Bókastaðir

Eftir þat gengr Þorsteinn inn í skálann; enn er hann gengr inn, varð hann eigi fyrri varr við, enn hann var gripinn upp ok fœrðr niðr. Þorsteinn finnr þá, at þar var komin Skjaldvǫr kerling, ok var þá sýnu verri viðreignar enn fyrr. Hon greyfisk þá niðr at Þorsteini ok ætlar at bíta sundr í honum barkann.

Þorsteini kemr þá í hug, at sá mun mikill vera, er skapat hefir himin ok jǫrð; hafði hann ok heyrt margar sǫgur ok merkilegar frá Óláfi konungi ok þeiri trú, er hann boðaði. Heitr nú af hreinu hjarta ok heilum huga, at taka við þeiri trú ok þjóna Óláfi meðan hann lifði, ef hann kœmisk heill ok lífs í brott, af allri kunnáttu.

Ok er hon ætlaði tǫnnum at víkja at barka Þorsteins, enn hann hafði staðfest heitit, kemr geisli inn í skálann ógrliga bjartr, ok stendr þvert framan í augun kerlingar. Við þá sýn varð henni svá illt, at dró ór henni mátt ok magn allt; hon tók þá at geispa niðǫrkliga. Hleypr þá ór henni spýja ok ofan í andlit Þorsteini, svá at náliga helt honum við bana af illsku ok óþef þeim, er af stóð.

Þykkir mǫnnum ok eigi órvænt, at í brjóst Þorsteini muni af komit hafa nǫkkurr partr, sakir þess at mǫnnum þykkir sem hann hafi eigi síðan dyggiliga einhamr verit, hvárt er því veldr meirr spýja Skjaldvarar eða þat, at hann var út borinn. Liggr nú hvárttveggja þeira í milli heims ok heljar, svá at þá mátti hvártki upp standa.

Hitt er at segja, at Styrkárr er nú í sæluhúsinu ok þykkir Þorsteini dveljask; kastar hann sér þá upp í setit; ok er hann hefir legit nǫkkura stund, hlaupa þar inn piltar tveir, mjǫk illsvipligir, ok hafði sitt sax hvárr í hendi; sœkja þegar at Styrkári; enn hann grípr þá stokkinn frá setinu ok lemr þá með, þar til er hann drepr þá báða.

Síðan gengr hann út ór skálanum; grunar þá hvat Þorstein mun dvelja. Gengr nú þar til er hann kemr at skálanum; sér nú vegsummerki, at þar liggja tvau flǫgð drepin, enn Þorstein sér hann hvergi; þykkir nú uggligt, at hann muni í nǫkkurum nauðum staddr vera; heitir nú á skapara himins ok jarðar at taka við þeiri trú, sem Óláfr konungr boðar, ef hann fyndi á þeiri nátt Þorstein félaga sinn lífs ok heilan.

Gengr síðan inn í skálann, ok kemr þar at, sem þau Skjaldvǫr ok Þorsteinn liggja; spyrr þá, hvárt Þorsteinn megi nǫkkut mæla; enn hann segir þat eigi trauða; biðr hann hjálpa þá til. Styrkárr tekr þá til Skjaldvarar ok dregr hana af ofan. Þorsteinn stendr upp brátt, ok er stirðnaðr mjǫk af ǫllu saman umfangi því, er hann hafði átt við flǫgðin ok faðmlǫgum Skjaldvarar. Brjóta þeir þá Skjaldvǫru kerlingu á háls, ok gekk þeim þat hit tregligsta, því at hon var harðla hálsdigr.

Segir Þorsteinn nú Styrkári allt frá ferðum sínum.

Styrkárr anzaði: "Mikill afreksmaðr ertú, svá at þat er líkast, at þessa þinna afreksverka sé getit meðan Norðrlǫnd eru bygð".

Taka þeir nú ok draga saman ǫll flǫgðin, ok kynda at bál ok brenna upp at kǫldum kolum. Síðan kanna þeir skálann, ok finna þar ekki fémætt. Fara í brott síðan ok heim á Gimsar. Spyrjask nú þessi tíðindi ok þykkja mikil vera.

