Bókastaðir

Nú er þar til at taka, at Ófeigr karl gengr upp á vǫlluna ok til dómanna, kemr at Norðlendingadómi ok spyrr, hvat þar fari fram málum manna. Honum er sagt, at sum váru dǿmð, en sum búin til reifingar.

Hvat líðr um mál Odds, sonar míns, eða er því lokit nú?

Lokit sem mun, segja þeir. Ófeigr mǽlti:

Er hann sekr orðinn, Óspakr?

Nei, segja þeir, eigi er þat.

Hvat veldr því? segir Ófeigr.

Vǫrn fannsk í málinu, segja þeir, ok var rangt til búit.

Já, segir hann Ófeigr, munuð þér lofa mér at ganga í dóminn?

Þeir játta því. Hann gengr í dómhringinn ok sezk niðr. Ófeigr mǽlti:

Hvárt er dǿmt mál Odds, sonar míns?

Dǿmt er þat sem mun, segja þeir.

Hví gegnir þat? segir Ófeigr. er villt upp borit um sǫkina á hendr Óspaki? Drap hann eigi Vála saklausan?

Nam þat við, at eigi vǽri málit brýnt? Þeir segja: Vǫrn fannsk í málinu ok fell niðr.

Hvernig er vǫrn sú? segir Ófeigr.

Þá var honum sagt.

Svá víst, segir hann, sýnisk yðr þat með nokkurum réttendum, at gefa gaum at slíku, er engis er vert, en dǿma eigi inn versta mann sekjan, þjóf ok manndrápsmann? Er þat eigi ábyrgðarhlutr mikill at dǿma þann syknan, er dráps er verðr, ok dǿma svá í móti réttendum?

Þeir sǫgðu, at þeim þǿtti þat eigi réttligt, en þó sǫgðu þeir þat fyrir sik lagt.

Svá má vera, segir Ófeigr. Unnuð þér eiðinn? segir Ófeigr.

At vísu, segja þeir.

Svá mun verit hafa, segir hann, eða hversu kváðuð þér at orði? Eigi svána, at þér skylduð þat dǿma at þér vissuð sannast ok helzt at lǫgum? Svá munduð þér mǽla.

Þeir kváðu svá vera.

Þá mǽlti Ófeigr En hvat er sannara en dǿma inn versta mann sekjan ok drǽpan ok firrðan allri bjǫrg, þann er sannreyndr er at stulð ok at því, at hann drap saklausan mann, Vála? En þat it þriðja, er at fellr eiðrinn, má kalla nokkut sveigt. Hyggið nú at fyrir yðr, hvárt meira er vert, þessi tvau orðin, er sǽta sannendum ok réttendum, eða hitt eitt, er víkr til laganna. Svá mun yðr sýnask, sem er, því at þér munuð sjá kunna, at þat er meiri ábyrgð, at dǿma þann frjálsan, er makligr er dauðans, en hafa áðr svarit eiða, at þér skylduð svá dǿma, sem þér vissið réttast. Nú megið þér svá á líta, at þetta mun yðr þungt falla ok undan þessi ábyrgð varla komask.

Ófeigr lǽtr stundum síga sjóðinn niðr undan kápunni, en stundum kippir hann upp. Þat finnr hann, at þeir renna augum til sjóðsins.

Hann mǽlti þá til þeirra: Þat vǽri ráðligra, at dǿma rétt ok satt, sem þér hafið svarit, ok hafa þar í mót þǫkk ok aufúsu hygginna manna ok réttsýnna.

Hann tók síðan sjóðinn ok steypti ór silfrinu ok talði fyrir þeim. Nú vil ek lýsa vináttubragð við yðr, segir hann, ok sé ek þó meirr fyrir yðr í þessu en fyrir mér. Ok geri ek því svá, at þér eruð sumir vinir mínir, en sumir frǽndr, ok þó þeir einir, at nauðsyn heldr til, at hverr geti sjalfs síns. Vil ek gefa hverjum manni eyri silfrs, er í dómi sitr, en þeim halfa mǫrk, er reifir málit, ok hafið þér þá bǽði féit ok firrða yðr ábyrgð, en spillið eigi sǿrum yðrum, er þó liggr mest við.

Þeir hugsa málit, ok lízk sannligt vera við umtǫlur hans, en þykkir áðr komit í illt efni um eiðabrigðin, ok kjósa þeir þann kost af, er Ófeigr bauð þeim. Er þá þegar sent eftir Oddi, ok kemr hann þar, en hǫfðingjarnir eru þá heim gengnir til búða. Nú er þegar fram haft málit, ok er Óspakr sekr gǫrr ok síðan nefndir váttar, at dómsorði vǽri á lokit. Nú fara menn heim til búða sinna við svá búit. Engi frétt fór af þessu um nóttina;

en at Lǫgbergi um morgininn stendr Oddr upp ok talar hátt. Hér varð maðr sekr í nótt, er Óspakr heitir, í Norðlendingadómi um víg Vála. En þat er at segja til sekðarmarka hans, at hann er mikill vexti ok karlmannligr. Hann hefir brúnt hár ok stór bein í andliti, svartar brýnn, miklar hendr, digra leggi, ok allr hans vǫxtr er afburðar mikill, ok er maðr hinn glǿpamannligsti.

Nú bregðr mǫnnum í brún mjǫk. Margir hǫfðu áðr enga frétt af haft. Þykkir mǫnnum Oddr fast fylgt hafa ok giftusamliga til hafa tekizk, svá sem komit var málinu.

