Bókastaðir

Nú er þat sagt, at Þórðr spurði Oddnýju, hvé ráðlegt henni þœtti, at bjóða Birni til vistar, ok kvaðsk eigi vilja, at menn gengi milli þeira ok rœgði þá saman, — "ok vil ek svá reyna skap Bjarnar ok trúlyndi við mik." Hon latti, kvað þat óráð at því orði, sem áðr lék á. Þórðr lét eigi letjask ok fór í Hólm í Hítardal. Hann reið einn saman í blári kápu.

Enn fjall stendr at húsbaki í Hólmi, ok gengr hryggr sá niðr af fjallinu at húsunum heim. Þat hǫfðu þau at sýslu þann dag, Bjǫrn ok móðir hans, at þau breiddu niðr léreft ok þurkuðu, er vát hǫfðu orðit.

Hon tók til orða: "Maðr ríðr þar", segir hon, "í blári kápu, ok er alllíkr Þórði Kolbeinssyni, ok hann er ok, ok mun hans erendi óþarft".

"Eigi mun þat", segir Bjǫrn.

Þórðr kom þar. Þeir kveðjask ok spyrjask almæltra tíðenda. Síðan mælti Þórðr: "Þat er erendi mitt hingat, at vita, hvárt þú vill halda sættir við mik, þær er konungr gerði milli okkar, ok skuli nú hvárrgi eiga ǫðrum sakir at bœta; ok er þat merkilegt, er skilríkr maðr hefir samit milli okkar; enn var mér þat í hug um hríð, at vit mundum ekki sættask".

Bjǫrn kvað þat einsætt, at halda sættir þær, sem þeir hǫfðu um mælt.

Þórðr mælti: "Ek hefi þann hluta haft mála, er veglegri þótti; ok mun ek nú þat sýna, at ek vil, at vit sættumsk heilum sáttum. Ek vil bjóða þér þangat til vetrvistar til mín, ok skal ek vel veita þér; vænti ek ok, at þú munt svá þiggja". Þórðr fór þar um fǫgrum orðum.

Þórdís mælti: "Þat mun ek sýna, at ek mun ekki mjǫk talhlýðin. Hugðu svá at, Bjǫrn", segir hon, "at því flára mun Þórðr hyggja, sem hann talar sléttara, ok trú þú honum eigi".

Þá kemr Arngeirr at ok spyrr, hvat þeir ræði. Þórðr segir honum.

"Svá sýnisk mér", segir Arngeirr, "sem sá sé þeim meiri vinr, er þessa fýsir, ef þeir væri þá sáttari enn áðr; ok fýsa vil ek Bjǫrn at fara, ok mun Þórðr þat efna, sem hann mælir"; ok stenzk heldr í móti með þeim hjónum.

Bjǫrn mælti: "Þat hefi ek ætlat, at vera með fǫður mínum; ok mǫrgum mun kynlegt þykkja heimboð þetta sakir orðróms manna".

Þórðr mælti ok kvað, at Bjǫrn væri honum eigi trúr, ef hann þægi eigi boðit. Ok nú hét Bjǫrn at vera þar nǫkkura stund, ok kvaðsk þó mundu dveljask fyrst með fǫður sínum.

Þórðr reið heim ok segir Oddnýju, hvert hann hafði farit um daginn, ok kvaðsk nú hafa þat erendi fengit, er hann vildi.

"Hvert er þat?" segir hon.

Hann segir, at þangat hafi hann boðit Birni, ok kvaðsk þat hafa gert til yfirbóta við hana.

"Þat hygg ek", segir hon, "at nú ljúgir þú, ef þú kant þat".

Þórðr segir: "Eigi verðr einn eiðr alla". Skilja þau nú hjalit.

Nú bjósk Bjǫrn til vistar með Þórði ok fór í Hítarnes með þrjá gangandi gripi: hesta tvá ok hund. Hann reið hesti ok hafði annan í togi. Eftir lét hann fé sitt í Hólmi. Þórðr tók vel við honum ok setti hann et næsta sér ok bað menn nú einkum, at vel skuli þeir á meðal ganga; ok hétu menn um þat góðu, enn flestum þótti þarvist Bjarnar kynleg, ok þó líðr nú stund ok horfisk vænlega á með þeim.

Þat er sagt, um ǫndverðan vetr kemr Þórðr at máli við Oddnýju ok spyrr, hversu þá mun sýslum gegna. "Er nú margt á hǫndum", segir hann, "ok þyrfti, at allir væri at nǫkkuru nýtir". Ey liggr í Hítará, gagnauðig bæði at selveri ok eggveri, ok þar váru sláttur í ok sæði. "Nú munu karlar ok konur fara til at skrýfa korn", segir hann, "enn þú verðr at vera heima, þvíat sauðr mun heim rekinn í dag, ok verðr þú nú við at leita at mjólka, þótt þú sér úvǫn".

