Bókastaðir

Þat er frá Þorsteini at segja, at honum batnaði, ok bjó hann skip sitt til Íslands ok kom út næsta sumar eptir brúðkaupit í Reyðarfjǫrð ok hafði selt austmǫnnum skipit;Þat er frá Þorsteini at segja, at honum batnaði, ok bjó hann skip sitt til Íslands ok kom út næsta sumar eptir brúðkaupit í Reyðarfjǫrð ok hafði selt austmonnum skipit; hann ætlaði til ráðahagsins við Helgu ok láta af fǫrum.

Ok er hann kom til Íslands, frétti hann alla þessa ráðabreytni; fór hann þá til fundar við fǫður sinn, ok létu þó haldask skipsǫluna eigi at síðr.fór hann þá til fundar við fǫður sinn, ok létu þó haldaz skipsǫluna eigi at síðr. Þorsteinn lét lítt á sér finna um þetta mál. Hann keypti sér skip um vetrinn, er uppi stóð í Bolungarhǫfn, ok bjó at ǫllu. Brœðr hans ætluðu með honum utan ok urðu eigi búnir svá skjótt sem hann, því at þeir fóru at fjárheimtingum sínum um heraðit.Bræðr hans ætluðu með honum utan ok urðu eigi búnir svá skjótt sem hann, því at þeir fóru at fjárheimtingum sínum um heraðit. Austmenn vesuðusk illa, er þeirra þurfti at bíða, brœðra Þorsteins, ef byrr kœmi á.Austmenn vesuðuz illa, er þeirra þurfti at bíða, bræðra Þorsteins, ef byrr kæmi á.

Þorsteinn mælti þá: "Ek mun ríða frá skipi váru ok hitta þá ok biðja þá, at þeir flýti sér, en þér skuluð bíða mín hit skemsta sjau nætr."

Þorsteinn reið utan eptir Øxarfirði ok í Bulungarhǫfn ok upp á Mǫðrudalsheiði ok ofan til Vápnafjarðar, ok svá austr yfir Smjǫrvatnsheiði ok svá yfir Jǫkulsá at brú ok svá yfir Fljótsdalsheiði ok austr yfir Lagarfljót ok upp með fljótinu, unz hann kom í Atlavík snemma morgins. Þórir var farinn í skóg ok húskarlar hans með honum ofan á Bolungarvǫllu. Einarr var heima ok var eigi upp risinn, er Þorsteinn kom at dyrunum. Kona var úti, er Ósk hét: hon spurði, hverr hinn komni maðr væri.

Þorsteinn svarar: "Sigurðr heiti ek, ok á ek at gjalda Einari skuld, ok vil ek nú afhenda honum, ok gakk þú inn ok vek Einar ok bið hann út ganga."

Þorsteinn hafði spjót í hendi ok ullhǫtt á hǫfði. Konan vakti Einar: hann spurði, hverr kominn væri. Hon sagði, at hann nefndisk Sigurðr.Hon sagði, at hann nefndiz Sigurðr. Einarr stóð þá upp ok kipti skóm á fœtr sér ok tók skikkju yfir sik ok gekk út síðan.Einarr stóð þá upp ok kipti skóm á fætr sér ok tók skikkju yfir sik ok gekk út síðan. Ok er hann kom út, kendi hann Einarr, at þar var kominn Þorsteinn, ok varð Einarr nǫkkut fár við.

Þorsteinn mælti: "Því em ek hér kominn, at ek vil vita, hverju þú vilt bœta mér, er þú gabbaðir skyrbjúg minn í hafi ok hlótt at mér með hásetum þínum, ok mun ek vera alllítilþægr at."Þorsteinn mælti: "Því em ek hér kominn, at ek vil vita, hverju þú vilt bæta mér, er þú gabbaðir skyrbjúg minn í hafi ok hlótt at mér með hásetum þínum, ok mun ek vera alllitilþægr at."