Frá því er sagt, at þeir Styrmir ok Þórarinn talask við. Styrmir mǽlir:

Mikla sneypu ok svívirðing hǫfum vit af þessu máli fengit.

Þórarinn segir þat eftir glíkendum. Ok munu hér vitrir menn hafa um vélt.

Já, segir Styrmir, sér þú nokkut nú til leiðréttu?

Eigi veit ek, at þat megi brátt verða, segir Þórarinn. Hvat helzt?

segir Styrmir. Þórarinn segir:

Vǽri sǫkin við þá, er fé var borit í dóm, ok sú mun bíta.

Þat er, segir Styrmir.

Ganga þeir þá í brott ok heim til búða. Þeir heimta nú saman vini sína ok tengðamenn á eina málstefnu. þar var einn Hermundr Illugason, annarr Gellir Þórðarson, þriði Egill Skúlason, fjórði Járnskeggi Einarsson, fimmti Skeggbroddi Bjarnason, sétti Þorgeirr Halldóruson, ok þeir Styrmir ok Þórarinn. Þessir átta menn ganga nú á tal. Segja þeir Styrmir ok Þórarinn málavǫxtu, ok hvar þá var komit, ok hversu mikill slǿgr til var fjárins Odds, ok þat, at allir munu þeir fullsǽlir af verða. Þeir ráða nú til fasta með sér at veitask allir at málinu, svá at annathvárt skyli fyrir koma sekðir eða sjalfdǿmi. Ganga nú síðan í bǫnd ok eiða ok hyggja nú, at þessu megi ekki bregða ok engi muni traust á bera eða kunnáttu í móti at rísa. Skilja at svá mǽltu, ok ríða menn heim af þingi, ok ferr þetta fyrst af hljóði.

Oddr unir nú vel við sína þingreið, ok er nú fleira í frǽndsemi með þeim feðgum en verit hafði. Sitr nú um kyrrt þau misseri. Ok um várit hittask þeir feðgar við laug, ok spyrr Ófeigr tíðenda. Oddr lézk engi frétta ok spyrr á móti. Ófeigr segir, at þeir Styrmir ok Þórarinn hafa safnat liði ok ǽtla at fara á Mel stefnufǫr. Oddr fréttir, hver sǫk til þess sé. Ófeigr segir honum alla ǽtlun þeirra. Oddr segir:

Ekki lízk mér þetta þungt. Ófeigr segir: má vera, at yðr verði þat ekki um afl.

Líða nú stundir at stefnudǫgum, ok koma þeir Styrmir ok Þórarinn á Mel með fjǫlmenni. Oddr hafði ok margt manna fyrir. Þeir hǫfðu fram mál sín ok stefna Oddi til alþingis fyrir þat, er hann hafði látit bera fé í dóm at ólǫgum.

Verðr þar ekki fleira til tíðenda, ok ríða þeir í brott með flokk sinn.

Svá berr enn til, at þeir feðgar hittask ok talask við. Spyrr Ófeigr, hvárt honum þykki enn engis um vert. Oddr segir:

Eigi lízk mér þetta mál þungligt.

Eigi sýnisk mér svá, segir Ófeigr, eða hversu gǫrla veiztu, í hvert efni komit er?

Oddr lézk vita þat, er þá var fram komit. Ófeigr segir:

Meira slóða mun draga, at því er ek hygg, því at sex hǫfðingjar aðrir, þeir at mestir eru, hafa gengit í málit með þeim. Oddr segir:

Mikils þykkir þeim við þurfa. Ófeigr mǽlti:

Hvert mun þitt ráð nú vera? Oddr segir:

Hvat, nema ríða til þings ok biðja sér liðs? Ófeigr segir:

Þat sýnisk mér óvǽnt at svá fǫllnu máli, ok mun eigi gott at eiga sína sǿmð undir liði flestra.

Hvat er þá til ráðs? segir Oddr. Ófeigr mǽlti:

Þat er mitt ráð, at þú búir skip þitt um þing, ok ver búinn með allt lausagóz þitt, áðr menn ríða af þingi. Eða hvárt þykki þér betr komit þat fé, er þeir taka upp fyrir þér, eða hitt, er ek hefi?

Þat þykki mér illskáinn, at þú hafir.

Ok nú fǽr Oddr fǫður sínum einn digran fésjóð fullan af silfri, ok skiljask at því. Oddr býr nú skip sitt ok rǽðr menn til. Líðr nú fram at þinginu, ok ferr þessi ráðagerð af hljóði, svá at fáir verða vísir.

Nú ríða þeir hǫfðingjarnir til þings ok fjǫlmenna mjǫk. Ófeigr karl var í flokki Styrmis. Þeir bandamenn mǽltu mót með sér á Bláskógaheiði, Egill ok Styrmir ok Hermundr ok Þórarinn. Ríða nú allir saman suðr til vallarins. Þeir ríða austan Skegg-Broddi ok Þorgeirr Halldóruson ór Laugardal, en Járnskeggi norðan, ok hittask hjá Reyðarmúla. Ríða nú allir flokkarnir ofan á vǫlluna ok svá á þing. Þar er nú flest um talat, sem mál Odds eru. Þykkir þat ǫllum mǫnnum víst vera, at hér mun engi fyrir svara. Ætla þat, at fáir þori, enda geri engum, slíkir hǫfðingjar sem til móts eru. Þykkir þeim ok allvǽnt um sitt mál, ok brasta allmikit. Engi er sá, er í móti þeim kasti einu orði. Oddr hefir engum manni um sitt mál boðit. Býr hann skip sitt í Hrútafirði, þegar menn váru til þings farnir.

