Bókastaðir

Nú er þar til at taka, at Ófeigr karl gengr upp á vǫlluna ok til dómanna. Kømr at Norðlendinga dómi ok spyrr, hvat þar fari framm mǫ́lum manna. Honum er sagt, at sum vǫ́ru dœmð, en sum búin til reifingar. "Hvat líðr um mál Odds, sonar míns? Eða er því lokit nú?"

"Lokit, sem mun!" sǫgðu þeir.

Ófeigr mælti: "er hann sekr orðinn, Óspakr?"

"Nei," segja þeir, "eigi er þat."

"Hvat veldr því?" sagði Ófeigr.

"Vǫrn fanzk í málinu," sǫgðu þeir, "ok var rangt til búit."

"Já!" sagði hann Ófeigr, "munuð þér lofa mér, at ganga í dóminn?"

Þeir játa því. Hann gengr í dómhringinn ok sezk niðr.

Ófeigr mælti: "hvárt er dœmt mál Odds, sonar míns?"

"Dœmt er þat, sem mun," segja þeir.

"Hví gegnir þat?" segir Ófeigr, "er vilt upp borit um sǫkina á hendr Óspaki? Drap hann eigi Vála saklausan? Nam þat við, at eigi væri málit brýnt?"

Þeir segja: "vǫrn fanzk í málinu, ok fell niðr."

"Hvernig er vǫrn sú?" sagði Ófeigr.

Þá var honum sagt.

"Svá víst!" segir hann, "sýnisk yðr þat með nøkkurum réttendum at gefa gaum at slíku, er einskis er vert, en dœma eigi enn versta mann sekjan, þjóf ok manndrápsmann? Er þat eigi ábyrgðar hlutr mikill at dœma þann syknan, er dráps er verðr, ok dœma svá í móti réttendum?"

Þeir sǫgðu, at þeim þótti þat eigi réttligt; en þó sǫgðu þeir þat fyrir sik lagt.

"Svá má vera," sagði Ófeigr. "Unnuð þér eiðinn?" segir Ófeigr.

"At vísu!" sǫgðu þeir.

"Svá mun verit hafa," sagði hann, "eða hversu kóðuð þér at orði? Eigi svána, at þér skyldið þat dœma, at þér vissið sannast ok réttast ok helzt at lǫgum? Svá munduð þér mæla."

Þeir kóðu svá vera.

Þá mælti Ófeigr: "en hvat er sannara eða réttara en dœma enn versta mann sekjan ok dræpan ok firðan allri bjǫrg, þann er sannreyndr er at stulð ok at því, at hann drap saklausan mann, Vála? En þat et þriðja, er at fellr eiðrinn, má kalla nøkkut sveigt. Hyggið nú at fyrir yðr, hvárt meira er vert: þessi tvau orðin, er sæta sannendum ok réttendum, eða hitt eitt, er víkr til laganna. Svá mun yðr sýnask, sem er; þvíat þér munuð sjá kunna, at þat er meiri ábyrgð at dœma þann frjálsan, er makligr er dauðans, en hafa áðr svarit eiða, at þér skyldið svá dœma, sem þér vissið réttast. Nú meguð þér svá á líta, at þetta mun yðr þungt falla ok undan þessi ábyrgð varla komask."

Ófeigr lætr stundum síga sjóðinn niðr undan kǫpunni, en stundum kippir hann upp. Þat finnr hann, at þeir renna augum til sjóðsins. Hann mælti þá til þeirra: "þat væri ráðligra, at dœma rétt ok satt, sem þér hafið svarit, ok hafa þar í mót þǫkk ok aufúsu hygginna manna ok réttsýnna."

Hann tók síðan sjóðinn ok steypti ór silfrinu ok talði fyrir þeim. "Nú vil ek lýsa vinǫttu bragð við yðr," sagði hann, "ok sé ek þó meirr fyrir yðr í þessu en fyrir mér; ok gøri ek því svá, at þér eruð sumir vinir mínir, en sumir frændr, ok þó þeir einir, at nauðsyn heldr til, at hverr gæti sjalfs síns. Vil ek gefa hverjum manni eyri silfrs, er í dómi sitr, en þeim halfa mǫrk, er reifir málit. Ok hafið þér þá bæði féit ok firða yðr ábyrgð, en spillið eigi sørum yðrum, er þó liggr mest við."

Þeir hugsa málit, ok lízk sannligt vera við umtǫlur hans, en þykkir áðr komit í ilt efni um eiðabrigðin; ok kjósa þeir þann kost af, er Ófeigr bauð þeim. Er þá þegar sent eptir Oddi; ok kømr hann þar; en hǫfðingjarnir eru þá heim gengnir til búða. Nú er þegar framm haft málit, ok er Óspakr sekr gǫrr ok síðan nefndir váttar, at dómsorði væri á lokit. Nú fara menn heim til búða sinna við svá búit.

Engi frétt fór af þessu um nóttina. En at lǫgbergi um morgininn stendr Oddr upp ok talar hátt: "hér varð maðr sekr í nótt, er Óspakr heitir, í Norðlendinga dómi, um víg Vála. En þat er at segja til sekðarmarka hans, at hann er mikill vexti ok karlmannligr; hann hefir brúnt hár ok stór bein í andliti, svartar brýnn, miklar hendr, digra leggi, ok allr hans vǫxtr er afburðar mikill, ok er maðr enn glœpamannligsti."

Nú bregðr mǫnnum í brún mjǫk. Margir hǫfðu áðr enga frétt af haft. Þykkir mǫnnum Oddr fast fylgt hafa ok giptusamliga til hafa tekizk, svá sem komit var málinu.

