. Hann hafði heim fjárhlut þann er þeir höfðu haft. Þórður átti hrossin er þeir fóru með.

Og ofanverða nótt ríður Björn heiman og hefir hrossin með sér. Hann kom svo snemma á Hítarnes að menn voru eigi upp risnir og lét Björn þar laus hrossin er skógarmenn höfðu haft, hittir síðan Þórð og mælti:

" Það er þér að segja að eg hefi drepið skógarmenn þína þá er þú hefir á hendur tekist. Nú með því að þér mislíki er það ráð að standa upp og hefna þeirra. "

Þórður mælti: " Að réttu máttu kappi heita, " segir hann.

Björn mælti: " Hvað skal að nafnfesti? "

Þórður kvað hann mundu hafa fé það er hann tók af skógarmönnum.

Nú skilja þeir að sinni og ríður Björn heim. Og kemur enn sá orðrómur á að Þórði hafi þetta eigi orðið til virðingar. Þykir honum þungt veita.

Nú er frá því að segja að eitt sinn áttu þeir hestaþing, Björn og Þórður, hjá Fagraskógi og koma þeir fyrr en alþýða héraðsmanna. Þá var Þórður beðinn skemmtanar og tók því eigi fjarri. En það var upphaf er hann kvað vísur þær er hann kallaði Daggeisla. Vísur þær hafði hann ortar um Þórdísi konu Bjarnar en hana sjálfa kallaði hann jafnan Landaljóma.

Björn hlýddi skemmtan hið besta en lét eigi þurfa sig skemmtanar að biðja og að sjá hér í mót. Þá er Þórður hafði lokið tekur Björn og skemmtir vísum þeim er hann kallaði Eykyndilsvísur.

Og er lokið var spurði Þórður syni sína, Arnór og Kolla, hve þeim líkaði þessi skemmtan.

Arnór mælti: " Víst líkar mér illa og eigi um slíkt sætt. "

Kolli mælti: " Eigi sýnist mér svo. Mér þykir jafnskapnaður að verki komi verka á mót. "

Nú er kyrrt og koma héraðsmenn og hafa slíka skemmtan sem ætlað var og er ekki getið að þar yrði fleira til nýlundu. Er nú sem fyrr að Þórður undi hvergi betur við en áður.

Enn er þess getið einu sinni að þeir höfðu mælt til skemmtanar og hestavígs og gekk Björn að mjög og keyrði hestinn annan og hafði digran hestastaf í hendi. Þórður sat á hrossbaki og reið svo hjá mannhringnum og sá á vígið. Og þá er Þórð bar inn mest í hringinn leggur hann spjóti til Bjarnar er hann hafði í hendi og kom í herðarblað honum. Björn snarast við og reiddi stafinn og rak við eyra Þórðar svo að hann féll af baki. Og þá var eigi kostur fleira að gera því að menn hlupu í milli og skildu þá. Ekki er annars getið en þeir létu þetta á ganga og er nú kyrrt um hríð.

Nokkurum vetrum síðar koma bræður tveir af Hornströndum til gistingar á Hítarnes til Þórðar og voru þar um nótt. Og um morgun biðja þeir Þórð ásjá og segja honum hvað þeim var á höndum.

Þórður segir: " Gera mun eg kost á þvílíku við yður. "

Það var snemma um vorið. Beinir er annar nefndur en annar Högni. Þeir spyrja hver kosturinn væri.

" Ekki mun hann nýtilegur þykja, " segir Þórður. " Eg mun gefa ykkur til hundrað silfurs að þið sitjið um líf Bjarnar og færið mér höfuð hans. Eg mun nú fá ykkur hálft hundrað en hálft er þið komið aftur. "

Þetta var kaup þeirra. Þórður hét þeim á ofan ásjá sinni. Þeir kváðu sér eigi ægja mundu að ráða að Birni ef þeim gæfi færi til.

