Bókastaðir

Konungr het Kananeus. hann ried firir þeim stad er Arath het. ok er hann heyrdi sagt fra faur Gydinga. þa eflði hann herlid i mot þeim ok bardizt vit þa ok sigradizt aa þeim i fyrstu ok toku af þeim herfang. En Gydingar hetu þa aa gud til traustz sier ok mælltu. Ef þu selr lyd þenna i vorar hendr. þa munu ver drepa hann ok briota borgir þeirra. Ok þa baurduzt þeir vit Kananeum. J þeim bardaga fiell Kananeus. enn Gydingar sigruduzt. þa brutv þeir borg þa er Kananeus hafdi firir radit. Gydingar foru þa af fiallinu Horr langa leid. þa hallmælltu þeir gudi ok Moysi ok saugdu suo. Firir hui leiddir þu oss i brutt af Egiptalandi. at ver dæim her i eydimarkinne. þar er eigi getr vatn. þuiat aund vor hravrnar af þessi fædzlu enni liettuztv. Firir þetta gnadd Gydinga sendi gud elldliga eitrorma til Gydinga at særa þa til dauda. Ok er þeir voru lostnir af þeim elldligum eitrormþa flydu þeir aa fund Moysi ok mælltu. Misgerdum uer. er ver mællum i moti gudi ok þer. nv bid þv firir oss. at gud firirlati oss þessi vandrædi. Moyses bad þa firir lydnum. þa mællti gud vit Moysen. Giordu orm ur eiri. ok set hann til marks þeim monnum er lostnir verda af eitrormvnum. ok munu allir heilir verda þeir er eiroring sia. Moyses gerdi scm gud baud. at hann liet gera orm af eire. ok vrdu aller heiler þeir er þann orm litu. þoat þeir væri adr af eitrormunum særdir. Moyses sendi menn aa fund konungs þess er Seon het. ok mællti suo til hans. Bid ek þik. at þu lofir oss at fara vm þitt land. ok munu ver eigi troda vingarda þina ne akra. ok eigi munum ver drecka vatn ur brunnum ydrum. helldr fara konungs gautur þar til er vier komum aa burt vr þinu riki. Ok er þessi ordsending Moysi kom til eyrna Seem konungi. þa reiddizt hann miog vit þat ok lofadi eigi lydnum at fara um sitt land. Seon samnadi herlide ok for med miklum her i eydimarkina i mot Moysi. Ok er þeir funduzt. þa baurduzt þeir. J þeim bardaga fiell Seon konungr ok fioldi annarra manna. þa lagdi Moyses vndir sik þat riki er att hafdi Seon konungr ok firir radit. ok bygdu Gydingar þa i þeim borgvm er i þui riki var (u). Konungr het Ogg. hann var med risa vexti. hann atti reckiu af iarni gerua. hon var. ix. alna laung enn. iiii. alna breid. Sia konungr for med ber miklum i moti Moysi. Ok er Gydingar sav þann enn ogurliga her er Ogg hafdi. þa hrædduzt þeir þann enn mikla uoxt er Ogg hafdi ok margir adrir hans menn. Gvd mællti þa vit Moysen. Eigi skaltu hrædazt Ogg konung eda hans menn. þuiat eigi mun ydr meira verda firir at drepa hann enn Seon konung. Gydingar borduzt þa vit Ogg konung ok sigruduzt aa honum ok hans monnum. þar fiell Ogg ok mikill mannfioldi med honum. Gydingar laugdu þa undir sik land þat er Ogg konungr hafdi firir radit.