Einarr mælti: "Heimtu fyrst at ǫllum þeim, er hlógu at þér, ok mun ek bœta þér, ef allir bœta aðrir."Einarr mælti: "Heimtu fyrst at ǫllum þeim, er hlógu at þér, ok mun ek bæta þér, ef allir bæta aðrir."

Þorsteinn segir: "Ek em ekki sá féþurfi, at ek nenna alla at hitta, en ek vil, þú bœtir fyrir þik."Þorsteinn segir: "Ek em ekki sá féþurfi, at ek nenna alla at hitta, en ek vil, þú bætir fyrir þik."

Einarr kvazk eigi bœta mundu, ok sneri hann undan ok til svefnskemmunnar.Einarr kvaz eigi bæta mundu, ok sneri hann undan ok til svefnskemmunnar. Þorsteinn bað hann bíða ok hrapa eigi svá skjótt til rekkjunnar Helgu. Einarr gaf øngvan gaum at því, er hann mælti. Síðan lagði Þorsteinn á Einari með spjótinu ok í gegnum hann; Einarr fell dauðr inn í skemmuna. Þorsteinn bað griðkonuna at greiða ferð Einars.

Þorsteinn riðr þá hina sǫmu leið aptr ok hann reið fram: hann reið vestr yfir háls til sels Þorbjarnar, er stóð á milli Melrakkasléttu ok Ormsár.Þorsteinn riðr þá hina somu leið aptr ok hann reið fram: hann reið vestr yfir háls til sels Þorbjarnar, er stóð á milli Melrakkasléttu ok Ormsár. Hann spurði Þorbjǫrn, ef brœðr hans hefði þar komit;Hann spurði Þorbjǫrn, ef bræðr hans hefði þar komit; en Þorbjǫrn kvað þat eigi vera. Þorsteinn sagði honum tíðendin ok bað hann segja brœðrum sínum, at þeir flýtti sér til skips.Þorsteinn sagði honum tíðendin ok bað hann segja bræðrum sínum, at þeir flýtti sér til skips. Reið Þorsteinn þá til skips.

Griðkona gørði honum Þóri orð ok lét segja honum víg Einars sonar síns, ok brá Þórir skjótt við ok fór norðr til Vápnafjarðar með tvá húskarla sína ok fór á skipi yfir fljót ok til Hofs.Griðkona gørði honum Þóri orð ok lét segja honum víg Einars sonar sins, ok brá Þórir skjótt við ok fór norðr til Vápnafjarðar með tvá húskarla sína ok fór á skipi yfir fljót ok til Hofs. Sagði hann þeim Hofsmǫnnum víg Einars. Þorgils kvað sér eigi vel hafa hug um sagt, þegar er Einarr fekk Helgu. Þeir báðu hann eptir ríða; hann lét þá taka hesta sína. Grani frýði honum áðr hugar, ef hann seinkaði ferðinni. Þórir hvarf aptr ok gørði þat at ráði Þorgils, en húskarlar hans fóru með Þorgilsi, ok váru þeir sjau saman ok fóru síðan leið sína.

Brœðr Þorsteins ríða til sels Þorbjarnar annan daginn eptir, er Þorsteinn hafði þaðan riðit;Bræðr Þorsteins ríða til sels Þorbjarnar annan daginn eptir, er Þorsteinn hafði þaðan riðit; þar hǫfðu þeir dagverð, en lǫgðusk síðan niðr til svefns.þar hǫfðu þeir dagverð, en lǫgðuz síðan niðr til svefns. Þorbjǫrn latti þá þessa mjǫk, því at hann sagði þeim víg Einars ok orðsending Þorsteins: en Þorbjǫrn var vinr hvárratveggja.

Lítlu síðar kom Þorgils ok þeir sjau saman. Þorbjǫrn sagði þeim brœðrum, at þeir Þorgils váru þar komnir, ok vakti hann þá: hvergi máttu þeir undan komask.Þorbjǫrn sagði þeim brædrum, at þeir Þorgils váru þar komnir, ok vakti hann þá: hvergi máttu þeir undan komaz.

