Bókastaðir

Nú býr Einarr til vígsmálit af nýju til alþingis, ok fjǫlmenna hvárirtveggju. Enn áðr Glúmr riði heiman, dreymdi hann at margir menn væri komnir þar til Þverár at hitta Frey, ok þóttisk hann sjá mart manna á eyrunum við ána, enn Freyr sat á stóli. Hann þóttisk spyrja, hverir þar væri komnir.

Þeir segja: "Þetta eru frændr þínir framliðnir, ok biðjum vér nú Frey, at þú sér eigi á brott fœrðr af Þverárlandi, ok tjóar ekki, ok svarar Freyr stutt ok reiðulega, ok minnisk nú á uxagjǫf Þorkels ens háva". Hann vaknaði, ok lézk Glúmr verr vera við Frey alla tíma síðan.

Ríða menn til þings, ok verða þau málalok, at Glúmr gengr við víginu. Enn í því áttu hlut vinir hans ok frændr, at heldr skyldi sættask, enn sekt kœmi á eða utanferð. Ok sættusk þeir á þingi at því, at Glúmr galt Þverárland, hálft Katli, syni Þorvalds króks, í fǫðurbœtr, enn seldi hálft við verði, ok skyldi þó búa á þau missari, ok varð heraðssekr, ok búa eigi nær enn í Hǫrgárdal. Fóru síðan af þingi. Síðan keypti Einarr landit, sem honum var heitit. Menn Einars kómu þangat um várit at vinna landit, ok mælti Einarr, at þeir skyldi segja honum hvert orð, þat er Glúmr mælti.

Einn dag kom Glúmr at máli við þá ok segir svá: "Auðsætt er þat, at Einarr hefir vel sér fengit verkmenn, ok er vel unnit á landinu. Nú skiftir miklu, at smátt ok stórt sé tilhent; nú skulu þér hér reisa við ána váðmeið, ok er konum hœgt til þváttar at hreinsa stórfǫt, enn heimabrunnar eru vándir". Nú koma þeir heim, ok spyrr Einarr, hvat þeir Glúmr mæltisk við. Þeir segja hvé hugkvæmr hann var at ǫllu at unnit væri.

Hann segir: "Þótti yðr þat vera, at hann vildi vel búa í hendr mér?"

Þeir segja: "Svá þykir okkr".

Einarr segir: "Annan veg lízk mér. Þat hygg ek, at við þann meið festi hann ykkr upp, enn ætli at reisa mér níð — nú skulu þér eigi fara þó". Einarr fœrði þangat bú sitt um várit, enn Glúmr sat þar til ens efsta fardags. Enn er menn váru í brott búnir, þá settisk Glúmr í ǫndvegi ok gerði eigi á brott ganga, þótt at honum væri kallat. Hann lætr tjalda skálann, ok vill eigi svá skiljask við landit sem kotkarlar. Hallbera, dóttir Þórodds Hjálmssonar, var móðir Guðmundar ok Einars. Hon bjó þá at Hanakambi.

Hon kom til Þverár, ok kvaddi Glúm ok mælti: "Sittu heill, Glúmr, enn ekki er hér nú lengr at vera; komit hefi ek nú eldi á Þverárland ok geri ek þik nú á brott með alt þitt, ok er landit helgat Einari syni mínum". Glúmr reis þá upp, ok mælti at hon skyldi gleipa kerlinga ǫrmust. Enn þó reið Glúmr þá í brott, ok varð litit um ǫxl til bœjarins, ok kvað vísu:

Glúmr bjó á Mǫðruvǫllum í Hǫrgárdal við Þorgrím fjúk, ok undi því eigi lengr enn einn vetr. Þá bjó hann tvá vetr í Myrkárdal. Þá hljóp þar skriða nær bœnum, svá at tók sum húsin. Þá kvað Glúmr vísu:

Þá keypti Glúmr land at Þverbrekku í Øxnadal, ok bjó þar meðan hann lifði, ok varð gamall ok sjónlauss.

