Á þessu sumri fóru orð millum biskupanna um Odds mál, helt Árni biskup til flýtis en Jǫrundr biskup seinkaði; þótti Árna biskupi til Jǫrundar biskups koma, at lúka orði á, fyrir hvat koma skildi eiðar Ólafs ok Svarthǫfða, fyrir þat er málit hafði í hans sýslu gerzk, ok hann átti lausn á hinu málinu, en Jǫrundi biskupi þótti Árni biskup eiga at lúka á dómsorði, fyrir þat er honum var í vald gefit hit hærra málit; ok um síðir fundusk þeir á Reykjavelli, at hjáveranda Runólfi ábóta af Veri, ok tǫluðu um sagðar greinir sín í milli, ok þær aðrar, sem áðr hǫfðu þeir ritazk í millum, at Jǫrundi biskupi þótti óvíst fé þat til greiðslu, sem Hólabiskup skildi taka eptir pávans orskurð, en þat vóru sjau tigir hundraða, svá mikit hafði Oddr átt þá er hann fell í sektir, ok hermdi orð Þorvarðar, at honum þóttu bǫnnin rǫng, þau sem Heinrekr biskup lagði á hann, en sakirnar lítlar eða engar, ok hann mundi eigi nauðsynjalaust þar sitt fé til leggja. Árni biskup segir, at fé muni fásk, ok eigi muni þat fyrir standa, en Jǫrundr biskup kvaðsk eigi vilja þar fyrir hafa orð einsaman, heldr raun sér í hendi. Árni biskup segir á móti, at honum þótti Jǫrundr biskup vilja gruna sik, en kvað hann eigi þess þurfa. Jǫrundr biskup kveðsk því tregr, at honum þœtti meiri ván, at þeir mundi fleiri vera, er slíka þykkju hefði sem Þorvarðr, en kvaðsk því síðr gruna biskup um þetta eða annat, at hann kvaðsk at honum vænta beztrar vináttu ok helztrar, ok til marks um þat sagðisk hann allt þetta mál vilja undir hans dóm leggja, "þat sem þér þykkir til mín heyra, en þó lízk þat allmikit sinn veg hvárum okkar". Runólfr ábóti átti at góðan hlut með þeim, ok sinnaði meir með Árna biskupi; ok um síðir sagði Árni biskup, at þetta starf mundi eigi fram fara, utan hvárr þeirra gerði þat at sem átti, ok eptir þat lét Jǫrundr biskup taka hesta sína ok reið norðr til heraða, en Árni biskup reið heimleiðis.
Þetta sumar kom fyrir Árna biskup prestr sá er Guðmundr hét, hann var sonr Guðmundar Hjaltasonar, þess er veginn var í Þrándheimi, fyrir sakir áverka þess, er hann vann á Þorbergi af Rauðsvelli. Prestr þessi var sterkr at afli, óeirinn ok óforsjáll, en karlmaðr at lunderni. Hann kærði þat mál fyrir honum, at konungs sendiboðar hefði hrakit hann ok fǫng hans við Ǫlfusferju.
Eigi miklu síðarr fundu þeir Eindriði ok Nicholaus Árna biskup; hann spurði þá, hvárt satt veri, at þeir hefði hrakit prestinn, ok fǫng hans, sem hann hefði flutt. Eindriði segir, at þeir hefði sannliga kipzk nǫkkut svá, er hann vildi eigi at þeir hefði ferjuskipit. Biskup tók þá at kæra á þá, ok mælti: "hverju vili þit svara honum fyrir þat, er þit tókut af honum skipit ok þrøngðut at honum, en kǫstuðut útbyrðis fǫngum hans?"
— Eindriði segir, at honum þótti hann gnógt vinna til, þó at þeir fœrði hann ok fǫng hans af skipi, er hann vildi kasta útbyrðis tǫskum þeirra, þeim sem konungs bréfin vóru í.
Biskup mælti: "sé ek eptir ykkrum flutningi, at þit hafit fellt páfa bann á ykkr af sjálfu verkinu, ok dugir með engu móti, at þit sét eigi leystir, ok eigi þit áðr sverja fyrir aflausnina þann eið, sem lǫg kirkjunnar bjóða, en bœta prestinum rétt sinn." Þeir tóku því fjarri at bœta prestinum, en hinu enn firr, at sverja, ok horfði um skeið til hins mesta ósættis. Biskup sá þá, at þetta dugði eigi at þeir fœri óleystir í skip, ok tók þat ráðs, at hann leysti þá eiðlaust, en þeir guldu prestinum sex merkr.