Þorbjǫrn réð þeim þat, at þeir græfi þar djúpa grǫf í selinu fyrir dyrunum, "en ek mun standa í dyrunum", ok svá gørðu þeir.Þorbjǫrn réð þeim þat, at þeir græfi þar djúpa grof í selinu fyrir dyrunum, "en ek mun standa í dyrunum", ok svá gørðu þeir.

Þeir Þorgils koma þá at selinu: þóttusk þeir vita, at þeir brœðr myndi þar inni, er hrossin váru þar mœdd ok nýkomin undan klyfjum.Þeir Þorgils koma þá at selinu: þóttuz þeir vita, at þeir brædr myndi þar inni, er hrossin váru þar mædd ok nýkomin undan klyfjum.

"Veit ek," segir Þorgils, "at þeir eru hér."

Þorbjǫrn svarar: "Þú ert maðr gløggvastr, en þó eru þeir brœðr eigi hér, sem þú segir, en ek lét fara eptir viðum hross mín, ok hǫfum nýtekit af þeim klyfjar;Þorbjǫrn svarar: "Þú ert maðr gløggvastr, en þó eru þeir brædr eigi hér, sem þú segir, en ek lét fara eptir viðum hross mín, ok hǫfum nýtekit af þeim klyfjar; eru þau nýkomin frá vetrhúsum, en áðr gengu þau af rekastrǫndum til skálagerðar í Sveinungsvík, ok á ek hrossin."

Þorgils kvazk eigi þessu trúa mundu, "ok far þú ór dyrunum, ok viljum vér rannsaka selit."Þorgils kvaz eigi þessu trúa mundu, "ok far þú ór dyrunum, ok viljum vér rannsaka selit."

Þorbjǫrn kvazk eigi þat gøra mundu, "síðan þér trúið eigi minni tilsǫgu."Þorbjǫrn kvaz eigi þat gøra mundu, "síðan þér trúið eigi minni tilsǫgu."

Grani mælti: "Drepum hann, ef hann vill eigi fara ór dyrunum."

Þorgils svarar: "Þá þykkir fǫður mínum illa."

Þá bauð Þorkell flettir at fara á bak húsinu ok hlaupa af vegginum ofan milli Þorbjarnar ok dyranna ok bera hann svá frá dyrunum ofan fyrir brekkuna. Þorgils bað hann svá gøra. Síðan breytti Þorkell svá, at Þorbjǫrn varð með þessarri atferð borinn frá seldyrunum; síðan bundu þeir hann.

Eptir þat gengu þeir at dyrunum ok mátusk þeir um, hverr þeirra skyldi fyrstr inn ganga.Eptir þat gengu þeir at dyrunum ok mátuz þeir um, hverr þeirra skyldi fyrstr inn ganga.

En er Þorgils fann þetta, mælti hann: "Eigi verðr oss nú hugmannliga, er vér þorum eigi inn at ganga."

Þorgils hleypr þá inn. Þorbjǫrn aftaldi hann ok sagðisk letja hann inn at ganga;Þorbjǫrn aftaldi hann ok sagðiz letja hann inn at ganga; en hann gaf øngvan gaum at orðum hans. Hann hafði skjǫldinn yfir hǫfði sér. Hann snarar þá inn ok hljóp í grǫfina, ok drápu þeir brœðr hann þar í grǫfinni.Hann snarar þá inn ok hljóp í grǫfina, ok drápu þeir bræðr hann þar í grǫfinni. Síðan rufu fǫrunautar Þorgils selit, ok sóttu þá brœðr um stundar sakir.Síðan rufu fǫrunautar Þorgils selit, ok sóttu þá bræðr um stundar sakir. Grani gullhǫttr lá á selvegginum ok kǫglaði þann veg inn.Grani gullhǫttr lá á selvegginum ok koglaði þann veg inn. Þá var hann lagðr spjóti í hǫndina. Þeir brœðr vǫrðusk bæði vel ok drengiliga ok fellu báðir þar at síðustu með góðan orðstír.Þeir bræðr vǫrðuz bæði vel ok drengiliga ok fellu báðir þar at síðustu með góðan orðstír. Þar fellu ok báðir húskarlar Þóris ok hinn þriði maðr, Þorgils Þorsteinsson, er þá var þrítugr at aldri.Þar fellu ok báðir húskarlar Þóris ok hinn þriði maðr, Þorgils Þorsteinsson, er þá var þritugr at aldri.