Þat var einn dag, er Ófeigr karl gekk frá búð sinni, ok var áhyggjumikit. Sér enga liðveizlumenn sína, en þótti við þungt at etja, sér varla sitt fǿri, einum við slíka hǫfðingja, en í máli váru engar verndir. Ferr hǽkilbjúgr, hvarflar í milli búðanna ok reikar á fótum. Ferr þannig lengi. Kemr um síðir til búðar Egils Skúlasonar. Þar váru þá menn komnir til tals við Egil. Ófeigr veik hjá búðardyrunum ok beið þar, til þess er menninir gengu í brott. Egill fylgði þeim út, en er hann ǽtlar inn at ganga, þá snýr Ófeigr fyrir hann ok kvaddi Egil.

Hann leit við honum ok spurði, hverr hann vǽri.

Ófeigr heiti ek, segir hann. Egill mǽlti:

Ertu faðir Odds?

Hann kvað svá vera.

Þá muntu vilja tala um mál hans, en þat þarf ekki við mik at tala. Miklu er því meirr fyrir komit en ek mega þar neitt til leggja. Eru ok aðrir meirr fyrir því máli en ek. Styrmir ok Þórarinn láta þat mest til sín taka, þó at vér fylgim þeim at.

Ófeigr svaraði, ok varð staka á munni:

Ok enn kvað hann

Mun ek fá mér annat til skemmtanar en tala um mál Odds. Hefir þat verit rífligra en nú. Muntu eigi vilja synja mér máls. Er þat nú helzt gaman karls at tala við þess háttar menn ok dvelja svá af stundir. Egill segir:

Eigi skal varna þér máls.

Ganga þeir nú tveir saman ok setjask niðr.

Þá tekr Ófeigr til orða: Ertu búmaðr, Egill?

Hann kvað svá.

Býr þú þar at Borg? Þat er satt. segir Egill. Ófeigr mǽlti:

Vel er mér frá þér sagt ok skapfelldliga. Er mér sagt, at þú sparir við engi mann mat ok sér rausnarmaðr ok okkr sé ekki óglíkt farit, hvárrtveggi maðrinn ǽttstórr ok góðr af sínu, en óhǿgr fjárhagrinn. Ok þat er mér sagt, at þér þykki gott vinum þínum at veita. Egill segir:

Vel þǿtti mér, at mér vǽri svá farit at frétt sem þér, því at ek veit at þú ert ǽttstórr ok vitr. Ófeigr mǽlti:

Þat er þó óglíkt, því at þú ert hǫfðingi mikill ok óttask ekki, hvat sem fyrir er, ok lǽtr aldri þinn hlut, við hvern sem þú átt, en ek lítilmenni. En skaplyndi kemr saman helzt með okkr. Ok er þat harmr mikill, er slíka menn skal nokkut fé skorta, er svá eru miklir borði. Egill segir:

Þat kann vera, at þat skiftisk brátt, at hǿgisk ráðit.

Hversu kemr þat til? kvað Ófeigr.

Þannig hyggsk mér, segir Egill, ef undir oss berr féit Odds, at þá muni fátt skorta, því at oss er þar mikit af sagt auð þeim. Ófeigr segir:

Eigi mun þat aukit, þó at hann sé sagðr ríkastr maðr á Íslandi. En þó mun þér forvitni á, hverr þinn hlutr verðr af fénu, því at þú ert þess mjǫk þurfi.

Þat er satt, kvað Egill, ok ertu góðr karl ok vitr, ok muntu vita gǫrla um fé Odds. Hann segir:

Þess vǽnti ek, at þat sé eigi ǫðrum kunnigra en mér, ok kann ek þat at segja þér, at engi segir svá mikit frá, at eigi sé þó meira. En þó hefi ek hugsat um áðr fyrir mér, hvat þú munt af hljóta.

Ok varð honum vísa á munni:

Hvat mundi þat óglíkligt, segir Egill, ok ertu skáld gott. Ófeigr mǽlti:

Ekki skal þat draga fyrir þér, hverja fullsǽlu þú munt upp taka, en þat er hinn sextándi hlutr ór Melslandi.

Heyr á endemi, segir Egill, eigi er þá féit jafnmikit sem ek hugða. Eða hversu má þetta vera? Ófeigr segir:

Eigi er þat, allmikit er féit. En þess vǽntir mik, at þessu nǽst munir þú hljóta. Hafið þér eigi svá talat, at þér skylduð hafa halft fé Odds, en fjórðungsmenn halft? Þá telsk mér þannig til, ef þér eruð átta bandamenn, at þér munið hafa halft Melsland, því at svá munuð þér til ǽtla ok svá mǽlt hafa, þó at þér hafið þetta með fádǿmum upp tekit meirum en menn viti dǿmi til, þá munuð þér þessi atkvǽði haft hafa. Eða var yðr nokkur ván á því, at Oddr, sonr minn, mundi sitja kyrr fyrir geisun yðvarri, er þér riðið norðr þangat? Nei, segir hann Ófeigr, eigi verðr yðr hann Oddr ráðlauss fyrir, ok svá mikla gnótt, sem hann hefir til fjár, þá hefir hann þó eigi minni gǽfu til vitsmunanna ok til ráðagerða, þegar hann þykkisk þess við þurfa. Ok þat grunar mik, at eigi skríðr at síðr knǫrrinn undir honum um Íslandshaf, þó at þér kallið hann sekjan. En þat má eigi sekð heita, er svá er rangliga upp tekit, ok mun á þá falla, er með fara. Ok þess vǽntir mik, at hann muni nú í hafi með allt sitt, nema landit á Mel. Þat ǽtlar hann yðr. Frétt hafði hann þat, at eigi var lǫng sjávargata til Borgar, ef hann kǿmi á Borgarfjǫrð. Nú mun þetta svá setjask, sem upp var hafit, at þér munuð fá af skǫmm ok svívirðing, ok gengr þó at makligleikum, ok þar með hvers manns ámǽli. Þá segir Egill:

