Bókastaðir

Nú býr Einarr til vígsmálit af nýju til alþingis, ok fjǫlmenna hvárirtveggju. En áðr Glúmr riði heiman, dreymði hann, at margir menn væri komnir þar til Þverár at hitta Frey. Ok þóttisk hann sjá margt manna á eyrunum við ána, en Freyr sat á stóli. Hann þóttisk spyrja, hverir þar væri komnir. Þeir segja: "Þetta eru frændr þínir framliðnir, ok biðjum vér nú Frey, at þú sér eigi á brott fœrðr af Þverárlandi, ok tjóar ekki ok svarar Freyr stutt ok reiðuliga, ok minnisk nú á oxagjǫf Þorkels ins háva."

Hann vaknaði, ok lézk Glúmr verr vera við Frey alla tíma síðan.

Ríða menn til þings. Ok verða þau málalok, at Glúmr gengr við víginu. En í því áttu hlut vinir hans ok frændr, at heldr skyldi sættask en sekð kœmi á eða útanferð. Ok sættusk þeir á þingi at því, at Glúmr galt Þverárland halft Katli, syni Þorvalds króks, í fǫðurbœtr, en seldi halft við verði ok skyldi þó búa á þau misseri ok varð heraðssekr ok búa eigi nær en í Hǫrgárdal. Fóru síðan af þingi. Síðan keypti Einarr landit, sem honum var heitit.

Menn Einars kómu þangat um várit at vinna landit, ok mælti Einarr, at þeir skyldi segja honum, hvert orð, þat er Glúmr mælti.

Einn dag kom Glúmr at máli við þá ok segir svá: "Auðsætt er þat, at Einarr hefir vel sér fengit verkmenn ok er vel unnit á landinu. Nú skiftir miklu, at smátt ok stórt sé til hent. Nú skuluð þér hér reisa við ána váðmeið. Ok er konum hœgt til þváttar at hreinsa stórfǫt. En heimabrunnar eru vándir."

Nú koma þeir heim ok spyrr Einarr, hvat þeir Glúmr mæltisk við. Þeir segja, hvé hugkvæmr hann var at ǫllu, at unnit væri. Hann segir.

"Þótti yðr þat vera, at hann vildi vel búa í hendr mér?" Þeir segja: "Svá þykkir okkr." Einarr segir:

"Annan veg lízk mér. Þat hygg ek, at við þann meið festi hann ykkr upp, en ætli at reisa mér níð. Nú skuluð þér eigi fara þó."

Einarr fœrði þangat bú sitt um várit. En Glúmr sat þar til ins efsta fardags. En er menn váru í brott búnir, þá settisk Glúmr í ǫndvegi ok gerði eigi á brott ganga, þó at at honum væri kallat. Hann lætr tjalda skálann ok vill eigi svá skiljask við landit sem kotkarlar.

Hallbera, dóttir Þórodds Hjalmssonar, var móðir Guðmundar ok Einars. Hon bjó þá at Hanakambi.

Hon kom til Þverár ok kvaddi Glúm ok mælti: "Sittu heill, Glúmr, en ekki er hér nú lengr at vera. Komit hefi ek nú eldi á Þverárland, ok geri ek þik nú á brott með allt þitt, ok er helgat landit Einari, syni mínum."

Glúmr reis upp þá ok mælti, at hon skyldi gleipa kerlinga ǫrmust. En þó reið Glúmr þá í brott ok varð litit um ǫxl til bœjarins ok kvað vísu:

Glúmr, bjó á Mǫðruvǫllum í Hǫrgárdal við Þorgrím fjúk ok undi því eigi lengr en einn vetr. Þá bjó hann tvá vetr í Myrkárdal. Þá hljóp þar skriða nær bœnum, svá at tók sum húsin.

Þá kvað Glúmr vísu:

Þá keypti Glúmr land at Þverbrekku í Øxnadal ok bjó þar, meðan hann lifði, ok varð gamall ok sjónlauss.

Narfi hét maðr, er bjó í Hrísey. Hann hafði átt Ulfheiði, dóttur Ingjalds Helgasonar hins magra. Þeirra synir váru þeir Eyjolfr ok Klængr, Þorbrandr ok Þorvaldr. Allir váru þeir mikilhæfir menn, frændr Glúms. Þeir Klængr ok Eyjolfr bjuggu eftir fǫður sinn í Hrísey.

