Bókastaðir

Valla-Ljóts saga.

Sigmundr hét maðr. Hann var son Karls hins rauða. Hann átti dóttur Ingjalds í Gnúpafelli. Hann átti þrjá sonu, ok hét Hrólfr hinn elzti, Halli annarr, enn Bǫðvarr þriði.Hann átti þrjá sonu, ok hét Hrólfr hinn elzti, Halli annarr, enn Böðvarr þriði. Þeir váru miklir menn ok sterklegir. Hrólfr var uppivǫðslumaðr mikill ok fégefinn.Hrólfr var uppivöðslumaðr mikill ok fégefinn. Halli var gleðimaðr mikill ok lǫgmaðr, ok hávaðamaðr hinn mesti.Halli var gleðimaðr mikill ok lögmaðr, ok hávaðamaðr hinn mesti. Bǫðvarr var góðlyndr, ok gerðist farmaðr.Böðvarr var góðlyndr, ok gerðist farmaðr.

Torfi hét maðr, er bjó í Torfufelli, auðigr, enn ekki ættstórr. Þá bjó Eyjólfr á Mǫðruvǫllum ok Guðmundr hinn ríki var með honum, sonr hans.Þá bjó Eyjólfr á Möðruvöllum ok Guðmundr hinn ríki var með honum, sonr hans.

Sigmundr tók sótt, ok kallaði saman sonu sína, ok bað þá vera samhuga, ok kvaðst hann sjá mega hvers þeira skaplyndi, — "ok megið nú at hyggja, ok verit eigi til síngjarnir, ok gæti hverr sinnar sœmdar".Sigmundr tók sótt, ok kallaði saman sonu sína, ok bað þá vera samhuga, ok kvaðst hann sjá mega hvers þeira skaplyndi, — "ok megið nú at hyggja, ok verit eigi til síngjarnir, ok gæti hverr sinnar sæmdar".

Síðan andaðist hann. Þá var Hrólfr átján vetra, Halli fjórtán vetra, Bǫðvarr tólf vetra.Þá var Hrólfr átján vetra, Halli fjórtán vetra, Böðvarr tólf vetra.

Kona Torfa andaðist. Hann var vel til sona Sigmundar. Hann fór þangat eitt sinn ok kallaði þá á tal.

Torfi mælti: "Nú hafa lengi kunnleikar í millum vár verit, ok enn vil ek þá auka minna vegna. Nú vil ek mæla til við móður yðra ok biðja hennar. Mætti oss þat verða frami hvárumtveggjum; enn þótt mannamunr sé, þá kann þar fyrir at koma fé ok umsýslan.

Hrólfr bað hann tala við móður sína um þetta mál. Hann gerir svá.

Hon gefr þat svar: "Þetta ráð vil ek undir sonum mínum eiga, enn ekki við einræði mitt".

Torfi mælti: "Hvat sýnist þér, Halli?" Hann svarar: "Þetta mál kemr meir til Hrólfs, því at hann er elztr vár brœðra, ok kann forsjá fyrir at hafa".Hann svarar: "Þetta mál kemr meir til Hrólfs, því at hann er elztr vár bræðra, ok kann forsjá fyrir at hafa".

Torfi vekr við Hrólf ok Halla ok þá alla saman; enn þeir Hrólfr ok Bǫðvarr kváðu eigi óvænt stefnt, ok sǫgðust eigi mundu af svara um samfarar þeira.Torfi vekr við Hrólf ok Halla ok þá alla saman; enn þeir Hrólfr ok Böðvarr kváðu eigi óvænt stefnt, ok sögðust eigi mundu af svara um samfarar þeira.

Þá mælti Halli: "Bíða vilda ek ykkarra orða, ok var mér slíks at ván, ok má ek eigi sjá, hvat í því er ráðlegt, ok mjǫk horfir til lítilla mannvirðinga.Þá mælti Halli: "Bíða vilda ek ykkarra orða, ok var mér slíks at ván, ok má ek eigi sjá, hvat í því er ráðlegt, ok mjök horfir til lítilla mannvirðinga. Slíkr maðr er ósýnn til fullrœða.Slíkr maðr er ósýnn til fullræða. Vil ek ekki samþykki þar til gefa, at gefa móður mína gǫfga lausingjanum eftir gǫfugt gjaforð".Vil ek ekki samþykki þar til gefa, at gefa móður mína göfga lausingjanum eftir göfugt gjaforð".

Enn Hrólfr kvaðst ekki svá sýnast.

Enn hon kvaðst mundu hafa hans forsjá, — "ok samþykki ek þessi ráð".

Enn Hrólfr kvaðst ráða eiga. Halli kvað þat mundu fram ganga, sem hon vildi.

Var brullaup ákveðit at vetrnóttum.

Nú líða stundir, ok þess er getit einn dag, at konur váru í dyngju sinni, ok Halli var þar kominn.