Þetta mun vera dagsanna, ok eru nú brǫgð í málinu. Var þat miklu glíkara, at Oddr mundi eigi sitja ráðlauss fyrir. Ok mun ek eigi at þessu telja, því at eru þeir sumir í málinu, er ek ann vel svívirðingar af ok mest ǿsa málit, svá sem er Styrmir eða Þórarinn ok Hermundr. Ófeigr mǽlti:

Þat mun fara, sem betr er, en þat mun fara, sem makligt er, at þeir munu fá margs manns ámǽli af þessu. En þat þykki mér illa, er þú hefir eigi góðan hlut af, því at þú fellsk mér vel í geð ok bezt af yðr bandamǫnnum.

Lǽtr hann nú síga fésjóð einn digran niðr undan kápunni. Egill brá til augum.

Ófeigr finnr þat, kippir upp sem skjótast undir kápuna ok mǽlir: Á þá leið er, Egill, segir hann, at at mik vǽntir, at því nǽr skal fara, sem ek hefi sagt þér. Nú mun ek gera þér sǿmð nokkura, vindr nú upp sjóðnum ok steypir ór silfrinu í skikkjuskaut Egils. Þat váru tvau hundruð silfrs þess, er bezt kunni verða. Þetta skaltu þiggja af mér, ef þú gengr eigi í móti málinu. Ok er þetta nokkurr sǿmðarhlutr. Egill segir:

Þat ǽtla ek, at þú sér eigi meðalkarl vándr. Er þér engi þess ván, at ek muna vilja rjúfa sǿri mín? Ófeigr segir:

Eigi eruð þér þó slíkir, sem þér þykkisk. Vilið heita hǫfðingjar, en kunnið yðr engi fǫgnuð, þegar þér komið í nokkurn vanda. Nú skaltu eigi svá með fara, heldr mun ek hitta þat ráð, at þú munt halda sǿri þín. Hvert er þat? segir Egill. Ófeigr mǽlti:

Hafið þér eigi svá mǽlt, at þér skylduð hafa sekðir eða sjalfdǿmi?

Egill kvað svá vera.

Þat kann vera, segir Ófeigr, at oss frǽndum Odds sé þess unnt, at kjósa, hvárt vera skal. Nú mǽtti svá til bera, at undir þik kǿmi gerðin. Vil ek þá, at þú stillir henni. Egill segir:

Satt segir þú, ok ertu slǿgr karl ok vitr. En þó verð ek eigi til þess búinn. Ok hvárki hefi ek til mátt né liðsafla at standa einn í mót þessum hǫfðingjum ǫllum, því at fjándskapr mun fyrir koma, ef nokkurr ríss við. Ófeigr mǽlti: Hversu mun, ef annarr kemr í málit með þér? Þá mun nǽr fara, segir Egill. Ófeigr mǽlti:

Hvern villtu helzt til kjósa af bandamǫnnum? Láttu svá, sem ek eiga á ǫllum vǫl.

Tveir eru til, segir Egill, Hermundr er mér nǽstr, ok er illa með okkr, en annarr er Gellir. Ok hann mun ek til kjósa.

Þat er mikit til at vinna, segir Ófeigr, því at ǫllum ynna ek ills hlutar af þessu máli nema þér einum. En hafa mun hann vit til þess at sjá, hvárt betra er af at kjósa, at hafa fé ok sǿmð eða missa fjár ok taka við óvirðingu. Eða villtu nú ganga í málit, ef undir þik kemr, til þess at minnka gerðina?

Þat ǽtla ek víst. segir Egill.

Þá skal þetta vera fast með okkr, segir Ófeigr því at ek mun koma hingat til þín af annarri stundu.

Nú ferr Ófeigr í brott ok skilja þeir Egill. Reikar Ófeigr nú milli búðanna ok er allhǽldreginn. Er þó eigi svá dapr með sjǫlfum sér, sem hann er hrumr at fótunum, ok eigi svá laustǿkr í málunum, sem hann er lassmeyrr í gǫngunni. Um síðir kemr hann til búðar Gellis Þórðarsonar ok lǽtr hann út kalla. Hann kemr út ok heilsar fyrr Ófeigi, því at hann var lítillátr, ok spyrr, hvert ørendi hans er. Ófeigr segir:

Hingat varð mér nú reikat. Gellir mǽlti:

Þú munt vilja tala um mál Odds. Ófeigr segir:

Ekki vil ek þar um tala, ok segi ek mér þat afhent ok mun ek fá mér aðra skemmtun. Gellir mǽlti:

Hvat villtu þá tala? Ófeigr mǽlir:

Þat er mér sagt, at þú sér vitr maðr. en mér er þat gaman at tala við vitra menn.

Þá settusk þeir niðr ok taka tal sín í millum.

Þá spyrr Ófeigr: Hvat er ungra manna vestr þar í sveitum, þat er þér þykki glíkligt til mikilla hǫfðingja?

Gellir sagði, at góð vǫl váru þar á því, ok nefnir til sonu Snorra goða ok Eyrarmenn.

