Bókastaðir

Nærri þessum tíma kom út Friðrekr biskup ok Þorvaldr Koðránsson, er kallaðr var enn víðfǫrli. Þessu næst kom út annat skip, ok váru þar á berserkir tveir, ok hét Haukr hvárrtveggi; þeir urðu óvinsælir af mǫnnum, þvíat þeir buðu mǫnnum nauðung til kvenna eðr fjár, ella buðu þeir hólmgǫngu. Þeir grenjuðu sem hundar ok bitu í skjaldarrendr ok óðu eld brennanda berum fótum. Þeir biskup ok Þorvaldr fóru með nýjan sið at bjóða mǫnnum aðra trú, en sú er hér var áðr. Þeir váru at Giljá enn fyrsta vetr. Landsmenn stygðuz við nýgervingum þessum, er þeir biskup fóru með. Koðrán tók trú ok skírn í fyrsta lagi ok kona hans.

Ólafr at Haukagili var svá gamall, at hann lá í rekkju ok drakk horn. Um haustit at vetrnóttum bauð Ólafr til sín vinum sínum, einkum Þorkatli mági sínum. Þeir biskup ok Þorvaldr váru þar. Vel at eins tók Þorkell þeim ok lét þá vera eina saman í húsi, þvíat þeir hǫfðu annan sið. Enn fyrsta aptan veizlunnar var sén ferð berserkjanna, ok kvíddu menn mjǫk við þeim. Þorkell spurði biskup, ef hann vildi ráð til leggja, at berserkir þessir fengi bana. Biskup bað þá taka við trú ok lata skíraz, en hann kvaz mundu af ráða illmenni þessi — "með yðrum atgangi."

Þorkell mælti: "Allt er þá nær, ef þér sýnið mǫnnum jarteinir."

Biskup mælti: "Látið gera elda þrjá á gólfi í skálanum" — ok svá var gǫrt. Síðan vígði biskup eldana ok mælti: "Nú skal skipa bekkina af mǫnnum þeim, er beztir eru áræðis, með stóra lurka, þvíat þá bíta eigi járn, ok skal svá berja þá til bana."

Síðan gengu þeir nafnar inn, er þeir kómu, ok óðu eldinn fyrsta ok svá annan ok brunnu þá mjǫk ok urðu nú furðuliga hræddir af eldshitanum ok vildu þegar at bekkjunum. Síðan váru þeir lamðir til bana ok váru fœrðir upp með gili því, er síðan heitir Haukagil.

Biskup þóttiz nú kominn til kaups við Þorkel, at hann tœki við trú ok léti skíraz.

Þorkell kvaz eigi vilja aðra trú hafa, en þeir Þorsteinn Ingimundarson hǫfðu — "ok Þórir fóstri minn; þeir trúðu á þann, er sólina hefir skapat ok ǫllum hlutum ræðr."

Biskup svarar: "Þá sǫmu trú boða ek með þeiri grein at trúa á einn guð, fǫður, son ok heilagan anda, ok láta skíraz í vatni í hans nafni."

Þat þótti Þorkatli mest af bregða, er í vatni skyldi þváz, ok kvaz eigi nenna enn um sinn at hafa þessa breytni, en kvaz þó hyggja, at sjá mundi góð — "ok þessi skipan mun hér ok við gangaz. Ólafr bóndi, mágr minn, er gamall, hann skal taka við þessi trú ok allir aðrir þeir, er vilja, en ek mun enn bíða um tíma."

Síðan var Ólafr skírðr ok andaðiz í hvítaváðum, ok enn váru skírðir fleiri menn at þeiri veizlu.

Þorkell var skírðr, þá er kristni var lǫgtekin á Íslandi, ok allir Vatnsdœlir. Þorkell var mikill hǫfðingi, hann lét kirkju gera á bœ sínum ok helt vel trú sína.