Þorbjǫrn var leystr síðan eptir fundinn; hann fœrði alla vǫru þeira í Bulungarhǫfn til skips ok sagði Þorsteini tíðendin.hann færði alla vǫru þeira í Bulungarhǫfn til skips ok sagði Þorsteini tíðendin. Þorsteinn kvað Þorbjǫrn þetta vel gørt hafa, ok skiljask með mikilli vináttu.Þorsteinn kvað Þorbjǫrn þetta vel gørt hafa, ok skiljaz með mikilli vinátta.

Þorsteinn fór utan um sumarit ok var á brott fimm vetr;Þorsteinn fór utan um sumarit ok var á burt fimm vetr; kom hann sér vel við hǫfðingja ok þótti hinn rǫskvasti maðr.kom hann sér vel við hǫfðingja ok þótti hinn roskvasti maðr.

Grani gullhǫttr kom heim til Hofs ok sagði Þorsteini hvíta, at synir Þorfinns tveir væri dauðir ok húskarlar Þóris tveir.

Þorsteinn spurði hann: "Hvar er Þorgils sonr minn?"

Grani svarar: "Hann er ok líka dauðr."

Þorsteinn mælti: "Herfiliga segir þú frá tíðendum: illt hefir jafnan af þér hlotisk."Þorsteinn mælti: "Herfiliga segir þú frá tíðendum: illt hefir jafnan af þér hlotiz."

Þetta þótti mǫnnum mikil tíðendi, þá er spurðusk.Þetta þótti mǫnnum mikil tíðendi, þá er spurðuz. Um sumarit eptir váru mál til búin á hendr Þorsteini Þorfinnssyni, ok varð hann sekr um víg Einars. Broddhelgi var þá þrévetr, er faðir hans var drepinn, ok var þá þegar efniligr maðr at jǫfnum aldri.

Þorsteinn Þorfinnsson fór til Íslands at fimm vetrum liðnum ok kom skipi sínu í Miðfjǫrð; hann reið þegar norðr til Hofs við fimmta mann. Broddhelgi var þá átta vetra gamall ok lék sér á hlaði úti ok bauð þeim ǫllum þar at vera. Þorsteinn spurði, hví hann laðaði gesti. Hann kvazk þat alt eiga með afa sínum.Hann kvaz þat alt eiga með afa sínum. Þeir Þorsteinn Þorfinnsson gengu inn eptir þat.

Þorsteinn hvíti kendi farmanna daun ok spurði, hverir komnir væri. Þorsteinn Þorfinnsson segir hit sanna.

Þorsteinn hvíti mælti: "Hvárt þótti þér of lítil mín skapraun, ef þú sóttir mik eigi heim blindan karl ok gamlan."Þorsteinn hvíti mælti: "Hvárt þótti þér of lítil mín skaprauu, ef þú sóttir mik eigi heim blindan karl ok gamlan." Þorsteinn Þorfinnsson svarar:

"Eigi gekk mér þat til, heldr hitt, at ek vil bjóða þér sjálfdœmi fyrir Þorgils son þinn, ok hefi ek œrit góz til þess at bœta hann, svá at engi hafi annarr maðr dýrri verit.""Eigi gekk mér þat til, heldr hitt, at ek vil bjóða þér sjálfdæmi fyrir Þorgils son þinn, ok hefi ek ærit góz til þess at bæta hann, svá at engi hafi annarr maðr dýrri verit."