Þaðan frá var Eindriði hinn makasti, ok samdi þeim biskupi hit bezta um alla þá hluti, sem konungr hafði honum um boðit; lét hann þá uppi, at Magnús konungr hefði honum boðit, at vægja til við Árna biskup, en ekki framarr en honum líkaði við Jǫrund biskup. Eindriði segir, at hann vildi þola, at Árni biskup léti sœkja þau ǫll mál at nýjum lǫgum á heraðsþingum [sem stóðu] í fornum kristnum rétti, en kallaði eigi rangt þótt hinar fornu sektir sé á lagðar; þótti þó betr at hinar linari sé. Hann bannaði ok, at handgengnir menn sœkti, ok vóru þeir Eindriði ok Nicholaus báðir vægleiðnir við biskup, ok hann var þaðan af svá við þá, um allt þat er konunginum var flutt, þvíat Eindriði sagði því líkara, at þar fyrir mátti biskup ok heilǫg kirkja halda því fullkomligar ok frjálsligar sinni sœmd. Litlu síðarr sigldi Eindriði.
Þetta sumar ritaði Árni biskup til Magnúss konungs um kristinsdóms bálk, at hann skildi ráða hversu með hann skildi fara, svá ok skip staðarins ok formann til þess. Hann sendi ok konunginum einn fríðan hest, ok kom sá vel til skila.
Árni biskup hafði nú látit sumka af peningum þeim sem lúkask skildi Hólabiskupi, var þat þó raun nǫkkur, því at Randalín ok frændum Odds var allt óþokkat til hans, af hinum fornum málum Heinreks biskups, lagðisk þar til af peningum Guðmundar gríss, er þá var liðinn, tuttugu hundruð, Rafn Oddsson tíu hundruð, en Randalín tólf hundruð, vóru ok tuttugu hundruð í búfé, en annat, þat sem skorti, í gripum ok silfri. Hon bað ok Árna biskup fœra bein Odds í Skálaholt, kvaðsk þeim staðnum framarr unna alls þessa fjár, ef svá mætti vera; kvaðsk ok til legstaðar honum þangat skildi offra einhverjum grip sœmiligum, herra biskupi ok staðnum til sœmdar en bónda sínum til syndalausnar; var nú ok allt þetta fé til reiðu af tilruðning Árna biskups, ef til þyrfti at taka.
Annat sumar eptir bjoggusk þeir báðir biskuparnir til utanferðar á Eyrum, því at norðr var ekki skip. Árni biskup sendi þá bréf til Jǫrundar biskups, at honum líkar ekki annat um Odds efni, en þeir leysi hann, fylgjandi bréfi erkibiskups; ok þegar er bréfit kom bregðr Jǫrundr biskup við, ok ferr í sýslu sína allt norðr til Øxarfjarðar, ok virðu sumir honum þat til undanbragðs, at eigi kœmisk lausnin fram. Sumir tóku svá upp, at fyrir því at utanferð stóð á honum vildi hann flýta fǫr sinni, til þess at hann mætti fyrr aptr koma. Ok er Árni biskup vissi þetta, brá honum nǫkkut svá í brún, ok hugsaði þó, at láta eigi fyrirvinnask.
Ok nær þingi sendir Árni biskup Auðun koll með bréfum til Jǫrundar biskups, ok segir, at hann ætlar sér til Seilu á Seljumannamessu dag, ok fylgja erkibiskups bréfi, ok biðr, at hann skjótisk nú eigi undan sem áðr hafði hann gǫrt. Auðunn fór ferðar sinnar hvatliga, ok finnr Jǫrund biskup á Skinnastǫðum í Øxarfirði, ok bar fram bréf Árna biskups. Jǫrundr biskup las þau yfir ok ritaði ekki á móti. Reið Auðunn svá aptr, at hann vissi eigi gerr um ferðir Hólabiskups.