Svá er mér sagt, kvað Ófeigr, at vera muni, enda em ek nú vel til fréttar kominn, er ek tala við þann manninn, er bǽði er sannorðr ok gegn. Eða hvat er kvenna þeirra vestr þar, er beztir kostir eru?

Hann nefnir til dǿtr Snorra goða ok dǿtr Steindórs á Eyri.

Svá er mér sagt, kvað Ófeigr, eða hversu er? Áttu eigi dǿtr nokkurar?

Gellir kvazk eiga víst.

Hví nefnir þú eigi þǽr? segir Ófeigr. Engar munu fríðari en þínar dǿtr, ef at glíkendum skal ráða. Eða eru þǽr eigi giftar?

Eigi, segir hann. Hví sǽtir þat? segir Ófeigr. Gellir segir:

Því at eigi hafa þeir til boðizk, at bǽði sé stórauðgir ok hafi staðfestur góðar, kynríkir ok vel mannaðir sjalfir, en ek em þó ekki féríkr, en þó mun ek mannvandr sakir kynferðis ok virðingar. En skal nú eigi spyrjask láta alls. Hvat er þeirra manna norðr þar, er vǽnir sé til hǫfðingja? Ófeigr segir:

Þar er gott mannval. Tel ek þar fyrstan Einar, son Járnskeggja, ok Hall Styrmisson. Mǽla þat ok sumir menn, at Oddr, sonr minn, sé mannvǽnligr maðr, enda skal nú koma orðum þeim, er hann bauð mér, at hann vildi mǽgjask við þik ok fá dóttur þinnar þeirrar, er Ragnheiðr heitir.

Já, segir hann Gellir, var þat, er því mundi vel svarat, en at svá búnu get ek at þat frestisk.

Hvat kemr til þess? segir Ófeigr. Gellir mǽlir:

Dimmu þykkir á draga ráðit Odds, sonar þíns, at svá búnu. Ófeigr segir:

Ek segi þér með sǫnnu, at aldri giftir þú hana betr en svá, því at einmǽlt mun þat, at hann sé menntr sem sá, er bezt er, enda skortir hann eigi fé né ǽtt góða. En þú ert mjǫk féþurfi, ok mǽtti svá verða, at þér yrði styrkr at honum, því at maðrinn er stórlyndr við vini sína.

Gellir segir Á þetta mundi litit, ef eigi stǿði málaferli þessi yfir. Ófeigr segir:

Gettu eigi vafrleysu þeirrar, er engis er verð, en þeim ósómi í ok ǫll fólska, er með fara. Gellir segir:

Eigi er þat þó minni ván, er at ǫðru gefisk, ok vil ek eigi þessu játa. En ef þetta mǽtti leysask, þá vilda ek þat gjarna. Ófeigr segir:

Þat kann vera, Gellir, at þér takið hér allir fullsǽlu upp. En þó má ek segja þér, hverr þinn hlutr mun af verða, því at þat veit ek gǫrla, ok mun þat at bezta kosti, at þér átta bandamenn hljótið halft Melsland. Verðr þá þó eigi góðr þinn hluti, fǽr lítit af fénu, en hefir látit dáðina ok drengskapinn, at þú vart áðr kallaðr einnhverr beztr drengr á landinu.

Gellir spurði, hví svá mǽtti verða. Ófeigr segir:

Þat þykki mér glíkast, at Oddr sé nú í hafi með allt sitt nema landit á Mel. Eigi var yðr þess ván, at hann mundi rað ráðlauss fyrir ok láta yðr kjósa ok deila yðvar í millum. Nei, segir hann Ófeigr, heldr mǽlti hann hitt, ef hann kǿmi á Breiðafjǫrð, at hann mundi finna bǿ þinn ok mǽtti þá kjósa sér kvánfǫng ór þínum garði, en sagðisk hafa nóg eldsvirki til at brenna bǿ þinn, ef hann vildi. Svá ok, ef hann kǿmi á Borgarfjǫrð, þá hafði hann frétt, at eigi var lǫng sjávargata til Borgar. Gat hann ok, ef hann kǿmi á Eyjafjǫrð, at hann mundi finna bǿ Járnskeggja. Slíkt it sama, ef hann kǿmi í Austfjǫrðu, at hann mundi hitta byggð Skegg-Brodda. Nú liggr honum ekki á, þó at hann komi aldri til Íslands. En þér munuð hafa af þessu makligan hlut, en þat er skǫmm ok svívirðing. Nú þykki mér þat illt, svá góðr hǫfðingi sem þú hefir verit, er þú hefir svá þungan hlut af, ok sperða ek þik til þess. Gellir segir:

Þetta mun vera satt. Ok tel ek lítt at, þó at nokkut undanbragð verði um fjárupptakit. Lét ek þetta leiðask eftir vinum mínum, meirr en mér vǽri þetta svá staðfast í skapi. Ófeigr mǽlir:

Svá mun þér lítask, þegar eigi er of mikit ras á þér, at sá sé hlutinn virðuligri at gifta Oddi, syni mínum, dóttur þína, sem ek sagða í fyrstu. Sé hér féit, er hann sendi þér, ok kvazk sjalfr mundu hana heiman gera, því at hann vissi vanefni þín. Ok eru þetta tvau hundruð silfrs þess, er varla fǽr slíkt. Hyggðu nú at, hverr þér býðr slíkan kost, at gifta slíkum manni dóttur þína, ok geri hann hana sjalfr heiman, ok þat glíkast, at aldri sé forverkum gǫrt við þik, en dóttir þín falli í fullsǽlu. Gellir segir:

Mikit er þetta, svá at þat er torvirt, en þat vinn ek til engis, at svíkja þá, er mér trúa. En sé ek, at ekki fǽsk af málinu nema hróp ok háðung.