Brœðr tveir bjuggu í Engihlíð í Langadal, Fóstólfr ok Þróttólfr; þeir váru miklir fyrir sér. Þeir tóku við manni til ásjá ok vildu hann hafa í leynum, meðan þeir fœri til þings á Kili skamt frá Reykjavǫllum; en þeir myndi lúka málum hans. Aðrir tveir brœðr bjuggu at Móbergi í Langadal ok hétu Húnrøðr ok Úlfheðinn, synir Véfrøðar Ævarssonar ens gamla. Úlfheðinn var vinsælli þeira brœðra. Þórólfr hét maðr, er kallaðr var leikgoði; hann var með þeim brœðrum.

Úlfheðinn var mikill vinr Hólmgǫngu-Starra; ok þat segja menn, þá er Þórarinn illi skoraði á hann til hólmgǫngu, at Úlfheðinn fór með honum til hólmstefnunnar, ok í þeiri ferð gerði at þeim veðr illt, ok ætluðu þeir vera gerningaveðr. Bárðr hét maðr ok var kallaðr styrfinn, hann fór með þeim. Þeir báðu hann aptra veðrit, þvíat hann var margkunnigr. Hann bað þá handkrœkjaz ok gera hring; síðan gekk hann andsœlis þrysvar ok mælti írsku; hann bað þá "já" við kveða. Þeir gerðu svá. Síðan veifði hann gizka til fjalls, ok tók þá af veðrit.

Þeir Þróttólfr ok Fóstólfr fóru til þings, sem fyrr segir, en maðrinn var meðan í Þjófadal ok vænti, at þá mundi minna fé goldit, ef hann fœri eigi sjálfr. Þeir riðu ok til þings, Húnrøðr ok Þórólfr leikgoði. Hross hlupu frá þeim skamt frá Reykjavǫllum ok leituðu víða ok fundu eigi. Þeir sá mann skamt frá sér ok hugðu vera illmenni, ok hann mundi tekit hafa hross þeira; þeir fréttuz ok eigi fyrir ok hlupu þegar at honum ok drápu hann, riðu síðan til þings ok sǫgðu þeim brœðrum Þróttólfi ok Fóstólfi. Þeim líkaði stórilla ok beiddu bóta fyrir ok kváðuz sæz hafa við frændr ens vegna ok grið tekit ok síðan goldit fé fyrir hann. Húnrøðr kvaz ætla, at vera muni ǫnnur fégjǫld til skyldri, ok riðu við þat af þinginu.

Þeir brœðr keyptu land á Kólkumýrum, er í Holti heitir. Þorfinnr hét maðr ok bjó á Breiðabólstað í Vatnsdal, frændi þeira; hann átti ferð út á Skagastrǫnd; ok svá bar til, at Úlfheðinn fór út þangat ok Þórólfr leikgoði með honum, ok er þeir kómu til Breiðavaðs hjá Blǫndu, riðu þeir Þorfinnr ok brœðrnir Fóstólfr ok Þróttólfr seinna nǫkkut. Þeir Fóstólfr kváðu vel á komit at finna Úlfheðin — "þvíat þeir brœðr drápu mann okkarn í sumar, ok skal ríða eptir þeim."

"Eigi mun ek eptir ríða," kvað Þorfinnr — ok svá var. Síðan ríða þeir brœðr eptir í ákefð.

Þetta sér Þórólfr leikgoði, ok mælti hann: "Ríðum undan hart; hér fara þeir brœðr eptir okkr."

"Nei," kvað Úlfheðinn, "þat gerir ek eigi, þvíat þeir kalla mik þá renna."

Þórólfr hleypti út á ána, en þeir brœðr unnu á Úlfheðni, ok lá hann þar eptir.

Síðan riðu þeir brœðr aptr ok sǫgðu Þorfinni tíðindin. Hann kvað ómakliga gǫrt við góðan dreng, ok fór hann heim í Vatnsdal. Úlfheðinn var særðr til ólífis. Húnrøðr fór eptir honum, bróðir hans, ok flutti hann heim, ok bað hann Húnrøð, bróður sinn, sættaz á mál þessi eptir sik ok kvað eigi hefnda mundu auðit verða — "því at ek minnumz nú á ferðina ena fyrri, ok veit ek þann engan sóttdauðan orðit hafa, er í þeiri ferð váru."