Eptir þat foru Gydingar aa vollv þa er voru i riki Moabs þiodar skamt fra Jordan. þar sem gagnvart stod borg su er Hiericho heitir audru megin aa backanum. Konungr het Balak. hann var yfir Moabs þiod. Hann sa þa hluti alla er Gydingar hofdu giort lydnum Aamorrea. ok þat er Moabite hofdu hrædzt þa ok mattv eigi bera þeirra ofrid. Balakh atti þa fund vit hofdingia. þa er voru i hans riki. Á þeim fundi mællti hann suo. Mikil reidi liggr aa folki voru af yfirgang Moysi ok hans manna. þuiat þeir eyda suo miog konunga riki. sem oxi er uanr at bita allt gras med rotum. A þeim fundi tok konungrinn þat til rads. at senda menn eptir manni þeim er Balaam het. Hann var son Hebor. hann var blotmadr mikill. hann bygdi vit Jordan i riki Balaks konungs. Konungrinn hafdi mikinn aatrunat þar sem Balaam var. Ok þa er sendimenn konungs komu aa fund Balaams. þa mælltu þeir. Lydr margr er kominn i riki vort af Egiptalandi. ok fara þeir med ofridi þar sem þeir koma. Nv sendi konungr vor þier ord. at þu kæmer ok litir yfir lyd þenna. er miklu er styrkari enn vier. Vill konungrinn at þu bauluir lydnum. at uer megim sigrast aa honum ok reka þa i brutt af landinu. þuiat konungrinn truir þui. at sa muni blezadr vera er þu blezar. enn sa boluadr er þu baulvar. Sendimenn greida framm giafir þær er konungrinn sendi Balaam. Blotmadrinn suaradi. Uerit þer her i nott. ok mun eg aa morgin segia ydr þat sem drottinn segir mer. Sendimenn uoru med honum um nottina. Ok aa þeirre nott kom drottinn til Balaam ok mællti vit hann. Huat uilia þesser er komnir ero til þin. Balaam svaradi. Balak konungr sendi þa til min. ok bad at ek skyllda koma at baulua lyd þeim. er kominn er af Egiptalandi hingat i vort land. ok reka þa menn med boluan brutt af voru landi ef ek mætta. Gud mællti vit Balaam. Eigi skaltu fara med þeim. ok eigi skaltu bolua lyd þessum. þuiat hann er blezadr. Vm morgunin eptir þessa uitran reis Balaam snemma vpp ok mællti vit sendimenn konungs. Nv skulv þier fara heim. ok mvn ek eigi med ydr fara. þuiat gud bannar mer at fara. Sendimenn Balaks voru hofdingiar. þeir foru þa heim aa konungs fund ok saugdv honum. at Balaam villdi eigi fara aa hans fund. Balak konungr sendi þa fleire hofdingia ok gofugligri enn þeir er fyrr hofdu komit aa fund Balaams. Ok er þeir komu aa hans fund. þa mælltu þeir. Balak konungr mælir suo til þin. Duel eigi þu at koma aa fund uorn. þuiat ek em buinn at koma aa þinn fund ok uegsama þik. ok mvn ek gefa þer þat sem þu villt. Nv kom þu at bolua lyd þessum. er komian er i vort riki. þa er sendimenn konungs hofdu suo mællt. þa suaradi Balaam. þo at konungr gefi mer hus sitt fullt af gulli ok silfri. þa ma ek þo eigi skipta vm ord guds drottins mins. at ek mæla meir eda midr enn gud bydr mier. Nv uerit þer hier i nott. at ek mega vita huat drottinn bydr mer at mæla vit ydr. A þeirri nott kom drottinn til Balaams ok mællti vit hann. Enn ef þesser menn ero komnir aa þinn fund ok bidia þik at fara med sier. þa ris þu upp ok far med þeim. ok gior þo þat eitt er ek byd þier. Balaam reis þa vpp snemma vm morgininn ok lenadi ausnu sina. ok for med sendimonnum konungs. Ok firir þat reiddizt gud honum. Enn huskarlar Balaams foru med honum. Hann reid epter gautu framm. þar er akrar voru aa tuær hendr honum. Enn eingill guds stod aa gotunni firir honum i gardzins hlidi ok hafdi brugdit suerd i hendi. Asnan sa huar eingillinn stod. ok þui geck hon af gautunne. enn hann sa eigi eingilinn. Enn hon geck at gardinum ok þordi þo eigi at ganga i gardzhlidit. þar sem eingillinn stod. Hon þraungdi fæti Balaams vit gar (d) inn. Balaam bardi osnuna miog. enn hon geck þo eigi framm. hon lagdizt þa nidr vndir honum. Balaam tok þa kylfu mikla ok bardi osnuna med henni. ok uar miog reidr. Drottinn lauk þa vpp munn osnunnar. suo at hon mællti. Firir hui berr þu mik suo hart. huat hefi ek misgiort vit þik. er þu hefir barit mik þrysuar sinnum. Balaam suaradi. þess ertu uerd at eg beria þik. þuiat þu bleckir mik. Væri suo uel at ek hefda suerd i hendi. ok mvnda eg þa hoggua þik. Asnan mællti. Huat er. em ek eigi þitt knikuendi. þat er þv ert uanr at sitia yfir iafnan er þu ferr leidar þinnar allt til þessa dags. Segdu huat ek hefi þuilickt giort vit þik. sem þu giordir nu vit mik. Balaam suaradi. Ecki hefir þu suo vit mik giort. sem ek hefi nv vit þik giort. Gud lauk skiott upp augu Balaams. suo at hann sa huar eingillinn stod aa gautvnni firir honum. Eingillinn mællti þa. Firir hui bardir þu ausnuna þrysvar sinnum. Eg kom til þess. at asnan giordi þier i mot. þuiat raung er gata þin ok mier gagnstædlig. Enn ef asnan hefdi gautuna gengit. þa munda ek hafa gefit henni fararleyfi. enn ek munda hafa hogguit þik. Balaam suaradi. Misgiorda ek ouitandi at þu stædir aa gautunni. ok mvn ek aptr huerfa af þessi minne for. Eingillinn suaradi. Far þu med þessum monnum. ok varazt at eigi mæler þv fleira enn ek byd þer. Balaam for þa med hofdingium. þeim er eptir honum voru sendir. Ok er Balak konungr visse þangatfor hans. ok er þeir funduzt. þa mællti Balak konungr. Firir hui komtu eigi þegar aa minn fund. er ek senda menn eptir þier. huort ætladir þu at ek munda eigi aumbuna þer þina for. Balaam suaradi. Ek em nu kominn. enn huort ætlar þu. at ek muna mæla annat enn þat er gud gefr mer at mæla. þeir foru þa i borgina. þa er var i ydztum endimorkum hans rikis. Balak konungr let þa hoggua naut ok saudi ok sendi þa hluti Balaam ok þeim hofdingium er honum fylgdv.