Árni biskup reið heiman sem hann hafði ákveðit, ok með honum Runólfr ábóti ór Veri, Klængr Teitsson ok enn fleiri góðir menn, ok er þeir kómu á Mælifellsdal, reið Auðunn kollr í móti þeim, ok segir hversu fór með þeim Jǫrundi biskupi. Árni biskup brá ekki at heldr sinni ferð ok fyriræilan, ok reið laugarkveld á fyrrnefndan dag til Seilu, ok sitr þar drottinsdaginn. Á sunnudaginn kómu þangat prestar af Hólum, ok sǫgðu at Hólabiskup var heim kominn, ok hann bauð Árna biskupi til veizlu á staðinn. En at teknu ráði af fǫrunautum sínum sagði hann sik at Seilu mundu bíða Hólabiskups. Prestarnir riðu þegar heim, ok segja Jǫrundi biskupi svǫr Árna biskups.
Mánadaginn snemma kallar Árni biskup til sín Auðun koll, ok þann mann sem Þórarinn hét, ok var kallaðr bausti, son Illuga prests. Hann mælti þá: "ekki em ek vanr við verkstjórn, en þó vil ek skipa til vinnu. Þit skulut grafa upp bein Odds Þórarinssonar, ok gerit þat vandliga, síðan skulu þit því þau hreinliga, ok skipa í kistu þá, sem vér hǫfum sunnan haft með oss, ok til þess var gǫr".
Þeir unnu þat sem fyrir þá var lagt, ok er því var lokit var kistan sett á garðinn fyrir sunnan kirkju, ok stóð [þar]; ok er lítit leið, sjá þeir Árni biskup mannareið í túnit, þar var kominn Jǫrundr biskup; sá hann skjótt, hvat þar var at hafzk. Kvǫddusk þeir biskuparnir blíðliga.
Ok er Hólabiskup var af baki stiginn, ok hafði komit til kirkju, gengu þeir suðr á vǫllinn, ok þat fólk sem með þeim var, þvíat Árni biskup vildi þá opinberliga tala um Odds mál. Hann beiddisk þá af Jǫrundi biskupi, at þeir skildi frammi láta lausnir þær, sem boðskapr erkibiskups stóð til, sá er hann lét þá berliga lesa fyrir ǫllum þeim sem hjá vóru. Jǫrundr biskup tók ǫllu seinliga, en veitti engi afsvǫr; fóru þar fram margar greinir. Af því var langan tíma dags yfir þessu máli setit; fylgði Árni biskup þeim bæði skynsamliga ok mikilmannliga; ok um síðir, þá er Jǫrundr biskup vildi honum eigi samþykkja, lét Árni biskup fram Decretalem Innocentii papæ tertii, þann er skíran orskurð gefr í slíkum tilfellum; ok at honum skoðuðum gaf Hólabiskup gott samþykki til at Oddr veri leystr. Gengu þeir síðan, með þeim lærðum mǫnnum sem þar vóru staddir, fyrir kirkjudyr, ok hǫfðu fram þær absolutiones, sem til heyrðu, at leysa fyrrgreind bein þessi ór þeim bǫnnum sem Oddr hafði í verit, hvert eptir því sem heyrði ok lǫgin buðu.
Reið Árni biskup þá með ǫllu fǫruneyti sínu heim til Hóla, ok þá þar fagra veizlu tvær nætr. Tók Hólabiskup þau sjau tigu hundraða, sem [af] Oddi var kallat, þann tíma er hann fell í sektir ok bann; hann lagði þá enga penninga sér í sjóð, heldr skipti hann þeim til klaustra; hann leysti ok Árna biskup stórmannliga af hendi með góðum gjǫfum; fór hann þá at heimboði til Þingeyra, ok veitti þat heimboð Vermundr ábóti.
Herra Runólfr ábóti af Veri reið þá til Seilu, ok hafði með sér bein Odds í lítilli kistu ǫðrumegin á hesti, en tjald þeirra ǫðrumegin, ok er þeir fara um Mælifellsdal reið Runólfr ábóti fyrir ok Árni bróðir ok Sighvatr með honum. Þórarinn bausti hafði í togi þann hest, sem bein Odds vóru á, ok fór illa á honum, kastaði ofan á hverri stundu, ok gengu í sundr styrk reip á kistunni, en hon var eigi um vættar hǫfga. Bausti var mjǫk fornorðr. Herra ábóta þótti þetta í móti náttúru, er reip slitnuðu, ok bað Þórarinn létta af bǫlvan, ok segir ván, at því færisk illa er hann talaði illt. Bausti mælti at verra, en kistan þoldi uppi sem fyrr, eða nǫkkuru verr.