Þá segir Ófeigr: Furðu heskir eruð þér, hǫfðingjarnir. Hverr fýsti þik, at þú skyldir svíkja þá, er þér trúðu, eða ganga á eiða þína? Hitt má vera, at svá beri til, at undir þik kǿmi gerðin, ok megir þú þá minnka, ok heldr þú þó sǿri þín. Gellir segir:

Satt er þetta. Ok ertu mikill bragðakarl ok furðu slǿgr, en þó má ek eigi einn ganga í fang þessum ǫllum. Ófeigr mǽlir:

Hversu mun þá, ef ek fǽ til annan? Villtu þá við hjalpa málinu?

Þat vil ek, kvað Gellir, ef þú kemr því við, at ek skyla um mǽla. Ófeigr mǽlir:

Hvern kýstu til með þér? Gellir segir:

Egil mun ek kjósa. Hann er mér nǽstr. Ófeigr segir:

Heyr á endemi. Kýss þann, sem verstr er af yðru liði, ok þykki mér mikit fyrir at fá honum sǿmðarhlut, ok veit ek eigi, hvárt ek vil þat til vinna. Þú rǽðr nú. kvað Gellir. Ófeigr mǽlti:

Villtu þá í ganga málit, ef ek kem honum til með þér? Því at sjá mun hann kunna, hvárt betra er, at hafa nokkura sǿmð eða enga.

Svá mikit, sem mér kaupisk í, segir Gellir, þá ǽtla ek, at ek muna til hǽtta.

Þá mǽlti Ófeigr: Um hǫfum vit Egill talat áðr, ok sýnisk honum eigi torveldligt málit, ok er hann í kominn. Nú mun ek gefa ráð til, hversu með skal fara. Flokkar yðrir bandamanna eru mjǫk allir saman í gǫngu. Nú mun þat engi maðr gruna, þó at þit Egill talisk við, þá er þit gangið til aftansǫngs, slíkt er ykkr glíkar.

Gellir tekr við fénu, Ok er þetta ráðit nú með þeim. Síðan ferr Ófeigr nú í brott ok til búðar Egils ok hvárki seint né krókótt ok eigi bjúgr, segir nú Agli, hvar komit er. Glíkar honum nú vel. Eftir um kveldit ganga menn til aftansǫngs, ok talask þeir Egill ok Gellir við ok semja þetta í milli sín. Grunar þetta engi maðr.

Nú er frá því sagt, at annan dag eftir ganga menn til Lǫgbergs, ok var fjǫlmennt. Þeir Egill ok Gellir safna at sér vinum sínum. Ófeigr safnaði ok með þeim Styrmi ok Þórarni.

Ok er menn váru komnir til Lǫgbergs, þeir sem þangat var ván, þá kvaddi Ófeigr sér hljóðs ok mǽlti: Ek hefi verit óhlutdeilinn um mál Odds, sonar míns, hér til. En þó veit ek, at nú eru þeir menn hér, at mest hafa gengit at þessu máli. Vil ek fyrst kveðja at þessu máli Hermund, þó at þetta hafi með meirum fádǿmum upp hafit verit en menn menn viti dǿmi til ok svá fram farit, ok eigi óglíkligt, at með því endisk. Nú vil ek þess spyrja, hvárt nokkur sǽtt skal koma fyrir málit. Hermundr segir:

Ekki viljum vér taka útan sjalfdǿmi. Ófeigr mǽlir:

Til þess munu menn trautt vita dǿmi, at einn maðr hafi selt átta mǫnnum sjalfdǿmi á einu máli. En til þess eru dǿmi, at einn maðr seli einum manni. Alls þó hefir þetta með meirum fádǿmum gengit heldr en hvert annarra, þá vil ek bjóða, at tveir geri af yðrum flokki. Hermundr segir:

Því viljum vér víst játa ok hirðum eigi, hverir tveir gera.

Þá munuð þér unna mér þess, segir Ófeigr, at ek hafa þá vegtyllu, at ek kjósa af yðr bandamǫnnum þá tvá, er ek vil.

Já, já, segir Hermundr.

Þá mǽlti Þórarinn: Já þú nú því einu í dag, er þú iðrask eigi á morgin.

Eigi skal nú aftr mǽla, segir Hermundr.

Nú leitar Ófeigr borganarmanna, ok varð þat auðvelt, því at fjárstaðr þótti víss. Nú takask menn í hendr ok handsala þeir fégjǫld slík, sem þeir vilja gǫrt hafa, er Ófeigr nefnir til, en bandamenn handsala niðrfall at sǫkum. Nú er svá ǽtlat, at bandamenn skulu ganga upp á vǫllu með flokka sína. Flokkar þeirra Gellis ok Egils ganga báðir saman, setjask niðr í einn stað í hvirfing. En Ófeigr gengr í hringinn, litask um ok lyftir kápuhettinum, strýkr handleggina ok stendr heldr keikari. Hann titrar augunum ok talaði síðan: Þar sitr þú, Styrmir, ok mun mǫnnum þat undarligt þykkja, ef ek lǽt þik eigi koma í þat mál, er mik tekr henda, því at ek em í þingi með þér, ok á ek þar til trausts at sjá, er þú ert. Ok þú hefir margar góðar gjafar af mér þegit ok allar illu launat. Hyggsk mér svá at, sem þú hafir um þenna hlut fyrstr manna fjándskap sýnt Oddi, syni mínum, ok valdit mest, er málit var upp tekit, ok vil ek þik frá taka.

