Bókastaðir

Þat er nú frá Þorsteini at segja, at honum batnaði, ok bjó hann skip sitt til Íslands ok kom at næsta sum ar eptir brúðkaupit í Reyðarfjörð ok hafði selt Aust mönnum skipit. Hann ætlaði til ráðahagsins við Helgu ok láta af förum.

Ok er hann kom til Íslands, frétti hann alla þessa ráðabreytni. Fór hann þá til fundar við föður sinn ok let þó haldast skipsöluna eigi at síðr. Þorsteinn lét lítt á sér finna um þetta mál. Hann keypti sér skip um vetrinn, er uppi stóð í Bolungarhöfn, ok bjó at öllu. Bræðr hans ætluðu með honum útan ok urðu eigi búnir svá skjótt sem hann, því at þeir fóru at fjárheimtingum sínum um heraðit. Austmenn vesuðust illa, er þeir þurftu at bíða, bræðra Þorsteins, ef byrr kæmi á.

Þorsteinn mælti þá: Ek mun ríða frá skipi váru ok hitta þá ok biðja þá, at þeir flýti sér, en þér skuluð bíða mín it skemmsta sjau nætr.

Þorsteinn reið útan eptir Öxarfirði ok í Bolungar höfn ok upp á Möðrudalsheiði ok ofan til Vápnafjarð ar ok svá austr yfir Smjörvatnsheiði ok austr yfir Jök ulsá at brú ok svá yfir Fljótsdalsheiði ok austr yfir Lagarfljót ok upp með fljótinu unz hann kom í Atla vik snemma morgins. Þórir var farinn í skóg ok hús karlar hans með honum ofan á Bolungarvöllu. Einarr var heima ok var eigi upp risinn, er Þorsteinn kom at durunum. Kona var úti, er Ósk hét. Hon spurði, hverr inn komni maðr væri.

Þorsteinn svarar: Sigurðr heiti ek, ok á ek at gjalda Einari skuld, ok vil ek nú afhenda honum, ok gakk þú inn ok vek Einar ok bið hann út ganga.

Þorsteinn hafði spjót í hendi ok ullhött á höfði. Konan vakti Einar. Hann spurði, hverr kominn væri. Hon sagði, at hann nefndist Sigurðr. Einarr stóð þá upp ok kippti skóm á fætr sér ok tók skikkju yfir sik ok gekk út síðan. Ok er hann kom at, kenndi hann Einarr, at þar var kominn Þorsteinn, ok varð Einarr nökkut fár við.

Þorsteinn mælti: Því em ek hér kominn, at ek vil vita, hverju þú villt bæta mér, er þú gabbaðir skyr bjúg minn í hafi ok hlótt at mér með hásetum þínum, ok mun ek vera alllítilþægr at.

Einarr mælti: Heimtu fyrst at öllum, er hlógu at þér, ok mun ek bæta þér, ef allir bæta aðrir.

Þorsteinn segir: Ek em ekki svá féþurfi, at ek nenna alla at skja, en ek vil þú bætir fyrir þik.

Einarr kveðst eigi bæta mundu, ok sneri hann und an ok til svefnskemmunnar. Þorsteinn bað hann bíða ok hrapa eigi svá skjótt til rekkjunnar Helgu. Einarr gaf engan gaum at því, er hann mælti. Síðan lagði Þor steinn á Einari með spjótinu ok í gegnum hann. Einarr fell dauðr inn í skemmuna. Þorsteinn bað griðkonuna at greiða ferð Einars.

Þorsteinn ríðr þá ina sömu leið aptr ok hann reið fram. Hann reið vestr yfir háls til sels Þorbjarnar, er stóð á milli Melrakkasléttu ok Ormsár. Hann spurði Þorbjörn, ef bræðr hans hefði þar komit, en Þorbjörn kvað þat eigi vera. Þorsteinn sagði honum tíðendin ok bað hann segja bræðrum sínum, at þeir flýtti sér til skips. Reið Þorsteinn þá til skips.