Sá maðr bjó í Haga, er Þorvaldr hét ok var kallaðr menni, ok átti dóttur Þórðar Hrafnssonar frá Stokkahlǫðu, er Helga hét.

Eitt vár kom Þorvaldr ór Haga við Hrísey á byrðingi ok ætlaði at halda til fengjar. Ok er Klængr varð varr við, rézk hann til ferðar með honum. En er þeir kómu út ór firðinum, fundu þeir reyði nýdauða, keyrðu í festar ok sigldu með inn eftir firðinum um daginn. Vildi Klængr flytja til Hríseyjar, því at þat var skemmra en í Haga, en Þorvaldr vildi til Haga flytja ok lét þat jafnrétt. Klængr segir, at eigi sé þat lǫg at flytja eigi þangat, er næst eigu flutningarmenn land.

Þorvaldr kvezk hafa rétt at mæla ok lét þá frændr Glúms ekki þurfa at ganga á réttan hlut við þá, "ok hvat sem lǫg eru, þá munu inir ríkari nú ráða."

Þorvaldr var fjǫlmennri því sinni, ok tóku þeir af Klængi rekaldit nauðgum, en hvárrtveggi þeirra var landeigandi. Klængr fór heim ok undi illa við. Þorvaldr ok þeir hlógu at þeim Klængi ok tǫlðu, at þeir treysti eigi á at halda.

Einn morgin reis Klængr snemma upp ok fór við fjórða mann inn í Haga, kom þar snemma, svá er menn váru í svefni. Þá mælti Klængr:

"Ráðs skulum vér nú leita. Hér eru naut hjá garði ok skulum vér þau reka á húsin, þar sem Þorvaldr hvílir undir, ok teygjum hann svá út."

Þeir gerðu svá, ok vaknar Þorvaldr, hleypr út. Klængr hleypr at honum ok veitti honum banasár, fór brátt síðan ok treystisk eigi þar at lýsa víginu, því at þar var fyrir mannmart. Fór heim út til eyjar ok lýsti þar víginu.

Nú eigu eftirmálit Þórarinn ok Þórðr. Þeir kǫlluðu morð verit hafa. Ok er þessi mál kómu til þings, sat Glúmr heima. En um þingit fór hann út í Fljót ok í Svarfaðardal ok bað liðs til féránsdóms, ok þó bað hann leyna þessi fyrirætlun.

Klaufi at Barði segir: "Víst viljum vér veita Glúmi lið.

Hann átti Halldóru, dóttur Arnórs rauðkinns," ok margir hétu aðrir Glúmi sínu liði. Nú fór Glúmr heim.

Mál fóru fram á þingi. En eftir þingit búask þeir til féránsdóms ok hǫfðu fjǫgur skip ok þrjá tigu manna á hverju, ok réðu þeir Einarr ok Þórarinn ok Þórðr fyrir skipunum, ok kómu innan at eyjunni í nætrelding ok sá reyk yfir húsunum. Ok spurði Einarr, hvárt þeim sýndisk svá sem honum, at reykrinn væri eigi allblár. Þeir sǫgðu, at þeim sýndisk svá. Einarr sagði:

"Svá lízk mér á reykinn sem fjǫlmennt mun vera í húsunum ok mun af mǫnnum leggja reykinn. En ef þat er, þá munum vér gera raun til ok róa undan eyjunni þjóðsýnliga, ok munum vér þá vísir verða, ef fjǫlmenni er í eyjunni."

Ok svá gerðu þeir. En er eyjarmenn sá þetta, þá hljópu þeir út ok til skipanna ok lǫgðu eftir þeim. Ok var Glúmr þar kominn með tvau hundruð manna, ok eltu þá inn allt at Oddaeyri, ok varð eigi háinn féránsdómrinn. Ok fengu þeir af óvirðing Eyfirðingar.

Sitr Glúmr um sumarit í búi sínu. Hann átti ok at helga haustþing, en þingstǫðin er fyrir austan fjǫrðinn skammt frá Kaupangi, ok fjǫlmenntu Eyfirðingar mjǫk, en Glúmr hafði þrjá tigu eina manna. Margir tǫluðu við Glúm, at hann skyldi eigi fámennr fara. Hann segir:

"Lifat mun nú it fegrsta, en við þat uni ek, at ekki hafa þeir eltan mik svá, at eigi fœra ek réttleiðis."