Frá því er sagt, at þeir, Styrmir ok Þórarinn, talask við. Styrmir mælti: "mikla sneypu ok svívirðing hǫfum vit af þessu máli fengit!"

Þórarinn segir þat eptir líkendum: "ok munu hér vitrir menn hafa um vélt."

"Já," sagði Styrmir, "sér þú nøkkut nú til leiðréttu?"

"Eigi veit ek, at þat megi brátt verða," segir Þórarinn.

"Hvat helzt?" segir Styrmir.

Þórarinn svarar: "væri sǫkin við þá, er fé var borit í dóm, ok sú mun bíta!"

"Þat er," segir Styrmir. Ganga þeir þá í braut ok heim til búða.

Þeir heimta nú saman vini sína ok tengðamenn á eina málstefnu. Þar var einn Hermundr Illugason, annarr Gellir Þorkelsson, þriði Egill Skúlason, fjórði Járnskeggi Einarsson, fimti Skeggbroddi Bjarnason, sétti Þorgeirr Halldóruson, ok þeir Styrmir ok Þórarinn. Þessir átta menn ganga nú á tal. Segja þeir Styrmir ok Þórarinn málavǫxtu, ok hvar þá var komit, ok hversu mikill slœgr til var fjárins Odds, ok þat at allir munu þeir fullsælir af verða.

Þeir ráða nú til fasta með sér at veitask allir at málinu, svá at annathvárt skyli fyrir koma sekðir eða sjalfdœmi. Ganga nú síðan í bǫnd ok eiða ok hyggja nú, at þessu megi ekki bregða ok engi muni traust á bera eða kunnǫttu í móti at rísa. Skilja at svá mæltu, ok ríða menn heim af þingi, ok ferr þetta fyrst af hljóði.

Oddr unir nú vel við sína þingreið, ok er nú fleira í frændsemi með þeim feðgum, en verit hafði. Sitr nú um kyrt þau misseri.

Ok um várit hittask þeir feðgar við laug, ok spyrr Ófeigr tíðenda. Oddr lézk engi frétta ok spyrr á móti. Ófeigr segir, at þeir Styrmir ok Þórarinn hafa safnat liði ok ætla at fara á Mel stefnufǫr. Oddr fréttir, hver sǫk til þess sé. Ófeigr segir honum alla ætlun þeirra.

Oddr svarar: "ekki lízk mér þetta þungt."

Ófeigr segir: "þat má vera, at yðr verði þat ekki um afl."

Líða nú stundir at stefnudǫgum, ok koma þeir Styrmir ok Þórarinn á Mel með fjǫlmenni. Oddr hafði ok mart manna fyrir. Þeir hǫfðu framm mǫ́l sín ok stefna Oddi til alþingis, fyrir þat er hann hafði látit bera fé í dóm at ólǫgum. Verðr þar ekki fleira til tíðenda, ok ríða þeir í braut með flokk sinn.

Svá berr enn til, at þeir feðgar hittask ok talask við. Spyrr Ófeigr, hvárt honum þykki enn einskis um vert.

Oddr svarar: "eigi lízk mér þetta mál þungligt."

"Eigi sýnisk mér svá," segir Ófeigr, "eða hversu gǫrla veiztu, í hvert efni komit er?"

Oddr lézk vita, þat er þá var framm komit.

Ófeigr svarar: "meira slóða mun draga, at því er ek hygg; þvíat sex hǫfðingjar aðrir, þeir at mestir eru, hafa gengit í málit með þeim."

Oddr svarar: "mikils þykkir þeim við þurfa."

Ófeigr mælti: "hvert mun þitt ráð nú vera?"

Oddr svarar: "hvat nema ríða til þings ok biðja sér liðs?"

Ófeigr svarar: "þat sýnisk mér óvænt at svá fǫllnu máli, ok mun eigi gott at eiga sína sœmð undir liði flestra."

"Hvat er þá til ráðs?" segir Oddr.

Ófeigr mælti: "þat er mitt ráð, at þú búir skip þitt um þing, ok ver búinn með alt lausagóz þitt, áðr menn ríða af þingi. Eða hvárt þykki þér betr komit þat fé, er þeir taka upp fyrir þér, eða hitt er ek hefi?"

"Þat þykki mér illskáinn, at þú hafir." Ok nú fær Oddr fǫður sínum einn digran fésjóð, fullan af silfri; ok skiljask at því.

Oddr býr nú skip sitt ok ræðr menn til. Líðr nú framm at þinginu. Ok ferr þessi ráðagørð af hljóði, svá at fáir verða vísir.

Nú ríða þeir hǫfðingjarnir til þings ok fjǫlmenna mjǫk. Ófeigr karl var í flokki Styrmis. Þeir bandamenn mæltu mót með sér á Bláskógaheiði: Egill ok Styrmir ok Hermundr ok Þórarinn; ríða nú allir saman suðr til vallarins. Þeir ríða austan, Skeggbroddi ok Þorgeirr Halldóruson ór Laugardal, en Járnskeggi norðan; ok hittask hjá Reyðarmúla. Ríða nú allir flokkarnir ofan á vǫlluna ok svá á þing.

Þar er nú flest um talat, sem mǫ́l Odds eru. Þykkir þat ǫllum mǫnnum víst vera, at hér muni engi fyrir svara; ætla þat, at fáir þóri, enda gøri engum, slíkir hǫfðingjar sem til móts eru. Þykkir þeim ok allvænt um sitt mál, ok brasta allmikit. Engi er, sá er í móti þeim kasti einu orði. Oddr hefir engum manni um sitt mál boðit; býr hann skip sitt í Hrútafirði, þegar menn vǫru til þings farnir.

