Bókastaðir

Nú er þat sagt, at Þórðr spurði Oddnýju, hvé ráðlegt henni þætti, at bjóða Birni til vistar, ok kvaðst eigi vilja, at menn gengi milli þeira ok rægði þá saman, — "ok vil ek svá reyna skap Bjarnar ok trúlyndi við mik."

Hon latti, kvað þat óráð at því orði, sem áðr lék á. Þórðr lét eigi letjast ok fór í Hólm í Hítardal. Hann reið einn saman í blári kápu. Enn fjall stendr at húsbaki í Hólmi, ok gengr hryggr sá niðr af fjallinu at húsunum heim. Þat höfðu þau at sýslu þann dag, Björn ok móðir hans, at þau breiddu niðr léreft ok þurkuðu, er vát höfðu orðit.

Hon tók til orða: "Maðr ríðr þar", segir hon, "í blári kápu, ok er alllíkr Þórði Kolbeinssyni, ok hann er ok, ok mun hans erendi óþarft".

"Eigi mun þat", segir Björn.

Þórðr kom þar. Þeir kveðjast ok spyrjast almæltra tíðenda. Síðan mælti Þórðr: "Þat er erendi mitt hingat, at vita, hvárt þú vill halda sættir við mik, þær er konungr gerði milli okkar, ok skuli nú hvárrgi eiga öðrum sakir at bæta; ok er þat merkilegt, er skilríkr maðr hefir samit milli okkar; enn var mér þat í hug um hríð, at vit mundum ekki sættast".

Björn kvað þat einsætt, at halda sættir þær, sem þeir höfðu um mælt.

Þórðr mælti: "Ek hefi þann hluta haft mála, er veglegri þótti; ok mun ek nú þat sýna, at ek vil, at vit sættumst heilum sáttum. Ek vil bjóða þér þangat til vetrvistar til mín, ok skal ek vel veita þér; vænti ek ok, at þú munt svá þiggja". Þórðr fór þar um fögrum orðum.

Þórdís mælti: "Þat mun ek sýna, at ek mun ekki mjök talhlýðin. Hugðu svá at, Björn", segir hon, "at því flára mun Þórðr hyggja, sem hann talar sléttara, ok trú þú honum eigi".

Þá kemr Arngeirr at ok spyrr, hvat þeir ræði. Þórðr segir honum.

"Svá sýnist mér", segir Arngeirr, "sem sá sé þeim meiri vinr, er þessa fýsir, ef þeir væri þá sáttari enn áðr; ok fýsa vil ek Björn at fara, ok mun Þórðr þat efna, sem hann mælir"; ok stenzt heldr í móti með þeim hjónum.

Björn mælti: "Þat hefi ek ætlat, at vera með föður mínum; ok mörgum mun kynlegt þykkja heimboð þetta sakir orðróms manna".

Þórðr mælti ok kvað, at Björn væri honum eigi trúr, ef hann þægi eigi boðit. Ok nú hét Björn at vera þar nökkura stund, ok kvaðst þó mundu dveljast fyrst með föður sínum.

Þórðr reið heim ok segir Oddnýju, hvert hann hafði farit um daginn, ok kvaðst nú hafa þat erendi fengit, er hann vildi.

"Hvert er þat?" segir hon.

Hann segir, at þangat hafi hann boðit Birni, ok kvaðst þat hafa gert til yfirbóta við hana.

"Þat hygg ek", segir hon, "at nú ljúgir þú, ef þú kant þat".

Þórðr segir: "Eigi verðr einn eiðr alla". Skilja þau nú hjalit.

Nú bjóst Björn til vistar með Þórði ok fór í Hítarnes með þrjá gangandi gripi: hesta tvá ok hund. Hann reið hesti ok hafði annan í togi. Eftir lét hann fé sitt í Hólmi. Þórðr tók vel við honum ok setti hann et næsta sér ok bað menn nú einkum, at vel skuli þeir á meðal ganga; ok hétu menn um þat góðu, enn flestum þótti þarvist Bjarnar kynleg, ok þó líðr nú stund ok horfist vænlega á með þeim.

Þat er sagt, um öndverðan vetr kemr Þórðr at máli við Oddnýju ok spyrr, hversu þá mun sýslum gegna. "Er nú margt á höndum", segir hann, "ok þyrfti, at allir væri at nökkuru nýtir".

Ey liggr í Hítará, gagnauðig bæði at selveri ok eggveri, ok þar váru sláttur í ok sæði.

"Nú munu karlar ok konur fara til at skrýfa korn", segir hann, "enn þú verðr at vera heima, þvíat sauðr mun heim rekinn í dag, ok verðr þú nú við at leita at mjólka, þótt þú sér úvön".

