Bókastaðir

Það er nú að segja að Þórður situr nú í búi sínu á Hítarnesi um hríð og halda menn að Oddný sé nú betur gift en fyrr hafði til verið ætlað bæði til fjár og burðar og annars sóma. En ástir þeirra voru að góðum sanni. Þau áttu átta börn, fimm sonu og þrjár dætur. Þórður hafði þá selt skip það kaupmönnum er hann hafði átt og haft í förum.

Björn var nú í víkingu að afla sér fjár og frægðar. Vinur var hann Eiríks jarls og eru með honum þeir menn sem fyrr var sagt. Lítt langar hann nú til Ísland er hann veit þaðan tíðindi og hversu það Þórður hafði við hann búið.

Og á því méli er Björn var úr landi varð höfðingjaskipti í Noregi. Tók við ríkinu eftir Eirík jarl Hákon jarl, son hans. Sveinn, bróðir Eiríks jarls, réð sínum hluta lands sem áður og stóð þann veg tvo vetur. Eftir það kom Ólafur hinn helgi í land og tók Hákon í Sauðungssundi og sór hann Ólafi konungi eiða og fór úr landi síðan en Ólafur barðist við Svein jarl fyrir Nesjum pálmsunnudag og stökk Sveinn undan en Ólafur réð síðan öllu landinu og varð konungur yfir.

Nú fer sú frétt um önnur lönd að þeir Eiríkur jarl og Hákon jarl voru úr landi. Björn og hans menn spyrja þetta höfðingjaskipti og það að margar góðar sögur gengu frá konungi þeim sem vert var.

Og í þann tíma var í kaupferðum ágætur maður, Þorkell Eyjólfsson. Hann hafði mikla virðing af Ólafi konungi. Þorkell var og vinur Þórðar Kolbeinssonar.

Það er nú til tíðinda sagt að Þórður Kolbeinsson spyr þau tíðindi að Hrói hinn auðgi, móðurbróðir hans, var andaður. Þórður átti að taka arf eftir hann. Nú kaupir hann skip og ætlar að fara utan á vit fjárins.

Það er sagt frá ferð Þórðar að hann sækir fund Ólafs konungs. Honum var þar vel fagnað. Segir hann konungi vöxtu á um ferð sína. Þorkell var þá þar og túlkaði vel málið við konung að hann fengi fé sitt. Konungur lét gera honum bréf til vina sinna í Danmörk og setti fyrir sitt innsigli. Þá voru þeir með Þórði synir Eiðs, Þorvaldur og Þórður. Þar fór og Kálfur illviti.

Þórður orti drápu um Ólaf konung. Síðan fór hann og færði sjálfur og þá af konungi gullhring og pellskyrtil hlaðbúinn og sverð gott. Þórður spyr í hljóði ef menn yrðu nokkuð varir við Björn. Honum er sagt að hann sé í hernaði og fjölmennur.

Þórður hafði lítið skip. Nokkurir víkverskir menn voru á skipi með honum. Nær þrír tigir manna voru alls á skipinu. Hann kom það sumar til Danmerkur í Hróiskeldu og fékk mikið af fénu þó að miklir spænir væru af telgdir og fóru sunnan um sumarið er á leið en leið hans var um Brenneyjar. Það eru margar eyjar og voru þá lítt byggðar. Þar voru í launvogar og var þar jafnan herskátt af víkingum. Skógur var þar og nokkur í eyjunum.

Björn fór þá hafna á milli og voru síð dags þar er fram gengu eyrar tvær af Brenneyjum. Önnur heitir Þrælaeyr en önnur Oddaeyr. Þar lagði Björn skipum sínum.

Það sama kveld kom Þórður við eyna og lá þar skipi sínu um nóttina. Síðan koma menn tveir fram á eyna og spurðu hver skip ætti.

Einn skjótorður maður og heldur hvatvís segir að Þórður Kolbeinsson átti.

Þórður mælti: " Bráðorður maður ertu, " segir hann, " og seg að Þórar víðförli eigi skipið, " og svo gerir hann.

Eyjarmaðurinn mælti: " Gerið hvort sem þér viljið, ljúgið eða segið satt. "

Þeir menn hurfu aftur en það voru reyndar menn Bjarnar. Lá hann þar öðrum megin við eyna með níu skip.