Nú fara þeir upp í dalinn og koma í Hólm til Bjarnar er fé var á stöðli um aftaninn. Þeir hittu Þórdísi konu Bjarnar hjá dyrum og spurðu hvar Björn væri, kváðust eiga við hann erindi. Hún vísaði til hans, kvað hann genginn í haga.

Og er hún kom inn segir hún Þórdísi móður Bjarnar frá hjali þeirra er komnir voru. Hún kvaðst ætla að vera muni flugumenn.

Og er Kolbeinn heimamaður Bjarnar heyrir þetta þá tók hann skjöld Bjarnar og sverð og hljóp með þangað er hann vissi að Björn var og færir honum og kom hann fyrri, því að honum var kunnara hvar skemmst var, og segir Birni að hann kvaðst hyggja að flugumenn mundu koma og finna hann.

Björn þakkaði honum fyrir og gekk síðan til sauðahússins með vopnum sínum og inn í húsið og það sjá þeir og fara þangað. Og er þeir koma að húsinu og hugsa hvern veg þeir skulu sækja hann þá hljóp Björn út að þeim voveiflega, að þá varir minnst, og þrífur hvorntveggja höndum. Er þar mikill knáleikamunur. Skiptist það annan veg til en þeir ætluðu. Hann batt þá báða, hendur á bak aftur en lét lausa fætur og bar ekki járn á þá. Síðan stakk hann öxum þeirra undir bönd að baki og biður þá fara og sýna sig Þórði. Af þeim tók hann silfrið og gaf það Kolbeini.

Þeir fara í brott og þykir ill orðin ferð sín og hneisuleg, koma svo búnir á Hítarnes. Þórður kvað sér ekki mönnum að nær þótt þeir væru og rak þá á brott.

Kona er nefnd Þorbjörg. Hún bauð Birni heim fyrir vináttu sakir og þiggur hann boðið og er þar með henni þrjár nætur í góðum beina. Og hina síðustu nótt lét hann illa í svefni og er hann vaknar spyr húsfreyja hann hversu hann dreymdi eða hví sætti er hann lét svo illa er hann svaf.

Hann segir: " Mér þótti sem sex menn sæktu mig og þótti mér nær þurfa handa við. Kann vera að þá hafir þú heyrt til mín. "

" Það er auðsætt, " segir Þorbjörg, " manna fylgjur eru það er illan hug hafa á þér og vil eg að þú farir eigi héðan áður við spyrjum að engi tálmi ferð þína eða sitji fyrir þér. Ella far þú aðra leið en þú fórst hingað þótt hún sé lengri nokkuru því að hinnar munu þeir gæta er þinn fund vilja hafa er skemmst er og alþýðuleið er. "

" Svo skal vera, " segir hann, " að eg mun fara leið aðra. "

Nú býst hann heimleiðis og þakkar henni vel beina áður þau skiljast. Og er hann kom úr garði vill hann fara þá götu er skemmri er, fer um hríð og sér menn fyrir sér að sauðahúsum nokkurum.

Hann þóttist vita að Þórður mundi vera og menn með honum. Sjá þóttist hann sex menn. Björn bjóst að verja sig ef þyrfti. Hann var í blárri kápu og gyrti hann að utan og brá síðan sverðinu. Hann hafði spjót í hendi haft og sendir það fram í veginn þegar hann kom í skotfæri við þá og varð þar fyrir maður er Steinn hét og var Guðbrandsson og stóð í gegnum hann og fékk þegar bana. Þá hljóp maður að Birni milli þeirra Þórðar er Þorbjörn hét og varð Björn þar skjótari og vann á honum og kom í ennið. Það var lítið sár. Síðan hjó Björn til Þórðar en hann tók ráð hið viturlegasta, lét fallast undan högginu og skeindist hann þó lítt að. Og er hann stóð upp var ekki Birni veitt lengur aðsókn og skilja við svo búið, fara nú hvorirtveggju heim.