Bókastaðir

Þat er af Þorleifi at segja at hann snýsk til ferðar suðr til Danmerkr, ok hefir þat til leiðarnests sér, sem hann ginti af þeim í hǫllinni. Enn hversu lengi sem hann hefir á leið verit, þá létti hann eigi sinni ferð, fyrr enn hann kom á fund Sveins konungs, ok tók hann við honum fegins hendi, ok spurði hann at ferðum sínum, enn Þorleifr sagði allt sem farit hafði.

Konungr segir: "Nú mun ek lengja nafn þitt, ok kalla þik Þorleif jarlsskáld". Þá kvað konungr vísu:

Þorleifr sagði konungi, at hann fýstisk út til Íslands, ok beiddi konung órlofs at fara þegar at vári; enn konungr sagði svá vera skyldu, — "Vil ek gefa þér skip í nafnfesti með mǫnnum ok reiða, ok þvílíkri áhǫfn, sem þér þarfask". Nú er Þorleifr þar um vetrinn í góðu yfirlæti. Enn at várdǫgum býr hann skip sitt, ok lét í haf, ok byrjaði vel, ok kom skipi sínu við Ísland í á þá, er Þjórsá heitir.

Þat segja menn, at Þorleifr kvæntisk um haustit, ok fengi þeirar konu, er Auðr hét, ok væri Þórðardóttir, er bjó í Skógum, undir Eyjafjǫllum, gilds bónda ok stórauðigs, kominn af ætt Þrasa hins gamla. Auðr var kvenskǫrungr mikill. Þorleifr sat um vetrinn í Skógum. Enn um várit eftir keypti hann land at Hǫfðabrekku í Mýdal, ok bjó þar síðan.

Enn nú er þar til at taka, er Hákon jarl er, at honum batnaði hins mesta meinlætis; enn þat segja sumir menn, at hann yrði aldri samr maðr ok áðr, ok vildi jarl nú gjarna hefna Þorleifi þessarrar smánar, ef hann gæti. Heitir nú á fulltrúa sína: Þorgerði Hǫrgabrúði ok Irpu systur hennar, at reka þann galdr út til Íslands at Þorleifi ynni at fullu, ok fœrir þeim miklar fórnir, ok gekk til fréttar.

Enn er hann fekk þá frétt, er honum líkaði, lét hann taka einn rekabút, ok gera ór trémann, ok með fjǫlkyngi ok atkvæðum jarls, enn trollskap ok fítons-anda þeira systra, lét hann drepa einn mann, ok taka ór hjartat, ok láta í þenna trémann, ok fœrðu síðan í fǫt, ok gáfu nafn ok kǫlluðu Þórgarð, ok mǫgnuðu hann með svá miklum fjándans krafti, at hann gekk ok mælti við menn. Kómu honum síðan í skip, ok sendu hann út til Íslands þess eyrendis, at drepa Þorleif jarlsskáld. Gyrði Hákon hann atgeir þeim, er hann hafði tekit ór hofi þeira systra, ok Hǫrgi hafði átt.

Þórgarðr kom út til Íslands í þann tíma, er menn váru á Alþingi. Þorleifr jarlsskáld var á þingi.

Þat var einn dag, er Þorleifr gekk frá búð sinni, er hann sá, at maðr gekk vestan yfir Øxará. Sá var mikill vexti ok illsligr í bragði. Þorleifr spyrr þenna mann at heiti. Hann nefndisk Þórgarðr ok kastaði þegar kaldyrðum at Þorleifi. Enn er Þorleifr heyrði þat, ætlaði hann at bregða sverðinu konungsnaut, er hann var gyrðr með, enn í þessu bili lagði Þórgarðr atgeirnum á Þorleifi miðjum, ok í gegn um hann. Enn er hann fekk lagit, hjó hann til Þórgarðs; enn hann steyptisk í jǫrðina niðr, svá at í iljarnar var at sjá. Þorleifr snaraði at sér kyrtilinn, ok kvað vísu:

Þá gekk Þorleifr heim til búðar sinnar, ok sagði mǫnnum þenna atburð; ok þótti ǫllum mikils um vert um þenna atburð. Síðan varpar Þorleifr frá sér kyrtlinum, ok fellu þá út iðrin. Ok lét Þorleifr þar líf sitt við góðan orðstír, ok þótti mǫnnum þat allmikill skaði. Þóttusk nú allir vita, at Þórgarðr þessi hafði engi verit annarr, enn galdr ok fjǫlkyngi Hákonar jarls.