Hon mælti: "Sé ek þá allmaklegan mann til at moka kviarnar, ok skaltu þat gera".

"Rangt mælir þú nú", segir Þórðr, "ok hefi ek meiri ǫnn fyrir okkru búi enn þú"; ok rennr honum í skap, ok drap hendi sinni hœgri á kinn henni.

Bjǫrn var skamt í frá ok heyrði, hvat þau ræddu, ok kvað vísu:

Þórðr fór til verks, enn Oddný mjólkaði ekki ásauðinn; enda mokaði Þórðr ekki kviarnar. Enn eigi góð þótti Þórði vísan, er Bjǫrn kvað, enn þó var þat nú fyrst kyrt.

Nǫkkuru síðar er þat sagt, at Þórðr kom inn, ok hann sá, at Bjǫrn átti tal við konur. Þat var um kveld, ok var Bjǫrn kátr við þær. Þórðr kvað þetta:

Bjǫrn mælti: "Hafa viltu enn þann bragarháttinn sem fyrr meirr", ok kvað vísu í mót:

Sá atburðr varð enn einu sinni litlu síðar um kveld, at Þórðr kom inn ok gekk hljótt ok vildi vita, hvat fyrir væri. Hann heyrði mannamál ok þóttisk vita, at þau Bjǫrn ok Oddný ræddusk við, ok hleraði, ef hann mætti heyra hjal þeira. Bjǫrn varð ok varr við ok segir Oddnýju, at Þórðr hleraði til, hvat þau ræddu. Hon kunni þess enga þǫkk ok gekk í brott ok blés við hátt, enn Bjǫrn kvað vísu:

Þórði hugnar eigi við Bjǫrn um kveðskapinn; enn þó er nú kyrt, ok hyggr sitt hvárr.

Þat var eitt kveld, at þau váru í stofu, at Þórðr setr Oddnýju í kné sér ok er blíðr við hana; vill vita, hvernig Birni bregðr við. Hann kyssir hana ok lét fylgja vísu:

"Svá var", segir Bjǫrn, "at ek varð at láta þetta kvánfang; enn gerzk hefir þat í okkrum viðskiftum, at ek vænti, at þér muni seint fyrnask", ok kvað vísu:

Eigi var langt at bíða, áðr hann kvað:

Ok enn þykir Birni eigi fullgert í mót því, er Þórðr minti hann á um sakirnar ok hœldisk, er hann hafði hlotit konuna, enn Bjǫrn varð lausa at láta, ok kvað enn vísu:

Nú er þetta kyrt, ok þykir nú hvárumtveggja verr enn áðr. Eitt sinn kvað Bjǫrn vísu þessa:

Eigi líkaði Þórði vísan, sem ván var, ok gerisk "far or neypurá" með þeim.

Eitt kveld var sagt, at Bjǫrn sat hjá Oddnýju ok sǫðlar því á ofan, at hann kvað vísu þessa til Þórðar:

Nú nemr staðar fyrst um kveðskap þeira ok eigask ekki við.

Frá því er sagt eitt kveld, at Þórðr kom at máli við Oddnýju: "Þat segir þú mér ok margir aðrir", segir hann, "at Bjǫrn sé drengr góðr, enn mér sýnisk eigi svá um suma hluti; hann setr hund sinn jafnauðigan okkr undir borði, enn ek hefi eigi fyrr við hunda átt, ok mun honum leiðask, ef deildr er verðrinn".

Hon segir: "Viltu þess freista þá ok vita þá, hvat at hafi?"

"Svá munum vit vera láta", segir hann. "Nú skal vera brauðhleifr syfldr fyrir manni, ok vitum, hvárt hann gefi hundinum af. Þat fylgir ok þessu", segir Þórðr, "at hestar tveir eru hér í vetr, ok ginnir hann húskarla mína til þess at gefa þeim; ok er þat lítilmannlegt, at ginna þá til at gefa hrossum".

Ok nú er breytt var búnaðinum, þá gaf Bjǫrn hundi eigi síðr enn áðr, enn þeir Þórðr ok Bjǫrn hǫfðu mat at minna, enn hjónin heituðusk við í ǫðru lagi, at hlaupa á brott fyrir búnaðar sakir. Fá mál var þetta, áðr Þórðr ræddi um við Oddnýju, at hann kvaðsk eigi nenna lengr at svelta fyrir hundinn Bjarnar; ok stoðar þetta ekki; varð búnaðr aftr at koma. Nú er svá gert. Þá líkar hjónum vel, enn Bjǫrn lét sem hann viti eigi.

Oft ræddi Þórðr um fyrir Oddnýju, hversu honum þótti Bjǫrn óþakklátr ok stirðr um þat, er við bar. Ok eitt sinn, er þau áttu um þat at ræða, kvað Þórðr vísu:

Þar váru þau ǫll um vetrinn við lítit samþykki; ok ekki var þat mjǫk at vilja Oddnýjar. Því hafði Þórðr í fyrstu heitit Birni, at hesta hans skyldi fœra til haga í Hítarnes, eða láta gefa heima ella, ok hafði Bjǫrn viljat, at heldr fœri í brott; enn leið undan ok var eigi gert.