Glúmr fór á skipi inn eftir firði ok gekk á land ok til búða. En þar eru melar brattir ok lausgrýttir á milli fjarðarins ok búðanna. En er Glúmr kom gagnvert búð þeirri, er Einarr átti, þá hljópu menn frá búðunum, ok báru skjǫldu at þeim ok hrundu þeim af melunum. Ok fell Glúmr ok veltisk með skjǫld sinn á eyrina ofan ok varð ekki sárr. En þrjú spjót hafði fest í skildi hans. Þorvaldr tasaldi var þá kominn at landi ok sá, at Glúmi horfði þá óvænt. Ok hljóp svá á land, at hann tók ár í hǫnd sér ok rann í melinn upp ok skaut árinni til Guðmundar ríka, ok kom á skjǫldinn, ok gekk hann í sundr ok kom árarhlutrinn fyrir brjóst honum, ok fell hann í óvit ok var borinn í fjórum skautum til búðar. Síðan eggjuðu hvárir aðra atgǫngu ok skutusk á ok bǫrðusk grjóti. Ok varð hǫrð hríð ok urðu margir sárir. Ok allir sǫgðu á eina lund, at eigi mætti fáir menn vaskligar verjask en þeir Glúmr. Þeir Einarr sóttu at fast. Þá gengu menn í milli ok lauk svá, at tveir menn fellu af Glúmi, Klængr Narfason ok Grímr eyrarleggr, bróðir Halldóru, konu Glúms.

Þá kvað Brúsi Hallason vísu þessa:

Einarr kvað vísu:

Þá kvað Glúmr vísu í móti:

Svá var sett málum, at í faðma fellsk víg Klængs ok Þorvalds ór Haga. Þat var ok jafnt látit, víg Gríms eyrarleggs ok áverki við Guðmund, ok undi Glúmr illa við málalok, sem hann kvað í vísu þeirri, er hann orti síðan:

Þat var eitt sumar, er þeir riðu af þingi brœðr. Guðmundr ok Einarr, at Glúmr bauð mǫnnum til sín ok sendi menn upp til Øxnadalsheiðar at bjóða þeim brœðrum heim ok lézk vilja, at nú sættisk þeir heilum sáttum, "því at ek em nú fyrir elli sǫkum til engis fœrr, ok mun ek þeim eigi til matar eins bjóða."

Glúmr var þá sjónlauss. Hann lét vǫrð halda á um ferð þeirra. Guðmundr vildi þiggja boðit, en Einarr vildi eigi, ok reið sínum megin ár hvárr þeirra. Var Glúmi sagt, at annarr flokkrinn reið, þangat.

"Þá mun Einarr eigi vilja þiggja boðit. Hann er svá tortryggr, at hann trúir engum manni."

Þat er sagt, at Einarr kallaði á Guðmund ok mælti: "Þar mun ek koma á morgin, ef þú kemr í kveld."

En Guðmundr hugsaði þat, er hann mælti: "Þá mun þat ætlun þín, at þú eigir at mæla eftir mik."

Snýr hann nú eftir Einari. Þetta er sagt Glúmi, at hvárrgi snýr þangat.

"Þat er illa þá," kvað Glúmr, "því at þat hafða ek ætlat, ef ek genga móti þeim, at ek skylda eigi beggja missa."

Hann hafði sax brugðit undir skikkju.

Ok váru þau lok viðskifta þeirra Glúms ok Eyfirðinga.

En þá er kristni kom út hingat, tók Glúmr skírn ok lifði þrjá vetr síðan ok var byskupaðr í banasótt af Kol byskupi ok andaðisk í hvítaváðum. Þá bjó Már Glúmsson í Fornhaga ok hafði þar látit kirkju gera. Ok var Glúmr þar jarðaðr ok svá Már, þá er hann andaðisk, ok margt annarra manna, því at langa hríð var engi kirkja í Hǫrgárdal nema sú ein.

Þat er mál manna, at Glúmr hafi verit tuttugu vetr mestr hǫfðingi í Eyjafirði, en aðra tuttugu vetr engir meiri en til jafns við hann. Þat er ok mál manna, at Glúmr hafi verit bezt um sik allra vígra manna hér á landi.

Ok lýkr þar sǫgu Glúms.