Þat var einn dag, er Ófeigr karl gekk frá búð sinni, ok var áhyggjumikit: sér enga liðveizlumenn sína, en þótti við þungt at etja; sér varla sitt fœri einum við slíka hǫfðingja, en í máli vǫru engar verndir. Ferr hǫkilbjúgr; hvarflar í milli búðanna ok reikar á fótum.

Ferr þannig lengi; kømr um síðir til búðar Egils Skúlasonar. Þar vǫru þá menn komnir til tals við Egil. Ófeigr veik hjá búðar durunum ok beið þar, til þess er mennirnir gengu í braut. Egill fylgði þeim út. En er hann ætlar inn at ganga, þá snýr Ófeigr fyrir hann ok kvaddi Egil. Hann leit við honum ok spurði, hverr hann væri.

"Ófeigr heiti ek," sagði hann.

Egill mælti: "ertu faðir Odds?"

Hann kvað svá vera.

"Þá muntu vilja tala um mál hans. En þat þarf ekki við mik at tala: miklu er því meirr fyrir komit, en ek mega þar neitt til leggja. Eru ok aðrir meirr fyrir því máli en ek: Styrmir ok Þórarinn; láta þeir mest til sín taka, þó at vér fylgim þeim at."

Ófeigr svarar, ok varð staka á munni:

Ok enn kvað hann:

Mun ek fá mér annat til skemtanar en tala um mál Odds: hefir þat verit rífligra en nú. Muntu eigi vilja synja mér máls. Er þat nú helzt gaman karls at tala við þess háttar menn ok dvelja svá af stundir."

Egill svarar: "eigi skal varna þér máls."

Ganga þeir nú tveir saman ok setjask niðr. Þá tekr Ófeigr til orða: "ertu búmaðr, Egill?"

Hann kvað svá vera.

"Býr þú þar at Borg?"

"Þat er satt," segir Egill.

Ófeigr mælti: "vel er mér frá þér sagt ok skapfeldliga: er mér sagt, at þú sparir við engan mann mat ok sér rausnarmaðr ok okkr sé ekki ólíkt farit: hvárrtveggja maðrinn ættstórr ok góðr af sínu, en óhœgr fjárhagrinn. Ok þat er mér sagt, at þér þykki gott vinum þínum at veita."

Egill svarar: "vel þœtti mér, at mér væri svá farit at frétt sem þér; þvíat ek veit, at þú ert ættstórr ok vitr."

Ófeigr mælti: "þat er þó ólíkt! Þvíat þú ert hǫfðingi mikill ok óttask ekki, hvat sem fyrir er, ok lætr aldri þinn hlut, við hvern sem þú átt, en ek lítilmenni. En skaplyndi kømr saman helzt með okkr. Ok er þat harmr mikill, er slíka menn skal nøkkut fé skorta, er svá eru miklir borði!"

Egill svarar: "þat kann vera, at þat skiptisk brátt, at hœgisk ráðit."

"Hversu kømr þat til?" kvað Ófeigr.

"Þannig hyggsk mér," sagði Egill, "ef undir oss berr féit Odds, at þá muni fátt skorta; þvíat oss er þar mikit af sagt auð þeim."

Ófeigr svarar: "eigi mun þat aukit, þó at hann sé sagðr ríkastr maðr á Íslandi. En þó mun þér forvitni á, hverr þinn hlutr verðr af fénu; þvíat þú ert þess mjǫk þurfi."

"Þat er satt," kvað Egill, "ok ertu góðr karl ok vitr, ok muntu vita gǫrla um fé Odds."

Hann svarar: "þess vænti ek, at þat sé eigi ǫðrum kunnigra en mér; ok kann ek þat segja þér, at engi segir svá mikit frá, at eigi sé þó meira. En þó hefi ek hugsat um áðr fyrir mér, hvat þú munt af hljóta". Ok varð honum vísa á munni:

"Hratt mundi þat ólíkligt," segir Egill, "ok ertu skáld gott!"

Ófeigr mælti: "ekki skal þat draga fyrir þér, hverja fullsælu þú munt upp taka; en þat er enn sextándi hlutr ór Melslandi."

"Heyr á endemi!" sagði Egill, "eigi er þá féit jafnmikit, sem ek hugða. Eða hversu má þetta vera?"

Ófeigr svarar: "eigi er þat! Allmikit er féit. En þess væntir mik, at þessu næst munir þú hljóta. Hafið þér eigi svá talat, at þér skyldið hafa halft fé Odds, en fjórðungsmenn halft? Þá telsk mér þannig til, ef þér eruð átta bandamenn, at þér munið hafa halft Melsland. Þvíat svá munuð þér til ætla ok svá mælt hafa, þó at þér hafið þetta með fádœmum upp tekit meirum, en menn viti dœmi til, þá munuð þér þessi atkvæði haft hafa. Eða var yðr nøkkur vǫn á því, at Oddr, son minn, mundi sitja kyrr fyrir geisun yðvarri, er þér riðið norðr þangat? — Nei!" sagði hann, Ófeigr, "eigi verðr yðr hann, Oddr, ráðlauss fyrir. Ok svá mikla gnótt sem hann hefir til fjár, þá hefir hann þó eigi minni gæfu til vitsmunanna ok til ráðagørða, þegar hann þykkisk þess við þurfa. Ok þat grunar mik, at eigi skríði at síðr knǫrrinn undir honum um Íslands haf, þó at þér kallið hann sekjan! En þat má eigi sekð heita, er svá er rangliga upp tekit; ok mun á þá falla, er með fara. Ok þess væntir mik, at hann muni nú í hafi með alt sitt nema landit á Mel: þat ætlar hann yðr. Frétt hafði hann þat, at eigi var lǫng sæfargata til Borgar, ef hann kœmi á Borgarfjǫrð. Nú mun þetta svá setjask, sem upp var hafit, at þér munuð fá af skǫmm ok svívirðing — ok gengr þó at maklegleikum — ok þar með hvers manns ámæli."