Móðir hans mælti: "Ek á at greiða málagjǫld í dag griðkonum várum.Móðir hans mælti: "Ek á at greiða málagjöld í dag griðkonum várum. Nú vil ek senda þik í Torfufell, ok seg at Torfi sendi mér grís nǫkkurn, ok þyrfti þó, at þú væri eigi ofskapbráðr, því at gríssinn mun vera illr með at fara, ok mun hann frammi láta, ef mín orð koma til".Nú vil ek senda þik í Torfufell, ok seg at Torfi sendi mér grís nökkurn, ok þyrfti þó, at þú væri eigi ofskapbráðr, því at gríssinn mun vera illr með at fara, ok mun hann frammi láta, ef mín orð koma til". "Fara mun ek, því at þú átt þér þar hollan vin", — ok er Halli kom þar, var Torfi at vinnu, ok leit eigi til hans, ok mælti þó: "Þat má ek gera; taktu hann sjálfr, ok starfa at honum".

Halli mælti: "Eigi er þat formannlegt, at ganga í saur at gyltu gamalli, ókunnum mǫnnum".Halli mælti: "Eigi er þat formannlegt, at ganga í saur at gyltu gamalli, ókunnum mönnum".

Torfi mælti: "Hvat mælir ofrhuginn?" "Svá mun ek ekki hætta til býsnanna", segir Halli, "ok send þangat hvern er þú vill".

Torfi mælti: "Eigi ætla ek þik þykkjast jafnsnjallan gyltunni".

Halli segir: "Betra væri þetta ómælt. Ekki jafna ek snilli okkar gyltunnar saman, ok má þetta frýjuorð kallast".

Hann hljóp at dyrunum ok snaraði inn, ok þegr hjó hann af henni ranann, tók grísinn ok gekk út.

Torfi mælti: "Hafðu nú yfir þangat grísinn, ok fær henni".

Hann svarar engu, ok riðr brott ok heim á leið. Enn skógr var um heraðit. Hann steig nú af baki hestinum, ok bítr hann þar í skóginum, ok sitr Halli þar, þar til er hann sá mann ríða í blári kápu yfir ána, ok þar kennir hann Torfa. Hleypr upp ok hǫggr hann banahǫgg.Hleypr upp ok höggr hann banahögg. Hann hafði bæði spjót ok sverð. Halli kastar honum þar undir bakka ok huldi hræ hans, enn hafði hestinn með sér.

Hann kom heim ok hitti móður sína. Hon spyrr um erendi hans, enn hann segir, hvar máli er komit, at Torfi myndi eigi koma í rekkju hennar, ok enn síðr senda henni grísinn, — "sem ek skildi við hann. Er rent þeim ráðahag, þó at yðr þykki þat eigi líklegt".

Hon segir: "Þat hygg ek, at oft réttir þú hendr þínar til ills, ok mun þetta upphaf ógiftu þinnar, ok muntu annathvárt gerr sekr eða drepinn, slíkir menn, sem hér eigu eftirmæli, sem Eyjólfr er".

Halli segir: "Eigi þarftu at ámæla mér svá fast um þetta verk, því at lítill var mannskaði í honum, þótt þér þœtti hann góðr".Halli segir: "Eigi þarftu at ámæla mér svá fast um þetta verk, því at lítill var mannskaði í honum, þótt þér þætti hann góðr".

Hon kvað þat nær hófi, — "enn betra væri þér óunnit verkit".

Síðan fór hann í Gnúpafell til Ingjalds frænda síns, ok segir honum tíðendin.

Hann segir: "Farðu á fund Svarfdœla, vina þinna ok frænda; eða hvat gaftu honum at sǫk?" segir Ingjaldr.Hann segir: "Farðu á fund Svarfdæla, vina þinna ok frænda; eða hvat gaftu honum at sök?" segir Ingjaldr. "Orð hans óviðrkvæmileg til mín fyrir þat, at ek vilda ekki gifta honum móður mína, ok svívirða svá ætt vára. Nú veit ek eigi, nema mér verði nær stýrt um eftirmálit, ok ek muni fara óvarlega, enn ósnjallara kvað hann mik enn gyltuna".

Þá segir Ingjaldr: "Þat var illa mælt, ok ver með oss, þar til er lokit er málum þínum: "— Þá bjó Víga-Glúmr at Þverá, ok hittust þeir frændr.

Þeir fóru á fund Eyjólfs, ok bjóða honum sátt fyrir þingmann sinn, — "vér viljum virða þik þess, ok bœta hann hundraði silfrs, enn falli niðr gagnsakar við Torfa fyrir áþéttisorð við Halla, ok er ósýnt, at meira fáist af oss frændum, ok látum oss ekki þetta verða at misþykki".Þeir fóru á fund Eyjólfs, ok bjóða honum sátt fyrir þingmann sinn, — "vér viljum virða þik þess, ok bæta hann hundraði silfrs, enn falli niðr gagnsakar við Torfa fyrir áþéttisorð við Halla, ok er ósýnt, at meira fáist af oss frændum, ok látum oss ekki þetta verða at misþykki".

Eyjólfr svarar: "Svá skal vera. Oss er Halli skyldr, enda er hann ættstórr".

Sættust þeir at því. Var Halli sautján vetra, er fé þeira var skift.