Vm morguninn eptir fylgdi konungr Balaam til hofs Baals. þat stod á einne hæd. þadan sa inn innzta hlut herbuda Moysi. Balaam mællti þa vit Balac. Gior þu mier hier. vii. stalla. ok bu hier til fornfæringar. vii. kalfa ok. vii. hruta. Balak konungr giordi sem Balaam mællti. Ok er hann hafdi lagt kalfana ok hrutana yfir stallana. þa mællti Balaam vit Balak konung. Bid þu hier littad hia forninne. þangat til er ek kem aptr. Ek mun fara skamt aa brutt hiedan ok uita ef drottinn komi til min. ok mun ek vit þik mæla þat er hann bydr mer. - Konungr kvat suo vera skylldu. Ok er Balaam var skamt þadan aa brutt farinn. þa kom drottinn i mot honum. Balaam mællti þa uit hann.. vii. stalla hefi ek hier vpp reist ok þar yfir lagt suo marga kalfa ok hruta. Drottinn lagdi þa ord i mvnn honum ok mællti. Far þu aptr til konungs ok mæl þa hluti er ek byd þier. Balaam for þa aptr til fundar vit konung. þar sem hann var hia forninni ok hofdingiarnir. Balaam mællti þa at uppnuminne dæmisaugu sinne. Konungr Moabitarum Balak leidde mik af austrligum fiollum. mællti vit mik. Kom þu at bolua Jacob ok skyntu ok lasta Jsrael. Ok huersu mun ek þeim bolua mega. er gud boluar eigi. eda huersu mun ek þann lasta mega. er gud lastar eigi. Sia mun Gydinga lyd af hinum hæstum stodum steinum eda holum. mun ek hann lita. Einn lydr mun her byggia ok mun (eigi) skipazt medal heidinnar þiodar. Huerr mun telia mega dust eda uita tolu kyns Jacobs. Deyi aund min dauda rettlatra manna. ok uerdi minir hlutir enir siduztu likir þeirra hlutum. Balak konungr mællti vit Balaam. Huat giordir þu nu. Ek baud þier til þess hingat. at þu boluadir ouinum minum. enn þv giorir þar gegn. þuiat þu blezadir þeim. Balaam svaradi. Huat mun ek mega annat mæla en þat sem gud leggr firir mik at mæla. Kom þu med mier i annan stad. þar er þu sier meir yfir Gydinga lyd. ok þeir megi þik eigi sia. ok bolua þu lydnum. þa for Balak konungr ok Balaam med sinv foruneyti aa fiall vpp. þat er Fvlgor het. Ok er þeir voru þar komnir. þa giordi Balak sier. vii. stalla ok lagdi yfir huern stall (a) kalf ok hrut. sem Balaam baud honum. Balaam mællti þa vit Balac konung. Bid þu hier hia forninne. medan eg fer aa brutt. Konungr kuad suo uera skulu. Nv er Balaam var skamt aa brutt farinn. þa kom drottinn til fundar vit hann ok lagdi ord i munn honum ok mællti vit hann. Far þu aptr til Balaks konungs ok mæl vit hann þat sem ek byd þier. Balaam for þa til fundar vit konung ok hofdingiana. þar sem þeir stodu hia forninne. Konungr mællti þa vit Balaam. Huat mællti gud vit þik. Balaam mællti þa at vppnuminne sinne dæmisogu. Heyrdu Balak konungr son Sefor. Stattu ok hlyd þeim hlutum er ek mun mæla. Eigi er gud sem madr. at hann liugi. ok eigi sem sonr mannz. at hann skiptizt. Eda huort sagdi gud þat. at hann mundi gera þat er hann gerdi eigi. eda huort het gud þui nockuru. er hann endi eigi. Til þess em eg hingat kominn. at ek bleza. ok firir þui mun ek eigi blezan banna. Eigi er blot med Jacob. ok eigi sezt skurgud med Jsrael. Drottinn gud hans er med honum. ok sigr drottins er med honum. Gud sendi hann aa brutt af Egiptalandi. likr er styrkr hans cinocedris. Eigi er