Griðkona gerði honum Þóri orð ok lét segja honum víg Einars, sonar síns, ok brá Þórir skjótt við ok fór norðr til Vápnafjarðar með tvá húskarla sína ok fór á skipi yfir fljót ok til Hofs. Sagði hann þeim Hofsmönnum víg Einars. Þorgils kvað sér eigi vel hafa hugr um sagt, þegar er Einarr fekk Helgu. Þeir báðu hann eptir ríða. Hann lét þá taka hesta sína. Hrani frýði honum áðr hugar, ef hann seinkaði ferðinni. Þórir hvarf aptr ok gerði þat at ráði Þorgils, en hús karlar hans fóru með Þorgilsi, ok váru þeir sjau saman ok fóru síðan leið sína.

Bræðr Þorsteins ríða til sels Þorbjarnar annan daginn eptir, er Þorsteinn hafði þaðan riðit. Þar höfðu þeir dagverð, en lögðust síðan niðr til svefns. Þorbjörn latti þá þess mjök, því at hann sagði þeim vig Einars ok orðsending Þorsteins, en Þorbjörn var vinr hvárratveggja.

Litlu síðar kom Þorgils ok þeir sjau saman. Þorbjörn sagði þeim bræðrum, at þeir Þorgils váru þar komnir, ok vakti hann þá. Hvergi máttu þeir undan komast.

Þorbjörn réð þeim þat, at þeir grafi þar djúpa gröf í selinu fyrir durunum, en ek mun standa í dur unum. Ok svá gerðu þeir.

Þeir Þorgils koma þá at selinu. Þóttust þeir vita, at þeir bræðr myndi þar inni, er hrossin váru þar mdd ok nýkomin undan klyfjum.

Veit ek, segir Þorgils, at þeir eru hér.

Þorbjörn svarar: Þú ert maðr glöggvastr, en þó eru þeir brðr eigi hér, sem þú segir, en ek lét fara eptir viðum hross mín, ok höfum nýtekit af þeim klyfjar. Eru þau nýkomin frá vetrhúsum, en áðr gengu þau af rekaströndum til skálagerðar í Svein ungsvík, ok á ek hrossin.

Þorgils kvaðst eigi þessu trúa mundu, ok far þú ór durunum, ok viljum vér rannsaka selit.

Þorbjörn kvaðst þat eigi gera mundu, síðan þér trúið eigi minni tilsögu.

Hrani mælti: Drepum hann, ef hann vill eigi fara or durunum.

Þorgils svarar: Þá þykkir föður mínum illa.

Þá bauð Þorkell flettir at fara á bak húsinu ok hlaupa af vegginum ofan milli Þorbjarnar ok duranna ok bera hann svá frá durunum ofan fyrir brekkuna. Þorgils bað hann svá gera. Síðan breytti Þorkell svá, at Þorbjörn varð með þessari atferð borinn frá sels ­ durunum. Síðan bundu þeir hann.

Eptir þat gengu þeir at durunum, ok mátust þeir um, hverr þeira skyldi fyrstr inn ganga.

En er Þorgils fann þetta, mælti hann: Eigi verðr oss nú hugmannliga er vér þorum eigi inn at ganga.

Þorgils hleypr þá inn. Þorbjörn aftalði hann ok sagðist letja hann inn at ganga, en hann gaf engan gaum at orðum hans. Hann hafði skjöldinn yfir höfði sér. Hann snarar þá inn ok hljóp í gröfina, ok drápu þeir brðr hann þar í gröfinni. Síðan rufu förunautar Þorgils selit ok sóttu þá brðr um stundar sakir. Hrani gullhöttr lá á selvegginum ok koglaði þann veg inn. Þá var hann lagðr spjóti í höndina. Þeir brðr vörðust bæði vel ok drengiliga, ok fellu báðir þar at síðustu með góðan orðstír. Þar fellu ok báðir húskarlar Þóris ok inn þriðji maðr, Þorgils Þorsteins son, er þá var þrítugr at aldri.