Þá sagði Egill: "þetta mun vera dagsanna, ok eru nú brǫgð í málinu! Var þat miklu líkara, at Oddr mundi eigi sitja ráðlauss fyrir, ok mun ek eigi at þessu telja; þvíat eru þeir sumir í málinu, er ek ann vel svívirðingar af ok mest œsa málit, svá sem er Styrmir eða Þórarinn ok Hermundr."

Ófeigr mælti: "þat mun fara, sem betra er ok makligt, at þeir munu fá margs manns ámæli af þessu. En þat þykki mér illa, er þú hefir eigi góðan hlut af; þvíat þú felzk mér vel í geð ok bezt af yðr bandamǫnnum."

Lætr hann nú síga fésjóð einn digran niðr undan kǫ́punni. Egill brá til augum.

Ófeigr finnr þat, kippir upp sem skjótast undir kǫ́puna ok mælti: "á þá leið er, Egill," segir hann, "at mik væntir, at því nærr skal fara, sem ek hefi sagt þér. Nú mun ek gøra þér sœmð nøkkura." Vindr nú upp sjóðnum ok steypir ór silfrinu í skikkjuskaut Egils. Þat vǫ́ru tvau hundruð silfrs, þess er bezt kunni verða. "Þetta skaltu þiggja af mér, ef þú gengr eigi í móti málinu; ok er þetta nøkkurr sœmðar hlutr!"

Egill svarar: "þat ætla ek, at þú sér eigi meðalkarl vándr! Er þér engi þess vǫn, at ek muna vilja rjúfa søri mín."

Ófeigr segir: "eigi eruð þér þó slíkir, sem þér þykkizk: vilið heita hǫfðingjar, en kunnuð yðr engan fǫgnuð, þegar þér komið í nøkkurn vanda! Nú skaltu eigi svá með fara; heldr mun ek hitta þat ráð, at þú munt halda søri þín."

"Hvert er þat?" sagði Egill.

Ófeigr mælti: "hafið þér eigi svá mælt, at þér skyldið hafa sekðir eða sjalfdœmi?"

Egill kvað svá vera.

"Þat kann vera," sagði Ófeigr, "at oss frændum Odds sé þess unt, at kjósa, hvárt vera skal. Nú mætti svá til bera, at undir þik kœmi gørðin: vil ek þá, at þú stillir henni."

Egill svarar: "satt segir þú, ok ertu slœgr karl ok vitr. En þó verð ek eigi til þess búinn, ok hvárki hefi ek til mǫtt né liðsafla, at standa einn í mót þessum hǫfðingjum ǫllum; þvíat fjándskapr mun fyrir koma, ef nøkkurr ríss við."

Ófeigr mælti: "hversu mun, ef annarr kømr í málit með þér?"

"Þá mun nærr fara," sagði Egill.

Ófeigr mælti: "hvern vill þú helzt til kjósa af bandamǫnnum? Láttu svá, sem ek eiga á ǫllum vǫl."

"Tveir eru til," sagði Egill, "Hermundr er mér næstr, ok er illa með okkr, en annarr er Gellir — ok hann mun ek til kjósa."

"Þat er mikit til at vinna," segir Ófeigr, "þvíat ǫllum ynna ek ills hlutar at þessu máli nema þér einum. En hafa mun hann vit til þess at sjá, hvárt betra er af at kjósa: at hafa fé ok sœmð eða missa fjár ok taka við óvirðing. Eða vill þú nú ganga í málit, ef undir þik kømr, til þess at minka gørðina?"

"Þat ætla ek víst," sagði Egill.

"Þá skal þetta vera fast með okkr," sagði Ófeigr, "þvíat ek mun koma hingat til þín af annarri stundu."

Nú ferr Ófeigr í braut, ok skilja þeir Egill. Reikar Ófeigr nú milli búðanna ok er allhældreginn; er þó eigi svá dapr með sjǫlfum sér, sem hann er hrumr at fótunum, ok eigi svá laustœkr í mǫlunum, sem hann er lasmeyrr í gǫngunni. Um síðir kømr hann til búðar Gellis Þorkelssonar ok lætr hann út kalla. Hann kømr út ok heilsar fyrr Ófeigi — þvíat hann var lítillátr — ok spyrr, hvert erendi hans er.

Ófeigr svarar: "hingat varð mér nú reikat."

Gellir mælti: "þú munt vilja tala um mál Odds."

Ófeigr svarar: "ekki vil ek þar um tala, ok segi ek mér þat afhent, ok mun ek fá mér aðra skemtun."

Gellir mælti: "hvat vill þú þá tala?"

Ófeigr mælti: "þat er mér sagt, at þú sér vitr maðr; en mér er þat gaman at tala við vitra menn."

Þá settusk þeir niðr ok taka tal sín í millum. Þá spyrr Ófeigr: "hvat er ungra manna vestr þar í sveitum, þat er þér þykki líkligt til mikilla hǫfðingja?"

Gellir sagði, at góð vǫl vǫ́ru þar á því, ok nefnir til sonu Snorra goða ok Eyrarmenn.