Þórður mælti er þeir voru í brott: " Þetta munu verið hafa njósnarmenn nokkurra manna og mun eg ganga á eyna og vita ef eg verð nokkurs var. "

Björn mælti til Auðunar þá er menn hans komu aftur og sögðu til Þórðar: " Kenna þykist eg að frásögn þeirra skipið að Þórður mun eiga og er maklegur fundur vor. "

Þórður gengur nú upp og Kálfur illviti og nokkurir menn aðrir og er þeir voru skammt komnir upp á eyna mælti Þórður: " Nú skuluð þér aftur hverfa til skips. Og nú vil eg að þér segið að eg væri eftir í Danmörk og eg næði eigi ellegar fénu ef svo ber til sem eg ætla að Björn muni eigi fjarri vera og komi hér. En eg mun forða mér. "

Kálfur illviti segir: " Þetta mun gott ráð ef þú verður eigi fundinn en ella mun þér að verða mikil svívirðing. Vildi eg heldur að vér verðum fé vort og fjör meðan vér mættum. "

" Hitt er ráðlegra, " segir Þórður, " öllum mun friður gefinn nema mér. "

Hann gekk nú á eyna og settist undir bakka í hrísrunni einum og sá hann til skips. Hann hafði kufl einn ystan klæða.

Nú biður Björn sína menn vopna sig og vitja kaupmanna, lét það mundu satt sem fyrst var sagt var sagt að Þórður Kolbeinsson mundi stýrimaður vera. Þeir gera svo sem Björn mælti, ganga upp á kaupskipið og sýnist lið vera höfðingjalaust. Spyr Björn hver forráðandi skipsins væri.

Þeir kunna enga þökk þarkomu Bjarnar en þeir fóru svo með sögunni sem Þórður hafði mælt.

Björn trúir því eigi og vill leita um eyna. " Ey er lítil og munum vér finna hann ef hann er þar. "

Nú rannsaka þeir fyrst skipið og finna hann eigi. Síðan fóru þeir um eyna og voru nær tvö hundruð manna í leitinni. Og er þeir Björn koma þar að sem Þórður sat þá sprettur hann upp og heilsar vel Birni.

" Hér ertu nú Þórður, " segir Björn, " en eigi í Danmörk. Eða hví skal nú svo lágt sitja? Seg oss nú tíðindi af Íslandi. Löngu fundumst vér næst. "

" Mart kann eg segja tíðinda, " segir Þórður.

" Hvar varstu í vetur? "

Þórður svarar Birni, hann segir: " Með konungi í Noregi. "

Björn segir: " Hvar var konungur í landi? "

" Norður var hann, " segir Þórður, " og er voraði fór hann austur til Víkur og mun hann þar nú vera. "

Björn mælti: " Hvað segir þú nýjast af Íslandi? "

" Andlát Skúla, " segir Þórður, " en líf föður þíns og fóstra. "

Björn mælti: " Tíðindi eru það mikil er Skúli er andaður. Eða hvort er það satt að þú hefir fengið Oddnýjar Þorkelsdóttur litlu síðar en við skildum? "

Þórður kvað það satt vera.

Björn mælti: " Hversu trúlega þóttist þú halda við mig vináttuna? "

Þórður segir: " Eg vissi eigi að hún skyldi lengur bíða þín en þrjá vetur. "

Björn mælti: " Eigi gerir þér nú undanherkjun sjá því að eg veit hér áður allan sannleik um þetta. "

Þórður bauð honum yfirbætur.

" Hitt mun ráðlegra, " segir Björn, " að þú sért drepinn og lúki með okkur. "

Nú lýkur með því að Björn gefur þeim lífsgrið en af þeim tók hann fé og svo knörrinn. Síðan fló hann Þórð af gripunum og gerði hann sem hraklegast ráð hans allt. Þórður mælti til að hafa gripina og náði ekki. Síðan lét Björn Þórð og föruneyti hans allt fara á knarrarbátinn með klæðum sínum og flytja svo til meginlands.

Og áður þeir skiljast mælti Björn: " Þórður, " kvað hann, " nú er þér ger nokkur hneisa og svívirðing og fjárskaði og er þó að öllu minni en þú ert maklegur. Far nú til Orkneyja og dvelst lítt við Noreg en eg mun fara á konungsfund og met eg hann svo mikils ósénan að fyrir það drep eg þig eigi er þú varst gestur hans. Og hvar sem eg hitti þig héðan frá skal þér hvergi óhætt nema mjög verði annan veg en mig varir. "

Þeir Þórður gengu nú á bátinn og svo hinir víkversku menn og vildu þeir til eigna sinna. Þeir höfðu vopn sín. Síðan hittu þeir konung og sögðu honum þessi tíðindi um ránið og sakargiftir við Þórð.

Eftir þetta átti Björn stefnu við Auðun félaga sinn og kvaðst vilja fara til fundar við Ólaf konung " og vil eg eigi reiði hans yfir mér fyrir kaupmannarán. "

Auðun kvaðst vilja fylgja honum því að honum léku landmunir að staðfestast í Noregi.