fiolkyngi med Jacob ok eigi blotskapr. Ok Jsrael mun segia aa sinum tidum huat gud gerdi. Se herna. lydr sia mun vpp risa sem leena. ok vpp mun hann orgazt sem leo. Eigi mun hann huilazt fyrr enn hann suelgr herfang ok hann dreckr blod ueginna manna. Balak konungr mællti þa vit Balaam. Eigi muntu bolua lydnum. ok eigi muntu bleza hann. Balaam suaradi. Huort sagda ek þier eigi. at ek munda þat mæla er gud bydi mer. Balak konungr mællti. Far þu med mer til annars stadar. ok kann vera at þadan boluir þu at lofanda gudi. þa foru þeir aa fiallit vpp. þar sem hæst var fiallit. þadan sa uida. Balaam mællti þa vit konung. Giordu mer hier. vii. stalla. ok lat þar yfir. vii. kalfa ok. vii. hruta. Konungr gerdi sem Balaam mællti.

Ok er Balaam sa at gudi likadi at hann blezadi lydnum. þa for hann eigi sem fyrr hafdi hann farit. at hann leitadi spaleiks. helldr leit hann yfir lydinn. ok sa tialldbudir þeirra ok þa sialfa. huar þeir voru. Ok þa fiell i briost honum guds andi. ok hann mællti at vpptekinne dæmisaugu. Hann mællti suo. madr þess auga byrgdizt. sagdi heyrari guds mala. sa er litr syn almattigs guds. hann fellr ok suo lukazt vp augv hans. Suo fagrar tialldbudir þinar Jacob ok tiolld þin Israel. sem daler skogafuller [sem grasgardar vit ar uokuader. þær tialldbudir festi drottinn suo sem cedri vit morg votn sett. Firir lyd þessum mun takazt Agagg konungr. ok mun hans riki aa brutt færazt. Gud leidde lyd þenna af Egiptalandi med styrkt. hann er likr rinocerodis. Suelgia munu beidnar þiodir fiandmenn hans. ok munu þeir briota bein þeirra. ok med orum munu þeir þa reyfa. Liggiandi mun hann sofa sem leo ok leena þau er eingi mun þora vpp at vekia. Sa mun blezadr er þeim blezar. ok sa mun boluadr er þeim boluar. Balak konungr reiddizt þa Balaam firir þessi ord ok mællti. Ek kallada þik aa minn fund til þess at þu boluadir ouinum minum. enn þu gerdir þar i gegn. ok hefir þu nu þrysvar sinnum þeim blezad. Nv far þu heim til þins heimilis. Ek hafda radit at uegsama þik. enn drottinn rænti þik þeirre vegsemd. Balaam suaradi. Huort sagda ek eigi sendimonnum þinum. þeim er þu sendir til min. þo at þu gæfir mer hus þitt fullt af gulli. þa munda ek eigi mega um lida ord guds drottins mins. ok eigi munda ek mega mæla af minu hiarta huorki gott ne illt. helldr vard ek þat at mæla sem gud baud mer. Nv mun ek fara heim. ok mun ek gefa ydr rad adr enn uer skiliuin. huat þer skulut gera vit þenna lyd. Balaam mællti þa at uppnuminne dæmisaugu. Balaam Beors son sagdi suo. madr mællti suo. þess auga byrgdizt. sagdi heyrari guds mala. sa er ueit læring hins hæsta guds. ok ser sa almattigan gud. sa hefir fallandi vpplokin augu. Sia mun ek hann. enn eigi mun ek hann lita. Vpp mun renna stiarna af Jacob. ok mun vpp risa Jsrael. ok mun liosta hertuga Moab. ok mun eyda alla sonu Seth. ok mun uera onyt eiga hans. þeir munu falla af ouinum sinum. enn Jsrael mun styrkliga gera. Af Jacob mun sa uera er styra mun. ok mun hann glata erfd borgar. Ok er Balaam sa Amalek. þa mællti hann at vppnuminne dæmisaugu. Styrk er at uisu bygd þin. ok setia muntu at visu aa steini hreidr þitt. ok validr muntv uera af kyni Kaams. suo