Bǫðvarr réðst í kaupferðir, enn Hrólfr gípr sitr heima í fǫðurleifð sinni.Böðvarr réðst í kaupferðir, enn Hrólfr gípr sitr heima í föðurleifð sinni. Bǫðvarr var utan langa hríð, ok var hinn nýtasti fardrengr ok vinsæll.Böðvarr var utan langa hríð, ok var hinn nýtasti fardrengr ok vinsæll. Hann var utan tólf vetr. Halli setti bú saman ok átti Signýju Bersadóttur, frændkonu þeira Mǫðrvellinga, ok gerðist þá vel með þeim Eyjólfi ok Halla.Halli setti bú saman ok átti Signýju Bersadóttur, frændkonu þeira Möðrvellinga, ok gerðist þá vel með þeim Eyjólfi ok Halla.

Halli kvað þat vænzt til þeira vinfengis, at tengdir tœkist.Halli kvað þat vænzt til þeira vinfengis, at tengdir tækist. Eyjólfr kvað hann rétt sét hafa. Halli fór mjǫk með sakar.Halli fór mjök með sakar. Litlu síðar druknaði Eyjólfr í Gnúpufellsá. Hann var jarðaðr í túnvellinum heima á Mǫðruvǫllum, ok var prímsigndr áðr.Hann var jarðaðr í túnvellinum heima á Möðruvöllum, ok var prímsigndr áðr. Síðan tók Guðmundr hinn ríki, son hans, við virðingu, ok gerðist vel með þeim Guðmundi ok Halla. Veitti Guðmundr honum með fjǫlmenni, enn Halli var grjótpáll fyrir málum hans, ok var hann kallaðr hreðu-Halli, ok hefir hann mesta virðing haft af Guðmundi.Veitti Guðmundr honum með fjölmenni, enn Halli var grjótpáll fyrir málum hans, ok var hann kallaðr hreðu-Halli, ok hefir hann mesta virðing haft af Guðmundi. Þá var hann á fertugs aldri, er hér var komit sǫgunni, ok var eigi auðsóttr með afla Guðmundar, enn framkvæmd sinni.Þá var hann á fertugs aldri, er hér var komit sögunni, ok var eigi auðsóttr með afla Guðmundar, enn framkvæmd sinni. Bersi hét sonr Halla. Hrólfr var maðr auðigr ok grályndr. Þess er getit, at Guðmundr hélt boð fjǫlment einu sinni á Mǫðruvǫllum, ok var Halli þar, sem at hverju boði ǫðru, sem Guðmundr helt.Þess er getit, at Guðmundr hélt boð fjölment einu sinni á Möðruvöllum, ok var Halli þar, sem at hverju boði öðru, sem Guðmundr helt. Þar var mjǫk margt talat.Þar var mjök margt talat.

Þá mælti Halli eitt sinn at boðinu: "Mjǫk undarlega ferr fram hǫfðingsskapr hér á Íslandi, ok þverr nú mjǫk mannvalit norðr hingat, þó helzt í herað þetta".Þá mælti Halli eitt sinn at boðinu: "Mjök undarlega ferr fram höfðingsskapr hér á Íslandi, ok þverr nú mjök mannvalit norðr hingat, þó helzt í herað þetta".

Guðmundr segir: "Oft finst þat á, at ek er virðingargjarn. Eigi mynda ek annars staðar heldr hǫfðingi vera í heraði, enn hér".Eigi mynda ek annars staðar heldr höfðingi vera í heraði, enn hér".

Halli segir: "Satt er þat, Guðmundr; enn eru þau heruð, er eigi þykkir langt í milli vera, þó at mannvalit sé hér meira".

Guðmundr spyrr: "Hvat er þat?" Hann segir: "Þat er Svarfaðardalr".

Guðmundr mælti: "Fleira muntu mæla sannara ok snotrlegra. Er þar snæsamt, ok liggr á vetrarnauð mikil".

Halli segir: "Hinn veg verðr þó lengstum í útdǫlunum slíkum, at fleiri fara þangat at kaupa mat, enn þaðan ok hingat, ok fleiri nærast þar á penningum enn heðan".Halli segir: "Hinn veg verðr þó lengstum í útdölunum slíkum, at fleiri fara þangat at kaupa mat, enn þaðan ok hingat, ok fleiri nærast þar á penningum enn heðan".

Guðmundr mælti: "Hvat er þetta at tala, at landkostir eru svá lofaðir, ok eigi sýnist mér svá".

Halli segir: "Þat hefir mér í hug komit, at breyta mínum ráðahag, ok fœra þangat bygð mína í ættleifð vára".Halli segir: "Þat hefir mér í hug komit, at breyta mínum ráðahag, ok færa þangat bygð mína í ættleifð vára".