Þorbjörn var leystr síðan eptir fundinn. Hann frði alla vöru þeira í Bolungarhöfn til skips ok sagði Þor steini tíðendin. Þorsteinn kvað Þorbjörn þetta vel gert hafa, ok skiljast með mikilli vináttu.

Þorsteinn fór útan um sumarit ok var á burt fimm vetr. Hann kom sér vel við höfðingja ok þótti inn röskvasti maðr.

Hrani gullhöttr kom heim til Hofs ok sagði Þor steini hvíta, at synir Þorfinns tveir væri fallnir ok húskarlar Þóris tveir.

Þorsteinn spurði hann: Hvar er Þorgils, sonr minn?

Hrani svarar: Hann er ok fallinn líka.

Þorsteinn mælti: Fjándliga segir þú frá tíðendum. Illt hefir jafnan af þér hlotizt ok þínum ráðum.

Þetta þótti mönnum mikil tíðendi, þá er spurðust. Um sumarit eptir váru mál til búin á hendr Þorsteini Þorfinnssyni, ok varð hann sekr um víg Einars. Brodd-Helgi var þá þrévetr, er faðir hans var drep inn, ok var þá þegar efniligr maðr at jöfnum aldri.

Þorsteinn Þorfinnsson fór til Íslands at fimm vetr um liðnum ok kom skipi sínu í Miðfjörð. Hann reið þegar norðr til Hofs við fimmta mann. Brodd-Helgi var þá átta vetra gamall ok lék sér á hlaði úti ok bauð þeim öllum þar at vera. Þorsteinn spurði, hví hann laðaði gesti. Hann kvaðst þar allt eiga með afa sínum. Þeir Þorsteinn Þorfinnsson gengu inn eptir þat.

Þorsteinn hvíti kenndi farmannadaun ok spurði, hverir komnir væri. Þorsteinn Þorfinnsson segir it sanna.

Þorsteinn hvíti mælti: Hvárt þótti þér of lítil mín skapraun, ef þú sóttir mik eigi heim, blindan karl ok gamlan?

Þorsteinn Þorfinnsson svarar: Eigi gekk mér þat til, heldr hitt, at ek vil bjóða þér sjálfdmi fyrir Þor gils, son þinn, ok hefi ek rit góz til þess at bta hann, svá at engi hafi annarr maðr dýrri verit.

Þorsteinn hvíti kvaðst eigi vilja bera Þorgils, son sinn, í sjóði. Þorsteinn Þorfinnsson ok var kallaðr inn fagri. Hann sprettr þá upp ok leggr höfuð sitt í kné Þorsteini hvíta, nafna sínum.

Þorsteinn hvíti svarar þá: Eigi vil ek láta höfuð sitt af hálsi slá. Munu þar eyru smst, er óxu. En þá geri ek sætt okkar á millum, at þú skalt fara hingat til Hofs til umsýslu með allt þitt, ok vera hér, meðan ek vil, en þú sel skip þitt.

Þessari sætt játar Þorsteinn fagri, ok er þeir kump ánar kómu út, lék sveinninn Helgi Þorgilsson sér at gullreknu spjóti, er Þorsteinn fagri hafði sett hjá durunum, er hann gekk inn.

Þorsteinn fagri mælti við Helga: Villtu þiggja af mér spjótit?

Helgi réðst þá um við Þorstein hvíta, fóstra sinn, hvárt hann skyldi þiggja spjótit at Þorsteini fagra. Þorsteinn hvíti svarar ok bað hann þiggja víst ok launa sem bezt.

Þorsteinn fagri var eina nátt á Hofi í þat sinni. Þorsteinn fagri fór til skips síns ok seldi þat. Síðan frði hann sik til Hofs í Vápnafjörð með allt sitt. Hann frði mjök fram kvikfé Þorsteins hvíta, nafna síns.