Þorsteinn hvíti kvazk eigi vilja bera Þorgils son sinn í sjóði.Þorsteinn hvíti kvaz eigi vilja bera Þorgils son sinn i sjóði. Þorsteinn Þorfinnsson var kallaðr Þorsteinn fagri, hann sprettr þá upp ok leggr hǫfuð sitt í kné Þorsteini hvíta, nafna sínum.Þorsteinn Þorfinnsson var kallaðr Þorsteinn fagri, hann sprettr þá upp ok leggr hǫfuð sitt i kné Þorsteini hvíta, nafna sínum.

Þorsteinn hvíti svarar þá: "Eigi vil ek láta hǫfuð þitt af hálsi slá; munu þar eyru sœmst er uxu, en þá gøri ek sætt okkar á millum, at þú skalt fara hingat til Hofs til umsýslu með alt þitt, ok ver hér, meðan ek vil;munu þar eyru sæmst er uxu, en þá gøri ek sætt okkar á millum, at þú skalt fara hingat til Hofs til umsýslu með alt þitt, ok ver hér, meðan ek vil; en þú sel skip þitt."

Þessarri sætt játar Þorsteinn fagri, ok er þeir kumpánar kómu út, lék sveinninn Helgi Þorgilsson sér at gullreknu spjóti, er Þorsteinn fagri hafði sett hjá dyrunum, er hann gekk inn.

Þorsteinn fagri mælti við Helga: "Viltu þiggja af mér spjótit?"

Helgi rézk þá um við Þorstein hvíta, fóstra sinn, hvárt hann skyldi þiggja spjótit at Þorsteini fagra.Helgi réz þá um við Þorstein hvíta, fóstra sinn, hvárt hann skyldi þiggja spjótit at Þorsteini fagra. Þorsteinn hvíti svarar ok bað hann þiggja vist ok launa sem bezt.

Þorsteinn fagri var eina nátt at Hofi í þat sinni. Þorsteinn fagri fór til skips síns ok seldi þat;Þorsteinn fagri fór til skips sins ok seldi þat; síðan fœrði hann sik til Hofs í Vápnafjǫrð með alt sitt.síðan færði hann sik til Hofs í Vápnafjǫrð með alt sitt. Hann fœrði mjǫk fram kvikfé Þorsteins hvíta, nafna síns.Hann færði mjǫk fram kvikfé Þorsteins hvíta, nafna sins.

En er hann hafði þar verit nǫkkura stund, þá vildi Þorsteinn hvíti, at Þorsteinn nafni hans bæði Helgu Krakadóttur, ok svá gørði hann. Þorsteinn hvíti var í ferð með honum, ok gengu þau mál vel fram, ok þótti Kraka þetta gørt eptir sínu skaplyndi. Fór Helga þá til Hofs með Þorsteini fagra, því at Þorsteinn hvíti vildi brúðkaup inni hafa, því at hann þóttisk hrumr til at fara at sœkja brúðkaupit annars staðar;Fór Helga þá til Hofs með Þorsteini fagra, því at Þorsteinn hvíti vildi brúðkaup inni hafa, því at hann þóttiz hrumr til at fara at sækja brúðkaupit annars staðar; ok af því var svá gørt. Boðit fór vel fram; váru samferðir þeira góðar.

Átta vetr var Þorsteinn fagri at Hofi með nafna sínum ok var honum í sonar stað í allri umsýslu; ok þá er svá var komit tímum, mælti Þorsteinn hvíti til nafna síns: "Vel hefir þú gefisk mér, ok ertu rǫskr maðr ok drengr góðr um alla hluti ok vel at þér búinn.ok þá er svá var komit tímum, mælti Þorsteinn hvíti til nafna síns: "Vel hefir þú gefiz mér, ok ertu roskr maðr ok drengr góðr um alla hluti ok vel at þér búinn. Nú vil ek, at þú bregðir þessu ráði ok svá fǫður þíns ok Kraka mágs þíns, ok ráðisk allir til utanferðar með alt þat er þér eigið, því at ek ætla Helga frænda mínum ok fóstra gørask mjǫk þungt til þín;Nú vil ek, at þú bregðir þessu ráði ok svá fǫður þíns ok Kraka mágs þíns, ok ráðiz allir til utanferðar með alt þat er þér eigið, því at ek ætla Helga frænda mínum ok fóstra gøraz mjǫk þungt til þín; en hann er nú átján vetra gamall, en þat er líkast, at ek verða maðr ekki langlífr heðan af, en ek vilda, at vit skildim vel, en Helgi frændi minn mun verða ofsamaðr mikill ok engi jafnaðarmaðr. Nú haf þú ráð mitt um þetta, ok ver hér eigi lengr en ek legg ráð til."