Nú kom þeir á konungsfund og létu eftir menn sína flesta og svo fé og skip. Þeir komu þrem nóttum síðar á konungsfund en þeir Þórður. Þeir Björn gengu tólf saman í höllina þá er konungur sat yfir drykkju en fimm tigir manna voru eftir við skip. Björn gekk fyrir konung og kvaddi hann vel. Konungur spyr hver hann sé. Hann segir til sín.

Konungur segir: " Er eigi þetta sökudólgur þinn Þórður? "

En hann kvað víst þann vera.

Konungur kvað hann djarfan mann vera er hann þorði á hans fund að fara og bað þá taka og setja í járn.

Björn kvað það hægt mundu að gera en kvað þó sér þykja trautt af sakleysi við Þórð.

Konungur kvað víkingum auðfengnar sakir við kaupmenn er þeir girnast fé þeirra.

Björn segir þá og tekur til að upphafi um viðskipti þeirra Þórðar og sakir þær er hann þóttist eiga við Þórð Kolbeinsson.

Konungur spurði Þórð ef svo var sem Björn sagði.

Þórður kvað sannspurt áður andlát Bjarnar, áður hann fengi konunnar.

" Eigi hefir þó sú raun á orðið, " segir konungur, " og þykir mér Björn eiga miklar sakir við Þórð. Eða viljið þið nú, " segir konungur, " að eg geri í millum ykkar? "

En því játuðu þeir báðir og voru þá grið sett. Og síðan gerði konungur konuna til handa Þórði og öll fé hennar en Birni jafnmikið fé af þessu, er hann hafði tekið upp fyrir Þórði, og var talið með fé Oddnýjar, erfð er hún átti eftir föður sinn. Svívirðingar skulu jafnmikið mega, Fjárreyta og konutak. Björn skyldi hafa guðvefjarkyrtil og hring fyrir þann er Þórður tók með Oddnýju. Þórður skyldi hafa sverð það er konungur hafði gefið honum og kvað þeim mundu betur fara er vel héldi þessa sætt.

Öll fé Þórðar hlaut Björn sem hann hafði þar nema skip en hver kaupmaður skal hafa sín fé er Björn hafði upp tekið fyrir.

Þórður var um veturinn með konungi og svo Kálfur og Eiðssynir en Björn fór í Vík austur og þeir Auðun, er Björn hafði í frið þegið við konung, og voru þar um veturinn. En að sumri fór hann til Ólafs konungs og var með honum tvo vetur síðan.

En Þórður fór til Íslands um sumarið og gat ekki um skipti þeirra Bjarnar hver verið höfðu austur. Ólafur konungur gaf Þórði viðarfarm á skip og fór Þórður út hingað og heim til bús síns.

Björn var nú með konungi. Og eitthvert sinn er þeir hjöluðu, konungur og Björn, þá mælti Björn:

" Veit eg herra um þá menn er mig rægðu við þig af fundi okkrum Þórðar, að þeir mundu geta þess hvað eg virti mest til að eg drap eigi Þórð og menn hans? "

Konungur mælti: " Eigi var mér það sagt. "

Björn mælti: " Eg skal þá segja þér að eg virti þig svo mikils ósénan að fyrir því drap eg Þórð eigi og alla skipshöfn hans, að hann hafði yðar veturgestur verið, og það mundi hann reyna ef við fyndumst og ættir þú eigi hlut í eða þætti þér eigi misboðið. "

Konungur mælti: " Heyrum þetta nú af þeim mönnum er oss sögðu því að þá reynum vér að góðum mönnum og munu þeir satt segja. "

Nú var svo gert og gengu þeir við að Björn hafði svo mælt að konungs nyti að er hann dræpi Þórð eigi og förunauta hans.

Konungi þótti nú enn meira vert en áður er hann hefði Þórði upp gefið fyrir hans sakir.

Þeir menn voru með konungi er vissu skipti þeirra Bjarnar og Þórðar er þeir voru með Eiríki jarli og sögðu það konungi og hafði Björn gefið allt með vitnum.

Konungur segir: " Það er nú og rétt, " segir hann, " að hásetar Þórðar hafi svarið til fjár síns í mínu umdæmi en Þórði til friðar. "

Björn kvaðst ætla að eigi mundi hann honum þyrma nema konungs nyti að.

" Meiri vinur minn skaltu vera héðan af en hingað til, " segir konungur en kvað þeim þó nú það eina sóma að halda sætt þá er hann hafði gert þeirra á meðal. " En það vildi eg, " segir konungur, " að þú létir af hernaði. Þótt þú þykist vel með því fara þá verður þó oft guðs rétti raskað. "

Björn kvað svo vera skyldu og kvaðst fús með honum að vera.