Síðan var Þorleifr heygðr. Haugr hans stendr norðr af Lǫgréttu, ok sésk hann enn. Bræðr hans váru á þingi, er þetta var tíðenda, ok gerðu útferð Þorleifs sœmiliga, ok erfðu hann at fornum sið; enn Ásgeirr faðir þeira var þá litlu andaðr. Síðan fóru menn heim af þingi, ok fréttusk þessi tíðendi nú víða um Ísland, ok þóttu mikils verð.

Sá maðr bjó á Þingvelli, er Þorkell hét. Hann var auðigr maðr at ganganda fé, ok hafði jafnan hœgt í búi; engi var hann virðingamaðr.

Sauðamaðr hans hét Hallbjǫrn, ok var kallaðr hali. Hann vandisk oftliga til at koma á haug Þorleifs, ok svaf þar um nætr, ok helt þar nálægt fé sínu. Kemr honum þat jafnan í hug, at hann vildi geta ort lofkvæði nǫkkut um haugbúann, ok talar þat jafnan, er hann liggr á hauginum: enn sakir þess, at hann var ekki skáld, ok hann hafði þeirar listar eigi fengit, fekk hann ekki kveðit, ok komsk aldri lengra áfram fyrir honum um skáldskapinn, enn hann byrjaði svá: "Hér liggr skáld"; enn meira gat hann ekki kveðit. Þat var eina nátt sem oftar, at hann liggr á hauginum, ok hefir hina sǫmu iðn fyrir stafni ef hann gæti aukit nǫkkut lof um haugbúann.

Síðan sofnar hann; ok eftir þat sér hann, at opnask haugrinn, ok gengr þar út maðr, mikill vexti, ok vel búinn.

Hann gekk upp á hauginn at Hallbirni, ok mælti: "Þar liggr þú Hallbjǫrn, ok vildir þú fásk í því, sem þér er ekki lánat, at yrkja lof um mik; ok er þat annathvárt, at þér verðr lagit í þessi íþrótt, ok muntú þat af mér fá, meira enn vel flestum mǫnnum ǫðrum, ok er þat vænna, at svá verði, ella þarftú ekki í þessu at brjótask lengr. Skal ek nú kveða fyrir þér vísu, ok ef þú getr numit vísuna, ok kant hana, þá er þú vaknar, þá munt þú verða þjóðskáld, ok yrkja lof um marga hǫfðingja; ok mun þér í þessi íþrótt mikit lagit verða". Síðan togar hann á honum tunguna, ok kvað vísu þessa:

"Nú skaltú svá hefja skáldskapinn, at þú skalt yrkja lofkvæði um mik, þá er þú vaknar, ok vanda sem mest, bæði hátt ok orðfœri ok einna mest kenningar".

Síðan hverfr hann aftr í hauginn, ok lyksk hann aftr; enn Hallbjǫrn vaknar, ok þykkisk sjá á herðar honum. Síðan kunni hann vísuna, ok fór síðan til bygða heim með fé sitt eftir tíma, ok sagði þenna atburð. Orti Hallbjǫrn síðan lofkvæði um haugbúann, ok varð hit mesta skáld, ok fór útan fljótliga, ok kvað kvæði um marga hǫfðingja, ok fekk af þeim miklar virðingar ok góðar gjafir, ok græddi af því stórfé, ok gengr af honum mikil saga, bæði hér á landi ok útlendis, þó at hon sé hér eigi ritut.

Enn frá bræðrum Þorleifs er þat at segja, at næsta sumar eftir hans andlát, fóru þeir útan Ólafr vǫlubrjótr ok Helgi hinn frœkni, ok ætluðu til hefnda eftir bróður sinn. Enn þeim varð eigi lagit þá enn at standa yfir hǫfuðsvǫrðum Hákonar jarls, því at hann hafði þá enn eigi ǫllu illu því fram farit, sem honum varð lagit sér til skammar ok skaða. Enn þó brendu þeir mǫrg hof fyrir jarlinum, ok gerðu honum margan fjárskaða í ránum ok hervirki, er þeir veittu honum, ok margri annarri óspekt. Ok lýkr hér frá Þorleifi at segja.

Brot ór Hákonar-drápu eftir Þorleif jarlsskáld.