Guðmundr mælti: "Hví er þér þar betra at búa, enn hér?" Halli mælti: "Þar hafa verit gǫfgir frændr mínir, enda fýsir mik þangat at fara, heldr enn sitja samkynnis við þik, því at mér hagar þat til lítilla vinsælda", segir Halli, "ok em ek grjótpáll þinn, ok verða mér sumir ofjarlar hér í heraðinu, ok mun þat þá niðr falla, ef ek fer heðan, ok skal þó vera okkart vinfengi samt ok áðr.Halli mælti: "Þar hafa verit göfgir frændr mínir, enda fýsir mik þangat at fara, heldr enn sitja samkynnis við þik, því at mér hagar þat til lítilla vinsælda", segir Halli, "ok em ek grjótpáll þinn, ok verða mér sumir ofjarlar hér í heraðinu, ok mun þat þá niðr falla, ef ek fer heðan, ok skal þó vera okkart vinfengi samt ok áðr. Enn ek mæli þat nú berlega, at ek fekk óvinsældir af viðskiftum ykkar Einars bróður þins, ok vil ek nú fœra mér þat af hendi".Enn ek mæli þat nú berlega, at ek fekk óvinsældir af viðskiftum ykkar Einars bróður þins, ok vil ek nú færa mér þat af hendi".

Guðmundr svarar: "Þetta er sumt satt, enn sumt ætla ek þér minna til óvirðingar enn óvinsældar".

Halli svarar: "Hitt er eigi miðr reyndar, at þeir frændr mínir, synir Ingjalds, eru yfirmenn mínir, ok eigi má ek hér mestr maðr verða várra frænda, meðan vér erum hér allir, enn þar má ek mestr maðr verða".

Guðmundr mælti: "Eigi ætla ek, at þú munir fá þar meiri virðing enn slíka sem þú hefir hér borit; ek sé þar þá fjóra menn, at engi þeira vill láta virðing sína fyrir þér".

Halli svarar: "Hverir eru þeir fjórir, er í móti mér munu stríða?" Guðmundr mælti: "Þat er einn Valla-Ljótr, sonr Álfs goða, er mestr maðr er í dalnum, ok Þorgrímr bróðir hans; hinn þriði er Bjǫrn á Karlsá; hinn fjórði er Þorvarðr bróðir hans; þeir eru Þorgríms synir, kynstórir menn.Guðmundr mælti: "Þat er einn Valla-Ljótr, sonr Álfs goða, er mestr maðr er í dalnum, ok Þorgrímr bróðir hans; hinn þriði er Björn á Karlsá; hinn fjórði er Þorvarðr bróðir hans; þeir eru Þorgríms synir, kynstórir menn. Ætla ek svá um Þóri frænda þinn, at þótt þú fœrist nær honum, þykki mér þér ofurefli við þá at eiga.Ætla ek svá um Þóri frænda þinn, at þótt þú færist nær honum, þykki mér þér ofurefli við þá at eiga.

Halli svarar: "Þat ætla ek þó muni fram fara".

Síðan fór hann á fund Þóris Vémundarsonar, ok sagði honum sitt erendi, ok vildi land kaupa, ok spyrr hann at, hvar landit muni falt.

Þórir segir: "Veit ek land falt á Klaufabrekku, ok mun ek fá þér engjar til, því at þar eru engi lítil. Enn ek vil kaupa þat land til handa þér, ef þú vill hingat ráðast; enn þó þykki mér þat ráðlegast, þú sért kyrr. Hér mun at reyna fastnæma menn ok stórúðga". Halli kvað þat mundu sik ekki í brott reka, — "ok kauptu þá landit".

Síðan réðst hann þangat. Ekki var bygðarleyfis leitat. Þeir láta sér lítit eða ekki um finnast, Svarfdœlar, því at Ljótr var hǫfðingi yfir þeim frændum; ok undu þeir frændr vel við þat, enda réð hann einn ǫllu þeira í milli.Þeir láta sér lítit eða ekki um finnast, Svarfdælar, því at Ljótr var höfðingi yfir þeim frændum; ok undu þeir frændr vel við þat, enda réð hann einn öllu þeira í milli. Hann var óhlutdeilinn, umsýslumaðr, engi stúrumaðr, mikill maðr; þat var til marks, hversu honum þótti við menn ok líkaði: hann átti tvennan búnað, blán kyrtil stuttan ok øx snaghyrnda, ok var vafit járni skaftit, þá var hann svá búinn, er vígahugr var á honum, enn þá er honum líkaði vel, hafði hann brúnan kyrtil, ok bryntrǫll rekit í hendi.Hann var óhlutdeilinn, umsýslumaðr, engi stúrumaðr, mikill maðr; þat var til marks, hversu honum þótti við menn ok líkaði: hann átti tvennan búnað, blán kyrtil stuttan ok öx snaghyrnda, ok var vafit járni skaftit, þá var hann svá búinn, er vígahugr var á honum, enn þá er honum líkaði vel, hafði hann brúnan kyrtil, ok bryntröll rekit í hendi.

Hrólfr hét bóndi, er bjó upp frá Klaufabrekku. Hans synir váru þeir Þórðr ok Þorvaldr. Hann var gǫfigr maðr.Hann var göfigr maðr. Hann tók sótt ok andaðist. Þeir brœðr tóku erfð eftir fǫður sinn, ok vildu, at Ljótr skifti með þeim bæði lǫndum ok lausum aurum, þeim er þeir áttu.Þeir bræðr tóku erfð eftir föður sinn, ok vildu, at Ljótr skifti með þeim bæði löndum ok lausum aurum, þeim er þeir áttu. Fǫr Ljóts frestaðist um nǫkkura stund, enn kristnat var landit fyrir litlu, ok váru lǫgleiddir dróttinsdagar.För Ljóts frestaðist um nökkura stund, enn kristnat var landit fyrir litlu, ok váru lögleiddir dróttinsdagar. Þá var Mikjálsmessa, er fundrinn var lagðr. Váru þeir þar komnir, Þórir ok Halli, ok hǫfðu þeir sét mannafǫrina.Váru þeir þar komnir, Þórir ok Halli, ok höfðu þeir sét mannaförina.