Narfi hét maðr, er bjó í Hrísey. Hann hafði átt Úlfeiði, dóttur Ingjalds Helgasonar hins magra. Þeira synir váru þeir Eyjólfr ok Klængr, Þorbrandr ok Þorvaldr. Allir váru þeir mikilmenni frændr Glúms. Þeir Klængr ok Eyjólfr bjuggu eftir fǫður sinn í Hrísey. Sá maðr bjó í Haga, er Þorvaldr hét, ok var kallaðr menni, ok átti dóttur Þórðar Hrafnssonar frá Stokkahlǫðu, er Helga hét. Eitt vár kom Þorvaldr ór Haga við Hrísey á byrðingi, ok ætlaði at halda til fengjar; ok er Klængr varð varr við, réðsk hann til ferðar með honum. Enn er þeir kómu út ór firðinum, fundu þeir reyði nýdauða; keyrðu í festar, ok sigldu með inn eftir firðinum um daginn. Vildi Klængr flytja til Hríseyjar, því at þat var skemra enn í Haga, enn Þorvaldr vildi til Haga flytja, ok lét þat jafnrétt. Klængr segir, at eigi sé þat lǫg, at flytja eigi þangat, er næst eigu flutningarmenn land.

Þorvaldr kveðsk hafa rétt at mæla, ok lét þá frændr Glúms ekki þurfa at ganga á réttan hlut við þá — "ok hvat sem lǫg eru, þá munu enir ríkari nú ráða". Þorvaldr var fjǫlmennri því sinni, ok tóku þeir af Klængi rekaldit nauðgum, enn hvárrtveggi þeira var landeigandi. Klængr fór heim ok undi illa við. Þorvaldr ok þeir hlógu at þeim Klængi, ok tǫldu at þeir treysti eigi á at halda.

Einn morgin reis Klængr snemma upp ok fór við fjórða mann inn í Haga; kom þar snemma, svá er menn váru í svefni.

Þá mælti Klængr: "Ráðs skulum vér nú leita; hér eru naut hjá garði, ok skulu vér þau reka á húsin, þar sem Þorvaldr hvílir undir, ok teygjum hann svá út". Þeir gerðu svá, ok vaknar Þorvaldr ok hleypr út. Klængr hleypti at honum ok veitti honum banasár; fór brátt síðan ok treystisk eigi þar at lýsa víginu, því at þar var fyrir mannmart; fór heim út í eyjar ok lýsti þar víginu. Nú eigu eftirmálit Þórarinn ok Þórðr. Þeir kǫlluðu morð verit hafa. Ok er þessi mál kómu til þings, sat Glúmr heima; enn um þingit fór hann út í Fljót ok í Svarfaðardal ok bað liðs til féránsdóms, ok þó bað hann leyna þessi fyrirætlan.

Klaufi at Barði segir: "Víst viljum vér veita Glúmi lið" — hann átti Halldóru, dóttur Arnórs rauðkinns — ok margir hétu aðrir Glúmi sínu liði. Nú fór Glúmr heim.

Mál fóru fram á þingi. Enn eftir þingit búask þeir til féránsdóms, ok hǫfðu fjǫgur skip ok þrjá tigu manna á hverju, ok réðu þeir Einarr ok Þórarinn ok Þórðr fyrir skipunum, ok kómu innan at eyjunni í nætrelding, ok sá reyk yfir húsunum; ok spurði Einarr, hvárt þeim sýndisk svá sem honum, at reykrinn væri eigi allblár. Þeir sǫgðu at þeim sýndisk svá.

Einarr sagði: "Svá lízk mér á reykinn, sem fjǫlment muni vera í húsunum, ok mun af mǫnnum leggja reykinn. Enn ef þat er, þá munu vér gera raun til ok róa undan eyjunni þjóðsýnilega, ok munu vér þá vísir verða, ef fjǫlmenni er í eyjunni". Ok svá gerðu þeir. Enn er eyjarmenn sá þetta, þá hljópu þeir út ok til skipanna, ok lǫgðu eftir þeim. Ok var Glúmr þar kominn með tvau hundruð manna, ok eltu þá inn alt at Oddaeyri, ok varð eigi háðr féránsdómrinn, ok fengu þeir af óvirðing Eyfirðingar.

Sitr Glúmr um sumarit í búi sínu. Hann átti ok at helga haustþing — enn þingstǫðin er fyrir austan fjǫrðinn skamt frá Kaupangi — ok fjǫlmentu Eyfirðingar mjǫk, enn Glúmr hafði þrjá tigu eina manna. Margir tǫluðu við Glúm, at hann skyldi eigi fámennr fara.