leingi scm þu matt vera. þuiat Assur mun þik (taka). Balaam mællti þa enn at uppnvminne dæmisaugu. Hev huerr er sigruegari. þa er drottinn gerir þessa hluti. koma munu med uopnum af Jtalia. þeir er yfir munu stiga Arcerius ok munu eyda Ebreos. ok sidaz munu þeir farazt. þa er Balaam hafdi suo mællt. þa for hann heim til heimkynna sinna. þa reiddizt konungr Balaami firir þau ord er hann hafdi mællt. Ok er Balaam uisse konungs reide. þa gaf hann þau rad til konunginum. at hann sendi fagrar konur margar til Moyses manna. at leika firir þeim ok uita ef þær lockadi hug þeirra til blota eda til samræda vit sig. Hann sagdi suo. at gud mundi reidazt þeim. ef þeir blotadi eda hefdi samrædi vit heidnar konur. ok munu þeir þa auduelldliga mega yfir stigazt. ef eigi væri guds gætzla yfir þeim. Konungr gerdi sem Balaam gaf rad til.

A þeirri tid var Gydinga lydr i þeim stad er Sedi var kalladr. ok heidnar konur komu þangat. þa hofdu margir menn samrædi vit þær ok blotudu med þeim. Firir þat reiddizt gud þeim. hann mællti þa vit Moysen. Tak þu nu hofdingia lydsins ok fest þa vpp aa galga i gegn solu. at reide min huerfi i brutt fra lydnum. Moyses mællti þa vit domendr. þa er yfir voru lydnum. Uegi nu huerr sinn naung þann er blotad hefir Belfegor. Madr het Zambre hann var Saul son. hann var einn hofdinge af kyni Simeons. hann lagdi hia sier eina portkonu heidna. þa er Kozbi het. hon var dottir Sur Madianitarum. mikils hofdingia. Zambri var suo diarfr i saurlifis synd. at hann hafdi samrædi vit Kozbi at aasiaanda Moysi ok ollum lyd. þau hormudu allir godir menn ok gretu. þeir er þann leik sau. ok stodu firir dyrum tialldbudarinnar. Madr het Finies. hann var son Eleazar Aaron sonar. hann reis vpp ok bra saxi ok lagdi þau bædi i gegnum til bana i lostalid kallmanninum enn þurftarlid konunni. Moyses liet þa vega. iii. menn ok. xx. adra. ok af þeim vigum sefadiz guds reidi. Gud mællti þa vit Moysen. Finees son Eleazars kennimannz sefadi reidi mina fra sonum Jsrael. þuiat hann hrærdizt af minu kappi i gegn þeim. at eigi dræpa ek þa i minne hefnd. þui skaltu nu honum segia. at ek mun gefa honum frid mins sattmals. ok mun hann vera ok kyn hans eilift sattmal kennimannzskapar. þuiat hann kepti firir gudi sinum ok hreinsadi glæpi sona Jsraels. Eptir þessa atburdi bavd gud Moysi. at hann teldi alla kallmenn. þa er i hans foruncyti voru ellri enn tuitugir. Moyses giordi sem gud baud honum. J kyni Rubens voru þa. xl. þusunda ok. ii. þusundir ok. dcc. ok. xxx. manna. J kyni Simeons voru. xx. þusundir. ii. þusundir ok. cc. manna. J kyni Gads voru. xl. þusunda ok. d. J kyni Juda voru. lxx. þusunda oc. ii. þusundir oc. d. manna. J kyni Jsachar voru. xl. þusunda. iiii. þusundir ok. ccc. J kyni Zabulon voru. xl. þusunda ok. v. þusundir. J kyni Manases voru. xl. þusunda. ii. þusundir ok. dcc. J kyni Effraim voru. xxx. þusunda. ii. þusundir ok. d. J kyni Beniamin voru. xl. þusunda. v. þusundir ok dc. J kyni Dáns voru. xl. þusunda. iiii. þusundir ok. cccc. J kyni Asser voru. l. þusunda. iii. þusundir ok. cccc. J kyni Neptalim voru. xl. þusunda. v. ok. cccc. Sia tala er oll saman sex hundrut þusunda ok þusund ok. dccxxxx.