Ljótr skifti lǫndum þeira brœðra; snær var fallinn á landamerkin.Ljótr skifti löndum þeira bræðra; snær var fallinn á landamerkin. Hann skifti lǫndum, ok tekr sjónhending í stein nǫkkurn, enn ór steininum ok í ána, ok ferr svá rétt fram, ok nam staðar við ána, ok skar þar upp torfu eða jarðkross, ok mælti: "Svá kann ek at gera landaskifti".Hann skifti löndum, ok tekr sjónhending í stein nökkurn, enn ór steininum ok í ána, ok ferr svá rétt fram, ok nam staðar við ána, ok skar þar upp torfu eða jarðkross, ok mælti: "Svá kann ek at gera landaskifti".

Þeim brœðrum líkaði þetta vel, ok svá ǫllum, nema Halla.Þeim bræðrum líkaði þetta vel, ok svá öllum, nema Halla.

Þá mælti Ljótr: "Vit hǫfum ekki við ázt hér, Halli, enn þú ert maðr hygginn, eða hversu líkar þér þetta skifti?"Þá mælti Ljótr: "Vit höfum ekki við ázt hér, Halli, enn þú ert maðr hygginn, eða hversu líkar þér þetta skifti?" Halli svarar: "Vel at jafnaði ætla ek þik lǫndum skift hafa.Halli svarar: "Vel at jafnaði ætla ek þik löndum skift hafa. Enn er þú mælir til þessa, ætla ek at lǫgin muni sveigð hafa verit; má ek svá heldr um rœða landaskiftit, eða hversu lǫgkœnn maðr ertu, Ljótr?"Enn er þú mælir til þessa, ætla ek at lögin muni sveigð hafa verit; má ek svá heldr um ræða landaskiftit, eða hversu lögkænn maðr ertu, Ljótr?" Hann svarar: "Eigi em ek lǫgklókr".Hann svarar: "Eigi em ek lögklókr".

Halli segir: "Þat ætla ek við lǫg varða, at vinna á Mikjálsmessu, þótt hon væri eigi á dróttinsdegi, ok mun ek stefna þér um helgibrigði.Halli segir: "Þat ætla ek við lög varða, at vinna á Mikjálsmessu, þótt hon væri eigi á dróttinsdegi, ok mun ek stefna þér um helgibrigði.

Ljótr mælti: "Ung er ný trúan".

Halli mælti: "Svá er at kveðit, at kristnispjǫll sé í orðin, ok er eigi vel sét fyrir hinum smærum mǫnnum, er þér gerit svá fyrir, hǫfðingjarnir".Halli mælti: "Svá er at kveðit, at kristnispjöll sé í orðin, ok er eigi vel sét fyrir hinum smærum mönnum, er þér gerit svá fyrir, höfðingjarnir".

Ljótr svarar, ok segir þetta eigi vel gert, — "ok mun eigi svá verða í annat sinn".

Halli mælti: "Skjót eru ummæli mín við þik, Ljótr, ger annathvárt, gjald mér hálft hundrað silfrs, eða ek mun stefna þér".

Ljótr svarar: "Þat mun ráðlegra at sé orðalaust við mik, ok bœta ek eigi fyrir vanhyggju mína, enn þykkja bezt, at kyrt sé, enn ek mun styðja mál þín".Ljótr svarar: "Þat mun ráðlegra at sé orðalaust við mik, ok bæta ek eigi fyrir vanhyggju mína, enn þykkja bezt, at kyrt sé, enn ek mun styðja mál þín".

Halli svarar: "Ekki sómir at fella á sik reiði engilsins, ok láta þetta niðr falla hegningarlaust".

Ljótr svarar: "Þú skalt eiga heimila hegning, ef oftar verðr, enn legg nú samþykki við mik, ok náir þú þá þǫkk minni".Ljótr svarar: "Þú skalt eiga heimila hegning, ef oftar verðr, enn legg nú samþykki við mik, ok náir þú þá þökk minni".

Halli svarar: "Þat skal annat vera, ok ger þú annathvárt, gjald upp fét eða ek mun stefna þér".

Ljótr svarar: "Eigi vil ek at þú stefnir mér; heldr vil ek gjalda fét, ok mun vingott í móti koma". "Lengi hafa várir frændr við hnipzt", segir Ljótr, "vera má, at í kyn kippi. Mun ek þegar gjalda fét, því at eigi vil ek reiði engilsins. Nú ef þér gengr til vináttu við mik, sem ek ætla heldr, þá má vera, at sjálft sýni sik".

Halli tók við fénu.