Hann segir: "Lifat mun nú it fegrsta, enn við þat uni ek, at ekki hafa þeir eltan mik svá, at eigi fœra ek réttleiðis". Glúmr fór á skipi inn eftir firði, ok gekk á land ok til búða. Enn þar eru melar brattir ok lausgrýttir á milli fjarðarins ok búðanna. Enn er Glúmr kom gagnvert búð þeiri, er Einarr átti, þá hljópu menn frá búðunum ok báru skjǫldu at þeim ok hrundu þeim af melunum; ok fell Glúmr ok veltisk með skjǫld sinn á eyrina ofan, ok varð ekki sárr, enn þrjú spjót hafði fest í skildi hans. Þorvaldr tasaldi var þá kominn at landi, ok sá at Glúmi horfði þá óvænt, ok hljóp svá á land, at hann tók ár í hǫnd sér, ok rann í melinn upp ok skaut árinni til Guðmundar ríka, ok kom á skjǫldinn ok gekk hann í sundr, ok kom árarhlutrinn fyrir brjóst honum, ok fell hann í óvit ok var borinn í fjórum skautum til búðar. Síðan eggjuðu hvárir aðra atgǫngu, ok skutusk á ok bǫrðusk grjóti; ok varð hǫrð hríð ok urðu margir sárir; ok allir sǫgðu á eina lund, at eigi mætti fáir menn vasklegar verjask, enn þeir Glúmr. Þeir Einarr sóttu at fast. Þá gengu menn í milli, ok lauk svá, at tveir menn fellu af Glúmi, Klængr Narfason ok Grímr eyrarleggr, bróðir Halldóru konu Glúms. Þá kvað Brúsi Hallason vísu þessa:

Einarr kvað vísu:

Þá kvað Glúmr vísu í móti:

Svá var sett málum, at í faðma felsk víg Klængs ok Þorvalds ór Haga. Þat var ok jafnt látit, víg Gríms eyrarleggs ok áverki við Guðmund, ok undi Glúmr illa við málalok, sem hann kvað í vísu þeiri, er hann orti síðan:

Þat var eitt sumar, er þeir riðu af þingi brœðr, Guðmundr ok Einarr, at Glúmr bauð mǫnnum til sín, ok sendi menn upp til Øxnadalsheiðar at bjóða þeim brœðrum heim, ok lézk vilja, at nú sættisk þeir heilum sáttum — "því at ek em nú fyrir elli sǫkum til engis fœrr, ok mun ek þeim eigi til matar eins bjóða". Glúmr var þá sjónlauss. Hann lét vǫrð halda á um ferð þeira. Guðmundr vildi þiggja boðit, enn Einarr vildi eigi, ok reið sínum megin ár hvárr þeira.

Var Glúmi sagt, at annarr flokkrinn reið þangat — "þá mun Einarr eigi vilja þiggja boðit; hann er svá tortryggr, at hann trúir engum manni".

Þat er sagt, at Einarr kallaði á Guðmund ok mælti: "Þar mun ek koma á morgin, ef þú kemr í kveld".

Enn Guðmundr hugsaði þat er hann mælti — "þá mun þat ætlan þín, at þú eigir at mæla eftir mik". Snýr hann nú eftir Einari. Þetta er sagt Glúmi, at hvárrgi snýr þangat.

"Þat er illa þá", kvað Glúmr, "því at þat hafða ek ætlat, ef ek genga móti þeim, at ek skyldi eigi beggja missa". Hann hafði sax brugðit undir skikkju. Ok váru þau lok viðskifta þeira Glúms ok Eyfirðinga.

Enn er kristni kom út hingat, tók Glúmr skírn, ok lifði þrjá vetr síðan, ok var byskupaðr í banasótt af Kol byskupi, ok andaðisk í hvítaváðum. Þá bjó Már Glúmsson í Fornhaga ok hafði þar látit kirkju gera, ok var Glúmr þar jarðaðr, ok svá Már, þá er hann andaðisk, ok mart annarra manna, því at langa hríð var engi kirkja í Hǫrgárdal, nema sú ein. Þat er mál manna, at Glúmr hafi verit tuttugu vetr mestr hǫfðingi í Eyjafirði, enn aðra tuttugu vetr engir meiri enn til jafns við hann. Þat er ok mál manna, at Glúmr hafi verit bezt um sik allra vígra manna hér á landi.

Ok lýkr þar sǫgu Glúms.