Þorsteinn fagri kvað svá vera skyldu. Þorsteinn fagri keypti tvau skip ok fór utan með alt sitt skuldalið. Þorfinnr faðir hans fór ok utan ok Kraki, mágr hans. Þeir kómu norðarliga við Nóreg ok fóru um sumarit eptir norðr á Hálogaland ok lendusk þar með ǫllu liði sínu.Þeir kómu norðarliga við Nóreg ok fóru um sumarit eptir norðr á Hálogaland ok lenduz þar með ǫllu liði sínu. Bjó Þorsteinn fagri þar, meðan hann lifði, ok þótti hinn vaskasti maðr.

Helgi óx upp með Þorsteini hvíta, fóstra sínum: hann gørðisk mikill maðr ok sterkr, bráðgorr, vænn ok stórmannligr ok ekki málugr í barnœsku, ódæll ok óvæginn þegar á unga aldri;Helgi óx upp með Þorsteini hvíta, fóstra sínum: hann gørðiz mikill maðr ok sterkr, bráðgorr, vænn ok stórmannligr ok ekki málugr í barnæsku, ódæll ok óvæginn þegar á unga aldri; hann var hugkvæmr ok margbreytinn.

Þat var einn dag at Hofi, at naut váru at stǫðli: þar var griðungr kominn til nautanna, mikill ok stórr. Annarr griðungr var heima fyrir, mikill ok ógrligr, er þeir frændr áttu. Helgi var þá úti staddr ok sá, at griðungarnir gengusk at ok stǫnguðusk, ok varð heimagriðungrinn vanhluta fyrir búigriðunginum.Helgi var þá úti staddr ok sá, at griðungarnir genguz at ok stǫnguðuz, ok varð heimagriðungrinn vanhluta fyrir búigriðunginum.

En er Helgi sá þat, gengr hann inn ok sœkir mannbrodda stóra ok bindr þá framan í ennit á heimagriðunginum.En er Helgi sá þat, gengr hann inn ok sækir mannbrodda stóra ok bindr þá framan í ennit á heimagriðunginum. Síðan taka þeir til ok stangask sem áðr, alt þar til er heimagriðungrinn stangar hinn til dauðs: hǫfðu mannbroddarnir gengit á hol.Síðan taka þeir til ok stangaz sem áðr, alt þar til er heimagriðungrinn stangar hinn til dauðs: hǫfðu mannbroddarnir gengit á hol.

Þótti flestum mǫnnum þetta vera bellibragð, er Helgi hafði gørt: fekk hann af þessu viðrnefni ok var kallaðr Broddhelgi, en þat þótti þá mǫnnum miklu heillavænligra at hafa tvau nǫfn. Var þat þá átrúnaðr manna, at þeir menn myndi lengr lifa, sem tvau nǫfn hefði. Skjótt var þat auðsét á Helga, at hann myndi verða hǫfðingi mikill ok engi jafnaðarmaðr.

Einn vetr lifði Þorsteinn hvíti, síðan er þeir Þorsteinn fagri skildu, ok þótti hann verit hafa hit mesta mikilmenni.

Geitir í Krossavík átti Hallkǫtlu, dóttur Þiðranda hins gamla Ketilssonar þryms, sonar Geitis ok Hallkǫtlu. Með þeim Geiti ok Broddhelga var vinátta mikil í fyrstu, en minnkaði svá sem á leið, ok varð ór fullr fjándskapr, sem segir í Vápnfirðingasǫgu, ok lýkr hér sǫgu Þorsteins hins hvíta.