Óláfr konungr sat á veizlu á Hǫrðalandi. Þangat fara þeir Styrkárr ok Þorsteinn ok ganga fyrir konung ok kveðja hann. Þar var Ívarr ljómi þá með konungi í svá mikilli virðingu, at tveir menn sátu þá upp í milli þeira konungs.

Þorsteinn snýr þá fyrir Ívar með brugðit sverðit Skjaldvararnaut, ok stakk blóðreflinum fyrir brjóst honum ok mælti: "Ger þú annathvárt, at ek þrýsti ótæpt blóðreflinum, ella gakk þú við faðerni at mér".

Ívarr svarar: "Mér þykkir sœmd í at eiga þik at syni; áttú ok svá góða móður, at ek veit, at hon mundi þat eigi sagt hafa, nema satt væri; vil ek at vísu við þér ganga".

Konungr telr þá trú fyrir þeim sem ǫllum ǫðrum, er á hans fund kvámu. Þeir létu þat auðsótt af sinni hendi. Segja þá konungi glǫggliga allan atburð sinnar þarkvámu ok frá þeim tíðindum, er gerðusk á Heiðarskógi. Konungr geldr þá margfalt lof Guði fyrir þær jartegnir, er hann veitti syndugum mǫnnum hér í heimi. Váru þeir síðan skírðir báðir; fór Styrkárr heim á Gimsar, ok helt ǫllum þeim veizlum, er hann hafði fyrr haft; enn Þorsteinn gerðisk maðr Óláfs konungs ok fylgdi honum til dauðadags ok Ívarr faðir hans, ok þóttu vera hinir vǫskustu menn.

Hárekr hét maðr; hann bjó í Reinu í Þrándheimi, lendr maðr ok ekki mjǫk vinsæll. Hann hafði tekit við kristni, enn þó var konungi sagt, at eftir mundi nǫkkut af fyrnsku í fari hans; því tók konungr þar veizlu, ok vildi reyna, hvat satt var í; þar var veizla fǫgr. Hárekr var ǫfundsamr ok illgjarn; honum lék ǫfund á virðingu Þorsteins.

Þat var einn dag, at Hárekr talaði við Þorstein ok spurði hann af sínum afreksverkum; enn Þorsteinn sagði slíkt er hann spurði.

"Ætlar þú nǫkkurn mann sterkara í Noregi enn þik?" segir Hárekr.

"Eigi veit ek þat svá víst", segir Þorsteinn.

"Hvárr ykkar konungs ætlar þú at sterkari sé?" segir Hárekr.

"Allt mun mik meira annat skorta við konung enn afl", segir Þorsteinn, "ok mun ek þó eigi komask til jafns við hann um þat".

Þeir skilja nú tal sitt. Ok um daginn eftir sagði Hárekr konungi, at Þorsteinn hefði jafnask til við hann um allar íþróttir. Konungr gaf sér fátt um þat.

Nǫkkuru síðar talaði konungr um, at þeim væri þat ráð, er til hefði jafnask við hann, at reyna þá íþróttir sínar, "eða er þat satt, Þorsteinn, at þú hefir þat talat, at þú værir jafn mér at íþróttum eða framar?"

"Eigi hefi ek svá talat, herra", segir Þorsteinn, "eða hverr sagði yðr þat?"

"Hárekr", sagði konungr.

"Hví sagði hann yðr síðr af blótnauti því, er hann blótar á laun, því at þat mun þó sannara. Enn þat sagða ek, herra, at mik mundi allt meira skorta við yðr enn afl, ok munda ek þó eigi komask til jafns við yðr um þat".

"Er nǫkkut þat satt, Hárekr?" sagði konungr.

"Lítit mun þar til hœft, herra", sagði Hárekr.

"Lát oss sjá naut þat, er þú hefir svá mikil mæti á", segir konungr.

"Þat skal í yðru valdi, herra", segir Hárekr, "ok skulu vér þá fara fram á skóginn".

Þeir gerðu svá; ok er þeir koma þar, sjá þeir nautaflokk mikinn; þar var með uxi ógrliga stór ok illiligr, svá at konungr þóttisk slíkan ósénan hafa; hann ǫskraði ógrliga ok lét mjǫk illiliga.

