Bókastaðir

Tvær konur fóru á vetrardag í miklu frosti ok hǫrðu veðri á fjarðarís; ǫnnur þeirra varð þar léttari fjarri bygðum; þær hétu á Þorlák biskup sér til hjálpar, þá kómu menn at þeim, ok fluttu þær til bœjar; barnit var mjǫk meidt af frosti, svá at knýta tók beinin, en út sprakk annat augat á kinnina, en sár fell á líkamann. Móðirin harmsfull hét á hinn heilaga Þorlák biskup til nǫkkurrar miskunnar barninu; síðan batt hon við auga barninu mold ór leiði hans ok lagði síðan niðr, ok sofnaði skjótt; var þá nón dags; en at miðjum aptni vaknaði þat svá alheilt, at augat var aptr komit blátt at lit ok skygnt; váru þá gróin ǫll sár, ok af allir knútar af barninu, en þat augat var illa litt, sem heilt hafði verit.

Á bœ einum í Vestfjǫrðum kom eldr í hús, svá at þess var ván, at allr bœrinn mundi brenna, en ekki manna heima nema ungbǫrn; eitt barnit hét á Þorlák biskup sér til hjálpar, ok jafnskjótt kom svá mikit regn ór himni, at eldrinn sloknaði; en regnit kom hvergi víðara en á þeim bœ.

Maðr fell fyrir bjarg ok meiddisk knéskelin ok fótrinn; sá hét á Þorlák biskup, ok varð hann skjótt alheill.

Húsfrey ein fátæk hét á Þorlák biskup, at hann gæfi bǫrnum hennar nǫkkut til matar, því at þá var hallæri mikit; hon gekk í fjǫru, ok sá sel stóran; hann lá kyrr, er hon gekk at honum, sem hann væri fastr við steininn; en hon drap hann, ok var henni þat nógr kostr.

Bóndi einn gestrisinn fekk eigi matarverð sakir hallæris; hann hét á Þorlák biskup til órráða, ok litlu síðar kom hvalr á reka hans, þar er margir menn áttu í með honum. Þeir festu hvalinn, ok horfði til mikillar deilu með mǫnnum um skiptit; síðan kom á hvast veðr, at festar slitnuðu, en braut rak hvalinn til hafs, ok kom síðan þar á land, sem þessi bóndi átti einn.

Fátækr bóndi hét á Þorlák biskup til matar í því hallæri; hann fór í fjǫru, ok lagði niðr vað um kveldit; en um morgininn var þar við fastr hvalr jafnlangr vaðnum.

Maðr reri út, ok dró mikinn fisk at borði; vaðrinn slitnaði, en fiskrinn með ǫnglinum rendi í haf út; hann hét á Þorlák biskup, ok litlu síðarr fann hann þenna fisk rekinn, ok þar í ǫngull hans ok vaðr.

Ein kýr fátæks manns fell fyrir bjarg ok lamdisk ǫll; hinn fátæki hét á Þorlák biskup, ok varð kýrin skjótt alheil.

Kona varð djǫfulóð; en er menn helltu smjǫri því í munn henni, er Þorlákr biskup hafði vígt, varð hon þegar heil.

Tré mikit fell á konu eina, svá at hon lamdisk; en húsbóndi hennar hét á Þorlák biskup fyrir henni; en hon þóttisk sjá hann í svefni, ok vaknaði alheil.

Þá er svá margar ok fáheyrðar jarteinir Þorláks biskups vóru birtar ok upp lesnar, samþykktisk þat með ǫllum hǫfðingjum lærðum ok leikum á landinu, at taka líkama hans ór jǫrðu, því kallaði Páll biskup saman lærða menn ok hǫfðingja í Skálholt; var þar fyrstr Brandr biskup frá Hólum, Guðmundr prestr Arason, er síðan var biskup; Sæmundr ok Ormr, brœðr Páls biskups; Hallr ok Þorvarðr ok Magnús Gizurarsynir. Þorleifr ór Hítardal ok margir aðrir hǫfðingjar.

Vatnavextir váru miklir í þann tíma um allt land; en svá vildi guð, at þat hefti einskis manns ferð til staðarins; ok er þar váru allir saman komnir, vǫktu allir um náttina, guði til lofs ok hinum heilaga Þorláki.