Þar sitr þú, Þórarinn, segir Ófeigr, ok er víst, at eigi mun þat eigi hér til bera, at eigi hafir þú vit til at dǿma um þetta mál. En þó hefir þú Oddi til óþurftar lagt í þessi grein ok fyrstr manna með Styrmi tekit undir þetta mál. Ok vil ek þik fyrir því frá kjósa.

Þar sitr þú, Hermundr, mikill hǫfðingi, ok þat ǽtla ek, at þá mundi vel komit, þó at undir þik vǽri víkit málinu, en þó hefir engi maðr verit jafnǿstr, síðan þetta hófsk, ok þat lýst, at þú vildir ósómann lýsa. Hefir þik ok ekki til dregit nema ósómi ok ágirni, því at þik skortir eigi fé. Ok kýs ek þik frá.

Þar sitr þú, Járnskeggi, ok skortir þik eigi metnuð til at gera um málit, ok eigi mundi þér illa þykkja, þó at undir þik kǿmi þetta mál. Ok svá var metnuðr þinn mikill, at þú lézk bera merki fyrir þér á Vǫðlaþingi, sem fyrir konungum, en þó skaltu eigi konungr yfir þessu máli vera. Ok kýs ek þik frá.

Nú litask Ófeigr um ok mǽlti: Þar sitr þú, Skegg-Broddi, en hvárt er þat satt, at Haraldr konungr Sigurðar son mǽlti þat, þá er þú vart með honum, at honum þǿttir þú bezt til konungs fallinn þeirra manna, er út hér eru? Broddi segir:

Oft talaði konungr vel til mín, en eigi er þat ráðit, at honum þǿtti allt, sem hann talaði. Þá mǽlir Ófeigr:

Yfir ǫðru skaltu konungr en þessu máli, ok kýs ek þik frá.

Þar sitr þú Gellir, segir Ófeigr, ok hefir þik ekki dregit til þessa máls nema ein saman fégirni. Ok er þat þó nokkur várkunn, er þú ert févani, en hefir mikit at ráði. Nú veit ek eigi, þó at mér þykki allir ills af verðir, nema nokkurr verði virðing af at hafa þessu máli, því at nú eru fáir eftir. En ek nenni eigi at kjósa þá til, er áðr hefi ek frá vísat. Ok því kýs ek þik til, at þú hefir ekki áðr at ranglǽti kenndr verit.

Þar sitr þú, Þorgeirr Halldóruson, segir Ófeigr, ok er þat sýnt, at þat mál hefir aldrigi komit undir þik, er málskifti liggja við, því at þú kannt eigi mál at meta ok hefir eigi vit til heldr en oxi eða asni. Ok kýs ek þik frá.

Þá litask Ófeigr um ok varð staka á munni:

Ok hefir mér farit sem varginum. Þeir etask, þar til er at halanum kemr, ok finna eigi fyrr. Ek hefi átt at velja um marga hǫfðingja, en nú er sá einn eftir, er ǫllum mun þykkja ills at ván ok sannr er at því, at meiri er ójafnaðarmaðr en hverr annarra ok eigi hirðir, eigi hvat til fjárins vinnr, ef hann fǽr þá heldr en áðr, ok er honum þat várkunn, þó at hann hafi hér eigi verit hlutvandr um, er sá hefir margr í vafizk, er áðr var réttlátr kallaðr, ok lagt niðr dáðina ok drengskapinn, en tekit upp ranglǽti ok ágirni. Nú mun engum þat í hug koma, at ek muna þann til kjósa, er ǫllum er ills at ván, því at eigi mun annarr hittask slǿgri í yðru liði, en þó mun þar nú niðr koma, er þó eru allir aðrir frá kørnir.

Egill mǽlir ok brosti við: Nú mun enn sem oftar, at eigi mun virðing fyrir því hér niðr koma, at aðrir vildi þat. Ok er þat til, Gellir, at vit standim upp ok gangim í brott ok talim með okkr málit.

Þeir gera nú svá, ganga í brott þaðan ok setjask niðr. Þá mǽlir Gellir:

Hvat skulum vit hér um tala? Egill mǽlir:

Þat er mitt ráð, at gera lítla fésekð, ok veit ek eigi, hvat til annars kemr, er þó munum vit lítla vinsǽlð af hljóta.

Mun eigi fullmikit, þó at vit gerim þrettán aura óvandaðs fjár? segir Gellir því at málaefni eru með miklum rangendum upp tekin. Ok er því betr, er þeir una verr við. En ekki em ek fúss at segja upp gerðina, því at mik vǽntir þess, at illa muni hugna.

Ger hvárt er þú vill, segir Egill, seg upp sǽttina eða sit fyrir svǫrum.

Þat kýs ek, segir Gellir, at segja upp.

Nú ganga þeir á fund bandamanna. Þá mǽlti Hermundr:

Stǫndum upp ok heyrum á ósómann.

Þá mǽlti Gellir: Ekki munum vit síðar vitrari, ok mun allt til eins koma, ok er þat gerð okkur Egils at gera oss til handa, bandamǫnnum, þretttán aura silfrs. Þá segir Hermundr:

Hvárt skilðisk mér rétt? Sagðir þú þrettán tigi aura silfrs? Egill segir:

Eigi var þat, Hermundr, er þú sǽtir nú á hlustinni, er þú stótt upp. Víst þrettán aura, ok þess fjár, er engum sé við tǿkt óveslum. Skal þetta gjaldask í skjaldaskriflum ok baugabrotum ok í ǫllu því, er órífligast fǽsk til ok þér unið verst við.