"Svá er mér sagt," kvað Ófeigr, "at vera muni; enda em ek nú vel til fréttar kominn, er ek tala við þann manninn, er bæði er sannorðr ok gegn. Eða hvat er kvenna þeirra vestr þar, er beztir kostir eru?"

Hann nefnir til dœtr Snorra goða ok dœtr Steinþórs á Eyri.

"Svá er mér sagt," kvað Ófeigr, "eða hversu er? Áttu eigi dœtr nøkkurar?"

Gellir kvazk eiga víst.

"Hví nefnir þú eigi þær?" sagði Ófeigr, "engar munu fríðari en þínar dœtr, ef at líkendum skal ráða. Eða eru þær eigi giptar?"

"Eigi," sagði hann.

"Hví sætir þat?" sagði Ófeigr.

Gellir segir: "því at eigi hafa þeir til boðizk, at bæði sé stórauðgir ok hafi staðfestur góðar, kynríkir ok vel mannaðir sjalfir. En ek em þó ekki féríkr; en þó mun ek mannvandr sakir kynferðis ok virðingar. En skal nú eigi spyrjask láta alls? Hvat er þeirra manna norðr þar, er vænir sé til hǫfðingja?"

Ófeigr svarar: "þar er gott mannval! Tel ek þar fyrstan Einar, son Járnskeggja, ok Hall Styrmisson. Mæla þat ok sumir menn, at Oddr, son minn, sé mannvænligr maðr. Enda skal nú koma at orðum, þeim er hann bauð mér, at hann vildi mægjask við þik ok fá dóttur þinnar, þeirrar er Ragneiðr heitir."

"Já," sagði hann, Gellir, "var þat, er því mundi vel svarat; en at svá búnu get ek, at þat frestisk."

"Hvat kømr til þess?" sagði Ófeigr.

Gellir mælti: "dimmu þykkir á draga ráðit Odds, sonar þíns, at svá búnu."

Ófeigr svarar: "ek segi þér með sǫnnu, at aldri giptir þú hana betr en svá. Þvíat einmælt mun þat, at hann sé mentr, sem sá er bezt er; enda skortir hann eigi fé né ætt góða. En þú ert mjǫk féþurfi, ok mætti svá verða, at þér yrði styrkr at honum; þvíat maðrinn er stórlyndr við vini sína."

Gellir segir: "á þetta mundi litit, ef eigi stœði málaferli þessi yfir."

Ófeigr svarar: "gettu eigi vafrleysu þeirrar, er einskis er verð, en þeim ósómi í ok ǫll fólska, er með fara!"

Gellir svarar: "eigi er þat þó minni vǫn, er at ǫðru gefisk; ok vil ek eigi þessu játa. En ef þetta mætti leysask, þá vilda ek þat gjarna."

Ófeigr svarar: "þat kann vera, Gellir, at þér takið hér allir fullsælu upp. En þó má ek segja þér, hverr þinn hlutr mun af verða: þvíat þat veit ek gǫrla, ok mun þat at bezta kosti, at þér átta bandamenn hljótið halft Melsland. Verðr þá þó eigi góðr þinn hluti: fær lítit af fénu, en hefir látit dáðina ok drengskapinn, at þú vart áðr kallaðr einhverr beztr drengr á landinu!"

Gellir spurði, hví svá mætti verða.

Ófeigr svarar: "þat þykki mér líkast, at Oddr sé nú í hafi með alt sitt nema landit á Mel. Eigi var yðr þess vǫn, at hann mundi ráðlauss fyrir ok láta yðr kjósa ok deila yðvar í millum. Nei!" sagði hann, Ófeigr, "heldr mælti hann hitt, ef hann kœmi á Breiðafjǫrð, at hann mundi finna bœ þinn ok mætti þá kjósa sér kvánfǫng ór þínum garði, en sagðisk hafa nóg eldsvirki til at brenna bœ þinn, ef hann vildi. Svá ok, ef hann kœmi á Borgarfjǫrð, þá hafði hann frétt, at eigi var lǫng sæfargata til Borgar. Gat hann ok, ef hann kœmi á Eyjafjǫrð, at hann mundi finna bœ Járnskeggja. Slíkt et sama, ef hann kœmi í Austfjǫrðu, at hann mundi hitta byggð Skeggbrodda. Nú liggr honum ekki á, þó at hann komi aldri til Íslands: en þér munuð hafa af þessu makligan hlut, en þat er skǫmm ok svívirðing. Nú þykki mér þat ilt, svá góðr hǫfðingi sem þú hefir verit, er þú hefir svá þungan hlut af, ok sperða ek þik til þess."

Gellir svarar: "þetta mun vera satt; ok tel ek lítt at, þó at nøkkut undanbragð verði um fjárupptakit: lét ek þetta leiðask eptir vinum mínum, meirr en mér væri þetta svá staðfast í skapi."

Ófeigr mælti: "svá mun þér lítask, þegar eigi er ofmikit rás á þér, at sá sé hlutinn virðuligri at gipta Oddi, syni mínum, dóttur þína, sem ek sagða í fyrstu. Sé hér féit, er hann sendi þér, ok kvazk sjalfr mundu hana heiman gøra, þvíat hann vissi vanefni þín: ok eru þetta tvau hundruð silfrs, þess er varla fær slíkt. Hyggðu nú at, hverr þér býðr slíkan kost at gipta slíkum manni dóttur þína, ok gøri hann hana sjalfr heiman ok þat líkast, at aldri sé forverkum gǫrt við þik, en dóttir þín falli í fullsælu."