Hárekr mælti: "Hér er nú nautit, herra, ok hefi ek því mætr á uxa þessum, at hann er mjǫk elskr at mér".

"Sé ek víst", sagði konungr, "ok lízk mér illa á; eða hvat er nú, Þorsteinn, viltú reyna afl þitt ok taka naut þetta, því at mér þykkir sem eigi muni gagn í, at hann lifi lengr".

Þorsteinn hleypr þá fram í nautaflokkinn, ok þar at, sem uxinn var. Nautit snýr undan, enn Þorsteinn grípr í fótinn hinn eftra, ok svá hart, at bæði rifnaði húð ok hold, svá at fótrinn gekk af með ǫllu þjóinu, ok helt á eftir, ok gekk svá fyrir konung; enn blótnautit datt niðr dautt. Enn svá hafði nautit við spyrnt rammliga, at þat var sokkit hinum fyrrum fótum niðr í jǫrðina upp at knjám.

Konungr mælti þá: "Sterkr maðr ertú, Þorsteinn, ok ekki mun þér aflfátt verða, ef þú átt við menska menn um. Mun ek nú auka nafn þitt ok kalla þik Þorstein uxafót, ok hér er einn hringr, at ek vil gefa þér at nafnfesti". Þorsteinn tók við hringnum, ok þakkaði konungi, því at þat var góðr gripr.

Konungr fór nú heim á bœinn ok kastaði sinni eigu þar á alt, enn rak Hárek ór landi fyrir óhlýðni sína ok blótskap.

Innan lítils tíma spurðisk enn af Heiðarskógi, at þar lágu flǫgð á, svá at menn máttu þar eigi fram komask. Styrkárr sendi þá orð Þorsteini, at þeir skyldi enn fara á Heiðarskóg. Þorsteinn brá við skjótt ok fór með konungs lofi ok hitti Styrkár. Fara nú tveir samt ok koma í þat sæluhús, sem þeir váru fyrr, ok váru þar um nóttina.

Um daginn eftir, er þeir váru úti staddir, sá þeir þrettán menn á skóginum, ok var eitt kona í. Þeir snúa þangat til. Þorsteinn kennir þar stúlku sína, ok hafði heldr vaxit, því at hon var nú hit mesta flagð.

Hon kastaði orðum á Þorstein ok mælti: "Þar ertú kominn, Þorsteinn uxafótr, ok komtu hér svá næst, at ek mátta minni til reka: drapt fǫður minn, móður ok systur, enn Styrkárr brœðr mína tvá; enn þú eltir mik, varð ek hrædd mjǫk, sem eigi var ólíkligt um níu vetra gamla meystúlku; enn nú em ek tólf vetra. Ek fór í jarðhús eitt, er vit skildum. Enn meðan þit bǫrðusk þit faðir minn, týnda ek saman alla góðgripi þá, er í skálanum váru, niðr í jarðhúsit undir sæng móður minnar. Nǫkkuru síðar giftumsk ek þessum manni Skelkingi, ok skilda ek þat til við hann, at hann skyldi drepa hvárntveggja ykkarn Styrkárs. Nú er hann hér kominn ok brœðr hans ellifu, ok muntú nú þurfa at sýna karlmannliga vǫrn, ef duga skal".

Slœr nú síðan í bardaga með þeim. Sœkir Skjaldgerðr þar at, er Þorsteinn var fyrir svá hart, at Þorsteinn þykkisk varla í meiri raun komit hafa. Enn svá lýkr þó með þeim, at Þorsteinn kemr á Skjaldgerði hǫggi fyrir ofan mjaðmirnar með sverðinu Skjaldvararnaut, ok tekr í sundr í miðju. Þá hafði Styrkárr drepit Skelking. Vinna þeir nú skjótt um við hina ellifu ok drepa þá alla. Síðan fara þeir í skálann, brjóta upp jarðhúsit ok bera þaðan í brott marga góðgripi. Fóru síðan heim á Gimsar ok skiftu fé með sér síðan.

Bað Þorsteinn þá Herdísar systur Styrkárs ok fekk hennar. Segja menn ok, at þau ætti son, er Brynjarr hét. Fór Þorsteinn nú til Óláfs konungs ok var með honum síðan, ok fell á Orminum langa.