Þá mǽlti Hermundr: Svikit hefir þú oss nú, Egill. Er svá?

segir Egill, þykkisk þú svikinn?

Svikinn þykkjumk ek, ok hefir þú svikit mik. Egill segir:

Þat þykki mér vel, at ek svíkja þann, er engum trúir ok eigi heldr sjǫlfum sér. Ok má ek finna sǫnnur á mínu máli um þetta. Þú falt fé þitt í svá mikilli þoku, at þú ǽtlaðir, þó at þér skyti því í hug at leita þess, at þú skyldir aldri finna. Hermundr segir:

Þetta er sem annat, þat er þú lýgr, Egill, þat þú sagðir á vetri, er þú komt heim ofan, þaðan er ek hafða boðit þér heim ór hrakbúinu um jól, ok vartu því feginn, sem ván var at. En er úti váru jólin, þá ógladdisk þú, sem ván var, ok hugðir illt til at fara heim í sultinn. En er ek fann þat, þá bauð ek þér at vera þar með annan mann, ok þáttu þat ok vart feginn. En um várit eftir páska, er þú komt heim til Borgar, sagðir þú, er dáit hefði fyrir mér þrír tigir klakahrossa ok hefði ǫll etin verit. Egill segir:

Ekki ǽtla ek, at ofsǫgur mǽtti segja frá vanhǫldum þínum, en annathvárt ǽtla ek, at etin vǽri af þeim fá eða engi. En vitu þat allir menn, at mik ok folk mitt skortir aldri mat, þó at misjafnt sé fjárhagr minn hǿgr. En þau ein eru kynni heima at þín, er þú þarft ekki at taka til orðs á.

Þat munda ek vilja, segir Hermundr, at vit vǽrim eigi báðir á þingi annat sumar.

Nú mun ek þat mǽla, segir Egill, er ek hugða, at ek munda aldri tala, at þú lúk heill munni í sundr, því at þat var mér spát, at ek munda ellidauðr verða, en mér þykkir því betr, er fyrr taka troll við þér.

Þá mǽlti Styrmir: Sá segir sannast frá þér, Egill, er verst segir ok þik kallar prettóttan.

Nú ferr vel at, segir Egill, því betr þykki mér, er þú lastar mik meirr ok þú finnr fleiri sǫnnur á því, ok af því, at mér var þat sagt, at þér hǫfðuð þat fyrir ǫlteiti, at þér tókuð yðr jafnaðarmenn, ok tóktu mik til jafnaðarmanns þér. Nú er þat víst, segir hann, at þú hefir nokkur stórklǽki með þér, þau er eigi vitu aðrir menn, ok mun þér kunnigast um þinn hag. En þó er þat óglíkt með okkr, hvárrtveggi heitr ǫðrum liði, ok veiti ek þat, er ek má, ok spari ek ekki af. En þú rennr, rennr þegar svartleggjur koma á loft. Þat er ok satt, at ek á jafnan óhǿgt í búi, ok spari ek við engan mann mat. En þú ert matsínkr. Ok er þat til marks, at þú átt bolla þann, er Matsǽll heitir, ok kemr engi sá til garðs, at viti, hvat í er, nema þú einn. Nú samir mér, at hjón mín hafi þá hart, er eigi er til, en þeim samir verr at svelta hjón sín, er ekki skortir. Ok hygg þú at, hverr sá er.

Nú þagnar Styrmir. Þá stendr upp Þórarinn. Þá mǽlti Egill:

Þegi þú, Þórarinn, ok sezk niðr ok legg eigi orð til. Þeim brigzlum mun ek þér bregða, er þér mun betra þagat. En ekki þykki mér þat hlǿgligt, þó at þeir sveinar hlǽi at því, at þú sitir mjótt ok gnúir saman lǽrum þínum. Þórarinn segir:

Hafa skal heil ráð, hvaðan sem koma, sezk niðr ok þagnar.

Þá mǽlti Þorgeirr: Þat megu allir sjá at gerð þessi er ómerkilig ok heimsklig, at gera þrettán aura silfrs ok eigi meira fyrir svá mikit mál.

En ek hugða, segir Egill, at þér skyldi sjá gerð þykkja merkilig. Ok svá mun vera, ef þú hyggr at fyrir þér, því at þat muntu muna á Rangárleið, at einn kotkarl markaði þrettán kúlur í hǫfði þér. Ok tóktu þar fyrir þrettán lambǽr. Ok ǽtlaða ek, at þér skyldi þessi minning allgóð þykkja.

Þorgeirr þagnaði, en þeir Skegg-Broddi ok Járnskeggi vildu engum orðum skifta við Egil.

Þá mǽlti Ófeigr: Nú vil ek kveða yðr vísu eina, ok hafa þá fleiri at minnum þing þetta ok málalok þessi, er hér eru orðin:

Egill segir:

Vel máttu hǿlask um þat, at engi einn maðr mun meirr hafa siglt á veðr jafnmǫrgum hǫfðingjum.

Nú eftir þetta ganga menn heim til búða sinna.

Þá mǽlti Gellir til Egils: Þat vil ek, at vit sém báðir saman við okkrum mǫnnum.

Þeir gera nú svá. Nú eru dylgjur miklar, þat er eftir var þingsins, ok una bandamenn allilla við þessi málalok. En fé þetta vill engi hafa ok reksk þat þar um vǫlluna. Ríða menn nú heim af þinginu.