Gellir svarar: "mikit er þetta, svá at þat er torvirt! En þat vinn ek til einskis at svíkja, þá er mér trúa. En sé ek, at ekki fæsk af málinu nema hróp ok hǫðung."

Þá svarar Ófeigr: "furðu hǫfgir eruð þér hǫfðingjarnir! Hverr fýsti þik, at þú skyldir svíkja, þá er þér trúðu, eða ganga á eiða þína? Hitt má vera, at svá beri til, at undir þik kœmi gørðin, ok megir þú þá minka, ok heldr þú þó sœri þín."

Gellir sagði: "satt er þetta, ok ertu mikill bragðakarl ok furðu slœgr! En þó má ek eigi einn ganga í fang þessum ǫllum."

Ófeigr mælti: "hversu mun þá, ef ek fæ til annan? Vill þú þá við hjalpa málinu?"

"Þat vil ek", kvað Gellir, "ef þú kømr því við, at ek skyla um mæla."

Ófeigr mælti: "hvern kýstu til með þér?"

Gellir svarar: "Egil mun ek kjósa; hann er mér næstr."

Ófeigr svarar: "heyr á endemi! Kýss þann, sem verstr er af yðru liði! Ok þykki mér mikit fyrir at fá honum sœmðar hlut; ok veit ek eigi, hvárt ek vil þat til vinna."

"Þú ræðr nú," kvað Gellir.

Ófeigr mælti: "vill þú þá í ganga málit, ef ek køm honum til með þér? Þvíat sjá mun hann kunna, hvárt betra er at hafa nøkkura sœmð eða enga."

"Svá mikit sem mér kaupisk í," sagði Gellir, "þá ætla ek, at ek muna til hætta."

Þá mælti Ófeigr: "um hǫfum vit Egill talat áðr, ok sýnisk honum eigi torveldligt málit, ok er hann í kominn. — Nú mun ek gefa ráð til, hversu með skal fara. Flokkar yðrir bandamanna eru mjǫk allir saman í gǫngu. Nú mun þat engi maðr gruna, þó at þit Egill talizk við, þá er þit gangið til aptansǫngs, slíkt er ykkr líkar."

Gellir tekr við fénu; ok er þetta ráðit nú með þeim. Síðan ferr Ófeigr nú í braut ok til búðar Egils ok hvárki seint né krókótt ok eigi bjúgr; segir nú Agli, hvar komit er. Líkar honum nú vel.

Eptir um kveldit ganga menn til aptansǫngs, ok talask þeir Egill ok Gellir við ok semja þetta í milli sín. Grunar þetta engi maðr.

Nú er frá því sagt, at annan dag eptir ganga menn til lǫgbergs, ok var fjǫlment. Þeir Egill ok Gellir safna at sér vinum sínum. Ófeigr safnaði ok með þeim Styrmi ok Þórarni.

Ok er menn vǫ́ru komnir til lǫgbergs, þeir sem þangat var vǫn, þá kvaddi Ófeigr sér hljóðs ok mælti: "ek hefi verit óhlutdeilinn um mál Odds, sonar míns, hér til; en þó veit ek, at nú eru þeir menn hér, at mest hafa gengit at þessu máli. Vil ek fyrst kveðja at þessu máli Hermund, þó at þetta hafi með meirum fádœmum upp hafit verit, en menn viti dœmi til, ok svá framm farit ok eigi ólíkligt, at með því endisk. Nú vil ek þess spyrja, hvárt nǫkkur sætt skal koma fyrir málit."

Hermundr svarar: "ekki viljum vér taka útan sjalfdœmi."

Ófeigr mælti: "til þess munu menn trautt vita dœmi, at einn maðr hafi selt átta mǫnnum sjalfdœmi á einu máli; en til þess eru dœmi, at einn maðr seli einum manni. Alls þó hefir þetta með meirum fádœmum gengit heldr en hvert annarra, þá vil ek bjóða, at tveir gøri af yðrum flokki."

Hermundr svarar: "því viljum vér víst játa, ok hirðum eigi, hverir tveir gøra."

"Þá munuð þér unna mér þess," sagði Ófeigr, "at ek hafa þá vegtyllu, at ek kjósa af yðr bandamǫnnum þá tvá, er ek vil."

"Já, já!" sagði Hermundr.

Þá mælti Þórarinn: "Já þú nú því einu í dag, er þú iðrask eigi á morgin!"

"Eigi skal nú aptr mæla!" sagði Hermundr.

Nú leitar Ófeigr borganarmanna, ok varð þat auðvelt, þvíat fjárstaðr þótti víss. Nú takask menn í hendr, ok handsala þeir fégjǫld, slík sem þeir vilja gǫrt hafa, er Ófeigr nefnir til; en bandamenn handsala niðrfall at sǫkum.

Nú er svá ætlat, at bandamenn skolu ganga upp á vǫllu með flokka sína. Flokkar þeirra Gellis ok Egils ganga báðir saman, setjask niðr í einn stað í hvirfing.