Ábóti mælti: "nú mun ek ríða síðarr, ok vit bróðir, en þú, Bausti, skalt fara fyrir, ok þit Auðunn, ok vita hvat at hafi".
Bausti segir: "eigi mun at ykkrum skauðum gagn".
Herra ábóti reið þá eptir, ok las sálutíðir. Þaðan af lá aldri af hestinum, ok slitnuðu aldri reipin, ok fórsk þeim hit greiðasta, til þess er þeir kómu í Skálaholt.
Árni biskup kom heim tveim nóttum fyrir translationem beati Thorlaci, ok gróf þá bein Odds næsta dag fyrir messudaginn, ok sǫng sjálfr yfir. Þá offraði Randalín í sálumessu því ǫllu sem hon átti í gulli.
Á þessu sumri kom út herra Rafn Oddsson, ok var þá gǫrr merkismaðr; ok þá kom út Þorvarðr Þórarinsson. Þenna vetr hǫfðu Karelar tekit Þorbjǫrn skæni, sýslumann Magnúss konungs, ok drepit af honum fimm ok þrjá tigu manna; var hann stundu síðarr leystr út með fé.
Þá kom ok til Árna biskups bréf af Magnúsi konungi ok vináttusamlig orð. Var tjáð þat privilegium, sem erkibiskup gaf hundrað daga í afgipt hversdagliga ǫllum þeim, sem bæði fyrir Magnúsi konungi ok drótningunni ok barónum þeirra, en áðr hafði páfinn boðit þetta sama ǫllum biskupum í ríkinu, at þeir skyldaði alla lærða menn til þessa bœnahalds; fylgði því transscriptum páfabréf; hér með fylgðu tvær tunnur víns ok pund flúrs prestum til messusǫngs.
Þetta sumar kom ok til Árna biskups bréf Jóns erkibiskups, í hverju er hann bauð þat Árna biskupi, at láta eigi konungsmenn draga þat frelsi undan kirkjunni, sem hon hafði áðr land kom undir konungdóminn, þat var at kaupa frjálsliga brennustein ok fálka; svá ok, at Jórsalatíund ok subsidium ejusdem terre sancte kœmi til Þrándheims á þessu ári, er útgreiðsla þessa fjár var skipat. Árni biskup brá ok þegar við um Jórsala féit, ok kom þat í Þrándheim sem fyrr var greint.
Eptir þetta reið Árni biskup á Eyrar, ok létu þeir út in festo sancti Bartholomei apostoli, en tóku Vág í Noregi fyrir sunnan Jaðar in festo Proti et Iacinti, ok lágu þar nær hálfum mánuði, ok kómu til Bjǫrgvinar in festo sancti Remigii. Ok á þessu ári andaðisk Vermundr ábóti at Þingeyrum octavo kal. Januarii.
Einni nóttu síðarr en Árni biskup kom til Bjǫrgvinar, bað Magnús konungr hann koma út á garðinn í málstofu; gekk hann þangat með klerkum, ok fylgði honum þangat herra Narfi biskup. Ok er þeir hǫfðu skamma stund setit, kom konungrinn inn, ok tók Árna biskupi blíðliga ok mintisk til hans ok bað hann guði velkominn; ok eptir litla stund gekk konungrinn út. Nǫkkuru síðarr um daginn sendi konungrinn herra Ívar Guðlaugsson til biskups; hann bar honum kveðju konungsins ok býðr honum í boð sitt næsta dag eptir, en þat var in festo sancti Francisci, því at hann hafði þá veizludag.
Margar sœmdir þá Árni biskup at Magnúsi konungi þann vetr, ok einn dag í jólafǫstu, þá er hann sat at matborði, kom þar inn Ívarr Guðlaugsson, ok bar honum kveðju Magnúss konungs; þar með talaði hann þessi orð hans: "ek veit at herra biskup þarf nǫkkut í bú at afla, nú viljum vér fá honum hundrað laxa ok skreiðar, hálfa lest malts, ok með oss mun hann vera um jól, ok þeir hans menn sem hann vill, ok um páska, ok alla veizludaga." Hann þá af honum [at] jólagjǫf baldikinn þat, sem hann gaf herra Runólfi í Veri ábóta, þá er hann kom til Íslands.