Ok á sama hausti var boð á Mǫðruvǫllum, ok kom Halli þar.Ok á sama hausti var boð á Möðruvöllum, ok kom Halli þar. Þá var Bersi, sonr hans, út kominn, ok var at boðinu.

Guðmundr setti Halla hið næsta sér, ok hafði haft frétt af viðskiftum þeira Halla ok Ljóts, ok mælti svá: "Hversu líkar þér þar í dalnum út?" Halli kvað sér vel líka.

Guðmundr mælti: "Eru menn vel við þik út þar?" — en hann kvað þat með góðum hætti. "Þat er sagt", sagði Guðmundr, "at þú hafir fé upp tekit af Ljóti fyrir litla sǫk"."Þat er sagt", sagði Guðmundr, "at þú hafir fé upp tekit af Ljóti fyrir litla sök".

Halli segir: "Eigi er þetta vel hermt, ek leitaða eftir með réttindum, ok kaus hann þann, er honum gegndi betr, ok máttu hér sjá silfrit". "Já", segir Guðmundr, "sé ek, at þú þykkist vel leikit hafa, enn svá segir mér hugr um, at rautt mun sjá í skǫrina fyrir hinar þriðju vetrnætr."Já", segir Guðmundr, "sé ek, at þú þykkist vel leikit hafa, enn svá segir mér hugr um, at rautt mun sjá í skörina fyrir hinar þriðju vetrnætr. Vil ek þat nú ráða þér, at þú komir eigi út þangat; síðan mun ek kaupa þér hér land, enn hætta þér eigi út þangat".

Halli mælti: "Vel er þetta boðit, enn vera þykkir mér á þeir brestir eftir, at ek vil þat eigi, ok mun ek reyna enn meir, ok fer ek eigi af þeim sǫkum enn brott".Halli mælti: "Vel er þetta boðit, enn vera þykkir mér á þeir brestir eftir, at ek vil þat eigi, ok mun ek reyna enn meir, ok fer ek eigi af þeim sökum enn brott".

Síðan fór Halli brott, er lokit var veizlunni, ok Bersi son hans með honum, ok fóru þeir út at jólum í dalinn.

Þórir bauð Halla til jólaveizlu at Grund, — þar var kirkjubœr, — enn Bersi son hans fór heim.Þórir bauð Halla til jólaveizlu at Grund, — þar var kirkjubær, — enn Bersi son hans fór heim. Þórir mælti, ok lét fara andvirki, því at heyfátt var heima um jólin, er á leið. Þau ein orð fóru til eyrna Valla-Ljóti um skifti þeira, er heldr váru óvingjarnleg.

Enn eftir jólin bjóst Halli brott, ok þann morgin hittust sauðamenn af Grund ok Vǫllum; spurðust tíðenda ok rœddu um, hvárir betr myndi veitt hafa um jólin, ok fylgdi hvárr sínum bónda.Enn eftir jólin bjóst Halli brott, ok þann morgin hittust sauðamenn af Grund ok Völlum; spurðust tíðenda ok ræddu um, hvárir betr myndi veitt hafa um jólin, ok fylgdi hvárr sínum bónda.

Sagði Þóris maðr eigi þar jafnvel skemt hafa verit, — "því at engi er skemtunarmaðr betri enn Halli, er þar var um jólin".

Valla sauðamaðr spurði, nær Halli myndi heim fara. Húskarl Þóris kvað hann affaradag jólanna fara mundu.

Þórir spurði húskarl, er hann kom heim, hvat hann hefði manna fundit; enn hann sagði honum. Þórir frétti, hvat þeir hefði haft at tala. Enn sauðamaðr sagði alt, sem farit hafði. "Já", sagði Þórir, "vel er sagt, ok skalt þú, Halli, hvergi fara í dag", — ok segir honum, hvat til bar, ok svá, hvat þeir hǫfðu rœtt, húskarlarnir, — "er mér ekki um, at þeir segi um ferðir þínar, sem verða kunna; er ok mér þar grunr á, at svá fari, sem Guðmundr sagði, at Ljótr myndi verða þér drjúgr í málunum"."Já", sagði Þórir, "vel er sagt, ok skalt þú, Halli, hvergi fara í dag", — ok segir honum, hvat til bar, ok svá, hvat þeir höfðu rætt, húskarlarnir, — "er mér ekki um, at þeir segi um ferðir þínar, sem verða kunna; er ok mér þar grunr á, at svá fari, sem Guðmundr sagði, at Ljótr myndi verða þér drjúgr í málunum".

Halli svarar: "Hvat er okkar Ljóts í milli, nema gott?" Þórir mælti: "Skuggi er honum í málum ykkurum". "Nú skal ek fara", kvað Halli.

Þórir svarar: "Þá skulu þér fylgja húskarlar mínir þrettán, enn mér er þungt, ok má ek því ekki fara".

Halli kvað þess eigi þurfa mundu.

Síðan fóru þeir upp um Hǫrðabrekku.Síðan fóru þeir upp um Hörðabrekku.

Þá mælti Halli: "Farið nú aftr, því at nú á ek skamt heim, ok munu mér engir fyrir sitja".

Þeir gerðu sem Halli mælti.

Sauðahús Halla váru á gǫtunni.Sauðahús Halla váru á götunni.