Konungur mælti: " Vel verður þú mér að skapi en ekki mun okkur auðið löngum saman að vera því að hingað er von Þorkels Eyjólfssonar vinar míns og mun hann snöggt vera ósáttur við þig fyrir sakir Þórðar. Og er það ráðlegt að halda út til Íslands. "

Það haust var Björn með konungi og voru sáttir heilum sáttum og þá Björn góðar gjafir af honum.

Sá atburður varð þar að veislu einni þá er Björn fylgdi konungi, og jafnan voru margir velgerningar veittir konungi sem maklegt var, og honum var ger kerlaug því að eigi er annarra lauga kostur í Noregi. Konungur og hans menn fóru í laugina og lögðu menn klæði sín á völlinn en tjaldað var yfir laugina. En það var mönnum þá títt að hafa reimar, því líkar sem lindar væru, og var því vafið frá skó og til hnés og höfðu það jafnan helstu menn og tignir. Og það sama hafði konungur og Björn. Og er Björn gekk til klæða sinna fyrr en aðrir menn og voru föt Bjarnar hjá klæðum konungs og varð Birni eigi að hugað fyrr en menn voru klæddir að Björn hafði skipt um reimarnar við konung og sagði honum þegar til vanhyggju sinnar. En konungur skipaði kyrrt vera og kvað þá eigi verri er hann hafði. Björn hafði ávallt þessa reim um fót sinn á meðan hann lifði og með henni var hann niður grafinn. Og þá miklu síðar er bein hans voru upp tekin og færð til annarrar kirkju þá var sú hin sama ræma ófúin um fótlegg Bjarnar en allt var annað fúið og er það nú messufatalindi í Görðum á Akranesi.

Og nú um veturinn eftir var Björn í Noregi og gaf Ólafur konungur honum skikkju vandaða og hét honum sinni vináttu og kallaði hann vera vaskan mann og góðan dreng.

Frá því er nú að segja þá er voraði að Björn bjó skip sitt til Íslands. Og þá bjuggust og önnur skip til Íslands og koma þau fyrr út en Bjarnar skip. Ólafur konungur sendi orð með mönnum að Þórður skuli vel halda sáttum við Björn þótt hann kæmi út og kvað hann þess skyldan fyrir sakir þeirra viðskipta slíkra sem orðið höfðu.

Á því sumri kom Björn út í Hrútafirði á Borðeyri með mikið fé og hafði sóttan mikinn frama og atgervi. Þeir bera búnað sinn af skipi og reisa tjöld sín.

En í öðrum stað er þess við getið eitt kveld að Oddný tók til orða við Þórð bónda sinn: " Hefir þú nokkuð tíðinda heyrt Þórður? "

" Engi, " segir hann, " en því muntu um það ræða að þú munt spurt hafa nokkur. "

" Nær getur þú, " segir hún. " Frétt hefi eg það er mér þykja tíðindi. Mér er sögð skipkoma í Hrútafirði og er þar á Björn sá er þú sagðir andaðan. "

Þórður mælti: " Það má vera, " segir hann, " að þér þyki það tíðindi. "

" Víst eru það tíðindi, " segir hún. " Og enn gerr veit eg nú, " segir hún. " hversu eg er gefin. Eg hugði þig vera góðan dreng en þú ert fullur af lygi og lausung. "

" Það er mælt, " segir Þórður, " að yfirbætur séu til alls. "

" Mig grunar, " segir hún, " að sjálfur muni hann hafa skapað sér bæturnar. "

" Haf þú það fyrir satt sem þér sýnist, " segir hann. Nú fellur þetta hjal með þeim.

Þeir Arngeir og Ingjaldur fara til skips og hitta Björn. Verður þar fagnafundur með þeim og bjóða Birni til sín og kváðust nú verða honum fegnir, sögðu nú langt hafa verið funda á milli. Hann kvaðst fara mundu. Síðan var upp sett skipið er á leið sumarið en Björn fór heim til föður síns.

Mörgum mönnum varð nú dátt um heimkomu Bjarnar því að áður hafði mjög verið á dreif drepið um mál Bjarnar hvort hann var lífs eða eigi. Sagði annar það logið en annar sagði satt en nú var reynt hvort sannara var.

Birni var vel fagnað er hann kom heim. Fóstri hans gaf honum hundinn V... því að honum hafði þótt hann góður fyrr. Faðir hans gaf honum hest er Hvítingur hét. Hann var alhvítur að lit og með fola tvo hvíta. Það voru góðir gripir.