Um daginn eptir var heilagr dómr hans ór jǫrðu tekinn, ok í kirkju borinn með ymnum ok lofsǫngum ok fagrligri processione, ok allri þeirri sæmd ok virðing, er í þessu landi mátti veita. Var kistan sett niðr í sǫnghúsi, ok sungu lærðir menn þá "Te deum"; en sjúkir menn krupu at kistunni, ok urðu margir menn heilir af.

Vitr maðr ok ættstórr, er Þorsteinn hét, sá er lengi hafði hættliga steinsótt haft, varð þar alheill, svá at steinninn flaut af honum fram, eigi minni vexti en baun, ok urðu at þeim steini síðan mǫrg merki. Uni hét maðr, er gekk við tréfót, því at fótr hans var kreptr, ok varð hann þar alheill. Mær ein krept frá barnæsku varð þar alheil, ok margar aðrar sóttir ok meinlæti grœddi guð fyrir verðleika þessa síns ágæta vinar. Ungr sveinn, sá er lengi hafði brottfall haft, fekk þar heilsu. Síðan var kistan ok heilagr dómr Þorláks biskups borin í þann stað, er hann var lengi dýrkaðr.

Maðr einn fátækr ætlaði í Skálholt at þessum dýrðardegi, því at hann hafði fingrna alla krepta í lófa, ok hǫndina mjǫk visnaða; en hann komsk eigi, ok mætti þeim er ór Skálholti sǫgðu mǫrg fagnaðar tíðindi; en hann varð ryggr, er hann hafði eigi makligr verit þar at vera; hét hann þá með tárum á hinn helga Þorlák, ok varð hann alheill hina næstu nátt eptir.

Á því sama ári, er heilagr dómr Þorláks biskups var ór jǫrðu tekinn, urðu margar jarteinir, þær er ek mun inna meðr skǫmmu máli.

Margir sjúkir menn fengu heilsu, í hverskonar sóttum sem lágu, ef hétu á nafn hans. Ef menn váru staddir á sjó eða á landi, í hverskonar háska sem váru, þá fengu skjóta bót sinna vandræða, þegar hétu á hann, svá at vindar lægðusk, en sjór kyrðisk, eldsgangr sloknaði, vatn minkaði, hríðir fellu, fundusk fjárlutir er menn týndu, ok er menn bundu mold ór leiði hans við mein, sulli eða sár, þá batnaði skjótt. Fénaði bœttisk allskyns sóttir, þegar heitit var á hann.

Af þessum valgerningum hins heilaga Þorláks biskups, sem nú hefi ek talt, gafsk mikit fé til staðarins í Skálholti af ǫllum lǫndum, er hans nafn var kunnigt, mest ór Noregi, mikit af Englandi, Svíþjóð, Danmǫrk, Gautlandi, Gotlandi, Skotlandi, Orkneyjum, Færeyjum, Katanesi, Hjatlandi, Grœnlandi, en mest innanlands, ok má þar á marka, hverja ást menn hǫfðu til hans: at fyrsta tíma, er honum vóru tíðir sungnar at staðnum, brunnu þar þrjátigir vaxkerta annars hundraðs.

Páll biskup lét gera skrín at helgum dómi Þorláks biskups þann gullsmið, er Þorsteinn hét, þat sem nú er í dag; ok stendr þat skrín nú yfir háaltari í Skálholti þar sem gerisk fyrir hans verðleika allskonar jarteinir; þar fá blindir sýn, daufir heyrn, kryplingar réttask, líkþráir hreinsask, haltir ganga, vitstolnir ok djǫfulóðir fá fulla bót, herteknir frjálsask, hvar á lǫndum er kalla á hans nafn; mállausir fá mál, ok allskonar innansóttir ok sjúkleikar batna þar, ok þat er ekki til meins mǫnnum eða fénaði, á sjó eða landi, at guð gefr eigi heilsu ok hjálp fyrir árnaðar orð síns blezaða vinar, Þorláks biskups, þegar á hann er heitit.

Biðjum nú, at hann árni oss viðr allsvaldanda guð friðar ok farsælu, ok góðs endadags þessa lífs, en síðan laði hann oss til himinríkis vistar, frjálsaða af ǫllu djǫfla valdi, fyrir sinn hǫfðingskap, at með honum lifum vér sælliga með guði í himinríkis hirð at eylífu utan enda. amen.