Kálfr illviti kom á Hítarnes, ok spurði, hvé Þórði líkaði við vetrgestinn, eða hvárt hann réði því, er meiri hlutr tǫðu fórsk, enn hestar hans æti; gengu síðan at sjá heyit, ok þótti illa með farit.

Þórði líkar illa, ok segir Oddnýju, at Bjǫrn hafi keypt at húskǫrlum, at troða hey hans í saur ok spilla því.

Hon segir, ok kvað Bjǫrn eigi myndi þat gert hafa, at eiga hlut í því, at hestum hans væri annan veg gefit, enn ǫðrum hrossum, — "enn þú hygg at, at þú efnir alt vel, þat er þú hefir honum heitit."

Eftir þetta lét Þórðr fara í brott hesta Bjarnar ok út í Hítarnes, ok hafa þeir þar góðan haga; ok lætr þá af gnadd Þórðar við hesta Bjarnar, ok er nú kyrt, at kalla, um stund.

Frá því er sagt eitthvert kveld, at þeir Þórðr ok Bjǫrn sátu í bekk, ok fór í bága með þeim; þá kvað Þórðr vísu til Bjarnar:

Bjǫrn kvað í móti:

Þat fansk á, at Þórði þótti framlǫg sín mikil, enn ekki gott í mót koma. Bjǫrn galt ok slíkt í mót; því at honum þótti heimboðit Þórðar verit hafa með glysmálum einum, enn veitt kotmannlega, ok þótti ills eina fyrir vert; ok þótti báðum þá verr enn áðr.

Ǫll hvíldu þau í einu útibúri um vetrinn: Þórðr ok Oddný ok verkkona, er togaði af þeim klæði. Þat var einhvern aftan, at Oddný kom síð til rekkju, ok gaf Þórðr henni ekki rúm í rekkjuna; enn hon sté upp fyrir stokkinn ok vildi undir fǫtin hjá honum, ok var þess eigi kostr, ok sat hon af því upp.

Þá kvað Bjǫrn vísu:

Oddný bað þá, at þeir skulu eigi yrkja um hana, ok taldi eigi þetta vera sín orð. Nú er frá þessu upp um vetrinn ok til sumars, er þeir mælask ekki við.

Þat hafði Oddný mælt við Bjǫrn um vetrinn, at dóttir þeira Þórðar skyldi vera honum í þann stað, er hann hafði eigi fengit hennar, sem ætlat var; ok eitt kveld minnisk Bjǫrn á þetta, ok setr meyjarnar í kné sér, ok kvað vísu þessa:

Ok nú er kemr at sumri, ætlar Bjǫrn í brott at búask. Þat er sagt, þá er Bjǫrn var búinn á brott ór vistinni, þá gaf hann Oddnýju skikkjuna Þórðarnaut, ok mælti hvárt þeira vel fyrir ǫðru. Ok er hann var albúinn, reið hann at útibúri, er Þórðr var inni ok Kálfr illviti hjá honum, ok var hann þá nýkominn þar.

Bjǫrn segir Þórði, at hann var þá til ferðar búinn, ok hann ætlar þá ór vistinni.

Þórðr kvaðsk þat vel þykkja, ok betra at fyrr væri.

Bjǫrn kvaðsk þat vitat hafa fyrir lǫngu. "Hefir nú þann veg verit," segir hann,....................

Nú er frá því fyrst at segja, at Þórðr Kolbeinsson kannaði fjǫru sína. Hann kom þar sem selr var í vǫk, ok var særinn undan fallinn, enn ísar alt um utan, ok komsk selrinn eigi brott. Þórði kom í hug, ef hann sœkti sér vápn heim, at fyrr mundi sær undir falla, enn hann kœmi aftr, ok mundi hann þá eigi ná selnum, ok vildi þat eigi; réðsk til síðan ok fekk banat selnum. Enn á varð slys við; því selrinn beit í lær honum, ok varð Þórði at því mein.

Þórðr kom heim ok lét selinn til gera, enn ætlaði at leyna bitinu; enn því kom hann eigi á leið, ok hafðisk illa sárit, ok kom svá, at hann lá í rekkju.

Bjǫrn var eigi skamt í frá at sínu búi á Vǫllum, ok spurðisk þangat, ok gerðu menn eigi um þat allorðfátt, hvat Þórði væri til meins, ok kvað Bjǫrn vísu:

Spyrr Þórðr þetta ok heyrir kveðna vísuna, ok þykkir ekki góð, ok þó líkast vanda Bjarnar. Ekki svarar Þórðr hér í mót fyrst, ok er kyrt.