Síðan andaðiz Úlfheðinn, en Húnrøðr lét ólíkliga við sættinni ok bjó málit til alþingis. Þorfinnr bauð sætt ok fébœtr, en Húnrøðr kvaz eigi vilja nema sektir þeira; ok svá varð, ok reið við þat af þingi. Þeir brœðr gerðu virki mikit í Holti á Kólkumýrum, ok varð Húnrøði torvelt at sœkja þá.

Skúmr hét lausingi einn, hann hafði aflat fjár ok orðinn auðigr. Húnrøðr eyddi fyrir honum, ok fór hann útan ok kom til Nóregs ok fór norðr í Þrándheim. Hann fekk þar stórfé ok dvaldiz þar; varð auðigr í annan tíma.

Húnrøðr eyddi ǫllum peningum sínum ok svá þeim, er Skúmr hafði átt, svá at hann varð náliga félauss. Hann fór á fund Þorkels Vatnsdœlagoða ok sagði honum sín vandræði.

Þorkell mælti: "Illt ráð hefir þú upp tekit at taka eigi bœtr eptir bróður þinn, þar sem hann sagði þér svá fyrir, at þér mundi eigi annat hlýða, ok hefir þú nú hvártki fé né hefndir; en fyrir þat, er þú hefir sótt mik heim at ráðum, þá mun ek fara til með þér ok leita um sættir."

Síðan hitti Þorkell þá brœðr ok spurði, hvárt þeir vildu sættaz við Húnrøð, ef kostr væri; þeir létu seinliga við ok kváðu honum nú eigi betra at sættaz, en þá er honum var boðit.

Þorkell mælti: "Nú skulu þit gera annathvárt, at fara útan, sem mælt var, ella mun ek engin ráð leggja til með yðr."

Þeir kváðuz hans orð mikils skyldu virða — "ok viljum vit þik sízt í móti okkr hafa."

Þeir fóru nú útan ok kómu í Þrándheim; þá mælti Dróttólfr: "Eigi skiptir þat hǫgum til, at Húnrøðr, góðr drengr, skal vera félauss orðinn ok hlotit þat mest af okkr, en þræll hans Skúmr skal orðinn auðigr sem Njǫrðr." Síðan fóru þeir ok drápu hann, en tóku fé hans allt ok sendu Húnroði. Litlu síðarr kom Þróttólfr út ok fór á fund Þorkels krǫflu ok bað hann fylgja at sætt þeira Húnroðar. Þorkell kvað svá vera skyldu. Hann ferr síðan á fund Húnroðar, ok með vitrleika sínum ok góðum vilja þá sætti hann þá heilum sáttum, svá at hvárirtveggju undu vel við hans ummæli. Þorkell varð gamall maðr, ok þá er hann lá í banasótt sinni, stefndi hann til sín vinum sínum, frændum ok þingmǫnnum.

Þorkell mælti þá: "Ek vil yðr kunnigt gera, at ek hefir fengit sjúkdóm nǫkkurn ok þykki mér líkligt, at hann muni skilja várar samvistur, ok hafi þér vel hlítt minni forsjá ok verit mér hlýðnir ok eptirlátir."

Síðan bað hann virkta ǫllum sínum frændum ok virktavinum; bjóz Þorkell mjǫk kristiliga við sínum dauða, eptir því sem honum samði, þvíat hann var vel kristinn maðr ok rœktaði vel trú sína. Eptir þat andaðiz hann ok var mjǫk harmdauði þingmǫnnum sínum ok ǫllum heraðsmǫnnum, þvíat hann þótti, sem var, enn mesti heraðshǫfðingi ok mikill giptumaðr ok enn líkasti enum fyrrum Vatnsdœlum svá sem Þorsteini ok Ingimundi, ok bar Þorkell þat fyrir, at hann var rétt trúaðr maðr ok elskaðr sem sá, er framast elskaði sannan guð.

Ok gerum vér þar enda á Vatnsdœla sǫgu.