En er hann hafði þar verit nökkura stund, þá vildi Þorsteinn hvíti, at Þorsteinn, nafni hans, bæði Helgu Krakadóttur, ok svá gerði hann. Þorsteinn hvíti var í ferð með honum, ok gengu þau mál vel fram, ok þótti Kraka þetta gert eptir sínu skaplyndi. Fór Helga þá til Hofs með Þorsteini fagra, því at Þorsteinn hvíti vildi brúðkaup inni hafa, því at hann þóttist hrumr til at fara at skja brú ñ kaupit annars staðar, ok af því var svá gert. Boðit fór vel fram. Váru samferðir þeira góðar.

Átta vetr var Þorsteinn fagri at Hofi með nafna sínum ok var honum í sonar stað í allri umsýslu.

Ok þá er svá var komit tímum, mælti Þorsteinn hvíti til nafna síns: Vel hefir þú gefizt mér, ok ertu röskr maðr ok drengr góðr um alla hluti ok vel at þér búinn. Nú vil ek, at þú bregðir þessu ráði ok svá föð ur þíns ok Kraka, mágs þíns, ok ráðizt allir til útanferðar með allt þat, er þér eigið, því at ek ætla Helga, frænda mínum ok fóstra, gerast mjök þungt til þín, en hann er nú átján vetra gamall, en þat er líkast, at ek verða maðr ekki langlífr heðan af, en ek vilda, at vit skilðim vel, en Helgi, frændi minn, mun verða ofsamaðr mikill ok engi jafnaðarmaðr. Nú haf þú mitt ráð um þetta ok ver hér eigi lengr en ek legg ráð til.

Þorsteinn fagri kvað svá vera skyldu. Þorsteinn fagri keypti tvau skip ok fór útan með allt sitt skulda lið. Þorfinnr, faðir hans, fór ok útan ok Kraki, mágr hans. Þeir kómu norðarliga við Nóreg ok fóru um sumarit eptir norðr á Hálogaland ok ílendust þar með öllu liði sínu. Bjó Þorsteinn fagri þar, meðan hann lifði, ok þótti inn vaskasti maðr.

Helgi óx upp með Þorsteini hvíta, fóstra sínum. Hann gerðist mikill maðr ok sterkr, bráðgerr, vænn ok stórmannligr ok ekki málugr í barnæsku, ódæll ok óvæginn þegar á unga aldri. Hann var hugkvæmr ok margbreytinn.

Þat var einn dag at Hofi, naut váru at stöðli. Þar var griðungr kominn til nautanna, mikill ok stórr. Annarr griðungr var heima fyrir, mikill ok ógurligr, er þeir frændr áttu. Helgi var þá úti staddr ok sá, at griðungarnir gengust at ok stönguðust, ok varð heima ­ griðungrinn vanhluta fyrir búigriðunginum.

En er Helgi sér þat, gengr hann inn ok skir sér mann brodda stóra ok bindr þá framan í ennit á heimagrið unginum. Síðan taka þeir til ok stangast sem áðr, allt þar til er heimagriðungrinn stangar hinn til dauðs. Höfðu mannbroddarnir gengit á hol.

Þótti flestum mönnum þetta vera bellibragð, er Helgi hafði gert. Fekk hann af þessu viðrnefni ok var kallaðr Brodd-Helgi, en þat þótti þá mönnum miklu heillavænligra at hafa tvau nöfn. Var þat þá átrúnaðr manna, at þeir menn myndi lengr lifa, sem tvau nöfn hefði. Skjótt var þat auðsét á Helga, at hann myndi verða höfðingi mikill ok engi jafnaðarmaðr.

Einn vetr lifði Þorsteinn hvíti, síðan þeir Þorsteinn fagri skilðu, ok þótti hann verit hafa it mesta mikil menni.

Geitir í Krossavik átti Hallkötlu, dóttur Þiðranda ins gamla Ketilssonar þryms, sonar Geitis ok Hall kötlu. Með þeim Geiti ok Brodd-Helga var vinátta mikil í fyrstu, en minnkað, svá sem á leið, ok varð ór fullr fjándskapr, sem segir í Vapnfirðinga sögu.