Hon mælti: "Sé ek þá allmaklegan mann til at moka kviarnar, ok skaltu þat gera".

"Rangt mælir þú nú", segir Þórðr, "ok hefi ek meiri önn fyrir okkru búi enn þú"; ok rennr honum í skap, ok drap hendi sinni hægri á kinn henni.

Björn var skamt í frá ok heyrði, hvat þau ræddu, ok kvað vísu:

Þórðr fór til verks, enn Oddný mjólkaði ekki ásauðinn; enda mokaði Þórðr ekki kviarnar. Enn eigi góð þótti Þórði vísan, er Björn kvað, enn þó var þat nú fyrst kyrt.

Nökkuru síðar er þat sagt, at Þórðr kom inn, ok hann sá, at Björn átti tal við konur. Þat var um kveld, ok var Björn kátr við þær Þórðr kvað þetta:

Björn mælti: "Hafa viltu enn þann bragarháttinn sem fyrr meirr", ok kvað vísu í mót:

Sá atburðr varð enn einu sinni litlu síðar um kveld, at Þórðr kom inn ok gekk hljótt ok vildi vita, hvat fyrir væri. Hann heyrði mannamál ok þóttist vita, at þau Björn ok Oddný ræddust við, ok hleraði, ef hann mætti heyra hjal þeira. Björn varð ok varr við ok segir Oddnýju, at Þórðr hleraði til, hvat þau ræddu. Hon kunni þess enga þökk ok gekk í brott ok blés við hátt, enn Björn kvað vísu:

Þórði hugnar eigi við Björn um kveðskapinn; enn þó er nú kyrt, ok hyggr sitt hvárr.

Þat var eitt kveld, at þau váru í stofu, at Þórðr setr Oddnýju í kné sér ok er blíðr við hana; vill vita, hvernig Birni bregðr við. Hann kyssir hana ok lét fylgja vísu:

"Svá var", segir Björn, "at ek varð at láta þetta kvánfang; enn gerzt hefir þat í okkrum viðskiftum, at ek vænti, at þér muni seint fyrnast", ok kvað vísu:

Eigi var langt at bíða, áðr hann kvað:

Ok enn þykir Birni eigi fullgert í mót því, er Þórðr minti hann á um sakirnar ok hældist, er hann hafði hlotið konuna, enn Björn varð lausa at láta, ok kvað enn vísu:

Nú er þetta kyrt, ok þykir nú hvárumtveggja verr enn áðr. Eitt sinn kvað Björn vísu þessa:

Eigi líkaði Þórði vísan, sem ván var, ok gerist "far or neypurá" með þeim.

Eitt kveld var sagt, at Björn sat hjá Oddnýju ok söðlar því á ofan, at hann kvað vísu þessa til Þórðar:

Nú nemr staðar fyrst um kveðskap þeira ok eigast ekki við.

Frá því er sagt eitt kveld, at Þórðr kom at máli við Oddnýju: "Þat segir þú mér ok margir aðrir", segir hann, "at Björn sé drengr góðr, enn mér sýnist eigi svá um suma hluti; hann setr hund sinn jafnauðigan okkr undir borði, enn ek hefi eigi fyrr við hunda átt, ok mun honum leiðast, ef deildr er verðrinn".

Hon segir: "Viltu þess freista þá ok vita þá, hvat at hafi?"

"Svá munum vit vera láta", segir hann. "Nú skal vera brauðhleifr syfldr fyrir manni, ok vitum, hvárt hann gefi hundinum af. Þat fylgir ok þessu", segir Þórðr, "at hestar tveir eru hér í vetr, ok ginnir hann húskarla mína til þess at gefa þeim; ok er þat lítilmannlegt, at ginna þá til at gefa hrossum".

Ok nú er breytt var búnaðinum, þá gaf Björn hundi eigi síðr enn áðr, enn þeir Þórðr ok Björn höfðu mat at minna, enn hjónin heituðust við í öðru lagi, at hlaupa á brott fyrir búnaðar sakir. Fá mál var þetta, áðr Þórðr ræddi um við Oddnýju, at hann kvaðst eigi nenna lengr at svelta fyrir hundinn Bjarnar; ok stoðar þetta ekki; varð búnaðr aftr at koma. Nú er svá gert. Þá líkar hjónum vel, enn Björn lét sem hann viti eigi.

Oft ræddi Þórðr um fyrir Oddnýju, hversu honum þótti Björn óþakklátr ok stirðr um þat, er við bar. Ok eitt sinn, er þau áttu um þat at ræða, kvað Þórðr vísu:

Þar váru þau öll um vetrinn við lítið samþykki; ok ekki var þat mjök at vilja Oddnýjar. Því hafði Þórðr í fyrstu heitit Birni, at hesta hans skyldi færa til haga í Hítarnes, eða láta gefa heima ella, ok hafði Björn viljat, at heldr færi í brott; enn leið undan ok var eigi gert.