En Ófeigr gengr í hringinn, litask um ok lyptir kǫ́puhettinum, strýkr handleggina ok stendr heldr keikari; hann titrar augunum ok talaði síðan: "þar sitr þú, Styrmir! Ok mun mǫnnum þat undarligt þykkja, ef ek læt þik eigi koma í þat mál, er mik tekr henda; þvíat ek em í þingi með þér, ok á ek þar til trausts at sjá, er þú ert, ok þú hefir margar góðar gjafar af mér þegit ok allar illu launat. Hyggsk mér svá at, sem þú hafir um þenna hlut fyrstr manna fjándskap sýnt Oddi, syni mínum, ok valdit mest, er málit var upp tekit: ok vil ek þik frá taka. — Þar sitr þú, Þórarinn!" sagði Ófeigr, "ok er víst, at eigi mun þat hér til bera, at eigi hafir þú vit til at dœma um þetta mál. En þó hefir þú Oddi til óþurftar lagt í þessi grein ok fyrstr manna með Styrmi tekit undir þetta mál: ok vil ek þik fyrir því frá kjósa. — Þar sitr þú, Hermundr! Mikill hǫfðingi, ok þat ætla ek, at þá mundi vel komit, þó at undir þik væri vikit málinu. En þó hefir engi maðr verit jafnœstr, síðan þetta hófsk, ok þat lýst, at þú vildir ósómann lýsa. Hefir þik ok ekki til dregit nema ósómi ok ágirni, þvíat þik skortir eigi fé: ok kýs ek þik frá. — Þar sitr þú, Járnskeggi! Ok skortir þik eigi metnuð til at gøra um málit, ok eigi mundi þér illa þykkja, þó at undir þik kœmi þetta mál. Ok svá var metnuðr þinn mikill, at þú lézt bera merki fyrir þér á Vǫðlaþingi, sem fyrir konungum: en þó skaltu eigi konungr yfir þessu máli vera, ok kýs ek þik frá."

Nú litask Ófeigr um ok mælti: "þar sitr þú, Skeggbroddi! En hvárt er þat satt, at Haraldr konungr Sigurðarson mælti þat, þá er þú vart með honum, at honum þœttir þú bezt til konungs fallinn þeirra manna, er út hér eru?"

Broddi svaraði: "opt talaði konungr vel til mín; en eigi er þat ráðit, at honum þótti alt, sem hann talaði."

Þá mælti Ófeigr: "yfir ǫðru skaltu konungr en þessu máli! Ok kýs ek þik frá. — Þar sitr þú, Gellir!" sagði Ófeigr, "ok hefir þik ekki dregit til þessa máls nema einsaman fégirni. Ok er þat þó nøkkur várkunn, er þú ert févani, en hefir mikit at ráði. Nú veit ek eigi, þó at mér þykki allir ills af verðir, nema nøkkurr verði virðing af at hafa þessu máli; þvíat nú eru fáir eptir, en ek nenni eigi at kjósa þá til, er áðr hefi ek frá vísat: ok því kýs ek þik til, at þú hefir ekki áðr at ranglæti kendr verit. — Þar sitr þú, Þorgeirr Halldóruson!" segir Ófeigr, "ok er þat sýnt, at þat mál hefir aldri komit undir þik, er málskipti liggja við; þvíat þú kant eigi mál at meta ok hefir eigi vit til heldr en øxi eða asni: ok kýs ek þik frá."

Þá litask Ófeigr um, ok varð staka á munni:

Ok hefir mér farit sem varginum: þeir etask, þar til er at halanum kømr, ok finna eigi fyrr. Ek hefi átt at velja um marga hǫfðingja, en nú er sá einn eptir, er ǫllum mun þykkja ills at vǫn ok saðr er at því, at meiri er ójafnaðarmaðr en hverr annarra ok eigi hirðir, hvat til fjárins vinnr, ef hann fær þá heldr en áðr. Ok er honum þat várkunn, þó hann hafi hér eigi verit hlutvandr um, er sá hefir margr í vafizk, er áðr var réttlátr kallaðr, ok lagt niðr dáðina ok drengskapinn, en tekit upp ranglæti ok ágirni. Nú mun engum þat í hug koma, at ek muna þann til kjósa, er ǫllum er ills at vǫn; þvíat eigi mun annarr hittask slœgri í yðru liði: en þó mun þar nú niðr koma, er þó eru allir aðrir frá kørnir."

Egill mælti ok brosti við: "nú mun enn sem optarr, at eigi mun virðing fyrir því hér niðr koma, at aðrir vildi þat! Ok er þat til, Gellir, at vit standim upp ok gangim í braut ok talim með okkr málit."

Þeir gøra nú svá, ganga í braut þaðan ok setjask niðr. Þá mælti Gellir: "hvat skolum vit hér um tala?"

Egill mælti: "þat er mitt ráð at gøra litla fésekð; ok veit ek eigi, hvat til annars kømr, er þó munum vit litla vinsæld af hljóta."

"Mun eigi fullmikit, þó at vit gørim þrettán aura óvandaðs fjár?" sagði Gellir, "þvíat málaefni eru með miklum rangendum upp tekin; ok er því betr, er þeir una verr við. En ekki em ek fúss at segja upp gørðina; þvíat mik væntir þess, at illa muni hugna."

"Gør, hvárt er þú vill!" sagði Egill, "seg upp sættina eða sit fyrir svǫrum."

"Þat kýs ek," sagði Gellir, "at segja upp."

Nú ganga þeir á fund bandamanna. Þá mælti Hermundr: "stǫndum upp ok heyrum á ósómann!"

Þá mælti Gellir: "ekki munum vit síðarr vitrari, ok mun alt til eins koma: ok er þat gørð okkur Egils, at gøra oss til handa, bandamǫnnum, þrettán aura silfrs."

Þá segir Hermundr: "hvárt skilðisk mér rétt? Sagðir þú þrettán tigu aura silfrs?"

Egill svarar: "eigi var þat, Hermundr, er þú sætir nú á hlustinni, er þú stótt upp? Víst þrettán aura, ok þess fjár, er engum sé viðtœkt óveslum: skal þetta gjaldask í skjaldaskriflum ok baugabrotum ok í ǫllu, því er órífligast fæsk til ok þér unið verst við!"