Þá mælti fǫrunautr Halla: "Menn eru þar", sagði hann.Þá mælti förunautr Halla: "Menn eru þar", sagði hann.

Halli svarar: "Má vera, at þat sé Bersi son minn".

Hann svarar: "Þat eru ekki várir menn; — þeir eru tólf saman, ok einn í blám kyrtli, ok hefir øx snaghyrnda í hendi".Hann svarar: "Þat eru ekki várir menn; — þeir eru tólf saman, ok einn í blám kyrtli, ok hefir öx snaghyrnda í hendi". "Far þú heim ok seg Bersa, at Ljótr þykkist eiga smá erendi við mik, ok er engi þǫrf þín hér at vera"."Far þú heim ok seg Bersa, at Ljótr þykkist eiga smá erendi við mik, ok er engi þörf þín hér at vera".

Hann tók þegar á rás mikilli.

Halli var gyrðr í brœkr, ok hafði skikkju yfir sér.Halli var gyrðr í brækr, ok hafði skikkju yfir sér. Hann kastaði henni af sér. Hann hafði hjálm á hǫfði ok broddstǫng í hendi, enn gyrðr sverði, ok gengr í móti þeim, ok fram hjá.Hann hafði hjálm á höfði ok broddstöng í hendi, enn gyrðr sverði, ok gengr í móti þeim, ok fram hjá.

Þá mælti Ljótr: "Dveljum eigi atgǫngu ok tǫkum hann".Þá mælti Ljótr: "Dveljum eigi atgöngu ok tökum hann".

Þeir ráða at honum, enn hann gengr snúðigt, ok komst fram hjá, er hann fór forbrekt, ok fá þeir ekki við hann fest, er hann gengr við brekkunni. Síðan nam hann staðar á sléttu nǫkkurri.Síðan nam hann staðar á sléttu nökkurri.

Þá mælti Ljótr: "Nú hælist hann um við oss, er hann stendr hæra enn vér".

Halli svarar: "Ek mun njóta frœknleiks míns ok fráleika ok bíða eigi".Halli svarar: "Ek mun njóta fræknleiks míns ok fráleika ok bíða eigi".

Ljótr mælti: "Bíða myndi Karl, afi þinn, ok aldri lét hann eltast sem geit".

Halli mælti: "Staðar skal ek nema, ok berjumst vit tveir"; er þat sómi þinn, enn hitt skǫmm".Halli mælti: "Staðar skal ek nema, ok berjumst vit tveir"; er þat sómi þinn, enn hitt skömm".

Ljótr svarar: "Eigi er á þat at líta, enda skal ok svá vera".

Halli mælti: "Hvat gefr þú mér at sǫk?"Halli mælti: "Hvat gefr þú mér at sök?" Ljótr mælti: "Sú er sǫkin, er þú skalt eigi oftar kenna mér helgihaldit.Ljótr mælti: "Sú er sökin, er þú skalt eigi oftar kenna mér helgihaldit. Nú ef þér hefir gott til gengit, ok vill engillinn gefa þér sigr, þá muntu njóta þess; enn ef þat var með fégirnd ok ágang, þá hǫfðu minna hlut, ok sjái hann mál okkart, ok muntu þá allvel njóta þess hálfs hundraðs silfrs, er þú tókt af mér, ok haldit síðan".Nú ef þér hefir gott til gengit, ok vill engillinn gefa þér sigr, þá muntu njóta þess; enn ef þat var með fégirnd ok ágang, þá höfðu minna hlut, ok sjái hann mál okkart, ok muntu þá allvel njóta þess hálfs hundraðs silfrs, er þú tókt af mér, ok haldit síðan".

Ljótr gekk at honum með járnaðan skjǫld.Ljótr gekk at honum með járnaðan skjöld. Halli lagði til Ljóts í skjǫldinn, ok kom í bóluna svá hart, at sverðit festi.Halli lagði til Ljóts í skjöldinn, ok kom í bóluna svá hart, at sverðit festi. Ljótr snaraði þá skjǫldinn svá fast, at sverðit brast í tanganum, enn síðan hjó Ljótr Halla banahǫgg.Ljótr snaraði þá skjöldinn svá fast, at sverðit brast í tanganum, enn síðan hjó Ljótr Halla banahögg. Þeir fœra hann til sauðahúss, ok kómu heim á bœinn, ok segja tíðendin, ok lýsti Ljótr vígi Halla á hendr sér.Þeir færa hann til sauðahúss, ok kómu heim á bæinn, ok segja tíðendin, ok lýsti Ljótr vígi Halla á hendr sér.

Bersi fór þegar á fund Guðmundar, ok sagði honum þessi tíðendi. Hann kvað þat farit hafa eftir getu sinni.

Bersi bað hann þá taka við málinu, — "enn ek vil fara utan".

Þá váru af tekin hólmgǫngulǫg ǫll ok hólmgǫngur.Þá váru af tekin hólmgöngulög öll ok hólmgöngur.