At liðnum þessum vetri fekk Árni biskup þann skaða, sem sameiginligr var allri Noregs kristni, at hinn himneski faðir, Jesus Christus, kallaði til sín virðuligan herra Magnús konung in adventu beati Nicholai in Barin; var sá skaði svá mikill ǫllu landsbúinu, en einkanliga klerkunum, sem forðum var fráfall hins ágæta Josiæ konungs.
Var þó herra Árna biskupi skjótari skaði at dauða þessa hǫfðingja hins dýrðliga, þvíat þá kom virðuligr herra Jón erkibiskup in festo Trinitatis, at halda þat biskupa þing, sem fyrr var getit, ok lagði á hann óblíðu, at því sem trúisk fyrir afflutning eða undirgrǫpt illgjarnra manna, ok gaf honum þær sakir, at hann hefði, framarr en biskupi sómdi, verit hallr undir konunginn, en minnr undir erkibiskupinn, at fyrir þat yrði undir fótum troðit frelsi kirkjunnar. En hvar hafði nú Árni biskup fulltings at leita, er Magnús konungr var liðinn ok mátti eigi þetta ámæli bera af Árna biskupi, ok þat með, at hann hafði um lítinn tíma eigi framhaldit kirkjunnar rétti, at hann trúði fyrir þessar sínar biðstundir at hon mundi álengdar fagna mega fremra rétti: nema þat at treysta á sjálfan sannleikinn, ok segja erkibiskupi hvat satt var ok sýna honum satt lítilæti; ok jafnskjótt sem erkibiskup vissi h (ans sannan góðvilja til sín ok svá at fǫr)..... svá frama (rliga búinn at bœta þá hluti ef)..... veri áta (ldir, eigi at síðr þótt hann þœttisk fyrir)...... Sem þessi (hinn góði maðr Árni biskup er nú..... erkibiskup tók (hann sem skynsamr faðir).... í fullko (mna sætt ok blíðu, þvíat).... -um raun (ar stǫfum þenna biskup vera)..... slegi (nn, heldr styrkvan stól)...... eigi mundi (láta klerka rétt,...... mætti honum framhalda, ok þat nauðigr þola, ef hann) stakaði nǫkkut fyrir ofrefli óvina kirkjunnar, ok gjarna svá framarliga á móti rísa sem framast veri fǫng á.
Nú ef nǫkkurn forvitnar, hverir hlutir skipaðir vóru á þessu þingi, lesi hann statuta þau, sem biskuparnir gerðu, ok ritin standa undir þeirra innsiglum; eru ok þau tíðindi mǫrgum kunn, sem þá gerðusk, jafnfram er herra Eirekr var kórónaðr af Jóni erkibiskupi at hjáverǫndum þessum biskupum: Andrési af Oslo, Jǫrundi af Hólum, Erlendi af Færeyjum, Árna af Skálaholti, Árna af Stafangri, Narfa af Bjǫrgvin, Þorfinni af Hamri, Markúsi af Suðreyjum, in festo Svithuni episcopi; ok ǫllum þessum biskupum veitti Jón erkibiskup fagra veizlu á hinni fyrri Ólafsmessu. Skildi Árni biskup við hann með miklum blíðskap þá er hann fór heimleiðis til Þrándheims.
Árni biskup lét í haf síðari Ólafsmessu ok kom á Eyrar infra octavam assumptionis beate virginis; þá kom ok þar Jǫrundr biskup af Hólum, ok riðu þeir báðir samt heim í Skálaholt fyrir Bartholomeimessu, varð allt fólk fegit Árna biskupi ok var fǫgr veizla. Reið Jǫrundr biskup skjótliga heimleiðis, ok skildu biskuparnir með blíðu.
Á þessu ári hafði andazk Nicholaus páfi; í hans stað kom Martinus páfi. Þá andaðisk Ólafr Grenlendinga biskup.
Sumar þetta hit sama kom út Loðinn leppr í Vestmannaeyjum með boðskap hins unga konungs, ok með honum herra Jón; þeir hǫfðu meðferðar nýja lǫgbók til landsins, þá sem konungr bauð at lǫgleiða. Þessi Loðinn hafði verit nǫkkurum sinnum með sendingum Magnúss konungs til ýmissa landa ok svá út í Babiloniam; var hann af þessu frægr mjǫk.