Þá mælti Hermundr: "svikit hefir þú oss nú, Egill!"

"Er svá?" segir Egill, "þykkisk þú svikinn?"

"Svikinn þykkjumk ek, ok hefir þú svikit mik!"

Egill svarar: "þat þykki mér vel, at ek svíkja þann, er engum trúir ok eigi heldr sjǫlfum sér; ok má ek finna sǫnnur á mínu máli um þetta: þú falt fé þitt í svá mikilli þoku, at þú ætlaðir, þó at þér skyti því í hug at leita þess, at þú skyldir aldri finna."

Hermundr svarar: "þetta er sem annat, þat er þú lýgr, Egill! Þat sagðir þú á vetri, er þú komt heim ofan, þaðan er ek hafða boðit þér heim ór hrakbúinu um jól, ok vartu því feginn, sem vǫn var at; en er úti vǫ́ru jólin, þá ógladdisk þú, sem vǫn var, ok hugðir ilt til at fara heim í sultinn; en er ek fann þat, þá bauð ek þér at vera þar með annan mann, ok þáttu þat ok vart feginn. En um várit eptir páska, er þú komt heim til Borgar, sagðir þú, er dáit hefði fyrir mér þrír tigir klakahrossa, ok hefði ǫll etin verit."

Egill svarar: "ekki ætla ek, at ofsǫgur mætti segja frá vanhǫldum þínum; en annathvárt ætla ek, at etin væri af þeim fǫ́ eða engi. En vitu þat allir menn, at mik ok folk mitt skortir aldri mat, þó at misjafnt sé fjárhagr minn hœgr; en þau ein eru kynni heima at þín, er þú þarft ekki at taka til orðs á."

"Þat munda ek vilja," segir Hermundr, "at vit værim eigi báðir á þingi annat sumar!"

"Nú mun ek þat mæla," segir Egill, "er ek hugða, at ek munda aldri tala, at þú lúk heill munni í sundr! Þvíat þat var mér spát, at ek munda ellidauðr verða; en mér þykkir því betr, er fyrr taka troll við þér."

Þá mælti Styrmir: "sá segir sannast frá þér, Egill, er verst segir ok þik kallar prettóttan!"

"Nú ferr vel at!" sagði Egill, "þess betr þykki mér, er þú lastar mik meirr ok þú finnr fleiri sǫnnur á því, af því at mér var þat sagt, at þér hǫfðuð þat fyrir ǫlteiti, at þér tókuð yðr jafnaðarmenn, ok tóktu mik til jafnaðarmanns þér. Nú er þat víst," sagði hann, "at þú hefir nøkkur stórklæki með þér, þau er eigi vitu aðrir menn, ok mun þér kunnigask um þinn hag. En þó er þat ólíkt með okkr: hvárrtveggja heitr ǫðrum liði, ok veiti ek, þat er ek má, ok spari ek ekki af; en þú rennr, þegar svartleggjur koma á lopt. Þat er ok satt, at ek á jafnan óhœgt í búi, ok spari ek við engan mann mat; en þú ert matsínkr, ok er þat til marks, at þú átt bolla, þann er Matsæll heitir, ok kømr engi sá til garðs, at viti, hvat í er, nema þú einn. Nú samir mér, at hjón mín hafi þá hart, er eigi er til; en þeim samir verr at svelta hjón sín, er ekki skortir: ok hygg þú at, hverr sá er!"

Nú þagnar Styrmir. Þá stendr upp Þórarinn.

Þá mælti Egill: "þegi þú, Þórarinn! Ok sezk niðr ok legg eigi orð til: þeim brigzlum mun ek þér bregða, er þér mun betra þagat! En ekki þykki mér þat hlœgiligt, þó at þeir sveinar hlæi at því: at þú sitir mjótt ok gnúir saman lærum þínum."

Þórarinn svarar: "hafa skal heil rǫ́ð, hvaðan sem koma;" sezk niðr ok þagnar.

Þá mælti Þorgeirr: "þat megu allir sjá, at gørð þessi er ómerkilig ok heimsklig, at gøra þrettán aura silfrs ok eigi meira fyrir svá mikit mál."

"En ek hugða," segir Egill, "at þér skyldi sjá gørð þykkja merkilig, ok svá mun vera, ef þú hyggr at fyrir þér; þvíat þat muntu muna á Rangárleið, at einn kotkarl markaði þrettán kúlur í hǫfði þér, ok tóktu þar fyrir þrettán lambær; ok ætlaða ek, at þér skyldi þessi minning allgóð þykkja!" Þorgeirr þagnaði. En þeir Skeggbroddi ok Járnskeggi vildu engum orðum skipta við Egil.

Þá mælti Ófeigr: "nú vil ek kveða yðr vísu eina, ok hafa þá fleiri at minnum þing þetta ok málalok þessi, er hér eru orðin:

Egill svarar: "vel máttu hœlask um þat, at engi einn maðr mun meirr hafa siglt á veðr jafnmǫrgum hǫfðingjum!"

Nú eptir þetta ganga menn heim til búða sinna. Þá mælti Gellir til Egils: "þat vil ek, at vit sém báðir saman við okkrum mǫnnum."

Þeir gøra nú svá. Nú eru dylgjur miklar, þat er eptir var þingsins; ok una bandamenn allilla við þessi málalok. En fé þetta vill engi hafa, ok reksk þat þar um vǫlluna. Ríða menn nú heim af þinginu.