Kálfr illviti kom á Hítarnes, ok spurði, hvé Þórði líkaði við vetrgestinn, eða hvárt hann réði því, er meiri hlutr töðu fórst, enn hestar hans æti; gengu síðan at sjá heyit, ok þótti illa með farit.

Þórði líkar illa, ok segir Oddnýju, at Björn hafi keypt at húskörlum, at troða hey hans í saur ok spilla því.

Hon segir, ok kvað Björn eigi myndi þat gert hafa, at eiga hlut í því, at hestum hans væri annan veg gefit, enn öðrum hrossum, — "enn þú hygg at, at þú efnir alt vel, þat er þú hefir honum heitit."

Eftir þetta lét Þórðr fara í brott hesta Bjarnar ok út í Hítarnes, ok hafa þeir þar góðan haga; ok lætr þá af gnadd Þórðar við hesta Bjarnar, ok er nú kyrt, at kalla, um stund.

Frá því er sagt eitthvert kveld, at þeir Þórðr ok Björn sátu í bekk, ok fór í bága með þeim; þá kvað Þórðr vísu til Bjarnar:

Björn kvað í móti:

Þat fanst á, at Þórði þótti framlög sín mikil, enn ekki gott í mót koma. Björn galt ok slíkt í mót; því at honum þótti heimboðit Þórðar verit hafa með glysmálum einum, enn veitt kotmannlega, ok þótti ills eina fyrir vert; ok þótti báðum þá verr enn áðr.

Öll hvíldu þau í einu útibúri um vetrinn: Þórðr ok Oddný ok verkkona, er togaði af þeim klæði.

Þat var einhvern aftan, at Oddný kom síð til rekkju, ok gaf Þórðr henni ekki rúm í rekkjuna; enn hon sté upp fyrir stokkinn ok vildi undir fötin hjá honum, ok var þess eigi kostr, ok sat hon af því upp.

Þá kvað Björn vísu:

Oddný bað þá, at þeir skulu eigi yrkja um hana, ok taldi eigi þetta vera sín orð.

Nú er frá þessu upp um vetrinn ok til sumars, er þeir mælast ekki við.

Þat hafði Oddný mælt við Björn um vetrinn, at dóttir þeira Þórðar skyldi vera honum í þann stað, er hann hafði eigi fengit hennar, sem ætlat var; ok eitt kveld minnist Björn á þetta, ok setr meyjarnar í kné sér, ok kvað vísu þessa:

Ok nú er kemr at sumri, ætlar Björn í brott at búast. Þat er sagt, þá er Björn var búinn á brott ór vistinni, þá gaf hann Oddnýju skikkjuna Þórðarnaut, og mælti hvárt þeira vel fyrir öðru. Ok er hann var albúinn, reið hann at útibúri, er Þórðr var inni ok Kálfr illviti hjá honum, ok var hann þá nýkominn þar.

Björn segir Þórði, at hann var þá til ferðar búinn, ok hann ætlar þá ór vistinni.

Þórðr kvaðst þat vel þykkja, ok betra at fyrr væri.

Björn kvaðst þat vitat hafa fyrir löngu. "Hefir nú þann veg verit," segir hann,....................

Nú er frá því fyrst at segja, at Þórðr Kolbeinsson kannaði fjöru sína. Hann kom þar sem selr var í vök, ok var særinn undan fallinn, enn ísar alt um utan, ok komst selrinn eigi brott. Þórði kom í hug, ef hann sækti sér vápn heim, at fyrr mundi sær undir falla, enn hann kæmi aftr, ok mundi hann þá eigi ná selnum, ok vildi þat eigi; réðst til síðan ok fekk banat selnum. Enn á varð slys við; því selrinn beit í lær honum, ok varð Þórði at því mein.

Þórðr kom heim ok lét selinn til gera, enn ætlaði at leyna bitinu; enn því kom hann eigi á leið, ok hafðist illa sárit, ok kom svá, at hann lá í rekkju.

Björn var eigi skamt í frá at sínu búi á Völlum, ok spurðist þangat, ok gerðu menn eigi um þat allorðfátt, hvat Þórði væri til meins, ok kvað Björn visu:

Spyrr Þórðr þetta ok heyrir kveðna vísuna, ok þykkir ekki góð, ok þó líkast vanda Bjarnar. Ekki svarar Þórðr hér í mót fyrst, ok er kyrt.