Guðmundr tók við málinu, ok býst til alþingis, ok fjǫlmenti mjǫk.Guðmundr tók við málinu, ok býst til alþingis, ok fjölmenti mjök. Þá var leitat um sættir af vinum Ljóts. Hann var fjǫlmennr ok hafði traust margra hǫfðingja.Hann var fjölmennr ok hafði traust margra höfðingja. Enn svá lauk því máli, með styrk ok fylgi vina ok frænda Ljóts, at hundrað silfrs var goldit fyrir víg Halla, enn þat hálft hundrað silfrs, sem Ljótr galt Halla, þar kom ekki fyrir, því at Ljótr vildi, at þat kœmi fyrir vanhyggju sína; enn vinir hans báðu, at hann tœki þat hálft hundrað undir sér, ok vildi hann þat með engu móti; ok sagði þat lítit fyrir hólmgǫnguboð Halla.Enn svá lauk því máli, með styrk ok fylgi vina ok frænda Ljóts, at hundrað silfrs var goldit fyrir víg Halla, enn þat hálft hundrað silfrs, sem Ljótr galt Halla, þar kom ekki fyrir, því at Ljótr vildi, at þat kæmi fyrir vanhyggju sína; enn vinir hans báðu, at hann tæki þat hálft hundrað undir sér, ok vildi hann þat með engu móti; ok sagði þat lítit fyrir hólmgönguboð Halla. Guðmundr undi illa við málalyktan, enn varðveitti féð til handa frændum Halla.

Skip kom út um sumarit í Eyjafirði, ok var þar kaupstaðr mikill. Þeir sóttu út þangat Þorgrímssynir ór Svarfaðardal, systursynir Ljóts ok húskarlar hans, ok tóku sér varning. Þar var ok sá maðr, er Sigmundr hét.

Þeir dalbyggjarnir váru sofnaðir í dalverpi einu.

Enn í lýsingina kom at þeim maðr ok mælti: "Vitið þér, at Eyfirðingar eru ǫðrum megin óssins, ok fór ek at segja yðr, at þér varizt þá, því at þeir eru ekki trúlegir, ok gaktu út, Þorvarðr, ok tǫlumst við", sagði sá.Enn í lýsingina kom at þeim maðr ok mælti: "Vitið þér, at Eyfirðingar eru öðrum megin óssins, ok fór ek at segja yðr, at þér varizt þá, því at þeir eru ekki trúlegir, ok gaktu út, Þorvarðr, ok tölumst við", sagði sá.

Þorvarðr svarar: "Ekki þarf ek viðrtals yðvars nǫkkurs, því at mér þykkir þú ótrúlegr".Þorvarðr svarar: "Ekki þarf ek viðrtals yðvars nökkurs, því at mér þykkir þú ótrúlegr".

Þorvarðr gengr þó út með honum á hólinn ór tjaldinu, ok tǫluðust við.Þorvarðr gengr þó út með honum á hólinn ór tjaldinu, ok töluðust við. Þá kómu at honum níu menn svartklæddir. Þorvarðr vildi þá aftr snúa, enn sá, sem hann hafði teygðan með sér, kipti honum í ferð með sér ok flokk hinna. Þeir báru vápn á hann þegar, ok vágu hann þar. Sigmundr vildi hefna hans, ok var honum haldit. Þat verk gerði Hrólfr gípr með svikum.

Enn er Guðmundr hitti Hrólf, kvað hann hann illa gert hafa, at ganga á sættir manna. Sagði þat illu reifa mundu. Hrólfr kvaðst ekki at sættum staddr hafa verit.

Enn Ljótr tók eftirmál um vígit Þorvarðs frænda síns.

Guðmundr sendir orð Ljóti, at hann vill sættast við hann, — "ok vilda ek, að þú hefðir hér fulla sœmd fyrir", — ok sagði sér þetta verk heldr mislíka, ok lét svá bezt fara mundu heraðsstjórn, er þeir stilti menn at illvirkjum slíkum.Guðmundr sendir orð Ljóti, at hann vill sættast við hann, — "ok vilda ek, að þú hefðir hér fulla sæmd fyrir", — ok sagði sér þetta verk heldr mislíka, ok lét svá bezt fara mundu heraðsstjórn, er þeir stilti menn at illvirkjum slíkum.

Á þingi koma til vinir beggja þeira, ok var þá um sættir leitat, ok var til þess nefndr Skafti Þóroddsson, vin Ljóts, með umleitunum margra annara. Ljótr kvaðst eigi einn vera mundu þverlyndr í slíku, enn sagði þó slík verk illa upp hefjast, ok kvað mǫrgum minna þykkja fyrir at gera slíkt í fyrstu; kvað enn mega sýnast fyrr ágang annara við sik, enn mótgerðir sínar við aðra.Ljótr kvaðst eigi einn vera mundu þverlyndr í slíku, enn sagði þó slík verk illa upp hefjast, ok kvað mörgum minna þykkja fyrir at gera slíkt í fyrstu; kvað enn mega sýnast fyrr ágang annara við sik, enn mótgerðir sínar við aðra. Þorvarðr var bœttr tveim hundruðum silfrs.Þorvarðr var bættr tveim hundruðum silfrs. Hrólfr undi betr við upp frá því, ok lifði hann tvá vetr síðan.